ĐỀ CƯƠNG A MỞ ĐẦU 1 Tính cấp thiết của Đề tài Đất nước bước vào thế kỷ XXI trước những thời cơ và những thách thức, nguy cơ đòi hỏi công tác tư tưởng của Đảng phải được đổi mới mạnh mẽ hơn nữa, để phụ[.]
Trang 1ĐỔI MỚI CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG ĐỐI VỚI ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH
NGHỆ AN GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
Trang 2A MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của Đề tài
Đất nước bước vào thế kỷ XXI trước những thời cơ và những thách thức, nguy
cơ đòi hỏi công tác tư tưởng của Đảng phải được đổi mới mạnh mẽ hơn nữa, đểphục vụ có hiệu quả công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa ViệtNam vì mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”,vững bước tiến lên chủ nghĩa xã hội, sánh vai cùng các nước tiên tiến trên thế giới.Trong bối cảnh chung của đất nước, với tình hình thực tiễn của địa phương,Đảng bộ tỉnh Nghệ An luôn xác định công tác tư tưởng là công tác của toàn Đảng
bộ, là nhiệm vụ của mỗi cấp uỷ và toàn thể cán bộ, đảng viên và các tổ chức trong
hệ thống chính trị, là một trong ba mặt của công tác xây dựng Đảng Những nămqua Tỉnh ủy Nghệ An luôn tích cực kiện toàn bộ máy làm công tác tư tưởng; đổimới hình thức tổ chức và phương pháp hoạt động, vận dụng sáng tạo bài học về sứcmạnh tổng hợp vào công tác tư tưởng, trong đó làm tốt công tác tuyên truyền, vậnđộng cán bộ, đảng viên, nhân dân trên địa bàn tỉnh thực hiện thắng lợi nghị quyếtđại hội đảng bộ tỉnh lần thứ XIV Với đặc thù là một tỉnh vùng cao, có nhiều tộcngười cùng sinh sống, do vậy Đảng bộ tỉnh đặc biệt quan tâm chỉ đạo công tác tưtưởng ở khu vực đồng bào dân tộc thiểu số và coi đây là một nhiệm vụ trọng tâmcủa tỉnh Đại hội Đại biểu tỉnh Nghệ An lần thứ XIV (2010 - 2015) đã xác định
“Chú trọng giáo dục, học tập chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quanđiểm, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước nhằm nâng cao bảnlĩnh chính trị và trình độ nhận thức cho cán bộ, đảng viên và nhân dân các dân tộc.Tiếp tục đổi mới nội dung, phương pháp, nâng cao hơn nữa chất lượng, hiệu quảcông tác giáo dục chính trị, tư tưởng; trong đó, tập trung đổi mới, nâng cao chấtlượng, hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền, quán triệt, học tập nghị quyết, chỉthị của Đảng và công tác giáo dục lý luận chính trị, nghiệp vụ cho cán bộ, đảngviên, nhất là ở cơ sở” “Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền chính sách đốingoại của Đảng, Nhà nước và của tỉnh Nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt độngcủa đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên, phóng viên, văn nghệ sỹ Xây dựng lực
Trang 3lượng tuyên truyền cốt cán trong đồng bào các dân tộc thiểu số Thực hiện tốt hơnnữa sự phối hợp công tác giữa các cơ quan trong khối tư tưởng, văn hóa, khoagiáo”.
Dựa trên đặc điểm, yêu cầu, nhiệm vụ công tác tư tưởng đối với đồng bào dân
tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Nghệ An tôi chọn đề tài Đổi mới công tác tư tưởng đối với đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn hiện nay
làm Tiểu luận Khối kiến thức Cao cấp lý luận chính trị (chuyên đề tự chọn số 8)
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Công tác tư tưởng đối với đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Nghệ Anđược thể hiện trên nhiều lĩnh vực như: Chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh,quốc phòng, dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng… Nhưng trong đề án chỉ tập trung vàoviệc đổi mới công tác tư tưởng đối với đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh
Nghệ An ở khía cạnh: Tuyên truyền, vận động nhân dân cải tạo phong tục tập quán
lạc hậu trong xây dựng đời sống văn hóa và phòng chống, ngăn chặn tình trạng phụ nữ bỏ đi khỏi địa phương, tình trạng buôn bán phụ nữ ra nước ngoài.
3.2 Không gian nghiên cứu
Địa bàn tỉnh Nghệ An
3.3 Thời gian nghiên cứu
Giai đoạn hiện nay
4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp phân tích tổng hợp, so sánh
- Phương pháp logic
5 Ý nghĩa thực tiễn
Trang 4- Đổi mới công tác tư tưởng khu vực đồng bào dân tộc thiểu số trong việctuyên truyền, vận động nhân dân cải tạo tập quán lạc hậu và phòng chống, ngănchặn phụ nữ bỏ đi khỏi địa phương là một trong những nhiệm vụ chính trị quantrọng đối với tỉnh Nghệ An trong giai đoạn cách mạng hiện nay Thực hiện tốt nộidung này sẽ góp phần ổn định tư tưởng của nhân dân các dân tộc trên địa bàn tỉnh từ
đó làm nền tảng thực hiện tốt các chủ trương về phát triển kinh tế, văn hóa, xã hộinhằm ổn định đời sống nhân dân các dân tộc thiểu số
- Thực hiện hiệu quả nội dung nghiên cứu sẽ tạo việc làm, đào tạo việc làmcho đồng bào dân tộc thiểu số từ đó đời sống nhân dân được nâng lên và đẩy lùi cáctập tục lạc hậu, đói nghèo và tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, phụ nữ
bỏ đi khỏi địa phương, tình trạng buôn bán người
- Khi thực hiện đề án, trình độ của cán bộ khu vực đồng bào dân tộc thiểu sốđược nâng lên; các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc thi tim hiểu về đảng, quêhương, đất nước được tổ chức rộng khắp tròng vùng đồng bào dân tộc thiểu số sẽgiúp đồng bào hiểu hơn về Đảng về Bác Hồ về quá trình hình thành và phát triểncủa dân tộc Việt Nam từ đó bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước cho đồng bào
6 Kết cấu của Tiểu luận được chia làm 4 phần như sau:
Trang 5B NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận của nội dung nghiên cứu
1.1 Cơ sở khoa học
1.1.1 Một số khái niệm cơ bản
- Tư tưởng: là một bộ phận của ý thức xã hội, là sản phẩm của sự phản ánh tồntại xã hội Nguồn gốc chủ yếu của tư tưởng là tồn tại xã hội Do phản ánh của ýthức là sự phản ánh mang đặc trưng sáng tạo nên tư tưởng được hình thành, pháttriển có tính kế thừa giữa các thế hệ và tác động qua lại với các yếu tố khác tronghình thái ý thức xã hội
- Hệ tư tưởng: là hệ thống các quan điểm của một giai cấp nhất định phản ánhquan hệ giữa người với người, con người với tự nhiên, những vấn đề về xã hội trongquá trình phát triển Hệ tư tưởng là mục tiêu, chiến lược, sách lược chỉ đạo hoạtđộng của giai cấp đó nhằm củng cố, phát triển, bảo vệ hoặc thay đổi các quan hệ xãhội hiện có Đặc trưng cơ bản của hệ tư tưởng là hệ thống lý luận, quan điểm tưtưởng của một giai cấp nhằm bảo vệ lợi ích của giai cấp đó, được biểu hiện thànhcác quan điểm chính trị, nhà nước, triết học, văn học nghệ thuật, đạo đức tôn giáo
- Công tác tư tưởng: là hoạt động có chủ đích của một chính đảng, nhằm hìnhthành, phát triển, truyền bá hệ tư tưởng đến giai cấp và đông đảo quần chúng, thúcđẩy giai cấp và quần chúng đi đến hành động hiện thực hóa Cương lĩnh của Đảng.Đối với Đảng cộng sản, công tác tư tưởng là một bộ phận cấu thành rất quan trọngtrong toàn bộ hoạt động cách mạng của mình, cùng với công tác tổ chức góp phầnxây dựng Đảng thành đội ngũ tiên phong, bộ tham mưu chiến đấu của giai cấp côngnhân và nhân dân lao động
- Đổi mới công tác tư tưởng là đổi mới quan điểm, phương thức tuyên giáocủa Đảng theo định hướng cơ bản; là tăng cường tính thuyết phục, hiệu quả, nângcao tính chủ động và tính chiến đấu, tạo bằng được sự gắn bó với nhân dân và thựctiễn đất nước Có kế hoạch rà soát lại theo yêu cầu đổi mới tất cả các lĩnh vực củacông tác tuyên giáo, xây dựng lộ trình thực hiện đổi mới cho từng nội dung, từnglĩnh vực; tổ chức lại lực lượng báo chí, truyền thông đại chúng phát huy mạnh mẽ
Trang 6tính tích cực, vai trò phản biện và giám sát của báo chí, các phương tiện truyềnthông đại chúng Tiếp tục phát triển sự nghiệp báo chí, xuất bản đi đôi với tăngcường công tác lãnh đạo và quản lý trong lĩnh vực này Tổ chức nghiên cứu đổi mớisâu sắc công tác lãnh đạo, quản lý và bản thân hoạt động báo chí, xuất bản xác lậpnhiệm vụ khảo sát, điều tra dư luân xã hội là một cơ sở khách quan có tính bắt buộckhi thực hiện các nhiệm vụ của công tác tư tưởng; chuyển hướng mạnh mẽ từ thôngtin một chiều, định hướng từ trên xuống sang chú trọng phương châm thông tin haichiều, tăng cường đối thoại, lắng nghe, đặc biệt thông tin từ cơ sở lên, nhằm địnhhướng đúng trên cơ sở nắm vững thực tiễn, thông tin chuẩn xác; xây dựng cácchương trình học tập, tuyên truyền, giáo dục cho từng đối tượng cụ thể theo trình độnghề nghiệp, giới, vùng, miền; nghiên cứu nội dung và phương pháp phối hợp đểphát huy sức mạnh tổng hợp của công tác tuyên giáo, đặc biệt trong các hoạt động
có quy mô lớn, trọng điểm, nhân các ngày kỷ niệm; Nghiên cứu và thực hiện đổimới căn bản các hoạt động kỷ niệm các ngày lễ lớn theo hướng thiết thực gắn vớinhu cầu văn hoá, nguyện vọng của nhân dân, từng bước xây dựng các lễ hội mới, lễhội cách mạng do nhân dân làm chủ, tự quản Nhằm bảo đảm cho quá trình đổi mớicông tác tuyên giáo đạt hiệu quả vững chắc từ Trung ương đến cơ sở, cần chú trọngxây dựng và thực hiện các chính sách mới đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác tưtưởng trong thời kỳ mới
1.1.2 Tầm quan trọng của công tác tư tưởng
Xây dựng Đảng về tư tưởng là một bộ phận quan trọng trong công tác xâydựng Đảng Cùng với xây dựng Đảng về chính trị và tổ chức, công tác tư tưởng lànhân tố góp phần làm cho Đảng luôn luôn vững mạnh, giữ vững được bản chất giaicấp, gắn bó với quần chúng, ngang tầm với nhiệm vụ lịch sử mà dân tộc giao phó.Theo quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin thì tư tưởng con người có vai trò hết sứcquan trọng “Là nhân tố có tác dụng quyết định làm cho con người hoạt động đúnghay sai, thành công hay thất bại”, hay: “Không có lý luận cách mạng thì không cóphong trào cách mạng”, “Chỉ Đảng nào được một lý luận tiên phong hướng dẫn thì
có khả năng làm tròn vai trò chiến sỹ tiên phong”
Trang 7Từ khi ra đời đến nay, trong quá trình lãnh đạo cách mạng qua các thời kỳĐảng ta luôn coi trọng công tác tư tưởng, coi đó là hoạt động hàng đầu, nhất là 3 bộphận cơ bản của nó là: Công tác lý luận, công tác tuyên truyền và công tác cổ động.Ngay từ khi ra đời, Đảng ta đã hình thành bộ phận chuyên lo công tác tư tưởng vàcho ra đời các cơ quan ngôn luận của Đảng Đầu năm 1930, Ban cổ động và tuyêntruyền của Đảng được thành lập và ngày 01/8/1930 trở thành ngày truyền thống củangành Tư tưởng - Văn hoá.
Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng tháng 10/1930 đãthông qua Luận cương chính trị và Điều lệ đã ghi rõ nhiệm vụ của chi bộ là: “Tuyêntruyền và cổ động cộng sản một cách có kế hoạch…tìm thêm và huấn luyện đảngviên và công nông về mặt văn hoá và chính trị”
Đại hội VI của Đảng (1986) - Đại hội mở ra thời kỳ đổi mới đất nước, qua đótạo cơ sở cho đổi mới về công tác tư tưởng Đại hội lần thứ VII (1991) đã khẳngđịnh: “Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng vàkim chỉ nam cho hành động cách mạng của Đảng và cách mạng Việt Nam” Đạihội thông qua cương lĩnh xây dựng đất nước thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.Đây là mốc đánh dấu bước tiến mới về tư duy lý luận của Đảng và cũng đặt racho công tác tư tưởng của Đảng những nhiệm vụ mới
Đại hội VIII (1996) chủ trương đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đấtnước Với sự ra đời của Hội đồng lý luận trung ương và các Nghị quyết của Trungương, Bộ Chính trị về văn hoá văn nghệ, về tuyên truyền đối ngoại, tuyên truyềnmiệng, về báo chí, xuất bản, về đấu tranh chống các quan điểm sai trái bảo vệCương lĩnh, Điều lệ và đường lối của Đảng, tiến hành cuộc vận động xây dựng vàchỉnh đốn Đảng…, công tác tư tưởng của Đảng được định hướng rõ hơn và đượcgiao nhiệm vụ nặng nề và quan trọng hơn
Đại hội IX của Đảng (2001) đã đánh giá thành tựu 15 năm đổi mới, xác định
rõ hơn về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta Nghị quyết Đại hội đã chỉ rõcông tác tư tưởng, công tác lý luận còn yếu kém bất cập và đề ra nhiệm vụ: ToànĐảng nghiêm túc học tập chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, nâng
Trang 8cao đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân, chống tư tưởng cơ hội thựcdụng… đẩy mạnh cuộc đấu tranh chống tham nhũng, quan liêu làm trong sạch độingũ cán bộ đảng viên Hội nghị Trung ương 5 (Khoá IX) đã ra nghị quyết “Vềnhiệm vụ chủ yếu của công tác tư tưởng, lý luận trong tình hình mới”.
Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X, Đảng ta đánh giá tình hình công tác
tư tưởng trong tình hình hình mới như sau: “Công tác xây dựng đảng về chính trị, tưtưởng được coi trọng Nghị quyết Trung ương 5 (khoá IX) về nhiệm vụ chủ yếu củacông tác tư tưởng, lý luận trong tình hình mới, đáp ứng yêu cầu thực tiễn, đang đivào cuộc sống Đã coi trọng và đẩy mạnh hơn công tác nghiên cứu và lý luận, tổngkết thực tiễn, làm sáng tỏ hơn một số vấn đề lý luận do thực tiễn công cuộc đổi mớiđặt ra Đã từng bước đổi mới công tác giáo dục tư tưởng chính trị, nghiên cứu, họctập các nghị quyết của Đảng, tuyên truyền giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh Coi trọng hơn công tác tuyên truyền đường lối, chủ trương củaĐảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nêu gương người tốt, việc tốt, phê phánnhững biểu hiện tiêu cực… Công tác tư tưởng đã góp phần nâng cao nhận thức,tính tích cực của cán bộ đảng viên, nâng cao lòng tin của nhân dân vào đường lốiđổi mới, tạo sự nhất trí trong Đảng và sự đồng thuận trong xã hội Tuy nhiên, côngtác giáo dục chính trị, tư tưởng còn nhiều hạn chế, thiếu sót; tính định hướng, tínhchiến đấu, tính thuyết phục và hiệu quả chưa cao; thiếu chủ động và sắc bén trongđấu tranh chống “diễn biến hoà bình”… thiếu những hình thức, biện pháp cụ thể, cósức thuyết phục để xây dựng củng cố niềm tin giải đáp những mâu thuẫn mới nảysinh trong trong quá trình đổi mới; chưa làm tốt chức năng dự báo Công tác giáodục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống còn chung chung, kém hiệu quả Côngtác nghiên cứu lý luận còn yếu, chưa theo kịp yêu cầu của công cuộc đổi mới Trongchỉ đạo, quản lý cũng như hoạt động của báo chí, xuất bản, văn hoá, văn nghệ cònnhiều yếu kém, khuyết điểm chậm được khắc phục, chưa ngăn chặn có hiệu quảkhuynh hướng xa rời tôn chỉ, mục đích, chạy theo thị hiếu thấp kém, vì lợi ích vậtchất cá nhân, cục bộ “
Trang 92 Thực trạng công tác tư tưởng đối với đồng bào dân tộc thiểu số ở Nghệ An giai đoạn 2010 - 2015
Với đặc thù là một tỉnh vùng cao, biên giới, địa hình bị chia cắt, đường giaothông từ tỉnh đến xã còn khó khăn; là một tỉnh có nhiều tộc người cùng sinh sốngtrong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tới trên 60% dân số Nhưng hầu hết cán
bộ, đảng viên khu vực đồng bào dân tộc thiểu số tin tưởng vào sự lãnh đạo củaĐảng, vào sự nghiệp đổi mới, kiên định mục tiêu lý tưởng cách mạng, giữ gìn phẩmchất chính trị, đạo đức, lối sống
Nhiều đảng viên người dân tộc thiểu số đã thể hiện được vai trò hạt nhân,nòng cốt trong các phong trào thi đua yêu nước; năng động, sáng tạo trong pháttriển kinh tế, làm giàu chính đáng cho bản thân, gia đình, cho cộng đồng, luôn điđầu trong việc thực hiện các chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước Nhândân các dân tộc thiểu số đã phát huy tinh thần đoàn kết, tương thân, tương ái, ý thức
tự hào, tự tôn dân tộc; những truyền thống tốt đẹp, nét văn hóa của dân tộc, của quêhương tiếp tục được phát huy Hầu hết nhân dân tin tưởng vào sự lãnh đạo củaĐảng; có tinh thần khắc phục khó khăn, nỗ lực sáng tạo để vượt khó vươn lên, làmgiàu chính đáng; đời sống vật chất, tinh thần được cải thiện, nâng cao rõ rệt Nhândân ở các xã đặc biệt khó khăn, các gia đình nghèo, gia đình thuộc diện chính sách
xã hội rất phấn khởi trước sự quan tâm đầu tư của Đảng, Nhà nước
Nhìn chung, tình hình tư tưởng trong cán bộ, đảng viên và nhân dân khu vựcđồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Nghệ An có nhiều tích cực và vẫn tồn tạimặt tiêu cực; trong đó, mặt tích cực là cơ bản và giữ vai trò chủ đạo chi phối, mặttiêu cực đang có những diễn biến phức tạp, tiềm ẩn những nhân tố khó lường đangđặt ra những yêu cầu, nhiệm vụ cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo giải quyết trong thờigian tới
Trang 10tuyên truyền theo đúng định hướng của Trung ương, của Tỉnh ủy Trong đó đẩymạnh việc tuyên truyền thực hiện việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức HồChí Minh gắn với thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 “Một số vấn đề cấp bách vềxây dựng Đảng hiện nay”, đổi mới phương thức tổ chức học tập nghị quyết nhưkiểm tra số lượng đại biểu, làm bài kiểm tra kiến thức Qua thực tế cho thấy thườngxuyên có trên 80% đảng viên và trên 70% đoàn viên, hội viên và nhân dân khu vựcđồng bào dân tộc thiểu số trong tỉnh dự hội nghị học tập các chỉ thị, nghị quyết,chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước do cấp ủy tổ chức.
Đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên, cộng tác viên dư luận xã hội và các
cơ quan thông tin đại chúng, hệ thống truyền thanh ở xã, thị trấn được duy trì hoạtđộng nề nếp, phát huy hiệu quả tuyên truyền và kịp thời nắm bắt tình hình dư luận
xã hội Kịp thời tuyên truyền, phổ biến thông tin thời sự, chính sách, khoa học - kỹthuật, nêu gương các điển hình tiên tiến, người tốt việc tốt ở cơ sở xã, thị trấn, thôn,bản, nhất là gương đồng bào dân tộc thiểu số trong việc tha gia xây dựng đồng bàodân tộc thiểu số mới, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh…
Trong 5 năm đã tổ chức nhiều cuộc thi tìm hiểu về truyền thống cách mạng,văn hoá, lịch sử quê hương, đất nước thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân khuvực đồng bào dân tộc thiểu số tham gia như: Cuộc thi tìm hiểu về 50 năm chiếnthắng Điện Biên Phủ, Thi tìm hiểu thân thế và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minhnhân dịp kỷ niệm 125 năm ngày sinh của người, cuộc thi tìm hiểu lịch sử Đảng bộtỉnh Nghệ An, cuộc thi tìm hiểu Chỉ thị 03… Từ năm 2010 đến năm 2015 đã pháthành hàng chục ấn phẩm tài liệu tuyên truyền về chủ đề học tập và làm theo tấmgương đạo đức Hồ Chí Minh, về chương trình xây dựng nông thôn mới, tuyêntruyền cải tạo tập quán lạc hậu, phòng chống phụ nữ bỏ đi khỏi địa phương và tàiliệu tuyên truyền phòng chống buôn bán người… phát đến tận thôn, bản, chi bộ.Triển khai thực hiện nhiều chương trình như: “Toàn dân bảo vệ môi trường”, “Nhàsạch, vườn đẹp”; mô hình “Đường làng, ngõ xóm xanh, sạch, đẹp”, “Khu dân cưthực hiện hài hòa xói đói giảm nghèo và bảo vệ môi trường” “Thôn bản không có
Trang 11phụ nữ bỏ đi khỏi địa phương” Năm 2014, có 75,1% số hộ và 48% số làng, bản đạtdanh hiệu văn hoá; đến nay đã có 2.202/2.202 thôn, bản có qui ước, hương ước.Với sự nỗ lực, cố gắng, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên và nhân
dân, qua 5 năm tuyên truyền, vận động nhân dân cải tạo tập tục lạc hậu, phòng
chống phụ nữ bỏ đi khỏi địa phương và ngăn chặn tình trạng buôn bán người đã thu
được một số kết quả như sau:
- Trong việc tang: Phần lớn người dân có ý thức chấp hành quy ước, hương
ước thôn bản về thực hiện nếp sống văn minh trong việc tang Nhìn chung các tang
lễ đều được tổ chức nghiêm trang, chu đáo, tiết kiệm, đảm bảo vệ sinh môi trường,các ban nhạc hiếu hoạt động đúng thời gian quy định, việc sử dụng tang phục, cờtang theo đúng phong tục truyền thống, thực hiện nghiêm túc quy định không đểngười chết trong nhà quá 48 tiếng Từ năm 2011 - 2014 trên địa bàn toàn tỉnh có7.466 người chết, trong đó còn 855 đám tang để quá 48h trong nhà, 21 trường hợpchết không cho vào áo quan
- Trong việc cưới: Toàn tỉnh có 28.210 cặp kết hôn, trong đó có 26.675 cặp
thực hiện đăng ký kết hôn theo quy định bằng 94,82%, trong đó có 771 cặp tảo hônchiếm 2,73% và 26 cặp kết hôn cận huyết thống chiếm 0,09% Về cơ bản các cặpkết hôn đều thực hiện đăng ký theo quy định của pháp luật; các tục thách cưới cao,nghi lễ cưới xin rườm rà, cưới xin mang tính gả bán đã dần được hạn chế, các lễcưới được tổ chức nhanh gọn, ít ảnh hưởng đến giao thông và an ninh trật tự côngcộng
- Vận động nhân dân ăn ở hợp vệ sinh, làm nhà tiêu, làm chuồng gia súc: Đa
số các hộ gia đình chăn nuôi gia súc, gia cầm đã xây dựng chuồng, trại đúng tiêuchuẩn, đảm bảo hợp vệ sinh Mỗi người đã có ý thức trong việc thu gom, xử lý rácthải, nước thải đúng nơi quy định, giữ vệ sinh chung tại khu dân cư, tránh gây ônhiễm môi trường cộng đồng, bảo đảm vệ sinh môi trường và chống thả rông giasúc là một trong những tiêu chí trong xây dựng nông thôn mới Tính đến31/12/2014 có 75.453/113.420 hộ có nhà tiêu hợp vệ sinh, tăng 30.828 hộ có nhàtiêu hợp vệ sinh so với năm 2011 Năm 2015 ước vận động nhân dân làm và sử
Trang 12dụng 18.860 nhà tiêu hợp vệ sinh nâng tổng số hộ lên 94.313 hộ có nhà tiêu hợp vệsinh; có 68.216/79.852 hộ chăn nuôi có chuồng đảm bảo vệ sinh, tăng 53.531chuồng so với năm 2011 Năm 2015 ước vận động nhân dân làm chuồng đảm bảo
vệ sinh 10.546 chuồng nâng tổng số hộ có chuồng lên 78.762 chuồng
- Đẩy lùi tình trạng mê tín dị đoan: Ở các xã vùng cao, vùng đồng bào dân tộc
thiểu số, các nghi lễ, hủ tục rườm rà trước đây cơ bản được loại bỏ, không còn tìnhtrạng cướp vợ Các thôn, tổ dân phố đều xây dựng quy ước, hương ước phù hợp vớiphong tục tập quán từng địa phương, dân tộc, đám cưới được tổ chức theo đúng quyđịnh, không có tình trạng thách cưới mang tính chất gả bán, ăn uống dài ngày Các
hủ tục trong việc tang đã được giảm bớt, việc cúng ma khi có người ốm, việc thảrông gia súc giảm đáng kể Tình trạng mê tín, dị đoan được đẩy lùi và ngăn chặn,nhận thức của người dân vùng cao đã có chuyển biến: khi có người ốm đau đều đưa
đi khám, chữa bệnh; tình trạng mời thầy cúng khi trong nhà có người ốm đã giảm
- Tình trạng nhân dân trông chờ, ỷ lại vào Nhà nước: đến nay, nhiều hộ do
tính toán chi tiêu hợp lý để có điều kiện đầu tư cho sản xuất nên đã thoát đói, giảmnghèo, có điều kiện cải thiện đời sống vật chất và tinh thần, vươn lên trở thànhnhững hộ sản xuất, kinh doanh giỏi
- Công tác tuyên truyền phòng chống, ngăn chặn tình trạng phụ nữ bỏ đi khỏi địa phương đã thu được nhiều kết quả tốt; thực trạng phụ nữ, trẻ em bỏ đi
khỏi địa phương, bị mua bán và tự nguyện lấy chồng người Trung Quốc trái phápluật trên địa bàn tỉnh đã có chiều hướng năm sau giảm hơn so với năm trước tuynhiên tỷ lệ giảm còn thấp Cụ thể năm 2012 giảm 50 trường hợp = 7,6% so vớinăm 2011; năm 2013 giảm 80 trường hợp = 14% so với năm 2012 Tính đến10/2014, có 484 trường hợp phụ nữ, trẻ em bỏ đi khỏi địa bàn (giảm 181 trườnghợp so với tháng 12/2013), trong đó huyện Sa Pa: 75 trường hợp, Bắc Hà: 69trường hợp, Bát Xát: 68 trường hợp, Bảo Thắng: 66 trường hợp, Si Ma Cai: 59trường hợp, Mường Khương: 62 trường hợp, Văn Bàn: 38 trường hợp, Bảo Yên:
38 trường hợp, thành phố Nghệ An: 9 trường hợp
2.2.2 Hạn chế, thiếu sót
Trang 13Bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác tư tưởng khu vực đồng bào dân tộcthiểu số, trong đó có công tác tư tưởng đối với đồng bào dân tộc thiểu số về cải tạophong tục tập quán lạc hậu, phòng chống và ngăn chặn tình trạng phụ nữ bỏ đi nơi kháctrên địa bàn tỉnh Nghệ An còn nhiều mặt yếu kém như:
Trong chỉ đạo, lãnh đạo triển khai thực hiện công tác tư tưởng chưa được quantâm đầu tư đúng mức, có mặt còn buông lỏng Đội ngũ cán bộ làm công tác tưtưởng còn thiếu về số lượng; một bộ phận cán bộ năng lực, trình độ còn nhiều bấtcập; hầu hết cán bộ không biết tiếng đồng bào dân tộc nên hiệu quả tuyên truyềnchưa cao; tình trạng cán bộ quan liêu, xa rời quần chúng, nói không đi đôi với làmchậm được khắc phục Vai trò tiên phong, gương mẫu của một số đảng viên chưa rõnét, còn né tránh trước các nhiệm vụ khó khăn, phức tạp Sức chiến đấu của một số
tổ chức đảng và đảng viên bị giảm sút
Chưa huy động được đông đảo cán bộ các cơ quan, ban ngành, đoàn thể,doanh nghiệp, già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng tham gia côngtác tư tưởng Có Ban tuyên giáo cấp huyện chỉ có 5 người, nhiều cán bộ làm côngtác tư tưởng nhưng không được đào tạo chuyên môn nghiệp vụ về tư tưởng nên gặpnhiều khó khăn trong tác nghiệp Công tác tư tưởng của mặt trận và các đoàn thểnhân dân các cấp ở khu vực đồng bào dân tộc thiểu số chậm đổi mới, tính chủ độngchưa cao Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ công tác tư tưởng còn nghèo nàn,thiếu thốn, chưa đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra Một số thiết bị phục vụ công táctuyên truyền chưa được sử dụng triệt để như chưa phát huy hết tác dụng của hệthống loa truyền thanh
Đồng bào sống rải rác tại các thôn, bản, làng vùng cao nên cũng tạo ra rấtnhiều khó khăn trong công tác tuyên truyền, vận động, nắm dư luận xã hội; nhậnthức của một bộ phận lớn đồng bào còn hạn chế, tư tưởng lạc hậu, trông chờ, ỷ lạivẫn tồn tại; nhiểu hủ tục lạc hậu vẫn tồn tại và có phần phát triển trong nhân dânnhư: tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, vệ sinh môi trường sống khôngđảm bảo; đám ma kéo dài gây mất vệ sinh môi trường, lãng phí; thách cưới cao,đám cưới kéo dài; cúng ma khi trong nhà có người ốm… Từ thực tế là nhận thức
Trang 14của đồng bào dân tộc thiểu số còn hạn chế, trình độ nhận thức còn thấp nên dễ bịcác thế lực thù địch, tội phạm lừa gạt như: Một số thương lái mua râu ngô non,móng và sừng trâu, bò với giá cao; lừa gạt phụ nữ đưa qua biên giới làm thuê hoặcbán Một số thế lực thù địch lợi dụng tuyên truyền đạo trái pháp luật, xúi xục đồngbào khiếu kiện đòi đất xây nhà thờ, xúi giục đồng bào di cư khỏi địa phương đếntỉnh khác hoặc ra nước ngoài hoặc tham gia một số hoạt động phản cách mạng…
2.2.3 Nguyên nhân của thành tựu, hạn chế
- Nguyên nhân của thành tựu
Để có được những kết quả quan trọng làm cơ sở cho công tác Tuyên truyền,vận động nhân dân cải tạo phong tục tập quán lạc hậu trong xây dựng đời sống vănhóa và phòng chống, ngăn chặn tình trạng phụ nữ bỏ đi khỏi địa phương, tình trạngbuôn bán phụ nữ ra nước ngoài là do: Có sự thống nhất hành động từ tỉnh đến có sở.Tỉnh ủy Nghệ An đã cụ thể hóa từng nội dung công tác lớn thành các đề án để triểnkhai thực hiện đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở Trong bối cảnh nền kinh tế còn gặp nhiềukhó khăn nhưng tỉnh Nghệ An vẫn ưu tiên kinh phí để thực hiện các đề án thuộclĩnh vực tuyên truyền, vận động Các ban, ngành, đoàn thể từ tỉnh đến cơ sở luôntrách nhiệm trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao trong các đề án Một bộ phậncán bộ, đảng viên làm công tác tư tưởng nhiệt tình, trách nhiệm, sáng tạo trong côngtác Một bộ phận nhân dân đã tiếp thu nội dung tuyên truyền, thực hiện tại gia đình
và vận động một số gia đình khác cùng thực hiện Nhiều già làng, trưởng bản,trưởng thôn, người có uy tín đã phát huy vai trò trong cộng đồng
- Nguyên nhân của hạn chế
Cấp ủy, chính quyền ở một số nơi chưa thực sự vào cuộc, còn coi nhẹ việc cảitạo các tập tục lạc hậu và coi đó không phải là nhiệm vụ trọng tâm trong thực hiệnnhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội của địa phương; đôi khi còn lúng túng trong việcchỉ đạo, chưa có biện pháp xử lý đối với các hộ vị phạm trong việc cưới, việc tang,
hộ có phụ nữ bỏ đi khỏi địa phương và chưa kịp phát hiện người lạ đến tuyên truyềnđạo trái pháp luật Một số ban, ngành, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể ở cơ sởchưa thực sự tích cực, chưa phát huy hết vai trò, trách nhiệm trong công tác tuyên
Trang 15truyền, vận động quần chúng Có cán bộ còn cứng nhắc trong công tác, đặc biệt là
xử lý một số tình huống cụ thể nên hiệu quả công tác chưa cao, đoi khi gây hiệu quảtiêu cực
Hình thức tuyên truyền vận động còn đơn điệu, dập khuôn chỉ đạo của cấptrên, không sáng tạo Một số nơi thực hiện chiếu lệ cho xong, chưa đi sâu tìm hiểutâm tư, tình cảm, nguyện vọng, văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số Nhiều nơichưa huy động được nhiều lực lượng, nguồn lực, vận dụng vai trò của những người
có uy tín trong cộng đồng để hỗ trợ công tác tuyên truyền, vận động Nhiều cán bộkhông biết tiếng đồng bào dân tôc, không biết phối hợp với đồng bào dân tộc nênviệc nắm thông tin dư luận xã hội và hiệu quả công tác còn hạn chế
Hội nghị báo cáo viên ở nhiều nơi tổ chức chưa khoa học, hiệu quả tuyêntruyền chưa cao Nhiều báo cáo viên chưa truyền đạt hết nội dung, hoặc chưa cóphương pháp tuyên truyền tốt nên đồng bào chưa hiểu
Tài liệu tuyên truyền còn trình bày dài, trìu tượng, khó hiểu, ít sử dụng kênhhình nên đồng bào khó hiểu, khó thực hiện…
Trình độ dân trí của nhân dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn thấp, chưatiếp thu khoa học – kỹ thuật nên thói quen cũ còn tồn tại Từ việc đói, nghèo, lạchậu đã dẫn đến hậu quả là tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, phụ nữ bỏ đi khỏi địaphương…
3 Các giải pháp giải quyết vấn đề nghiên cứu
3.1 Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh; quan điểm, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước cho cán bộ, đảng viên và nhân dân khu vực đồng bào dân tộc thiểu số
Tăng cường công tác giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng nâng cao nhận thức, bảnlĩnh chính trị, tạo sự thống nhất cao về ý chí hành động trong Đảng, sự đồng thuậntrong nhân dân, làm cho chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh thực sự giữvai trò chủ đạo trong đời sống xã hội khu vực đồng bào dân tộc thiểu số Đồng thời
đề ra các nhiệm vụ, biện pháp thực hiện có hiệu quả công tác đào tạo, bồi dưỡng lýluận chính trị Đảm bảo phổ cập trình độ lý luận chính trị cho các đối tượng theo
Trang 16các chức danh, tiêu chuẩn cán bộ, công chức khu vực đồng bào dân tộc thiểu số,nhất là cán bộ cấp cơ sở
Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện học tập và làmtheo tấm gương đạo đức Hồ chí Minh trong các đợt sinh hoạt chính trị, họp chi bộ Ban tuyên giáo từ tỉnh đến cơ sở tham mưu giúp cấp uỷ thường xuyên chỉ đạo, lãnhđạo triển khai thực hiện việc tuyên truyền, vận động, giải thích rõ những chủtrương, quan điểm của Đảng để thống nhất nhận thức, hành động trong Đảng vàtrong xã hội, tránh nhận thức chủ quan, lệch lạc; biên soạn tài liệu như sách, ápphích theo hướng ngắn gọn, dễ hiểu, tăng kênh hình về các nội dung liên quan đếncải tạo tập quán lạc hậu, phòng chống phụ nữ bỏ đi khỏi địa phương để tuyên truyềntrong nhân dân các dân tộc thiểu số
Tăng cường vai trò, trách nhiệm của các tổ chức đảng, chính quyền, cácđoàn thể trong việc quản lý, giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện cán bộ, đảng viên,đoàn viên, hội viên ở khu vực đồng bào dân tộc thiểu số Giao nhiệm vụ cụ thểcho cán bộ, đảng viên phải thường xuyên nghiên cứu và nắm vững các chỉ thị,nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đồng thời có tráchnhiệm trực tiếp tuyên truyền, giác ngộ cho quần chúng nhân dân ở địa bàn côngtác và ở nơi cư trú Cấp uỷ đảng các cấp định kỳ tổ chức hội nghị báo cáo viên
để thông tin thời sự, chính sách cho cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên vànhân dân khu vực đồng bào dân tộc thiểu số Mỗi cán bộ cấp cơ sở phải nắmchắc tình hình nơi cư trú, kịp thời phát hiện, thuyết phục những gia đình chưachấp hành đúng quy định của địa phương về các vấn đề văn hóa, tín ngưỡng…với phương châm: Biết từng ngõ, rõ từng nhà
Đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận chính trị ở Trường Chính trị tỉnh vàcác trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện cho phù hợp với các đối tượng là cán
bộ, đảng viên khu vực đồng bào dân tộc thiểu số Việc giảng dạy và học tập lý luậnchính trị phải liên hệ sát với tình hình thực tiễn ở khu vực đồng bào dân tộc thiểu số.Xây dựng các tình huống vận dụng trong học lý luận chính trị phù hợp với điều kiệnkhu vực đồng bào dân tộc thiểu số, nâng cao kỹ năng xử lý tình huống cho học viên