PHÒNG GD&ĐT TP CAM RANH KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TP UBND THÀNH PHỐ CAM RANH KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TP TRƯỜNG THCS NGUYỄN KHUYẾN Môn thi LỊCH SỬ THCS Thời gian làm bài 150 phút (không kể th[.]
Trang 1UBND THÀNH PHỐ CAM RANH KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TP TRƯỜNG THCS NGUYỄN KHUYẾN Mơn thi: LỊCH SỬ-THCS
Thời gian làm bài: 150 phút (khơng kể thời gian giao đề)
I MỤC TIÊU
- Nhằm kiểm tra khả năng tiếp thu kiến thức phần lịch sử thế giới và LSVN cận đại từ năm 1858 đến cuối thế kỉ XIX và đầu thế kỉ XX
so với yêu cầu của chương trình Từ kết quả kiểm tra các em tự đánh giá mình trong việc học tập nội dung trên, từ đĩ điều chỉnh hoạt động học tập trong các nội dung sau
- Thực yêu cầu trong phân phối chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo
- Đánh giá quá trình giảng dạy của giáo viên, từ đĩ cĩ thể điều chỉnh phương pháp, hình thức dạy học nếu thấy cần thiết đối với học sinh khá giỏi Cĩ những đánh giá để chuẩn bị nội dung ơn thi học kì II
1 Kiến thức
- Nắm vững kiến thức phần lịch sử thế giới và LSVN cận đại từ năm 1858 đến cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX và phần kiến thức phần lịch sử thế giới hiện đại từ năm 1945 đến nay:
+Liên hệ những tác động tích cực, tiêu cực của cuộc cách mạng khoa học- kĩ thuật đến địa phương em đang sống và đề xuất một số giải pháp khắc phục tác động tiêu cực đĩ + Phân tích được nguyên nhân thất bại trong cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta từ năm 1858-1884; rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong quá trình đấu tranh giành độc lập
+ Hiểu được vì sao đầu thế kỉ XX, các nhà yêu nước Việt Nam lại mạnh dạn đĩn nhận luồng tư tưởng mới và hăng hái đi tìm con đường cứu nước mới Rút ra được nét mới của phong trào yêu nước đầu thế kỉ XX so với các phong trào yêu nước trước đĩ + Đánh giá được tính chất và ý nghĩa lịch sử của phong trào Cần Vương
2/ Về kĩ năng:
- HS phải cĩ các kĩ năng viết bài kiểm tra tự luận, kĩ năng trình bày bày, kĩ năng lựa chọn kiến thức để phân tích, kĩ năng lập luận
3/ Về thái độ, tư tưởng, tình cảm:
- Học sinh bộc lộ được thái độ, tình cảm đối với các sự kiện, nhân vật lịch sử.
II HÌNH THỨC KIỂM TRA
- Hình thức : Kiểm tra viết, tự luận
III THIẾT LẬP MA TRẬN
Trang 2Tên chủ đề Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao Cộng
Sự phát
triển của
khoa học –
kĩ thuật
nửa đầu
thế kỉ XX
Liên hệ những tác động tích cực, tiêu cực của cuộc cách mạng khoa
học-kĩ thuật đến địa phương
Đề xuất một số giải pháp khắc phục
Số câu
Số điểm
Tỉ lệ
Số câu : 1/2
Số điểm :2.5
Tỉ lệ: 25%
Số câu : 1/2
Số điểm: 1.5
Tỉ lệ: 15%
Số câu : 1
Số điểm: 4
Tỉ lệ :40%
Các nước
Đông Nam
Á
Biết được hoàn cảnh ra đời, mục tiêu, nguyên tắc hoạt động của tổ chức
ASEAN
Hiểu đượcthời cơ
và thách thức
gì khi gia nhập ASEAN
Số câu
Số điểm
Tỉ lệ
Số câu : 1/2
Số điểm : 3
Tỉ lệ : 30%
Số câu : 1/2
Số điểm: 1
Tỉ lệ: 10%
Số câu : 1
Số điểm: 4
Tỉ lệ :40%
Cuộc kháng
chiến chống
thực dân
Pháp từ
năm 1858
đến cuối thế
kỉ XIX
Hiểu được những cơ hội trong thời gian từ năm 1858-1884
Nguyễn có thể tận dụng
để chống Pháp, bảo vệ nền độc lập dân tộc
Đánh giá được tính chất và ý nghĩa lịch sử của phong trào Cần Vương
Nhận xét về thái độ chống Pháp của triều
Nguyễn
Số câu
Số điểm
Tỉ lệ
Số câu : 1/2
Số điểm: 3
Tỉ lệ: 30%
Số câu : 1
Số điểm : 3
Tỉ lệ: 30%
Số câu : 1/2
Số điểm : 2
Tỉ lệ: 20%
Số câu : 2
Số điểm: 8
Tỉ lệ: 80%
Phong trào
yêu nước
chống Pháp
từ đầu TK
XX đến năm
1918
Hiểu được nguyên nhân;
Chỉ ra điểm mới trong hướng đi cứu nước của Người
Số câu
Số điểm
Tỉ lệ
Số câu : 1
Số điểm: 4
Tỉ lệ: 40%
Số câu : 1
Số điểm: 4
Tỉ lệ : 40% Tổng SC
Số điểm
Tỉ lệ
Số câu : 1/2
Số điểm: 3
Tỉ lệ : 30%
SC:1/2+1/2+ 1 SĐ: 8
Tỉ lệ : 80%
Số câu : 1+1+1/2
Số điểm : 9
Tỉ lệ : 90%
Số câu : 5
Số điểm:20
Tỉ lệ :200%
Trang 3IV BIÊN SOẠN ĐỀ KIỂM TRA
I Phần lịch sử thế giới (8 điểm)
Câu 1 (4điểm)
Liên hệ những tác động tích cực, tiêu cực của cuộc cách mạng khoa học- kĩ thuật đến địa phương em đang sống và đề xuất một số giải pháp khắc phục tác động tiêu cực đó
Câu 2 (4 điểm)
Em hãy nêu những hiểu biết của mình về hoàn cảnh ra đời của tổ chức ASEAN
và tổ chức ASEAN hoạt động dựa trên mục tiêu, nguyên tắc nào? Theo em Việt nam
có thời cơ và thách thức gì khi gia nhập ASEAN?
II Phần lịch sử Việt Nam (12 điểm)
Câu 3 (5,0 điểm)
Hãy nêu những cơ hội trong thời gian từ năm 1858-1884 mà nhà Nguyễn có thể tận dụng để chống Pháp, bảo vệ nền độc lập dân tộc.Em có nhận xét gì về thái độ chống Pháp của triều đình nhà Nguyễn?
Câu 4 (4,0 điểm)
Vì sao đầu thế kỉ XX, các nhà yêu nước Việt Nam lại mạnh dạn đón nhận luồng
tư tưởng mới và hăng hái đi tìm con đường cứu nước mới? Nét mới của phong trào yêu nước đầu thế kỉ XX so với các phong trào yêu nước trước đó là gì?
Câu 5.(3,0 điểm)
Hãy đánh giá tính chất và ý nghĩa lịch sử của phong trào Cần Vương?
V HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ BIỂU ĐIỂM
Câu 1
Liên hệ những tác động tích cực, tiêu cực của cuộc cách mạng
khoa học- kĩ thuật đến địa phương em đang sống và đề xuất
một số giải pháp khắc phục tác động tiêu cực đó.
4 điểm
- Cuộc cách mạng khoa học –kĩ thuật có ý nghĩa to lớn, như cột
mốc chói lọi trong lịch sử tiến hóa của văn minh loài người,
mang đến những tiến bộ phi thường, những thành tựu kì diệu và
những thay đổi vô cùng to lớn đối với đời sống con người
- Cách mạng khoa học- kĩ thuật bên cạnh có những tác động
tích cực đến cuộc sống con người, cũng đem lại những hậu
quả tiêu cực mà nhân loại phải gánh chịu.
0,5 điểm
* Tác động tích cực
- Cuộc cách mạng khoa học- kĩ thuật có tác động vô cùng to
lớn làm đổi thay cuộc sống của con người Thực hiện những
bước nhảy vọt chưa từng thấy về sản xuất và năng xuất lao
động, đưa loài người bước vào một nến văn minh mới, nâng
cao mức sống và chất lượng cuộc sống của con người.
+ Công cụ sản xuất được cải tiến, máy móc ngày càng phục
vụ sản xuất tốt hơn, năng suất lao động ngày càng tăng lên.
+ Sản xuất thuốc trừ sâu bệnh, phân bón có chất lượng tốt
nhiều giống cây trồng mới cho năng suất cao.
+ Phương tiện giao thông vận tải, thông tin liên lạc hiện đại
1,0 điểm
Trang 4được sử dụng phổ biến
- Đưa tới những đổi thay lớn lao về cơ cấu dân cư với xu
hướng trong ngành công- nông nghiệp giảm dần, cơ cấu dân
cư trong ngành dịch vụ tăng.
- Đưa loài người chuyển sang một nền văn minh mới sau văn
minh nông nghiệp, công nghiệp, đó là “văn minh trí tuệ”.
Làm cho giao lưu kinh tế, văn hóa, khoa học- kĩ thuật ngày
càng được quốc tế hóa cao.
* Tác động tiêu cực
- Cuộc cách mạng này đem lại những hậu quả tiêu cực do
chính con người tạo ra: Đã tạo ra những loại vũ khí hủy diệt,
các phương tiện quân sự hủy diệt sự sống
- Môi trường, nguồn nước, đất bị ô nhiễm nghiêm trọng.
- Sinh ra nhiều dịch bệnh, tệ nạn xã hội, tai nạn giao thông,
tai nạn lao động.
Như nhà khoa học A.Nô-ben nói: “Tôi hi vọng nhân loại sẽ
rút ra được từ những phát minh khoa học nhiều điều tốt hơn
là điều xấu”, mong muốn của nhà khoa học Nô-ben là con
người cần biết sử dụng những thành tựu của cuộc cách mạng
khoa học kĩ thuật để phục vụ cuộc sống con người ngày càng
tốt đẹp, đừng để các tác động tiêu cực từ những phát minh
khoa học làm ảnh hưởng xấu đến cuộc sống con người cũng
như đừng sử dụng nó cho những cuộc chiến tranh gây tổn
thất đau thương cho nhân loại
1,0 điểm
* Giải pháp: - Nhận thức đúng về vai trò, vị trí của cuộc
cách mạng khoa học – kỹ thuật đối với cuộc sống nói chung
và công cuộc CNH – HĐH đất nước hiên nay Ra sức học
tập, tu dưỡng, rèn luyện để chiếm lĩnh những tri thức của
nhân loại Nâng cao khả năng vận dụng kiến thức đã học, áp
dụng vào cuộc sống, học đi đôi với hành
- Tích cực tham gia các hoạt động xã hội phù hợp với lứa
tuổi như: chung tay bảo vệ môi trường, không vứt rác bừa
bãi Cùng nhau xây dựng môi trường xanh - sạch - đẹp ở mọi
nơi mọi lúc
- Các nhà máy, xí nghiệp, cơ sở sản xuất cần đảm bảo các
tiêu chuẩn về nước thải, khí thải trước khi xả ra môi trường.
- Bảo vệ những động vật quý hiếm để bảo tồn và phát triển
cho phù hợp quy luật sinh tồn của tự nhiên.
- Trồng trọt sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân hóa học
theo đúng quy định
- Con người cần có ý thức sử dụng các phát minh khoa học,
các thành tựu kĩ thuật vào những mục đích tốt đẹp, nhân đạo.
- Tích cực tuyên truyền mọi người sử dụng hợp lí các nguồn
tài nguyên, thân thiện với môi trường, ý thức chấp hành luật
1,5 điểm
Trang 5giao thông cho nhân dân địa phương
Câu 2
Em hãy nêu những hiểu biết của mình về hoàn cảnh ra đời
của tổ chức ASEAN và tổ chức ASEAN hoạt động dựa trên
mục tiêu, nguyên tắc nào? Theo em Việt nam có thời cơ và
thách thức gì khi gia nhập ASEAN?
4 điểm
- Hoàn cảnh ra đời của tổ chức ASEAN :
+ Bước vào những năm 60 nhiều nước trong khu vực bước vào
thời kì ổn định Vì vậy dốc sức đẩy mạnh phát triển kinh tế và các
nước có nhu cầu hợp tác để phát triển
+ Trong bối cảnh Mĩ sa lầy ở Đông Dương họ muốn liên kết lại
để giảm bớt sức ép của các nước lớn
+ Những tổ chức lớn xuất hiện ngày càng nhiều, nhất là thành tựu
của khối thị trường chung Châu Âu(EEC) đã cổ vũ rất lớn các
nước Đông Nam Á
→ 8/8/1967 Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á(ASEAN) thành
lập tại Băng Cốc( Thái Lan) gồm 5 nước : Indonexia,Malaixia,
Xingapo, Philippin, Thái Lan
0,25 điểm
0,25 điểm 0,25 điểm 0,25 điểm
-Mục tiêu: Phát triển kinh tế, văn hóa thông qua sự nổ lực hợp
tác chung giữa các thành viên trên tinh thần duy trì hòa bình và
ổn định khu vực
0,5 điểm
-Nguyên tắc:
+ Cùng nhau tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ
+ Không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau
+ Không dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực Giải quyết các
tranh chấp bằng biện pháp hòa bình
+Hợp tác phát triển có hiệu quả trong lĩnh vực kinh tế, văn hóa,xã
hội
0.5 điểm
- Thời cơ và thách thức:
+ Thời cơ:
Về kinh tế: kinh tế Việt Nam được hội nhập với nền kinh tế các
nước trong khu vực Tranh thủ nguồn vốn, khoa học- kĩ thuật của
các nước phát triển hơn trong khu vực
Về văn hóa- giáo dục: được giao lưu, tăng cường hiểu biết về
văn hóa giữa các nước, tiếp cận với nền văn hóa- giáo dục tiên
tiến của các nước phát triển hơn trong khu vực
Về an ninh- chính trị: nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường
quốc tế, chung tay với các nước khác giữ gìn môi trường hòa
bình, ổn định của khu vực
+ Thách thức:
Sự cách biệt về ngôn ngữ, văn hóa, thể chế chính trị, sự chêch
lệch về trình độ phát triển của Việt Nam với các nước trong khu
vực Nếu không phát triển sẽ có nguy cơ tụt hậu
Sự cạnh tranh quyết liệt từ các nước trong khu vực
Hội nhập đễ bị "hòa tan", đánh mất bản sắc và truyền thống
của dân tộc
0.5 điểm
0.5 điểm
Hãy nêu những cơ hội trong thời gian từ năm 1858-1884 mà
nhà Nguyễn có thể tận dụng để chống Pháp, bảo vệ nền độc
lập dân tộc.Em có nhận xét gì về thái độ chống Pháp của triều
đình nhà Nguyễn?
5,0 điểm
Trang 6Câu 3 a Cơ hội:
- Trong quá trình Pháp xâm lược Việt Nam (1858-1884), nhà
Nguyễn đã có rất nhiều cơ hội để có thể đánh Pháp bảo vệ độc
lập dân tộc nhưng nhà Nguyễn đã bỏ lỡ
- Khi Pháp đánh vào Đà Nẵng (1-9-1858), nhân dân đã phối hợp
với quân triều đình chống trả quyết liệt, làm thất bại âm mưu
"đánh nhanh thắng nhanh" của Pháp Nhưng lúc này triều đình
không kiên quyết chống Pháp nên bỏ lỡ thời cơ và để cho Pháp
chiếm giữ bán đảo Sơn Trà
0,75 điểm
- Sau khi chiếm được Gia Định, năm 1860 Thực dân Pháp phải
điều quân sang các chiến trường châu Âu và Trung Quốc nhằm
đàn áp phong trào đấu tranh của nhân dân nơi đây Chúng chỉ để
lại ở Gia Định 100 quân trải dài trên 100 km Nhưng quân triều
đình nhà Nguyễn vẫn đóng quân trong Đại đồn Chí Hòa ở thế
"thủ hiểm" không dám tấn công
0,75 điểm
- Ngày 21-1-1873, khi nhân dân ta tạo nên chiến thắng Cầu Giấy
lần 1, giết chết Gác-ni-ê cùng nhiều binh lính ) khiến quân Pháp
vô cùng dao động, nhân dân phấn khởi muốn hợp tác cùng với
triều đình đánh Pháp đến cùng Tuy nhiên triều đình Huế đã bỏ
mất thời cơ, triều đình đã kí với Pháp hiệp ước Giáp Tuất
(15-3-1874)
0,75 điểm
- Ngày 19-5-1883, hơn 500 quân Pháp kéo ra Cầu Giấy đã lọt vào
trận địa mai phục của đội quân cờ đen Lưu Vĩnh Phúc phối hợp
với quân triều đình Hoàng Tá Viêm, đã tiêu diệt hàng trăm tên
giặc, giết chết Ri-vi-e Chiến thắng Cầu Giấy lần 2 làm cho quân
Pháp hoang mang dao động, chúng đã toan bỏ chạy nhưng nhà
Nguyễn lại chủ trương thương lượng với Pháp, không được Pháp
chấp nhận mà nhân cơ hội đó Pháp còn tấn công vào kinh thành
Huế Triều đình đầu hàng và kí với Pháp hiệp ước Hác-măng và
hiệp ước Pa-tơ- nốt
0,75 điểm
b Nhận xét về thái độ chống Pháp của nhà Nguyễn:
- Khi Pháp xâm lược nước ta, Nhà Nguyễn có chống Pháp nhưng
không kiên quyết, khi Pháp mở rộng phạm vi chiếm đóng nhà
Nguyễn không cùng nhân dân chống Pháp mà luôn ảo tưởng,
thương lương, từng bước thỏa hiệp, kí các điều ước bán nước cho
Pháp, cuối cùng đầu hàng Pháp hoàn toàn
1,0 điểm
- Với thái độ không kiên quyết, nhà Nguyễn đã từ bỏ con đường
đấu tranh truyền thống của dân tộc Khi đánh Pháp, nhà Nguyễn
vừa đánh Pháp vừa thương lượng cầu hòa, không biết chớp thời
cơ đánh Pháp, cuối cùng để mất nước
1,0 điểm
Câu 4
Vì sao đầu thế kỉ XX, các nhà yêu nước Việt Nam lại mạnh
dạn đón nhận luồng tư tưởng mới và hăng hái đi tìm con
đường cứu nước mới? Nét mới của phong trào yêu nước đầu
thế kỉ XX so với các phong trào yêu nước trước đó là gì?
4,0 điểm
a Các nhà yêu nước Việt Nam lại mạnh dạn đón nhận luồng
tư tưởng mới và hăng hái đi tìm con đường cứu nước mới là
vì:
- Cuối thế kỉ XIX,đầu thế kỉ XX, con đường yêu nước theo hệ tư
tưởng phong kiến cùng với sự thất bại của phong trào Cần Vương
đã chấm dứt Triều đình phong kiến đã đầu hàng và cấu kết với
0,5 điểm
Trang 7thực dân Pháp đàn áp và bóc lột nhân dân, chúng trở thành kẻ thù
của dân tộc ta
- Thực dân Pháp tiến hành khai thác thuộc địa lần thứ nhất đã làm
cho xã hội Việt Nam phân hóa với sự xuất hiện của các giai cấp
và tầng lớp mới như: tư sản, tiểu tư sản, công nhân
0,5 điểm
- Tác động của tình hình thế giới: đầu thế kỉ XX, tư tưởng dân
chủ tư sản châu Âu qua sách báo từ Trung Quốc, Nhật Bản du
nhập vào Việt Nam Đặc biệt, Nhật Bản trở thành tấm gương cho
những nhà yêu nước Việt Nam học tập và noi theo
0,5 điểm
- Vì vậy, các nhà yêu nước Việt Nam( Phan Bội Châu, Phan Châu
Trinh và các nhà nho yêu nước khác) đã nhận thấy con đường
cứu nước cũ không còn phù hợp trong hoàn cảnh mới, họ hăng
hái đón nhận luồng tư tưởng mới và đi tìm con đường cứu nước
mới nhằm giải phóng dân tộc Việt Nam và đòi quyền dân chủ cho
nhân dân
0,5 điểm
b Những nét mới của phong trào yêu nước đầu thế kỉ XX so
với các phong trào yêu nước trước đó :
- Về tư tưởng, các phong trào yêu nước đầu thế kỉ XX đều đoạn
tuyệt với tư tưởng phong kiến, tiếp thu tư tưởng dân chủ tư sản
tiến bộ
0,5 điểm
- Về mục tiêu: không chỉ chống đế quốc Pháp mà còn chống cả
phong kiến tay sai, đồng thời canh tân đất nước, xây dựng chế độ
quân chủ lập hiến
0,5 điểm
- Về hình thức, phương pháp: Vũ trang bạo động, cải cách, mở
trường lập hội, tổ chức cho học sinh đi du học, xuất bản báo chí,
vận động nhân dân theo đời sống mới
0,5 điểm
- Người lãnh đạo: là tầng lớp nho học trẻ đang trên con đường tư
sản hóa, yêu nước tiến bộ sớm tiếp thu tư tưởng dân chủ tư sản
0,5 điểm
Câu 5
Hãy đánh giá tính chất và ý nghĩa lịch sử của phong trào Cần
Vương?
3 điểm
*Tính chất:
- Mặc dù diễn ra dưới danh nghĩa Cần Vương nhưng thực tế đây
là một phong trào yêu nước chống xâm lược của nhân dân ta dưới
ngọn cờ phong kiến
- Trong suốt thời gian diễn ra phong trào Cần Vương, không hề
có sự tham gia của quân đội triều đình
1,5 điểm
* Ý nghĩa: Phong trào Cần Vương là phong trào ủng hộ vua để
khôi phục ngôi vua và chủ quyền dân tộc, đây cũng là phong trào
kháng chiến mạnh mẽ thể hiện truyền thống yêu nước và khí
phách anh hùng dân tộc ta, tiêu biểu nhất cho cuộc kháng chiến
tự vệ của nhân dân ta cuối thế kỉ XIX
1,5 điểm
Chú ý: Học sinh giải theo cách khác cho kết quả đúng vẫn cho điểm tối đa
Hết