Rèn chữ viết cho học sinh lớp 1 2

Lý do chọn biện pháp 1.1. Vai trò của biện pháp đối với học sinh Chữ đẹp nào phải hoa tay Ta chăm luyện tập hàng ngày đâu quên Gắng công ra sức chí bền Gian nan rèn luyện mới nên con người. Đã rất nhiều năm trôi qua nhưng trong tâm trí tôi không bao giờ quên được lời cô giáo dạy khi còn là học sinh tiểu học. Lời dạy đó lại theo tôi suốt chặng đường làm cô giáo. Tôi tiếp tục lấy điều đó dạy các em học sinh thân yêu của mình. Ngày nay, trong thời hiện đại, trước sự phát triển nhanh của khoa học, con người đã có sự hỗ trợ đắc lực của các phương tiện kỹ thuật như: Máy vi tính, điện thoại di động… nên xuất hiện tâm lý xem nhẹ việc rèn luyện nét chữ. Viết chữ xấu hay đẹp phụ thuộc nhiều vào quá trình uốn nắn, rèn luyện cũng như tính cẩn thận của mỗi người, nhất là thói quen luyện viết trong thời gian học tập. Tuy nhiên, không ít bậc làm cha, làm mẹ và cả một số giáo viên hiện nay chỉ chú trọng đi sâu vào trang bị hệ thống kiến thức các môn học mà chưa thực sự chuyên tâm coi trọng việc rèn luyện chữ viết. Là một giáo viên tiểu học đứng lớp, tôi nghĩ rằng chữ viết không đơn thuần là phương tiện ghi nhận kiến thức, mà nó còn là một phần kiến thức cơ bản của học sinh tiểu học. Do vậy, việc rèn kĩ năng viết chữ cho học sinh là một việc làm hết sức quan trọng, không chỉ là nhiệm vụ của trò mà là trách nhiệm của giáo viên, phụ huynh và sự quan tâm của toàn xã hội. Việc làm ấy không những có tác dụng cụ thể, thiết thực đối với học sinh khi còn ngồi trên ghế nhà trường mà nó còn có tác dụng quan trọng trong việc rèn đức tính kiên trì, cẩn thận cho học sinh. Chúng ta thấu hiểu sâu sắc câu nói của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng “Nét chữ Nết người ” bởi “Chữ viết cũng là một biểu hiện của nết người. Dạy cho học sinh viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp là góp phần rèn luyện cho các em tính cẩn thận, tính  kỉ luật, lòng tự trọng đối với mình”. Đó là lý do tôi chọn biện pháp “ Rèn chữ viết cho học sinh l

Nội dung Trang

1.2 Thực tế tại đơn vị và rút ra ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu 3

BIỆN PHÁP GIÁO DỤC

I Phần mở đầu

1 Lý do chọn biện pháp

1.1 Vai trò của biện pháp đối với học sinh

Chữ đẹp nào phải hoa tay

Ta chăm luyện tập hàng ngày đâu quên

Gắng công ra sức chí bền Gian nan rèn luyện mới nên con người.

Đã rất nhiều năm trôi qua nhưng trong tâm trí tôi không bao giờ quên được lời cô giáo dạy khi còn là học sinh tiểu học Lời dạy đó lại theo tôi suốt chặng đường làm cô giáo Tôi tiếp tục lấy điều đó dạy các em học sinh thân yêu của mình Ngày nay, trong thời hiện đại, trước sự phát triển nhanh của khoa học, con người đã có sự hỗ trợ đắc lực của các phương tiện kỹ thuật như: Máy vi tính, điện thoại di động… nên xuất hiện tâm lý xem nhẹ việc rèn luyện nét chữ Viết chữ xấu hay đẹp phụ thuộc nhiều vào quá trình uốn nắn, rèn luyện cũng như tính cẩn thận của mỗi người, nhất là thói quen luyện viết trong thời gian học tập Tuy nhiên, không ít bậc làm cha, làm mẹ và cả một số giáo viên hiện nay chỉ chú trọng đi sâu vào trang bị hệ thống kiến thức các môn học mà chưa thực sự chuyên tâm coi trọng việc rèn luyện chữ viết Là một giáo viên tiểu học đứng lớp, tôi nghĩ rằng chữ viết không đơn thuần là phương tiện ghi nhận kiến thức, mà nó còn là một phần kiến thức cơ bản của học sinh tiểu học

Do vậy, việc rèn kĩ năng viết chữ cho học sinh là một việc làm hết sức quan trọng, không chỉ là nhiệm vụ của trò mà là trách nhiệm của giáo viên, phụ huynh

và sự quan tâm của toàn xã hội Việc làm ấy không những có tác dụng cụ thể, thiết thực đối với học sinh khi còn ngồi trên ghế nhà trường mà nó còn có tác dụng quan trọng trong việc rèn đức tính kiên trì, cẩn thận cho học sinh Chúng ta thấu hiểu sâu

sắc câu nói của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng “Nét chữ - Nết người ” bởi “Chữ viết cũng là một biểu hiện của nết người Dạy cho học sinh viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp là góp phần rèn luyện cho các em tính cẩn thận, tính kỉ luật, lòng tự trọng đối với mình”. Đó là lý do tôi chọn Biện pháp “ Rèn chữ viết cho học sinh l

Năm học 2020 – 2021 tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 2A, qua một thời gian trực tiếp giảng dạy tôi nhận thấy: Nhiều em đã nhận biết, viết mẫu chữ ngay từ hồi lớp 1 nhưng đa số học sinh chưa thật sự chú ý vào việc rèn chữ, giữ vở Tỉ lệ học sinh viết chữ đẹp còn ít, hầu hết các em chưa nắm vững quy

trình viết chữ, sách vở còn bị rách, nhàu nát, quăn góc và bẩn Chữ viết tuỳ tiện, sai chính tả, kích thước chưa đúng ,viết thiếu dấu, nét cao, nét thấp, dấu thanh đặt sai vị trí, viết hoa tùy tiện , chưa đúng mẫu và viết chậm Tất cả những điều đó đã ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng học môn Tiếng Việt và các môn học khác Nếu học sinh đọc nhanh, lưu loát giúp các em hiểu bài vững, tiếp nhận được nhiều tri thức thì viết đúng mẫu, viết nhanh, viết đẹp sẽ giúp các em có điều kiện ghi chép bài học tốt hơn

Bản thân tôi trăn trở muốn tìm ra một biện pháp tốt nhằm khắc phục tình trạng trên của học sinh, hình thành cho các em có ý thức về chữ viết của mình Tôi không ngừng tích lũy kinh nghiệm về chữ viết để giúp các em có được chữ viết đúng, đẹp Qua nghiên cứu về luyện chữ viết giúp tôi nắm chắc nội dung, biện pháp dạy phần Tập Viết và một số biện pháp rèn chữ viết cho học sinh lớp 2 Từ

đó tôi sẽ sử dụng các phương pháp dạy học phù hợp để làm cho chất lượng chữ viết của học sinh được nâng cao

2 Phạm vi, đối tượng và thời gian áp dụng

II Thực trạng biện pháp

Qua khảo sát, theo dõi, kiểm tra học sinh của lớp do tôi chủ nhiệm, cho thấy tình hình chung như sau:

1 Thuận lợi

Cơ sở vật chất nhà trường đảm bảo cho quá trình dạy học Tập viết: Bảng có

kẻ ô li, mỗi giáo viên đều được trang bị bộ chữ dạy Tập viết Bàn ghế, ánh sáng phòng học đảm bảo yêu cầu

Nhìn chung các em học sinh đã nắm được quy trình viết, biết cách viết chữ ghi âm tiếng Việt Hàng ngày, các em đều được luyện chữ trên bảng con, bảng lớp, vở ô ly, vở tập viết… Nội dung các bài tập viết rõ ràng, phù hợp và cụ thể

2 Khó khăn

Chữ viết của một số giáo viên chưa đạt yêu cầu nhưng chưa có ý thức rèn luyện chữ viết dẫn đến không có sự mẫu mực trong chữ viết ở bảng lớp cũng như khi chấm bài cho học sinh

Một số em học sinh có tư thế ngồi viết và cách cầm bút sai: Các em ngồi cúi mặt vào sát vở, có học sinh ngồi vai thấp vai cao, rất nhiều học sinh cầm bút không đúng cách gây khó khăn trong quá trình viết, viết chậm, chữ viết không đẹp

Do học sinh chưa nắm chắc các nét cơ bản và cấu tạo các chữ, quy trình viết chữ cái, quy trình nối các nét trong chữ cái, nối các chữ cái trong chữ ghi tiếng nên

chữ viết mới sai độ cao, độ rộng, các nét rời rạc, không đều Các nét chữ còn cứng, chưa có sự mềm mại

Ở lớp 2 các em còn phải viết cả câu ứng dụng theo nội dung từng bài Điều đó rất mới mẻ và cũng rất khó khăn cho các em nên trong các tiết Tập viết đầu năm giáo viên rất vất vả

Phần lớn các em viết sai là do ảnh hưởng của ngôn ngữ địa phương Ở địa bàn tôi dạy phần lớn các em đọc sai sẽ dẫn đến viết sai VD: Cặp l-đ, b-v, dấu ngã- sắc

Đa phần phụ huynh chưa quan tâm đến việc học tập của con em mình, chưa coi trọng việc tập viết, chưa xem việc viết chữ đẹp cũng là một phương pháp hình thành các đức tính cho con để phối hợp giáo dục với giáo viên

3 Số liệu thống kê

Ngay từ đầu năm học khi chọn nghiên cứu biện pháp này tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng chữ viết của học sinh

Thời gian khảo sát: Đầu tháng 9/2020

Nội dung bài khảo sát về viết đúng, viết liền mạch, tốc độ viết ở Bài 1 (tập viết Lớp 2- Tập 1).

* Kết quả đạt như sau:

Lớp số HS Tổng

Viết đúng Viết liền mạch Tốc độ viết

Ghi chú

SL Tỉ lệ % SL Tỉ lệ % SL Tỉ lệ %

III Nội dung biện pháp

2 Các bước thực hiện biện pháp

Bước 1: Hướng dẫn tư thế ngồi viết.

* Hướng dẫn tư thế ngồi viết:

Để giúp học sinh viết được những nét chữ đúng mẫu và đẹp, tôi đã hướng dẫn cả lớp tư thế ngồi viết: Ngồi ngay ngắn, lưng thẳng, không tỳ ngực vào cạnh bàn, đầu hơi cúi, mắt cách vở từ 25 – 30 cm Cánh tay trái đặt trên mặt bàn bên trái

lề vở, bàn tay trái tỳ vào mép vở, giữ vở không xê dịch khi viết Cánh tay phải cùng ở trên mặt bàn; khi viết bàn tay và cánh tay phải có thể dịch chuyển từ trái sang phải và từ phải sang trái dễ dàng Trước mỗi giờ viết bài, đặc biệt là giờ học Tập viết, Chính tả tôi thường yêu cầu học sinh nhắc lại tư thế ngồi viết

Ví dụ: Hỏi “Muốn viết chữ đẹp em phải ngồi như thế nào ?” Dần dần, các em

sẽ có thói quen ngồi viết đúng tư thế

Bước 2: Hướng dẫn cách cầm bút:

Một việc cũng hết sức quan trọng giúp cho việc viết chữ đẹp là cách cầm bút “Khi viết, cầm bút bằng 3 ngón tay của bàn tay phải: ngón trỏ, ngón cái và ngón giữa Đầu ngón trỏ đặt trên thân bút, đầu ngón cái giữ bên trái thân bút, đầu ngón giữa tựa vào bên phải thân bút Khi viết 3 ngón tay này giữ bút, điều khiển bút dịch chuyển Ngoài ra cần sự phối hợp của cổ tay, cánh tay, khuỷu tay khi viết” Tôi cũng lưu ý các em cầm bút vừa phải Vì nếu cầm bút sát ngòi, quá xa ngòi hoặc cầm quá chặt thì việc điều khiển bút khi viết sẽ khó khăn, làm cho chữ xấu mà mực dễ bị giây mực ra tay, ra vở

Sau khi đã hướng dẫn các em tư thế ngồi viết và cách cầm bút tôi tiếp tục hướng dẫn các em ở biện pháp tiếp theo đó là:

Bước 3: Hướng dẫn viết đúng, viết liền mạch, viết thành thạo, tốc độ viết

* Hướng dẫn viết đúng (viết đúng hình dáng, kích thước)

Đầu tiên tôi giúp các em nắm chắc mẫu chữ được quy định trong trường tiểu học đó là: cỡ chữ và loại chữ

Cỡ chữ gồm có:

- Cỡ chữ nhỡ:

- Cỡ chữ nhỏ

Có 4 loại chữ:

- Chữ viết đứng - nét đều

- Chữ viết đứng - nét thanh nét đậm

- Chữ viết nghiêng - nét đều

- Chữ viết nghiêng - nét thanh nét đậm

Như chúng ta đã biết khi học sinh đã viết sai các nét cơ bản thì chữ sẽ không đẹp Nếu giáo viên chỉ nhắc: Các em cần nắn nót để viết chữ đẹp thì các

em học sinh lớp 2 không thể nào biết tự sửa lỗi sai của mình để viết chữ đẹp hơn Giáo viên phải chỉ rõ chỗ sai, nêu cách sửa và viết mẫu để giúp học sinh quan sát và tự sửa lại Thậm chí có những em phải cầm tay vừa nói vừa hướng dẫn

Để khắc phục điểm này, tôi đã cho các em học sinh luyện lại các nét cơ bản

ở các tiết luyện viết đầu giờ, tiết chính tả và tiết tập viết Cuối mỗi giờ học tôi cho các em học sinh nhắc lại cách viết một nét cơ bản Gọi học sinh lên bảng viết lại, học sinh khác nhận xét Cho học sinh viết nét đó vào vở và về nhà luyện viết thêm

Cần rèn trọng tâm các nét khuyết trên, khuyết dưới, móc xuôi, móc ngược, móc hai đầu, nét cong trái, cong phải, nét cong kín

Sau khi các em đã nắm chắc về cỡ chữ, loại chữ và các nét cơ bản tôi cho các em luyện theo các nhóm chữ như:

Chữ cái viết hoa: Dựa và các nét chữ đồng dạng ta chia chữ cái viết hoa

thành các nhóm như sau:

Khi dạy viết chữ hoa, chúng ta cũng cần chú ý cho học sinh phân tích kĩ chữ

đầu tiên của nhóm, tâp viết thật kĩ chữ đầu tiên của nhóm cho thật đẹp, từ đó cho học sinh có thể phân tích và tự rèn các chữ còn lại

Chữ cái viết thường :

Cần chú ý khi dạy các chữ thường là phân tích kĩ chữ đầu tiên của nhóm Dựa vào nét chữ đồng dạng với đầu nhóm, giáo viên cho học sinh tự rèn các chữ còn lại chú ý nhắc học sinh rèn kĩ các nét cơ bản

Hướng dẫn học sinh phân tích kĩ cấu tạo của chữ rồi cho các em viết vào bảng con, sau khi đã viết và được chỉnh sửa ở bảng con, tiếp tục cho học sinh viết vào vở ô li Buổi học sau tôi nhận xét, đánh giá tuyên dương những em đã viết đẹp, khen ngợi những em đã tiến bộ, nhắc nhở, động viên những em viết chưa đẹp Tôi

đã đến tận nơi viết mẫu các nét vào vở và chỉ rõ chỗ sai của học sinh để các em

biết cách sửa Đưa cho mỗi tổ một vài bài viết đẹp (bài có thể là của các bạn viết đẹp trong lớp hay của giáo viên viết sẵn) cho học sinh các tổ chuyền tay nhau để

quan sát, học tập Cứ làm như vậy, sau một tháng học chữ viết của các em đa số đã tương đối đúng mẫu Sau khi đã hình thành và viết được chữ viết đúng mẫu tôi tiếp tục quan tâm tới cách viết, cách đặt dấu thanh và dấu câu của sinh

* Viết đúng vị trí dấu thanh, dấu câu

- Dấu thanh: Viết không đúng hình dạng, đặt tùy tiện làm giảm đi tính thẩm

mĩ của bài viết Bởi vậy tôi cho các em tái tạo lại những kiến thức cơ bản, thường xuyên nhắc nhở các em viết đúng dấu thanh, cụ thể thông qua các ví dụ trong giờ học:

- Dấu thanh thường đặt ở âm chính của vần trong chữ ghi tiếng, đặt cân đối (hà, cá…)

- Trường hợp chữ ghi tiếng có nguyên âm đôi ở phần vần thì dấu thanh đặt ở con chữ thứ 2 của nguyên âm đôi (rượu, miến, luồn ), nếu không có âm cuối thì đặt ở con chữ thứ nhất của nguyên âm đôi(mía, múa)

- Trường hợp dấu thanh xuất hiện trong các chữ ghi tiếng mà phần vần có

dấu phụ (â, ă) thì viết hơi cao và hơi lệch phía phải của dấu mũ (trồng, cắm).

- Dấu câu: Dấu câu không đơn thuần đánh dấu về mặt ngữ pháp của câu mà

là sự quy định chuẩn mực nói, viết và biểu hiện kỹ năng nắm vững ngôn ngữ Khi viết các em phải thể hiện đúng hình dạng, đặt sau chữ vừa viết

* Viết đúng chính tả

Xuất phát từ nguyên nhân thường viết sai lỗi chính tả trên, tôi đã cho các em: Nắm nguyên tắc, luật viết chính tả

Các luật chính tả được cung cấp cho các em lồng ghép trong tất cả các phân môn của Tiếng Việt Người giáo viên phải nghiên cứu kỹ nội dung chương trình, lựa chọn phương pháp giảng dạy phù hợp với đối tượng thì mới đạt được kết quả cao trong việc rèn cho học sinh viết đúng chính tả

Luật chính tả được đưa vào luyện viết theo nguyên tắc sau:

Quy tắc viết hoa cơ bản

Quy tắc chính tả do một âm có nhiều cách viết

Quy tắc sử dụng âm đầu l/n; ch/tr; s/x; r/d/gi; c/k/q

Luật ghi nguyên âm đôi

Hai chữ i đi liền nhau khi viết bỏ một chữ i

Ví dụ: gì, giêng (bỏ 1 chữ i)

Luyện viết những từ ngữ khó (từ thường mắc lỗi ở các bài trước, từ các phát

âm không chuẩn) vào giấy nháp, bảng con, phát âm lại từ vừa viết thành thạo trước khi viết vào vở

Thực hành viết vào vở: Mỗi cụm từ, câu giáo viên đọc 3 lần (lần 1- các em lắng nghe, lần 2- các em viết, lần 3- các em soát lỗi), đặc biệt khi đọc tôi luôn nhấn mạnh, đọc chậm các từ khó

* Viết liền mạch, đều nét; đúng khoảng cách

Viết liền mạch là viết tất cả các hình nét cơ bản trong một chữ ghi tiếng rồi

sau đó mới đặt dấu (kể cả dấu phụ của con chữ và dấu thanh).

Ví dụ:

+ Vần ương: Viết liền mạch các hình cơ bản của chữ cái thành uong sau đó viết dấu phụ (hình móc câu) trên u vào o để thành ương.

+ Chữ ghi tiếng trường: Viết liền mạch các hình cơ bản của chữ cái thành truong, sau đó viết dấu phụ (hình móc câu) trên u, o và dấu thanh (thanh huyền) trên chữ ơ để thành trường.

Để viết được liền mạch tôi luôn nhắc các em phải biết phối hợp liên kết các nét của các con chữ để nét không bị gãy, không bị rời rạc, tuân thủ nguyên tắc viết chữ, lựa chọn viết chữ đứng hay chữ nghiêng phải viết đều nét Trước khi viết học sinh phải hiểu được ý nghĩa của từ, nhận ra điểm xuất phát, điểm nối, điểm dừng bút rồi mới thực hành viết

Để khoảng cách giữa các chữ trong một tiếng được đúng và khoảng cách các tiếng hợp lý Học sinh phải nắm được:

- Khoảng cách các chữ trong một tiếng(Cách nối chữ)

- Khoảng cách các tiếng: Cách nhau bằng ¾ ô li (Hay còn gọi là 1 con chữ o)

Hình ảnh mình họa khoảng cách các chữ nối với nhau

Tôi cũng không quên lưu ý học sinh khi viết nhất là trong câu có chữ viết hoa thì khoảng cách các tiếng của chữ viết có sự chênh lệch khác nhau về khoảng cách

* Viết thành thạo

Sau khi đã được hướng dẫn các em nắm được các nét viết cơ bản, được sửa lỗi viết sai, được luyện viết thường xuyên(các tiết luyện chính tả và đầu giờ thứ 3 thứ 5 hàng tuần) Từ đó các em sẽ viết thành thạo các nét, cách nối chữ, cách đặt dấu thanh, khoảng cách các tiếng và cách trình bày bài Tôi vẫn dành thời gian chấm, sửa lỗi cho các em trong tất cả các tiết học Được rèn giũa, sửa lỗi viết sai thường xuyên sau một thời gian kết hợp các thao tác trên học sinh đã tiến bộ rõ rệt Các em không còn ngần ngại trong mỗi giờ học Chính tả hay giờ học Tập viết như trước đây nữa

* Viết đẹp

Việc khảo sát chữ viết, theo dõi hằng ngày và biện pháp rèn viết đúng là cơ

sở để tuyển chọn nhóm đối tượng học sinh có năng lực Với những học sinh này tôi không cần hướng dẫn tỉ mĩ như các em khác vì các em đã viết đúng theo mẫu chữ Chính vì thế tôi cho các em thổi hồn vào trong từng nét của chữ bằng hình thức luyện viết chữ sáng tạo, chỉ cần hướng dẫn các em cách viết nét thanh, nét đậm bằng cách:

- Viết chữ nét thanh: Khi viết nét bút đưa lên rê nhẹ tay hơn nét đưa xuống

- Nét đậm: Khi viết nét bút đưa xuống ấn bút mạnh tay hơn nét đưa lên

Bước 4: Thường xuyên nhận xét bài viết của học sinh, tạo sự gần gũi, thân thiện giữa cô và trò

Giáo viên phải thực sự gương mẫu trong việc rèn chữ viết thể hiện qua cách trình bày bảng, lời nhận xét trong vở Giáo viên viết như thế nào thì học sinh viết như thế đó Chính vì vậy, người giáo viên phải có đức tính kiên trì, tận tình Sự nhiệt tâm chu đáo của giáo viên là một trong những yếu tố đảm bảo sự thành công của tất cả các giờ dạy

Trong quá trình học sinh viết tôi thường đi quan sát từng em để hướng dẫn các em có cách viết đúng

Đối với một số học sinh viết chưa đúng: Tôi cầm tay, hướng dẫn kĩ để các em viết đúng

Đối với những học sinh viết đúng, đẹp: Tôi tuyên dương và khen trước lớp, cho cả lớp xem bài các em

Tôi viết nhận xét vào vở khi cần thiết dùng lời ngắn gọn, dễ hiểu nhưng vẫn đảm bảo tính động viên, khích lệ học sinh

Ví dụ:

Đối với bài viết đúng:

- Bài viết tốt Cô khen em!, Chữ viết đẹp, nắn nót Em cần phát huy…