PAGE Phần 1 MỞ ĐẦU I Lý do lựa chọn đề tài Trong những năm gần đây, xã đã có định hướng và quy hoạch phù hợp, kết hợp với sự chỉ đạo kiên quyết của chính quyền địa phương, kinh tế xã nhà có những thay[.]
Trang 1HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC I
Tên tiểu luận: Xây dựng các mô hình sản xuất nông nghiệp trong chương trình nông thôn mới năm 2015 tại xã Bảo Thắng,
huyện Kỳ Sơn, Nghệ An
Chuyên đề bắt buộc: Xây dựng mô hình nông thôn mới ở các tỉnh phía Bắc nước ta
trong điều kiện mới Thuộc chuyên đề số: 6
Họ và tên học viên: TRẦN TẤT THẮNG
Lớp: Cao cấp lý luận chính trị tỉnh Nghệ An
Khóa học: 2014 - 2016
Trang 2Phần 1 MỞ ĐẦU
I Lý do lựa chọn đề tài.
Trong những năm gần đây, xã đã có định hướng và quy hoạch phù hợp, kết hợp với sự chỉ đạo kiên quyết của chính quyền địa phương, kinh tế xã nhà
có những thay đổi đáng kể Tuy nhiên qua đánh giá mức độ tăng trưởng theo các ngành thì tỷ trọng sản xuất nông – lâm – thủy sản vẫn còn thấp
Nguyên nhân cơ bản là do xuất phát điểm kinh tế - xã hội của địa phương còn thấp, chưa có khả năng đầu tư vào sản xuất và các công trình phục vụ sản xuất Các cấp, các ngành chưa có những chủ trương, chính sách đột phá để công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn và nâng cao trình độ kiến thức cho nông dân
Thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 Ban chấp hành Trung ương khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; Chính phủ đã ban hành Nghệ quyết số 24/2008/NQ-CP ngày 28 tháng 10 năm 2008 về việc ban hành Chương trình hành động và Quyết định 491/QĐ-TTg ngày 16 tháng 4 năm
2009 ban hành Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới Để hoàn thành tiêu chí
10, 11, 12, 13 của Bộ tiêu chí thì phải có cơ chế, chính sách, định hướng phát triển nông nghiệp nông thôn và nâng cao thu nhập cho người dân
Với thực tiễn như vậy, em lựa chọn đề tài: Xây dựng các mô hình sản
xuất nông nghiệp trong chương trình nông thôn mới năm 2015 tại xã Bảo Thắng, huyện Kỳ Sơn, Nghệ An.
2 Mục đích:
Chuyển giao khoa học, kỹ thuật, đẩy nhanh tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế, khai thác tốt hiệu quả tiềm năng về rừng, lợi thế phát triển kinh tế theo hướng bền vững, nâng cao đời sống nhân dân
3 Giới hạn:
Đối tượng: Xây dựng các mô hình trồng ngô lai; Bắp cải, Mây nếp
Trang 3Về không gian: Thực hiện tại các Bản: Bản Cống, bản Cai, Bản Liên Hồng xã Bảo Thắng
Về thời gian thực hiện: Tháng 6 đến tháng 12 năm 2015
4 Phương pháp nghiên cứu:
Phương pháp thu thập
Phương pháp thống kê
5 Ý nghĩa thực tiễn
Đánh giá thực trạng sản xuất nông nghiệp trên đại bàn xã, từ đó xây dựng các mô hình chuyển giao khoa học kỹ thuật sản xuất nông nghiệp cho bà con nông dân, nhằm thay đổi tập quán canh tác cũ, nâng cao đời sống nhân dân
6 Cấu trúc tiểu luận: Tiểu luận gồm 3 phần:
Phần 1: Phần mở đầu: Giới thiệu lý do hình thành đề tài, mục đích, giới hạn, phương pháp nghiên cứu, và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
Phần 2: Nội dung Cơ sở lý luận của nội dung nghiên cứu; Thực trạng
tổ chức sản xuất, kết cấu hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp năm 2014, và giải pháp xây dựng mô hình trồng trọt năm 2015 Mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp xây dựng mô hình chuyển giao khoa học kỹ thuật Kiến nghị đề xuất
Phần 3 Kết luận
Trang 4Phần 2: NỘI DUNG
I Cơ sở lý luận của nội dung nghiên cứu
1 Một số định nghĩa, khái niệm cơ bản:
* Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là Uỷ ban nhân dân xã
* Nông thôn Việt Nam là danh từ để chỉ những vùng đất trên lãnh thổ Việt Nam, ở đó, người dân sinh sống chủ yếu bằng nông nghiệp
Ở Việt Nam, cho đến năm 2009, có đến 70,4% dân số sống ở vùng nông thôn, trong khi tỷ lệ này vào năm 1999 là 76,5% Chính vì thế cuộc sống
và tổ chức nông thôn ảnh hưởng rất mạnh mẽ đến toàn xã hội Ngay cả những Việt kiều sống ở các nước văn minh, tiên tiến nhất thế giới, vẫn giữ nhiều nét đặc biệt của nông thôn Việt Nam
* Quy hoạch là khâu đầu tiên trong quy trình xây dựng nông thôn mới, trên cơ sở nghiên cứu vị trí địa lý thế mạnh của từng địa phương để xây dựng quy hoạch cho phát triển sản xuất, đẩy mạnh trao đổi hàng hóa kinh doanh thương mại, xác định nhu cầu của thị trường đối với sản phẩm nông nghiệp đồng thời tạo nguồn tiêu thụ ổn định cho sản xuất hàng hóa nông nghiệp
* Quy hoạch xây dựng nông thôn là việc tổ chức không gian mạng lưới điểm dân cư nông thôn, hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội trên địa bàn xã hoặc liên xã Đối tượng lập quy hoạch xây dựng nông thôn bao gồm: mạng lưới điểm dân cư nông thôn trong ranh giới hành chính của một xã, trung tâm xã và các điểm dân cư nông thôn tập trung
2 Một số lý thuyết xây dựng nông thôn mới.
* Quan điểm xây dựng nông thôn mới:
- Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí chiến lược trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, là cơ sở
Trang 5và lực lượng quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội bền vững, giữ vững ổn định chính trị, đảm bảo an ninh, quốc phòng; giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc và bảo vệ môi trường sinh thái của đất nước
- Các vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn phải được giải quyết đồng bộ, gắn với quá trình đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn là một nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Trong mối quan hệ mật thiết giữa nông nghiệp, nông dân và nông thôn, nông dân là chủ thể của quá trình phát triển, xây dựng nông thôn mới gắn với xây dựng các cơ sở công nghiệp, dịch vụ và phát triển đô thị theo quy hoạch là căn bản; phát triển toàn diện, hiện đại hoá nông nghiệp là then chốt
- Phát triển nông nghiệp, nông thôn và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nông dân phải dựa trên cơ chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, phù hợp với điều kiện của từng vùng, từng lĩnh vực, để giải phóng
và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực xã hội, trước hết là lao động, đất đai, rừng và biển; khai thác tốt các điều kiện thuận lợi trong hội nhập kinh tế quốc
tế cho phát triển lực lượng sản xuất trong nông nghiệp, nông thôn; phát huy cao nội lực; đồng thời tăng mạnh đầu tư của Nhà nước và xã hội, ứng dụng nhanh các thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến cho nông nghiệp, nông thôn, phát triển nguồn nhân lực, nâng cao dân trí nông dân
* Nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới:
- Xây dựng nền nông nghiệp toàn diện theo hướng hiện đại, đồng thời phát triển mạnh công nghiệp và dịch vụ ở nông thôn
Đẩy nhanh tiến độ quy hoạch sản xuất nông nghiệp trên cơ sở nhu cầu thị trường và lợi thế từng vùng, sử dụng đất nông nghiệp tiết kiệm, có hiệu quả, duy trì diện tích đất lúa đảm bảo vững chắc an ninh lương thực quốc gia trước mắt và lâu dài Cơ cấu lại ngành nông nghiệp, gắn sản xuất với chế biến
Trang 6và thị trường Phát triển sản xuất với quy mô hợp lý các loại nông sản hàng hoá xuất khẩu có lợi thế, nông sản thay thế nhập khẩu
Phát triển mạnh công nghiệp, dịch vụ ở các vùng nông thôn theo quy hoạch Khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư phát triển công nghiệp chế biến tinh, chế biến sâu gắn với vùng nguyên liệu và thị trường; đẩy mạnh sản xuất tiểu thủ công nghiệp, triển khai chương trình bảo tồn và phát triển làng nghề Phát triển nhanh và nâng cao chất lượng các loại dịch vụ phục vụ sản xuất, đời sống của dân cư nông thôn
- Đổi mới và xây dựng các hình thức tổ chức sản xuất, dich vụ có hiệu quả ở nông thôn
Tiếp tục tổng kết, đổi mới và xây dựng các mô hình kinh tế, hình thức tổ chức sản xuất có hiệu quả ở nông thôn Có chính sách khuyến khích phát triển các mối liên kết giữa hộ nông dân với các doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ chức khoa học, hiệp hội ngành hàng và thị trường tiêu thụ sản phẩm để hỗ trợ kinh tế
hộ phát triển theo hướng gia trại, trang trại có quy mô phù hợp, sản xuất hàng hoá lớn
Tiếp tục đổi mới, phát triển hợp tác xã, tổ hợp tác phù hợp với nguyên tắc tổ chức của hợp tác xã và cơ chế thị trường; hỗ trợ kinh tế tập thể về đào tạo cán bộ quản lý, lao động; tiếp cận các nguồn vốn, trợ giúp kỹ thuật và chuyển giao công nghệ, phát triển thị trường, xúc tiến thương mại và các dự
án phát triển nông thôn; hợp tác xã phải làm tốt các dịch vụ đầu vào, chế biến, tiêu thụ sản phẩm cho nông dân
- Đổi mới mạnh mẽ cơ chế, chính sách để huy động cao các nguồn lực, phát triển nhanh kinh tế nông thôn, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nông dân
Sửa đổi Luật Đất đai theo hướng: Tiếp tục khẳng định đất đai là sở hữu toàn dân, Nhà nước thống nhất quản lý theo quy hoạch, kế hoạch để sử dụng
Trang 7có hiệu quả; giao đất cho hộ gia đình sử dụng lâu dài; mở rộng hạn mức sử dụng đất; thúc đẩy quá trình tích tụ đất đai; công nhận quyền sử dụng đất được vận động theo cơ chế thị trường, trở thành một nguồn vốn trong sản xuất kinh doanh Ban hành chính sách định giá bảo đảm hài hoà quyền lợi của người sử dụng đất, của nhà đầu tư và của Nhà nước trong quá trình giải toả, thu hồi đất Có cơ chế khuyến khích những tổ chức, cá nhân tham gia góp vốn bằng quyền sử dụng đất để thành lập công ty, vào các dự án đầu tư, kinh doanh khi có đất bị thu hồi Có chính sách giải quyết tốt vấn đề đất ở, nhà ở, việc làm cho người bị thu hồi đất; có quy hoạch và cơ chế bảo vệ vững chắc đất trồng lúa
Tăng cường phân cấp thu chi ngân sách cho các địa phương, bao gồm
cả cấp huyện và xã; tăng cường hỗ trợ nông dân sản xuất nông sản hàng hoá; tiếp tục dành nguồn vốn tín dụng ưu đãi và khuyến khích các ngân hàng, định chế tài chính cho vay đối với nông nghiệp, nông thôn Có cơ chế, chính sách
đủ mạnh khuyến khích các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn, kể cả huy động vốn ODA và FDI
* Mô hình nông thôn mới:
Nghị quyết đại hội lần thứ VII BCH Trung ương Đảng khoá X về nông nghiệp, nông dân nông thôn đã chỉ rõ: Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có
vị trí chiến lược trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Các vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn phải được giải quyết đồng bộ, gắn với quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước
Trong mối quan hệ mật thiết giữa nông nghiệp - nông dân - nông thôn, nông dân là chủ thể của quá trình phát triển Xây dựng nông thôn gắn với xây dựng các cơ sở công nghiệp, dịch vụ và phát triển đô thị theo quy hoạch là căn bản, phát triển toàn diện, hiện đại hoá nông nghiệp là then chốt Xây dựng nông thôn có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, hiện đại, cơ cấu kinh tế và các
Trang 8hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp và dịch vụ, đô thị theo quy hoạch, xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc, dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ,
hệ thống chính trị nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường
Tuy nhiên, do địa bàn nông thôn rộng lớn, công tác quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn được thực hiện còn nhiều hạn chế (mới phủ kín khoảng 20% số xã) Vì vậy trong xây dựng nông thôn còn mang tính tự phát, chủ yếu đáp ứng nhu cầu trước mắt, hạn chế tầm nhìn về lâu dài, thiếu tính đồng bộ và thống nhất trong phát triển
+ Nghiên cứu mô hình nông thôn mới theo đặc điểm sinh thái và tập quán sinh sống từng địa phương nhằm đạt được các mục tiêu sau:
- Nâng cao chất lượng cuối sống của người dân nông thôn với điều kiện tiện nghi giúp giảm dần khoảng cách với cuộc sống đô thị
- Tổ chức quy hoạch và kiến trúc công trình phải góp phần kích cầu về kinh tế và đảm bảo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn
- Tổ chức quy hoạch và kiến trúc công trình theo hướng hiện đại hóa nhưng đảm bảo giữ gìn và phát huy bản sắc truyền thống, vùng, miền
+ Tiêu chí xây dựng mô hình nông thôn mới:
- Đảm bảo về kích cầu về phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện của địa phương, khai thác ưu thế của từng địa phương
- Đảm bảo về điều kiện sống, nhu cầu xã hội: y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao, nâng cao dân trí của người dân địa phương…
- Cơ sở hạ tầng phát triển bền vững, xây dựng hệ thống công trình công cộng, hạ tầng kỹ thuật, trung tâm công nghiệp để đáp ứng các nhu cầu tối thiểu và tính đến các giai đoạn tiếp theo sau 20 năm và tầm nhìn sau 50 năm
- Quy hoạch và kiến trúc không gian phải phù hợp điều kiện tự nhiên, địa hình, có tính chất khả thi, phù hợp với điều kiện kinh tế
Trang 9- Giữ gìn bản sắc tập quán văn hóa của địa phương
3 Nội dung đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới hiện nay.
- Đẩy mạnh công tác tuyên truyền trong nhân dân mục tiêu của Chương trình xây dựng nôn thôn mới hiện nay
- Đẩy mạnh việc cụ thể hóa thành các kế hoạch công tác triển khai thực hiện, lập danh sách các xã tập trung triển khai thực hiện điểm ở từng địa phương
- Đẩy mạnh xây dựng, triển khai hoàn thiện, phê duyệt quy hoạch chi tiết trên các lĩnh vực (tiêu chí quy hoạch) vì quy hoạch phải đi trước một bước
- Đẩy mạnh hoàn thành cơ bản cơ sở hạ tầng thiết yếu theo yêu cầu của đề án
- Đẩy mạnh tập trung khai thác các nguồn lực cho phát triển sản xuất tăng thu nhập và chuyển dịch cơ cấu lao động
- Đẩy mạnh nâng cao chất lượng thực hiện các nội dung của chương trinh xây dựng nôn thôn mới về giáo dục, y tê, vh, bảo vệ môi trường…
- Đẩy mạnh triển khai xây dựng nôn thôn mới trên phạm vi toàn quốc, nhân rộng ra phạm vi cả nước đến năm 2020
Trang 10II Thực trạng tổ chức sản xuất, kết cấu hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp năm 2014, và giải pháp xây dựng mô hình trồng trọt năm 2015.
1 Thực trạng tổ chức sản xuất nông nghiệp kết cấu hạ tầng phục
vụ sản xuất nông nghiệp năm 2014.
Sản xuất nông nghiệp trên địa bàn xã còn mang tính tự cung, tự cấp, lấy sức kéo phục vụ sản xuất, chưa thực sự tạo thành hàng hóa đưa ra thị trường Nguyên nhân chính là quy mô đầu tư còn có hạn chế, đầu tư còn dàn trải, chưa áp dụng được các kiến bộ khoa học – kỹ thuật để nâng cao năng suất, sản lượng
1.1 Trồng trọt:
Tổng diện tích gieo trồng: 386,0 ha
Tổng sản lượng lương thực đạt 1.019,3 tấn
Trong đó diện tích, năng suất và sản lượng các cây trồng chủ yếu như sau:
trồng
Diện tích (ha)
Năng suất (tạ/ha)
Sản lượng (tấn)
1.2 Về chăn nuôi
- Tổng đàn trâu, bò: 2.205 con
+ Tổng đàn trâu: 752 con
Trang 11+ Tổng đàn bò: 1.453 con
- Tổng đàn lợn: 1.955 con
- Tổng đàn dê: 195 con
- Tổng đàn gia cầm: 23.263 con
1.3 Về Lâm nghiệp:
Tổng diện tích tự nhiên: 5.206,56 ha
Trong đó:
- Đất rừng sản xuất: 4.621,16 ha
- Đất rừng phòng hộ: 585,40 ha
Thực hiện chỉ tiêu trồng rừng, năm 2014 đã trồng được 156,25 ha Tổ chức thực hiện tốt công tác kiểm soát việc khai thác, mua bán, vận chuyện lâm sản trái phép trên địa bàn Xây dựng kế chương trình kế hoạch đề án triển khai đên tận các thôn bản về chống tình trạng phá rừng làm nương rẫy trái phép Bên cạnh đó, UBND xã đã chủ động xây dựng kế hoạch và các phương
án, tổ chức triển khai sớm đến tận các thôn bản Tăng cường công tác PCCR thường xuyên, liên tục, đặc biệt là trong thời gian nắng hạn ké dài Do đó đã hạn chế tối đa tình trạng cháy rừng
1.4 Thủy sản:
Diện tích thủy sản: 1,0 ha Chiếm tỷ lệ rất nhỏ, sản xuất thủy sản đang còn rất nhỏ lẻ, chỉ tập trung một số hộ làm ao nuôi cá để phục vụ làm thực phẩm hàng ngày cho gia đình Tổng số có 95 ao cá
1.5 Thực trạng kết cấu hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp
1.5.1 Giao thông:
Các tuyến đường giao thông hoàn toàn là đường cấp phối hoặc đường đất, do vậy việc đi lại của người dân hết sức khó khăn, đặc biệt là vào mùa mưa Một số thôn, bản thường bị cô lập vào mùa mưa do phải đi qua các khe