THUỐC PHA DUNG DỊCH TIÊM TRUYỀN VÀ CÁC CHẾ PHẨM THAY THẾ HUYẾT TƢƠNG

Trang 1

THUỐC PHA DUNG DỊCH TIÊM TRUYỀN

VÀ CÁC CHẾ PHẨM THAY THẾ HUYẾT TƯƠNG

Trang 2

MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Trình bày được định nghĩa, phân loại dung dịch tiêm truyền và các chế phẩm thay thế huyết tương

2 Kể được tác dụng, chỉ định, chống chỉ định, tác dụng phụ, cách dùng các dung dịch tiêm truyền và các chế phẩm thay thế huyết tương

Trang 3

NỘI DUNG BÀI HỌC

1 ĐẠI CƯƠNG

2 CÁC THUỐC THƯỜNG DÙNG

Trang 4

SỰ THẨM THẤU

- Nồng độ osmol: số lượng hạt (ion, chất không phân ly)/ lít nước

- Sự thẩm thấu: là sự di chuyển của H2O từ nơi có nồng độ osmol thấp

(ít chất tan, nhiều H2O) đến nơi có nồng độ osmol cao (nhiều chất

Trang 5

PHÂN BỐ CỦA NƯỚC TRONG CƠ THỂ

- Nước chiếm 70% trọng lượng cơ thể

+ Dịch nội bào: 50%

+ Dịch ngoại bào: 5% ở huyết tương + 15% ở dịch kẻ

- Huyết tương chứa những thành phần quan trọng hòa tan trong nước như chất dinh dưỡng, chất điện giải …

ĐẠI CƯƠNG

1

Trang 6

PHÂN BỐ CỦA CHẤT ĐIỆN GIẢI TRONG CƠ THỂ (mosmol/l nước)

Huyết tương Dịch kẽ Dịch nội bào

Trang 7

VAI TRÒ CỦA NƯỚC, CHẤT ĐIỆN GIẢI TRONG CƠ THỂ

• Khi cơ thể mất nhiều nước, mất chất điện giải  rối loạn sinh lý

• Cần phải: truyền dịch để bù nước, cung cấp dinh dưỡng, bổ sung

chất điện giải … thăng bằng cho cơ thể

ĐẠI CƯƠNG

1

Trang 8

ĐỊNH NGHĨA DUNG DỊCH TIÊM TRUYỀN

Trang 9

NHỮNG CHÚ Ý KHI SỬ DỤNG DUNG DỊCH TIÊM TRUYỀN

Khi dùng DD tiêm truyền người bệnh có thể bị shock:

Trang 10

NHỮNG CHÚ Ý KHI SỬ DỤNG DUNG DỊCH TIÊM TRUYỀN

Để hạn chế tai biến, khi dùng cần chú ý:

- Kiểm tra thuốc, nhãn, hạn dùng, chất lượng

- Chai có nút đã châm kim không dùng

- Loại ưu trương chỉ tiêm tĩnh mạch

- Khi sử dụng cần cách thủy chai thuốc đến 37 – 38oC

(Plasma,Subtosan)

- Theo dõi bệnh nhân suốt thời gian truyền dịch để phát hiện và

xử lý kịp thời khi bệnh nhân bị shock

ĐẠI CƯƠNG

1

Trang 11

RỐI LOẠN CÂN BẰNG DỊCH CƠ THỂ

Sự thiếu dịch cơ thể

nước và chất tan mất với tỷ lệ bằng nhau gây sốc

• Mất dịch ưu trương:

 Uống không đủ nước

 Mất dịch đẳng trương nặng, kéo dài

 Tiêu chảy do dịch tả

nước mất nhiều hơn chất tan (chủ yếu là Na+) nước từ tế

bào đi vào mạch máu tế bào mất nước nên co lại

ĐẠI CƯƠNG

1

Trang 12

RỐI LOẠN CÂN BẰNG DỊCH CƠ THỂ

Sự thừa dịch cơ thể

• Thừa dịch đẳng trương: suy thận, suy tim, tiêm truyền dung dịch

đẳng trương quá nhiều hay quá nhanh…

nước và chất tan tăng với tỷ lệ bằng nhau tăng thể tích

máu và phù

lần, dùng quá nhiều hay tiêm quá nhanh dung dịch nhược trương…

ứ nước nhiều chất tan (chủ yếu là Na+) nước ứ vào tế bào

làm tế bào phồng lên

ĐẠI CƯƠNG

1

Trang 13

RỐI LOẠN CÂN BẰNG NATRI HUYẾT

Vai trò

• Là ion chính của dịch ngoại bào

• Kiểm soát cân bằng nước và chất điện giải và áp suất thẩm thấu

dịch cơ thể

Giảm Na + huyết: tim nhanh, hạ huyết áp, phù não

Tăng Na + huyết: khát, bồn chồn, kích động, co giật, hôn mê

ĐẠI CƯƠNG

1

Trang 14

RỐI LOẠN CÂN BẰNG KALI HUYẾT

Vai trò

• Là ion chính của dịch nội bào

• Duy trì cân bằng điện giải và áp suất thẩm thấu dịch nội bào

• Tham gia vào sự co cơ, truyền xung lực thần kinh

Giảm K + huyết: yếu cơ, mệt mỏi, giảm phản xạ gân xương, nặng sẽ

gây suy hô hấp, loạn nhịp tim

Tăng K + huyết: đa số không có triệu chứng, nặng sẽ gây suy nhược,

ói mửa, co cứng cơ

ĐẠI CƯƠNG

1

Trang 15

RỐI LOẠN CÂN BẰNG ACID - BASE

• pH bình thường của cơ thể 7,35 -7,45, được điều hòa bởi các hệ

Trang 16

RỐI LOẠN CÂN BẰNG ACID - BASE

Nhiễm toan chuyển hóa

• Tăng các acid hữu cơ trong dịch ngoại bào (acid lactic do thiếu oxy mô,

acid ceton do tiểu đường)

• Tích tụ các acid nội sinh (phosphat, sulfate do tổn thương thận)

• Mất dự trữ HCO3- (tiêu chảy)

Nhiễm toan hô hấp

• Tăng CO2 trong máu làm giảm pH (giảm thông khí ở phổi)

CO2 + H2O H+ + CO32-

ĐẠI CƯƠNG

1

Trang 17

DD Natri hydrocarbonat 1,4% …

DD Glucose 5%, 20%, 30%; Alvesin, Moriamin, Nutrisol, Evasol, Intralipid, Cavaplasmal, …

Dextran, Subtosan, Plasma

PHÂN LOẠI

Trang 18

- Dung dịch ưu trương không tiêm bắp, tiêm dưới da

10%

Trang 19

CÁC THUỐC THƯỜNG DÙNG

CÁC DUNG DỊCH BÙ NƯỚC, CHẤT ĐIỆN GIẢI

Thuốc KCl 2%

TD - K+ cần cho hiện tượng co cơ và chức năng ở màng tế bào

- Tăng thải trừ natri clorid, lợi tiểu

CĐ - Phòng và trị các bệnh bị thiếu hụt kali hoặc  kali huyết như nhược

cơ, rối loạn cơ tim, tiêu chảy

- Dùng thay muối ăn cho bệnh nhân phải ăn nhạt

CCĐ Suy thận kèm tiểu ít, bệnh Addison

LD - Uống 2 – 12 g/ngày cho người lớn

- IV hoặc IV chậm trong TH cấp cứu do  kali-huyết dd 2%

Trang 20

Dung dịch RINGER LACTAT

Natri clorid 0,06 g Kali clorid 0,40 g

Calci clorid 0,40 g Natri lactat 3,10 g

Nước vđ 1000 ml

Trang 21

Dung dịch RINGER LACTAT

Tác dụng

• Đảm bảo cân bằng nước, các chất điện giải

• (CH3CHOHCOO-)  HCO3- (điều hòa CB acid-base / huyết tương)

Trang 22

DUNG DỊCH CHỐNG TOAN HUYẾT

Tác dụng

- Liều > 2 g - sau bữa ăn: trung hòa acid dịch vị

- Liều < 2 g - trước bữa ăn: tăng tiết dịch vị

- Dung dịch 1,4%  cân bằng acid-base / huyết tương

Chỉ định và liều dùng

- Chống toan huyết /bệnh tiểu đường, ngộ độc thuốc hay thức ăn: IM chậm 500 – 1000 ml DD 1,4%

- Chậm tiêu, khó tiêu: 0,50 – 1,50 g/lần

Trang 23

DUNG DỊCH CHỐNG TOAN HUYẾT

Tác dụng phụ

- Uống: gây đầy bụng (CO2)

- IV: kiềm hóa (nếu dùng kéo dài)

Trang 24

DUNG DỊCH CUNG CẤP CHẤT DINH DƯỠNG

GLUCOSE (D-glucose, Dextrose)

Tác dụng

- Cung cấp năng lượng : 1 g Glucose  4 kcal

- Tăng khả năng chống độc của gan - Lợi tiểu nhẹ

Chỉ định

- Trợ lực cơ thể khi bị mất máu, mất nước, …

- Bệnh về đường tiêu hóa, không ăn uống được

- Phối hợp với xanh methylen để giải độc khi bị

ngộ độc cyanid

Trang 25

DUNG DỊCH CUNG CẤP CHẤT DINH DƯỠNG

GLUCOSE (D-glucose, Dextrose)

Trang 26

Chống chỉ định

- Tăng kali huyết, suy thận nặng

Trang 27

Trang 28

DUNG DỊCH THAY THẾ HUYẾT TƯƠNG

HUYẾT TƯƠNG KHÔ (Normal Human Plasma, Plasma sec)

Nguồn gốc

- Là huyết tương người vô khuẩn

- Điều chế: thu phần lỏng máu toàn phần, bào chế dạng đông khô

Tính chất

- Plasma sec là mảnh màu trắng ngà hoặc vàng nhạt, tan trong nước

Tác dụng: Thay thế huyết tương

Trang 29

DUNG DỊCH THAY THẾ HUYẾT TƯƠNG

HUYẾT TƯƠNG KHÔ (Normal Human Plasma, Plasma sec)

Trang 30

Cám ơn sự theo dõi!

Tiêu đề	Thuốc pha dung dịch tiêm truyền và các chế phẩm thay thế huyết tương
Trường học	Trường Đại học Y Hà Nội
Chuyên ngành	Y học
Thể loại	Báo cáo môn học
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	30
Dung lượng	775,65 KB