Đề án: giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng học sinh giỏi cấp trung học phổ thông tỉnh thanh hóa giai đoạn 2015 2020

Đề án Giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng học sinh giỏi cấp trung học phổ thông tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2015 2020 PAGE HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC I (((([.]

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC I

- -NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

MŨI NHỌN BẬC TRUNG HỌC TỈNH THANH HÓA

GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Chuyên đề Bắt buộc:

Phát triển giáo dục - đào tạo ở các tỉnh

phía Bắc nước ta trong giai đoạn hiện nay

Thuộc chuyên đề số: 8

Họ và tên học viên: Nguyễn Hữu Khanh

Lớp: Cao cấp lý luận chính trị tỉnh Thanh Hóa

Khóa học: 2014 - 2016

Hà Nội, tháng 12 năm 2015

Họ và tên học viên: Nguyễn Hữu Khanh Ngày sinh: 17-12-1979

Lớp: Cao cấp LLCT Thanh Hóa 2014 - 2016 Mã số học viên: 14-CCKTT355

Tên Tiểu luận: Nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn bậc trung học tỉnh Thanh

Hóa giai đoạn hiện nay.

Khối kiến thức thứ IV, thuộc các chuyên đề Bắt buộc

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài Tiểu luận

Thanh Hóa là một trong những tỉnh có điều kiện kinh tế - xã hội còngặp nhiều khó khăn, địa bàn rộng (diện tích 11.168,3 km2), dân số đông(3.412.566 người) Học sinh Xứ Thanh có truyền thống hiếu học, có khátvọng vươn lên, sáng tạo

Trong những năm gần đây, được sự quan tâm chỉ đạo của Thường trựcTỉnh uỷ, HĐND, UBND tỉnh, sự chỉ đạo của cấp ủy đảng, chính quyền cáccấp, sự đồng thuận của quần chúng nhân dân, sự điều hành có hiệu quả củacác cấp quản lý giáo dục, sự cố gắng không mệt mỏi của các thầy giáo, côgiáo và các em học sinh trong toàn tỉnh, công tác phát hiện, bồi dưỡng họcsinh giỏi tiếp tục thu được những kết quả quan trọng góp phần không nhỏ vào

sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, đồng thời tiếp tục củng cố vị thế củagiáo dục, đào tạo Thanh Hóa trong môi trường hội nhập khu vực và quốc tế.Chất lượng giáo dục đại trà tiếp tục được duy trì ổn định, từng bước đượcnâng lên; giáo dục mũi nhọn liên tục được giữ vững, từng bước đột phá vềchất lượng và số lượng Kỳ thi học sinh giỏi quốc gia tỉnh Thanh Hóa luônduy trì tỉ lệ khoảng 80% giải, với nhiều giải Nhất, xếp 7 trong tốp 10 tỉnh,thành dẫn đầu cả nước Kỳ thi Olympic quốc tế và khu vực Châu Á- TháiBình Dương, Thanh Hóa liên tục có nhiều học sinh đạt Huy chương Đặc biệthọc sinh đạt giải quốc gia có mặt ở nhiều trường THPT không chuyên trongtỉnh Kết quả trên đã góp phần vào thành tích chung của giáo dục cả nước

Tuy nhiên, kết quả trên chưa thực sự tương xứng với tiềm năng, lợi thếcủa tỉnh; những năm gần đây kết quả thi học sinh giỏi quốc gia, quốc tế có xuhướng chững lại so với một số tỉnh thành trên toàn quốc

Vì vậy, việc xây dựng Tiểu luận Nâng cao chất lượng giáo dục mũi

nhọn bậc trung học tỉnh Thanh Hóa giai đoạn hiện nay là rất cần thiết,

nhằm tạo ra bước đột phá để duy trì ổn định chất lượng học sinh giỏi quốcgia, quốc tế trong tốp 5 tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước.

2 Mục đích

Trên nền tảng giáo dục toàn diện, đẩy mạnh công tác phát hiện, bồidưỡng học sinh năng khiếu bậc trung học, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ vềchất lượng giáo dục mũi nhọn, duy trì và nâng cao chất lượng học sinh giỏiquốc gia, quốc tế của tỉnh Thanh Hóa trong tốp dẫn đầu giáo dục cả nước

3 Giới hạn Tiểu luận

3.1 Đối tượng

Đề tài nghiên cứu về nội dung, giải pháp, tiến độ nhằm nâng cao chấtlượng giáo dục mũi nhọn, thi học sinh giỏi quốc gia, quốc tế các môn văn hóalớp 12 THPT tỉnh Thanh Hóa

3.2 Không gian: Các trường THCS và các trường THPT tỉnh Thanh

Hóa

3.3 Thời gian:

Giai đoạn hiện nay

4 Phương pháp nghiên cứu

- Tiểu luận sử dụng phương pháp nghiên cứu tổng hợp, phân tích đánhgiá thực trạng để giải quyết vấn đề nghiên cứu Đề xuất một số giải pháp địnhhướng giải quyết vấn đề

5 Ý nghĩa thực tiễn

- Tiểu luận là cơ sở nghiên cứu để tham mưu chỉ đạo các hoạt động dạy

- học; xây dựng nhà trường nhằm nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn, thihọc sinh giỏi quốc gia, quốc tế trong tốp dẫn đầu giáo dục cả nước cấp THPT

- Tiểu luận này là cơ sở để tham mưu cho Ngành xây dựng một sốchương trình tiếp theo: xây dựng hệ thống trường trọng điểm chất lượng caobậc trung học tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2015 - 2020; tiếp tục tham mưu bổ

sung, hoàn thiện cơ chế chính sách cho Tiểu luận phát triển trường THPTchuyên Lam Sơn đến năm 2020.

6 Cấu trúc tiểu luận: Tiểu luận được kết cấu thành 4 phần như sau:

B NỘI DUNG

1 Cơ sở lý luận của nội dung nghiên cứu

1.1 Cơ sở khoa học - Một số khái niệm

1.1.1 Chất lượng: là một khái niệm triết học có nhiều cách định nghĩakhác nhau và ở mỗi cách định nghĩa phản ánh quan niệm cá nhân và xã hộikhác nhau, không có một khái niệm nào hoàn toàn đúng về chất lượng

Sau đây là một định nghĩa: Chất lượng có nghĩa là “đáp ứng hoặc vượt

quá sự mong đợi của khách hàng”.1 Để đảm bảo chất lượng dịch vụ cần ápdụng nguyên tắc: khách hàng là trọng tâm Muốn vậy, cần phải tìm hiểu mongđợi của khách hàng là những mong đợi gì và liên tục theo dõi xem bạn đã làm

họ hài lòng ở mức độ như thế nào

1.1.3 Chất lượng giáo dục của một nhà trường theo Chương trình hànhđộng Dakar năm 2000 của UNESCO

Theo tiêu chuẩn của Chương trình này, có 10 yếu tố đánh giá chất

lượng trường học là:

- Người học khoẻ mạnh, được nuôi dạy tốt, được khuyến khích để cóđộng cơ học tập chủ động, kết quả học tập tốt;

- Giáo viên thạo nghề, được động viên đúng mức;

1 Srem: Quản lý hiệu quả trường học, tài lệu dùng cho cán bộ quản lý trường phổ thông, tr 233.

- Phương pháp và Kỹ thuật dạy học tích cực;

- Chương trình giáo dục thích hợp với người dạy và người học;

- Thiết bị, công nghệ, học liệu giáo dục thích hợp, dễ tiếp cận;

- Môi trường học tập vệ sinh, an toàn, lành mạnh;

- Hệ thống đánh giá thích hợp với môi trường, quá trình và kết quả giáodục;

- Hệ thống quản lý giáo dục có tính tham gia và dân chủ;

- Tôn trọng và thu hút được cộng đồng và nền văn hoá địa phươngtrong hoạt động giáo dục;

- Các thiết chế đầy đủ; chương trình giáo dục có nguồn lực thích hợp,thoả đáng và bình đẳng

UNESCO nêu ra 5 nhóm thành tố tạo nên chất lượng của một nhàtrường (gọi tắt là CGIPO) bao gồm: Hoàn cảnh; mục tiêu, sứ mạng, giá trị,tầm nhìn; các yếu tố đầu vào; quản lý quá trình và kết quả đầu ra

1.1.4 Chất lượng giáo dục mũi nhọn

Chất lượng giáo dục mũi nhọn là sự đáp ứng của nhà trường đối với cácyêu cầu về mục tiêu giáo dục dựa trên các tiêu chuẩn về kết quả công tác pháthiện và bồi dưỡng học sinh năng khiếu, thông qua các kỳ thi học sinh giỏi cấptrường, cấp huyện, cấp tỉnh, quốc gia và quốc tế; kết quả thi đại học cao đẳng;các cuộc thi trải nghiệm sáng tạo như: Cuộc thi khoa học kỹ thuật dành chohọc sinh trung học; Cuộc thi giải toán trên máy tính cầm tay,

1.1.5 Quan niệm về trường trung học chất lượng cao

Trường trung học chất lượng cao là trường trung học có tổ chức bộ máynhà trường, đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý, chất lượng giáo dục, cơ sởvật chất và mối quan hệ giữa nhà trường và xã hội vượt trội so với trườngtrung học đạt chuẩn quốc gia

1.1.6 Tiêu chí trường trung học chất lượng cao tỉnh Thanh Hóa

Trường trung học chất lượng cao đáp ứng được đầy đủ, đúng các quyđịnh của Bộ Giáo dục và Đào tạo về trường trung học đạt chuẩn quốc gia; tiêuchí đánh giá chất lượng giáo dục trường trung học và các chuẩn khác về độingũ giáo viên, chương trình đồng thời bổ sung thêm một số tiêu chí sau:

- Thư viện đạt tiêu chuẩn thư viên tiên tiến trở lên, đáp ứng nhu cầu họctập, nghiên cứu của cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh;

- Trường có đủ thiết bị giáo dục, đồ dùng dạy học, trang thiết bị đồng

bộ, hiện đại đáp ứng các hoạt động dạy và học; trang thiết bị văn phòng phục

vụ tốt công quản lý, dạy và học

b Đội ngũ cán bộ, giáo viên

- Có đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu giảng dạy chương trình dạy họctiếp cận năng lực học sinh;

- Từ 90% giáo viên đạt trình độ trên chuẩn đối với trung học cơ sở và

từ 50% trở lên trên chuẩn đối với trung học phổ thông; 100% giáo viên có khảnăng ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học, 50% giáo viên có Trình độTin học B, số còn lại có Trình độ Tin học A; 100% giáo viên xếp loại khá trởlên về chuẩn nghề nghiệp giáo viên trong học, trong đó 80% xếp loại xuấtsắc; 80% giáo viên được công nhận dạy giỏi cấp trường; 30% giáo viên đượccông nhận dạy giỏi cấp tỉnh;

- Đủ số lượng nhân viên, kế toán, thủ quỷ, thư viện, văn thư, y tế cótrình độ trung cấp trở lên; viên chức làm công tác thiết bị dạy học có trình độ

từ cao đẳng trở lên đối với trung học cơ sở, đại học đối với trung học phổthông theo đúng chuyên môn; các nhân viên khác được bồi dưỡng về nghiệp

vụ theo vị trí công việc đảm bảo quy định;

- Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng đạt loại xuất sắc về Chuẩn hiệu trưởng,Phó Hiệu trưởng; 80% cán bộ quản lý có bằng Thạc sỹ trở lên đối với trunghọc phổ thông và 100% trên chuẩn đối với trung học cơ sở 100% cán bộquản lý có Bằng trung cấp lý luận trở lên;

- Có đội ngũ chuyên gia trong và ngoài nước tham gia giảng dạy và hỗtrợ chuyên môn các nội dung nâng cao cần thiết; có giáo viên dạy được mônkhoa học cơ bản bằng Ngoại ngữ (Tiếng Anh) đối với trường trung học phổthông chuyên; cán bộ quản lý, giảng viên hàng năm được tham gia cácchương trình đào tạo bồi dưỡng, tham quan học tập trong hoặc ngoài nước

c Chương trình giáo dục

- Có chương trình giáo dục nhà trường với các môn học, các chủ đề liênmôn và các hoạt động giáo dục theo hướng tiếp cận năng lực học sinh phùhợp với khả năng phát triển của học sinh và thực tiễn địa phương;

- Trong năm học có thực hiện chương trình giao lưu học sinh với cáctrường trong và ngoài nước;

- Tổ chức các hoạt động văn hóa, thể dục thể thao, nghệ thuật, kỹ năngsống phù hợp với nguyện vọng của học sinh, đáp ứng nhu cầu giáo dục toàndiện;

- Học sinh được tiếp cận thực tế và học tập theo chuyên đề, được làmviệc trong phòng thí nghiệm thực hành

d Phương pháp giảng dạy

- Giáo viên thành thạo phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực phù hợpvới đặc thù bộ môn, gắn kiến thức phổ thông với thực tiễn, phát huy tính tíchcực, chủ động, sáng tạo và phát triển năng lực của học sinh trong học tập.

- Có phương pháp đặc thù khuyến khích sự chuyên cần, rèn luyện khảnăng tự học của học sinh;

- Đổi mới kiểm tra đánh giá học sinh theo hướng tiếp cận năng lực, coitrọng đánh giá để giúp đỡ học sinh về phương pháp học tập, động viên sự cốgắng, hứng thú học tập của học sinh trong quá trình dạy học

e Các dịch vụ giáo dục chất lượng cao

- Có bán trú, nội trú cho học sinh với các điều kiện sinh hoạt đảm bảo,khoa học;

- Học sinh được tiếp cận với thực tế và học tập theo chuyên đề, làmquen với phòng thí nghiệm thực hành;

- Cam kết chất lượng giáo dục và các điều kiện đảm bảo chất lượnggiáo dục:

Đảm bảo chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh; có học sinh đạtgiải cấp tỉnh và quốc gia; học lực: 90% khá giỏi, không có học sinh yếu, kém;hạnh kiểm: 100% học sinh xếp loại khá, tốt, không có học sinh bỏ học và lưuban; 100% học sinh đậu tốt nghiệp trong tổng số học sinh dự kỳ thi, xét tốtnghiệp; 100% học sinh được tham gia các chương trình học kỹ năng sống,hoạt động xã hội; mức độ hài lòng của phụ huynh học sinh đạt 80% đánh giátốt trở lên về quan hệ giữa nhà trường và gia đình và chất lượng giáo dục

2 Phân tích thực trạng của nội dung nghiên cứu

2.1 Quy mô trường lớp, đội ngũ giáo viên bậc trung học

a) Quy mô mạng lưới trường, lớp bậc trung học

- Đến năm 2015, toàn tỉnh có 754 trường trung học, trong đó có 638 trườngTHCS; 09 trường Tiểu học và THCS; 107 trường THPT

Tổng số trường trung học đạt đạt chuẩn quốc gia là 360 (đạt tỷ lệ

47,68%), trong đó có 344 trường THCS, 16 trường THPT

- Các trường chuyên biệt: gồm có 01 trường THPT chuyên (THPT chuyênLam Sơn); 01 trường THPT dân tộc nội trú tỉnh và 11 trường THCS dân tộc nộitrú

- Các trường trung học có chất lượng giáo dục mũi nhọn cao trong tỉnh:Cấp THCS có 10 trường; cấp THPT có 20 trường

b) Đội ngũ giáo viên bậc trung học

- Số lượng và cơ cấu đội ngũ giáo viên:

Tính đến năm học 2014 - 2015, toàn tỉnh 19.336 giáo viên bậc trunghọc (tính cả biên chế và hợp đồng, không bao gồm cán bộ quản lý giáo dục vànhân viên trường học), trong đó có 13.780 giáo viên THCS và 5.556 giáo viênTHPT So với định biên, cấp THCS thừa 985 GV, cấp THPT thừa 137 GV

- Cơ cấu giáo viên:

+ Theo giới tính: tỉ lệ giáo viên nữ gần gấp đôi giáo viên nam

+ Theo độ tuổi, cấp THCS giáo viên nam ở độ tuổi dưới 54 chiếm tỉ lệ63,21%, giáo viên nữ ở độ tuổi dưới 49 chiếm tỉ lệ 88,1%; cấp THPT giáoviên nam ở độ tuổi dưới 54 chiếm tỉ lệ 92,52%, giáo viên nữ ở độ tuổi dưới 49chiếm tỉ lệ 95,18%

2.2 Chất lượng giáo dục mũi nhọn

a) Thi học sinh giỏi quốc gia

Bảng 1a: Tổng hợp kết quả thi học sinh giỏi quốc gia lớp 12 THPT tỉnh

Thanh Hóa từ năm 2008 đến năm 2015

2013 80 64 4 18 25 17 80% 7

Nguồn: Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa

Ghi chú: Các đội tuyển nhiều năm đạt 100% giải: Môn Sinh học (5 năm);

Lịch sử (4 năm); Hóa học (3 năm); Vật lí (3 năm), Địa lí (1 năm), Toán (1năm)

Bảng 1b: Tổng hợp kết quả thi học sinh giỏi quốc gia các môn văn hóa các trường THPT tỉnh thanh Hóa từ năm 2008 đến năm 2015

TT Trường THPT Tổng số

HS dự thi

Số lượng giải Nhất Nhì Ba KK Tổng

số

Tổng cộng 617 15 151 214 105 485

Nguồn: Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa

Ghi chú: Trong tổng số 23 giải quốc gia của 15 trường THPT không chuyên:

môn Ngữ văn: 3; Lịch sử: 8; Vật lí: 7; Hóa học: 4; Sinh học: 1

b) Thi Olympic quốc tế, khu vực Châu Á- Thái Bình Dương

Bảng 1c: Tổng hợp kết quả thi Olympic quốc tế và khu vực

Chấu Á - Thái Bình Dương tỉnh Thanh Hóa từ năm 2008 đến năm 2014

Nguồn: Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa

Ghi chú: Bảng trên có 12 học sinh quốc tế, 3 học sinh (môn Vật lí) Khu vực.

Bảng 1d: Tổng hợp kết quả thi Olympic quốc tế và khu vực

Châu Á - Thái Bình Dương tỉnh Thanh Hóa từ năm 2008 đến năm 2014

Nguồn: Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa

Ghi chú: Trong tổng số 14 Huy chương có 12 Huy chương quốc tế, 2 Huy

chương Khu vực Châu Á- Thái Bình Dương

c) Thi đại học cao đẳng

- Từ năm 2012 đến năm 2014 tỉnh Thanh Hóa có 288 học sinh đạt từ 27điểm trở lên, trong đó có 24 học sinh đạt điểm thủ khoa; năm 2015 có 127 họcsinh đạt từ 27,0 điểm trở lên

- Có 10 trường THPT thuộc tốp dẫn đầu cả nước về kết quả thi đại học,cao đẳng: THPT Lam Sơn, THPT Hàm Rồng, THPT Lương Đắc Bằng, THPTBỉm Sơn, THPT Đào Duy Từ, THPT Quảng Xương 1, THPT Lê Lợi, THPTTriệu Sơn 1, THPT Hoằng Hóa 4, THPT Hoằng Hóa 2

2.3 Đánh giá chung

* Ưu điểm:

- Nhìn chung, hệ thống trường THCS và THPT đáp ứng được nhu cầu họctập của con em các dân tộc trong tỉnh Tuy nhiên, đối với cấp THPT tiến độ xâydựng trường đạt chuẩn quốc gia còn chậm, số trường THPT đạt chuẩn quốc giacòn ít Thanh Hóa chưa có trường trung học đạt các tiêu chí của trường chất lượngcao.

- Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ: Số lượng giáo viên đạt chuẩn và trênchuẩn khá cao (THCS: 73,6%, THPT 99,9%) Về cơ bản đội ngũ CBQLGD,

GV có phẩm chất đạo đức nghề nghiệp tốt, yêu nghề, có tinh thần trách nhiệmcao, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao

- Nhận thấy, chất lượng giáo dục mũi nhọn lớp 12 THPT tỉnh Thanh Hóađược duy trì ổn định trong tốp dẫn đầu giáo dục cả nước Kết quả thi học sinhgiỏi quốc gia, xếp thứ 7 toàn quốc, nhiều năm liên tục có học sinh đạt Huychương Olympic quốc tế ở cả 5 môn: Toán, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Tinhọc; thi đại học có nhiều học sinh đạt điểm cao từ 27 điểm trở lên, nhiều họcsinh thủ khoa các trường đại học trong tốp đầu cả nước: Đại học Y Hà Nội,Đại học Ngoại Thương Hà Nội, Đại học Bách khoa Hà Nội

- Nhiều trường THPT không chuyên trong tỉnh có đóng góp tích cựctrong công tác phát hiện và bồi dưỡng học sinh năng khiếu, nổi bật là trườngTHPT Hoàng Lệ Kha, THPT Hà Trung, THPT Lương Đắc Bằng nhiều năm

có học sinh đạt giải quốc gia Điều đặc biệt, học sinh đạt giải quốc gia có ởnhiều môn, không chỉ các môn xã hội (Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí) mà có cả ởcác môn khoa học tự nhiên (Vật lí, Hóa học, Sinh học, Tin học)

- Công tác phát hiện, bồi dưỡng học sinh năng khiếu bậc trung học đượccác cấp ủy đảng, chính quyền các cấp quan tâm chỉ đạo sát sao, tạo tiền đề vữngchắc cho cho công tác phát hiện, bồi dưỡng học sinh đội tuyển quốc gia, quốc tếcủa tỉnh nhà Có 20 trường THPT và 10 phòng GDĐT 5 năm liên tục, từ năm

2012 đến năm 2015 thuộc tốp dẫn đầu về kết quả thi học sinh giỏi tỉnh; có 20