52 TAP SAN KHOA HOC SÖ 1(2) 2005 PHCÖNG PHÁP KHAO SÁT NHANH LŃ@NG GIÁ CÓ SȚJ THAM GIA (PPKS LGTG hoiÿc PRA — Participatory Rapid Assessment) Nguyen Ng?c Lâm‹*) Hien nay, phu''''dng pháp khåo sát nhanh (h[.]
Trang 152 TAP SAN KHOA HOC SÖ 1(2) - 2005
PHCÖNG PHÁP KHAO SÁT NHANH LŃ@NG GIÁ
CÓ SȚJ THAM GIA
(PPKS-LGTG hoiÿc PRA — Participatory Rapid
Assessment)
Nguyen Ng?c Lâm‹*)
Hien nay, phu'dng pháp khåo sát
nhanh (ho{ac hang giá) có st tham gia cùa
ngüòi dân dudc các tô chúc xã hği quÖc te
úng dung nhieu trong các d¿ án phát trien
xã hoi tąi các c/ong dong nghèo và dã
chúng minh düğc hițeu quå cua nó Nay tôi
xin chia sś vói các dong nghiep ve nhúng
kinh nghiêm sù dqng phL/dng pháp này
qua nhúng Ian di luğng giá m jot so dÿ án
phát trien c{ong dong trong thòi gian qua.
1 Úng dęng cùa phuong pháp
1 Khào sát nhu cau cua clong dong nghèo
de Iên ke hoąch hành dğng.
2 Laing giá dÿ án có st tham gia cua ng0òi
dân.
Ladng giá có su' tham gia cúa
các dÖi Uting thu h0ông trong d¿ án
nham vào hai muc dích:
1 Công cq quån Iÿ nham phát huy kha năng
cho ngiJòi dân nâng cao hieu suät và
hi e/ u quå Oây là m jot tien trình
tudng tác giúa nguòi dân duğc nâng
cao kien thúc và hieu biet vë nhúng
vän dé khác nhau liên quan và ånh
hiJông den cuğc sÖng cúa chính hg
và nhò dó ho (*) Thąc sT, Truông Khoa Xã hKoi hgc,
Oąi hgc Mô bán công TP.ECM.
Trang 2diJğc nâng cao sql kiem soát cúa hę trên
tien trïnh phát trien cúa dș án.
2 Tien trình trong mğt he thong cho phép
nhúng nguòi thq hLfòng liên tqc dánh
giá tien do cua chính hg và th hang giá
d!nh kÿ de hgc trap nhñng that bąi
trong quá khú.
2 Sof tham gia.
Thông thuòng, luğng giá truye n
thong dudc khôi xL/óng tù bên trên, th¿c
himen cho nguòi dân và các ket quå du c
các viên chúc trí thúc cäp cao su du ng
trong khi PPKS-LGTG thuğc ve nguòi dân
mà dÿ án duğc xây ding de giúp hg St
tham gia không phåi là mot tien trình th nhiên mà Ià m jot tien trình hgc hôi kinh nghiem, tüdng tác län nhau de cùng nhau thay doi Chú ng ta phåi hgc các phüong pháp có st tham gia de phát trien Các phUdng pháp này v/an dq ng su' tham gia tích cfc cûa mgi nguòi liên quan, tąo bau không khí nhiet tình, thân thien, thoåi mái, dän thân và cğng tác Vì vay mà PPKS-LGTG Ià mot thành tÖ trong toàn b /o cách tiep can phát trien có st tham gia
- Năng d/ong nhóm và phong cách Iãnh dąo dân chú
- Lâp bån do c/ong dÖng
- Leap bång ma tr/an vë tài nguyên cğng dong
Trang 3LJCH SÒ - VĂN HOÁ - GIÁO DUC 53
nhóm
- Trò choi giáo duc và sam vai cúa hę de ho I map ke hoąch hành dong và
thúc hien.
Męi hoąt döng cúa phLfdng pháp
de u dia trên sinh hoąt nhóm nhô.
3 Sinh hoąt nhóm nho
Sinh hoąt nhóm dê gây sd hãi cho
ngr/òi nhút nhát, khó Iäy ÿ kien chung,
Iàm giàm tính tu’ nhiên cùa nguòi tham
dLf Tuy nhiê n, cac nhóm nho döng nhät
de tao so tin cây và quan tâm Ian nhau de
hô trd và hip tac tÖt vói nhau hon, it ra
vào Iúc ban dau Oieu quan trgng Ià tac
viên hieu tâm lÿ nhóm và có ky năng tąo
thucan lii de phát huy tÖi da tac dong cua
nhóm và thúc day st tham gia vì
ø Cung cap và chia se thông tin
don giån, de hieu, nhúng thông tin
chuyên ngành khó hieu dÖi vói ngüòi dân
it h?c, vì the can sU d? ng các bieu do, mô
hình, con sÖ và bang vé don giån.
ø Tąo thuân I i tiep can thông tin
nhieu hon.
ø Tham gia là con duòng dan den
hành dông tâp the.
Múc duo và hieu quà cúa su tham
gia cua nguoi dân tuÿ thuôc phän Ión vào
ca nhân nguòi tÖ chúc nhóm, Iãnh dąo,
giáo viê n, tac viên Không phåi ai cû ng có
cá tính thích hdp de làm viêc vói ngüòi
dân theo phuong pháp có st tham gia và
không phai ai cûng có thê h?c các ky
năng tąo thuan Iği cho st tham gia Can
ch?n Isa can than và dào tąo hie u qua cá
hai de u cän thiet cho st tham gia cú a
nguòi dân trô thành hien thu’c trong phát
trien Vây PRA là gì ?
4 PRA là gì ?
p PRA Ià quá trình liên tqc, Ià
phuong phãp khuyen khích, lô i cuÖn
ngùòi dân trong cong dong cùng tham gía
chia se, thåo Iu can và phân tích kien thúc
cûa hg ve dòi song và dieu kien thúc te
Trang 4p PRA là m jot cách làm
viec mói, sé khac phuc disc cách
làm viec cû dong thòi cách làm
này không nhúng duğc dùng trong
quá trình thu thâp, xc Iÿ thông tin
mà disc thee hi/en xuyên suot d¿
an hay chuong trình.
p PRA giúp cho tac viên
cğng döng hay cán bğ d¿ an
- Hgc hôi tù nguòi dãn, cùng Iàm
vițec vói dân.
- Thúc day de giú p nguòi dân !*t
phüong tÿ phân tích, Imap ke hoąch
và thee hi/en.
5 Các dğc diem cúa PRA
ø PRA phåi düdc xem nhû
môt quá trình hgc hôi disc xây ding
dia trên kien thúc ‘zà năng ldc vÖn
có cua nguòi dân ve xác dinh vän
de, ra quyet d!^h, huy dông nguon
Icfc, to chúc thúc himen de cùng
phát trien c/ong döng cua chính
hę.
ø PRA phái disc xem nhu mot quá trình thu hút st tham gia cúa nguòi dân và ky năng thúc day và tąo dieu kien cua tac viên c/ong döng.
ø PRA phái disc xem nhLf m jot quá trình tąo dieu kien cho nguòi dân tham gia tu nguyê n, sáng tąo vào mgi quá trình xác dinh vän de, xác d|nh m?c tiê u, ra quyet d!nh, thúc hie n, giám sat và danh gia, trap trung vào phat trien công dong môt cách ben vJng thông qua st no ldc cua chính cong dong.
ø PRA phai dudc xem nhù m jot quá trình luôn de cao thái duo hgc hôi, chia
sé, trao doi và thúc day cua tác viên c/ong dong.
6 Lúc nào thu'c hien PRA ?
PRA can duğc thúc hien vì Ià môt quá trình liên tuc cho nên sù dqng PRA ô mgi giai doąn khi chúng ta mong mu6n
Trang 554 TAP SAN KHOA HOC SÖ 1(2) - 2005
hgc tâp, khi chúng ta nghï rang m jot vài
hoąt dong nào dó can phåi làm, khi có
môt nhu cau nào dó can phai tien hành
phân tích Tóm Iąi PRA can dùng cho
nhieu Iãnh vcfc có cùng diem xuät phát tù
ngUòi dân, Iäy dân Iàm goc, Iäy cțong dong
làm co sò PRA có the dudc áp dqng cho
tät cà các lãnh v¿c liên quan den phát
trien c{ong dong nhLf : trong trot, chăn
nuôi, tin du ng, giáo duc, giói, ke hoąch
hóa gia dình
7 Nh ”ung uu diem cúa PRA
ø Các ky thueat úng dqng có the
thích úng cho nhieu tình huong can dánh
giá khác nhau Chính các dÖi thdng thq
huông dÿ án quyet d|nh cách thúc de
IiJdng gia các hoąt d long mà có tham gia
hoac chia tham gia và chính các ky thuat
này dóng góp to Ión doi vói ÿ thúc quyen
sô húu dÿ án cûng nhu st gia tăng nhúng
khå năng chÖng dõ và duy trì.
ø Nguòi dân càm thäy thoåi mái
nói chuyen th nhiên vói tác viên huóng
dan wdng giá Chính nguòi dân Ià chuyên
gia Ining giá, còn tác viên huóng dan chi
dóng vai trò xúc tác và tąo thuan Iği cho
st tham gia tích cfc.
ø PRA Iàm thay doi thái dô và
phuong pháp Iucan vë dánh giá và phát
trien cong döng tru’óc dây.
ø PRA tąo m jot quá trình cùng
nhau hgc hôi cúa cå hai phîa : ngi òi dân
và tác viên cong dong.
ø PRA làm nôi bat nhúng dú kien
vë chät cúng nhu ve luğng.
ø PRA giú p moi nhóm song trong
clong dóng de ra các giài pháp phù hdp
vói chính kha năng và tài nguyên cúa hg
de hg có the thúc hien và dąt du?c Iği
ích.
ø Thông qua PRA, moi thành viên
trong cong dong nhcan thäy tieng nói cúa
chính mình disc lang nghe, di dc ghi nhcan
de cÙ ng thúc day st dóng góp chung.
ø Thông qua PRA, moi thành viên trong cong döng và tác viên cțong dong deu disc thù thách de cùng phát trien.
ø Nhúng ngüòi nghèo, ng0òi b| thiet thòi it disc hgc hành trong cğng dong duğc thu hút môt cách tích ccc tham gia vào viêc lap ke hoąch, thúc hien, giám sát và dánh giá — tąo ra st công bang, dân chu trong viec tham gia läy quyet d!nh và phát trien cțong dong.
8 Các công cg cùa PRA
1 Công c? PRA Ià cách Iàm hay ky năng sù dung các ky thuât khác nhau nham thu hút ngiJòi dân vào quá trình dánh giá,
phân tích vän dë và Imap ke hoąch hành dong trong phát trien cong dong.
2 Có the nêu mot sö ky thuat disc úng dung khi thúc hien PRA
ø Oe phân tích các vän de theo không gian : xây ding sa bàn, vé sd dö cğng dong, khåo sát tuyen (di xuyên ngang cong dong).
ø Oe phân tích các vän de theo thòi gian : lap các bieu do huóng thòi gian( bieu dÖ tròn, bieu do cot ), I|ch mùa
vu, leap bån luğc sù cua cong dong
ø Oe phân tích co cäu : bàng bieu, bieu do co cäu
ø Be phân tích ånh h0ông, mÖi quan he trong cong dóng, trong tÖ chúc: bieu dö hình cây, bieu dö quan he, sd dö
Venn,
ø Oê phân tích và quyet d/inh: thåo Iucan nhóm.
9 Mğt so nguyên tac khi sú dęng công cę PRA
Vai trò cúa tác viên clong dong khi
st d? ng PRA Ià thúc hien chúc năng thúc day và tąo diëu kien nâng cao năng ldc
Trang 6LțCH SP - VĂN HOÁ - GIÁO DUC 55
cho ngüòi dân d!a phu’ong trong thu thmap
thông tin, phân tích vän de, lap ke hoąch
và thúc hie n ke hoąch Vì vây tac viên
can hieu r.õ và thäm nhuan các nguyên
tac sau dây khi sU d?ng công cu PRA:
1 Hęc hôi trÿc tiep tù ngüòi dân d!tt throng
ve kien thúc, kinh nghiêm, dieu kien
song và lao dong cua hg.
2 H?c hôi nhanh và tích cfc bang st khám
phá, sú dung mem déo các ky thuât PRA,
tąo cd hôi tham gia, tąo mÖi quan he
tudng tac và kiem tra chéo.
3 Loąi bô thành kien bang sÿ lang nghe
chú không giång dąy, bang sr/ thăm dò
thay cho sÿ bät can, quan tâm den nguòi
nghèo, nguòi b! thiêt thòi, phu nú và hgc
hoi tù hg ve nhñng quan tâm và ùu tiên.
4 Sù dung tÖi uu cac ky thueat và công cu
túc Ià phåi cân nhac giña sćí Indng, st hip
Iÿ, st chính xác và thòi gian.
5 So dung phép kiem tra chéo cac thông
tin.
6 Luôn tìm kiem mgi mat tù ngLfòi dân,
nghîa Ià tìm tòi, hoc hôi tù nhúng diem
không hdp Iÿ, nhñng nguòi không ung
ho, nhñng nguòi dúng ngoài cuoc .ô
moi tình huÖng.
7 Hãy de cho dân th làm ; nghîa Ià tąo dieu
kíên cho ngUòi dân to didu tra, th dánh
giá, tü phàn tích, trình bày và hęc hoi tù
dó hg th dna ra ket quá và Ià chù sô húu
cua cac ket quå dó, Vai trò cù a tac viên
chi Ià h0óng dan ngUòi dân cách làm, thúc
day và tąo dieu kien cho hg th làm, tu
phân tích
8 Hãy luôn tÿ vän mình, nghïa Ià tac viên
cong dong hãy luôn th kiem tra mình và th
phê bình ve thái dô, phong cách, cách úng
xù khi cù ng Iàm viêc vói nguòi dân.
9 Hãy chiu trách nhiêm cá nhân, nghîa Ià mÖi tác viên cong döng phai ttJ ch!u
trách nhiem vói chính công viec cúa mình Iàm, không dÖ Iöi cho nguòi khãc.
10 Cùng chia sé, nghïa là tąo co hoi cùng Iàm viec, cùng chung sćíng, chia
sé suy nghï, tình cám, tâm tu giña nguòi dân vói nhau, giúa ngLfòi dân vói tác viên công dong.
11 Sú dung các công cu PRA mot cách mem déo, linh hoat và sáng tąo, nghïa Ià
không Isa chęn, sù dqng môt cách máy móc tùy theo boi cånh, dieu kie n, dăc tính con ngüòi cua d!a phudng.
10 Mğt so ky thuat cd ban trcfôc khi sú dung công cę PRA
1 Thu thap tài lieu có san:
ø Nguon cung cäp: Co quan chính quye n, cac co quan Iìên quan, các
to chúc, doàn the
ø Cach thu th map : liet kê cac thông tin can thu thap, he thÖng hóa nôi dung, d!
Et diem thu thmap, cac cd quan cung cäp thông tin, tien hành thu thâp bang ghi chép, sao chup, kiem tra tính thúc tien cua thông tin thông qua kiem tra chéo và quan sát trÿc tiep.
2 Tąo Imap moi quan he:
ø G¿ap Iãnh dąo d!a phüong de trình bày và hdp tác trong công viec.
ø Gap gõ và Iàm viec vói ngrfòi dân có khå năng tiep cân nhanh và không có mMac cåm vói ngùòi ngoài công dong.
ø Giåi thích rõ cho nguòi dân biet
lÿ do và công viec mà nhóm thúc hi/en PRA sé cùng Iàm viec vói hg.
ø Hãy chúng tô st chân thành cúa mình.
ø Hãy chon dna diem và thòi gian thích hdp mà ngi òi dân có the Iàm viec vói doàn thuân tie n.
ø Thong nhät chJdng trînh hành d/ong.
Trang 756 TAP SAN KHOA HOC SÖ 1(2) - 2005
11 Giói thieu và hcfóng dän mğt s6 ky thuțat
trong phuong pháp PRA
Ky thuat 1: Vè hình, bieu tU ng
ve cong döng cúa hg (neu là khåo sát
nhu cáu) ho¿ac bieu tUqng cúa dș án mà
hg dã tham gia (neu Indng giá dȘ án)
Mgc tiêu :
ø ”Giúp cho chú ng ta hình dung
quát cúa nguòi dân ve cong dÖng ho{ac
vë dș án mà hg dã gan bó.
ø Tąo bäu không khí thân thimen
dân vói nhau.
ThzYèng du’ğc gęi Ià k'ÿ thuat làm quen.
Ky thuat này dia trên hình vé: ai cúng có the vè dù Ià nguòi ban cùng nhät
hoac thät hgc, hình vè sé dóng vai trò
diem tea de giúp con ngUòi boc Iğ duqc
nhúng diëu mình muÖn nói.
Các bi óc thúc hien nhLf sau :
ø Thành Iâp nhóm nguòi dân tù 5 -7 nguòi (cùng giói tính thì tÖt hdn vì
neu có nam Ian nú thì nú thuòng le thuoc
vào ÿ kien cúa nam)
ø Phát cho moi nguòi mot tò giäy trang A4, mğt cây bút mdc.
ø Giài thích theat rõ m?c dích, ÿ nghîa cúa công viec.
ø Khuyen khích ngcfòi dân vè theo suy nghT cúa hg ve cğng dong (ho}ac dș
an) mà hg dang sÖng ho{ac dã tham gia
dȘ án, ban dau hg nói hg không biet vè,
nhung neu chúng ta biet kiên nhân khích
Iê hę thì chú ng ta sè có nhúng búc hình
rät dsp và sinh dğng.
ø Nhúng búc hình sé disc dán lên vách (bang băng keo dán) trong phòng
hgp và Ian tuft moi tác già búc hình sè
dúng lên giåi thích ÿ nghîa cúa bieu
thong và nhúng chi tiet liên quan den
cuoc sÖng c/ong dong cua hę ho{ac liên
quan den dÿ án trong thòi gian qua
Kÿ’ thuğt 2: Vé sd dë cğng dÖng Mgc tiêu:
ø Là mot ky thuat quan trgng, neu
là khåo sát cong dong nham dánh giá, phân tích tình hình chung cua cğng döng (nhúng vän dë khó khăn, nhu cäu cúa nguòi dân, tài nguyên, hą tang co sô, mùa màng, thòi tiet ), n6u Ià Ining giá d¿ án thì nham phân tích các hoąt dong cua dÿ án trên d|a bàn, noi phát trien tÖt các hoąt dğng, noi Iàm chia tot, Iÿ do, tìm các yeu td tác dong.
dë ra các giåi pháp trong tLfong lai hay nhúng chän chînh cän thiet cho các hoąt dğng cúa dȘ án trong giai doąn sau ho{ac cho dȘ án tuong th.
Các b0óc thrfc hien:
1 Thành lap nhóm nguòi dân ca nam và nú
tù 5 den 7 ngLfòi.
2 Các v/at lieu văn phòng pham (giäy khÖ lón, bút Iông màu, băng keo dán).
3 Tác viên giåi thích rõ muc dích ÿ nghîa và tien hành theo các b0óc nhu sau:
- Oé ngh! nhóm phác hga so dö Iên măt dät (neu không có giäy kho Ión) ho{ac trên tò giäy kho Ión.
- Hoi nguòi dân giåi thích ÿ nghîa cúa
nhúng gì hg vè và tąo dieu kien de thúc
day hg tham gia trao ddi, tranh Iu can
trong quá trình vé sd dö.
- Thào Iu can: khó khăn, cd hôi, thu can Idi,
giài pháp.
- Thòi gian can thiet: 120 phút.
- Vai trò cúa tác viên: hôi, khuyen khích, tąo thucan Iği cho nhóm trao dÖi và th
Iàm.
Trang 8LțCH SÛ - VĂN HOÁ - GIÁO DUC 57
Ky thuat 3: Phân loąi, cho diem
xep hąng
Męc tiëu:
ø Phàn loąi, cho diem xep hąng Ià
m jot ky thuat trong PRA de ng0òi dân
danh gia, xác d!nh múc duo cän thiet, st
la thích và üu liên cùa chính hg trong
hoąt dông phat trien công dong hoăc múc
d țo hieu quà cúa tùng hoąt dông cua dÿ
an trong thòi gian qua mà hg dã tham gia
hay biet den.
ø Bang ket qua phân loąi, xep
hang và cho diê m, ngüòi dân có the Iäy
dó Iàm căn cú dê xây dùng cac hoąt
dğng phù hop vói dieu kiên và mong
muÖn cúa chính ho hoăc de rút ra nhúng
khía cąnh thành công, thät bąi, nhúng
bài hoc kinh nghiem cho dv án.
Môt so nguyê n tac trong viec thúc
thi ky thuat này :
ø Oàm bào tính thúc te cùa công dong và st hieu biet cúa chính c/ong dong
dó ø Nhieu dÖi ti ong tham gia: cá nhân — nhóm sô thích — nhóm nam — nhóm n ”0.
Cac dćíi trfqng phân loąi, cho diem xep hąng
Neu nham de xây dùng dÿ án
ø Cây trong
ø Vât nuôi
ø Hoąt d/ong tin d? ng
ø Cac vän de cu a súc khòe
ø Các nhu cau
Oây Ià ví du sau khi môt nhóm nguòi dân trong cong dong nê u nhñng khó khăn và xep uu tiê n, chúng ta có the thåo luân ve phüong cách giåi quyet vän
de:
TT
tiên
KHO KHAN TINH TRANG,TRONG CQNG
01 Vôn dê mua máy bõm
nŒöc Cánh mùa miïa dông ) Tim lúa chi nguon läm môt vu nifóc ( 6 tháng
Thieu niróc de tifói vu 2 ( miï a nang )
-Xãy diïng nhom thí diém dào giêng ó
khu vifc ruong lúa de tìm nguÖn ntfóc
-Ho trd tín dung vay von cho nhóm thí diem de mua máy bdm vă he thong dây d;qn de täÒi tiêu
-BÖi dúõng ky thua t quàn ly, sit du rig,
bào trì máv bona cho nhó m
02 Vôn dê mua giông
cây trÖng, hat giong -Thtéu vôn
-Chat lifdng giong xau : lúa ,dau,ba p
-Dat vtlõn quanh nhà cõn nhiäu cho tróng
-Các loai cây trong vifõn hieu quå thap chuoi mít rau xanh )
- Xâ difng nhom tín dung vay vôn dê
mua giong
-Quy hoa ch cài tao viròn tap
-Xây difng viï’dn rau xanh gia dình
03 Ky thu ä t tró ng trot -Dfit thóai hóa, bac màu, nghèo dinh
diïõng
-He thong tröng xen và luân canh cõn yeu
-Thieu ky thuat bón phån và síí dșng thuoc tríï sâu
-Xfiy difng công thiïc phàn bón cho c‹J
cau cây trong
-Xăy dtrng mot so lô thí diem dë tìm giong
mói, tot, phú hip
-Xâ y dùng mô hình trong ien và luâ n canh
-Tâp huan ky thuâ t khuyen nông
-Tham ouan mo hình vu’òn
04 -Síîc khóe
-Nifóc sinh hoat
-Benh tât rim tré em còn nhiêu
-Mira miJa niïóc gieng due
-Mù a nang thieu nifòc
- Tap huân vê săn sóc strc khöe ban dan
- Xăy du’ng chifsng trình u ong ntfóc d un
- Xây dang chir0ng trình bao vê nguon nJóc gieng ( bao vê miê rig, thân, nap dâv clone à
05 Tim viec Iàm cho phu
nil khi rãnh
-Nhiêu phu níi nhăn rôi
-Chăn nuôi gà còn kém hieu quà
Xãy difng y thííc chãm sóc gia di nh
to chííc chăn nuôi gà, bò, lap v tfõn i a u
xanh ( nhóm )
06 Giáo due - Mo t sô còn mù chíí
- Mot so thanh niên hoc xóa mú chip tap
2 bò dò yr sinh ke
Thành lap nhóm day xóa na ù ch u'
Trang 958 TÀP SAN KHOA HOC SO 1(2) - 200ã
Neu nham Inqng giá d¿ án :
ø Các hoąt dong cua dÿ án
ø Các nhu cau
ø Các muc tiêu dąt duğc và chia
dąt
ø Nhúng thay dÖi, tác dông ô cäp
d /o cá nhân, nhóm, c¿ong dong.
ø Các nguyên nhân thành công
và thät bąi.
Cách thcfc hien :
Sú dqng phuong pháp ô vuông,
còn dudc ggi Ià phuong pháp ma tr/an.
Thiet leap mğt bång ô vuông :
ø Các ô vuông trên cùng hàng
ngang cua bång de liet kê các ddi thdng
cán phân loąi, và cho diem xep hąng.
ø Các ô vuòng bên trái hàng dgc
cua bång de liet kê các tiêu chuan phân
loąi (trù ô dau tiên góc trên cùng bên trái)
ø Các ô tąo nên bôi duòng kè d?c
và ngang (ô vuông nhò) dùng de cho
diem.
ø Các ô cuÖi hàng ngang dùng de
dánh giá, tea chgn các tiêu chí khác ví dq
Isa chgn 0u tiên.
Cách làm này giúp cho nguòi dân
cùng bàn bąc, trao doi, tranh lúân ve
nhúng Iy do vì sao mà hę ląi quyet dinh
phân loąi, cho diem cho tùng dÖi tu’dng.
ø Chgn d/ia diem thích hdp và chuan b! văn phòng pham.
ø Huóng dan ngUòi dân ve các doi thdng can dánh giá.
ø Oe ngh| ng0òi dân liet kê các ngành nghê, công viec hay các hoąt dğng cua d¿ án chù yeu hien có.
ø Thao Iu¿an nhanh vói ho ve tiêu
chuan dánh giá dia vào nhân thúc cua
hę (không nên g i ÿ)
ø Viet tùng tiêu chí dánh giá ô bên
ô trái hàng dgc trên tò giäy kho Ión — nên
viet theo chiău thu {an (viet tiêu chí nào dánh giá, cho diem tiêu chí dó)
ø Giåi thích cho nguòi dân cách cho diem TÖt nhät cho diem 1, 2, 3 ( tÖt,
vùa, kém ho/ac ngU c Iąi, tùy theo tình hình, nhiJng phåi thÖng nhät trong quá trình cho diem ve các loąi khác).
ø Tác viên hiJóng dán sè sù dqng câu hôi “ vì sao?” sau khi có ket quå cho diem, ng0òi dân trå Iòi và tác viên ghi ÿ
kien cua hę vào tò giäy.
ø Tác viên cong Iąi các ski diem
de có tong so theo tùng loąi de xep uu tiên.
Bång: Ví du vë phân loąi xep hąng
và cho diem vë loąi hình däu to vÖn
vay quy tin d?ng/tiet kiem cúa nguòi
nghèo thôn Cây vài ngoąi thành Thái
Nguyên.
Cách thcfc hien :
e Thành lap nhóm nam giói, nú
giói hay hon hdp tù 6- 7 ng0òi, hg Ià
nhúng nguòi hieu rõ vän de và tình hình
cua c¿ong dong hay cúa dÿ án.
ø Cho diem Ià m jot loąi công cu khuyen khích nguòi dân tham gia tranh luan và giåi thích câu hôi vì sao Cho nên cän tąo cho hg phân tích và Iÿ giai rõ ràng.
Oây Ià ket quå dánh giá cúa môt
nhóm thúc hien dș án phát trien tąi Xã
ngiJòi, môi nguòi dánh giá băng cách cho diem (tÖt: 3, trung bình: 2, yeu: 1) theo tùng hoąt dğng và tùng tiêu chuan dánh giá dș án:
Trang 10LJCH SÛ - VĂN HOÁ - GIÁO DUC 59
(Nguön: Nguyên Nggc Lâm, Ladng gia dș
Quán, DÖng Nai, 2000)
Ket qua này cho chúng ta thay cac hoąt d{ong Xóa mù chú (105 diem)
và Tin dung tiet kiêm (101 diem) düdc dánh
giá Ià tÖt nhät và các tiêu chuan duğc xem
Ià dąl tot nhät là “it ton kém”’ (74 diem) và
“có su tham gia” (65 diem).
Kÿ’ thuȘat 4: So do Venn
Muc tiêu:
Tąo dieu kiên thu/an Idi cho nguòi
dân thao Iu/an ve tarn quan trong và mÖi
quan hue hûu co giùa các tÖ chúc c/ong dong
vói nguòi dân tąi c/ong dong äy trong các
hoat d/ong cua công dong hoăc cua dș
án (trüóc khi có dș án và sau khi có dș
án).
Thông qua dó de có the phát hi/en
nhùng thay doi can thiet nham Iàm cho cac
to chúc cùa công dong hoat dông hiêu quà
hdn trong quá trình phát triên cúa công
dong.
Các bcfóc thcfc hien:
ø Tac viên hUóng dân chuan bi ke
truóc trên giäy bia cúng tên cúa các to
chúc doàn thê dang có trong cțong dong
(theo hình vòng tròn).
án tąi Ëp s, Xã Thanh Son, hUÿe n D! nh
ø Thành leap nhóm tù 5 — 7 ngüòi bao góm nhieu thành phan dąi di/en nguòi dân.
ø Nêu rõ muc dích cúa buoi hgp.
ø Giao cho nhóm cac bìa cúng mang tên các to chúc trong công dong,
riêng bìa ghi “DÂN” ho{ac “DL/ ÁN” d0dc dăt trung tâm cua meat bàn.
ø Oe ngh! ngi òi dân thào Iu/an chúc năng nhiêm vu cúa tùng to chúc theo cach hieu cúa hg.
ø Hg sap xep cac vòng tròn mang
tùng tên to chúc doàn thê trong công dong theo cách quan trgng hdn (tham gia dÿ an ho{ac dóng góp tích cfc cho nen an sinh công dóng) thì gån hình ò v| trí trung tâm Ià
“DÂN” hoăc “DLI ÁN”.
ø Nhóm sè cùng nhau dieu chính v! trí cua tùng hình so vói hình v! trí trung tâm
và tác viên dánh giá luôn dăt câu hôi “vì sao?”.
Tiêu chuan
Tin dșng Tiet kiem ba Ve sinh vàO Ve IDÔi
trifòng
Sinh hoat thanh niên,
văn nghê the thao
Cong
01 Tao šif bienchuyen ndi
'
Phu hdp või
khå näng cúa
05 1o chirc va
07 Cuai quyet kip
Cong : 1í15/120 94/120 101/120 97/120