TT vấn đề tính dục trong văn học trung đại việt nam

1 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH MAI SƠN TÙNG VẤN ĐỀ TÍNH DỤC TRONG VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM Chuyên ngành Văn học Việt Nam Mã số 62 14 01 21 TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN[.]

Chuyên ngành: Văn học Việt Nam

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ VÀ VĂN HÓA VIỆT NAM

Thành phố Hồ Chí Minh - 2022

Công trình được hoàn thành tại:

Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS LÊ THU YẾN

Phản biện 1: PGS.TS NGUYỄN KIM CHÂU

Phản biện 2: PGS.TS DƯƠNG THU HẰNG

Phản biện 3: TS PHAN THU VÂN

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận án cấp Trường họptại: Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh

Vào hồi……… giờ………, ngày…… tháng……… năm ………

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Thư viện Quốc gia Việt Nam

- Thư viện Trường Đại học Sư phạm TP.HCM

- Thư viện Khoa học Tổng hợp TP.HCM

DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ

1 Mai Sơn Tùng 2019 Diễn trình tính dục trong văn học trung đại Việt

Nam Kỉ yếu hội thảo khoa học cho học viên cao học và nghiên cứu sinh

Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh Nxb Đại học Sưphạm TP HCM

2 Mai Sơn Tùng 2020 Lịch sử tiếp nhận vấn đề tính trong văn học trung

đại Việt Nam Kỉ yếu hội thảo khoa học cho học viên cao học và nghiên

cứu sinh Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh Nxb Đạihọc Sư phạm TP HCM

3 Mai Sơn Tùng 2021 Tính dục và hai đặc điểm ngôn ngữ trong văn học

trung đại Việt Nam Kỉ yếu hội thảo khoa học cho học viên cao học và

nghiên cứu sinh Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh NxbĐại học Sư phạm TP HCM

Trong đó, vấn đề tính dục trở thành một hướng nghiên cứu hấp dẫn,mang tính thời thượng Chúng ta đã bước đầu tìm hiểu tính dục trong cácsáng tác văn học ở góc độ tác giả, tác phẩm Tuy nhiên, nghiên cứu vấn đềtính dục trong một giai đoạn văn học đang còn là đề tài mới mẻ Nhằm gópphần làm sáng tỏ một vấn đề mới, có giá trị và cấp thiết, chúng tôi mạnhdạn đề xuất và thực hiện đề tài nghiên cứu này.

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu đề tài Vấn đề tính dục trong văn học trung đại Việt Nam,

chúng tôi muốn góp một cái nhìn mới mẻ đối với một nền văn học vốn bịchi phối bởi rất nhiều qui tắc của thơ văn cổ Đồng thời, thông qua côngtrình khoa học này, hi vọng rằng những người quan tâm sẽ nhận thức sâusắc và toàn diện hơn về các vấn đề văn học đã được nghiên cứu trước đây

3 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là vấn đề tính dục trong các sáng tácvăn học trung đại Việt Nam

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Thứ nhất, thông qua việc thống kê, phân tích, nhận định, chúng tôi đivào khảo sát những công trình khoa học liên quan đề tài

Thứ hai, bằng việc tổng hợp tư liệu, chúng tôi lí giải khái niệm tính

dục và các khái niệm tương cận, nghiên cứu cảm quan tính dục trong một

số triết thuyết, điểm qua các tác phẩm chứa đựng yếu tố tính dục

Thứ ba, chúng tôi sẽ giải quyết vấn đề tính dục trong văn học trungđại ở bình diện nội dung: tính dục và con người cá nhân, tính dục – mộtphương thức phản ánh thực tại xã hội thời phong kiến, tính dục – mộtphương thức thể hiện tư tưởng thẩm mỹ của các nhà thơ cổ điển

Thứ tư, chúng tôi tiếp tục nghiên cứu về vấn đề tính dục trong vănhọc ở bình diện nghệ thuật: ngôn ngữ, không gian – thời gian, thủ pháp

5 Phạm vi nghiên cứu

5.1 Đối tượng khảo sát

Với mục đích khoa học đã đề ra, luận án sẽ tập trung nghiên cứutoàn bộ các tác phẩm văn học trung đại Việt Nam chứa đựng yếu tố tínhdục

5.2 Nội dung nghiên cứu

Trên cơ sở tiếp thu có chọn lọc những bài viết và công trình nghiêncứu có liên quan đến đề tài, chúng tôi dự định nghiên cứu những vấn đề líluận chung về tính dục, vấn đề tính dục trên bình diện nội dung và hìnhthức nghệ thuật Tất cả những nhận định, đánh giá trong bốn chương đều làkết quả tổng hợp rút ra từ quá trình nghiên cứu này

6 Phương pháp nghiên cứu

Thực hiện đề tài luận án, chúng tôi vận dụng các phương pháp nghiêncứu sau đây:

6.1 Vận dụng phương pháp lịch sử nhằm nhìn nhận lại quá trình biểuhiện của ý thức tính dục trong nền văn học trung đại Việt Nam

6.2 Vận dụng phương pháp hệ thống trong việc hệ thống hóa nhữngquan điểm về tính dục, sự vận động và biểu hiện của ý thức tính dục trongvăn học trung đại Việt Nam

6.3 Vận dụng phương pháp so sánh, đối chiếu giữa các tác phẩm vănhọc với các tài liệu về nhân chủng học, văn hoá học, tôn giáo, triết học…nhằm tìm ra mối tương quan đối ứng giữa hoàn cảnh xã hội, nền tảng vănhoá, giai đoạn lịch sử đã tác động như thế nào đến văn học trong phạm vibiểu hiện của vấn đề tính dục trong các sáng tác văn học từ thế kỉ X đến hếtthế kỉ XIX

6.4 Vận dụng phương pháp tiếp cận theo hướng thi pháp học nhằm làmsáng tỏ những đặc điểm, dấu hiệu mang màu sắc tính dục cả về nội dung lẫnhình thức nghệ thuật trong toàn bộ sáng tác của các nhà thơ, nhà văn trung đại.6.5 Vận dụng phương pháp tiểu sử nhằm soi sáng một số luận điểm cóliên quan đến nhà văn, nhà thơ, từ đó thấy rõ hơn bản chất tư tưởng, thẩm

mỹ của tác phẩm, tiến tới việc phân tích, lý giải hiện tượng tính dục trongvăn học trung đại

7 Đóng góp mới của đề tài

Luận án Vấn đề tính dục trong văn học trung đại Việt Nam là một

công trình khoa học nghiên cứu văn chương trung đại Việt Nam trong cáinhìn tổng thể Qua công trình, chúng tôi hi vọng tìm ra bản chất của mộtvấn đề chưa được nhiều người quan tâm

8 Cấu trúc của luận án

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, luận

án gồm có 4 chương

Chương I: Tổng quan tình hình nghiên cứu vấn đề tính dục trong văn học

trung đại Việt Nam

Chương II: Một số vấn đề lí luận về tính dục

Chương III: Tính dục trong văn học trung đại Việt Nam về phương diện

1.1.1 Nghiên cứu văn học giai đoạn từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIV

Ở mục này, chúng tôi đi vào khảo sát một số công trình của một sốnhà nghiên cứu như Trần Thị Băng Thanh, Kiều Thu Hoạch, Thích PhướcAn…Qua đó, chúng tôi nhận thấy rằng đối với giai đoạn thứ nhất này, tínhdục đã được bàn luận, song còn ở mức độ ít ỏi và chưa có một chuyên luậnnào lấy đó làm đề tài nghiên cứu Điều này có từ nguyên nhân khách quan,

đó là số lượng tác phẩm có yếu tố tính dục không nhiều, nội dung tính dụclại mờ nhạt Hơn nữa, người nghiên cứu khi đến với thơ Thiền chỉ chú trọngkhám phá những nội dung mang tính “giáo huấn”, giữ vai trò truyền tải tưtưởng Phật giáo mà bỏ qua những điều còn lại Nói cách khác, nội dung tínhdục chưa được chú ý khai thác như là một vấn đề trọng yếu Những nhànghiên cứu còn tìm hiểu vấn đề này ở mức độ sơ bộ trong phạm vi tác phẩmvăn học cụ thể chứ chưa đi đến khái quát hóa và giải quyết vấn đề trongnhững công trình chuyên sâu

1.1.2 Nghiên cứu văn học giai đoạn từ thế kỉ XV đến hết thế kỉ XVII

Ở đây, luận án khảo sát những công trình nghiên cứu về bài thơ Cây

chuối và Tích cảnh 10 của Nguyễn Trãi Chúng tôi nhận thấy, Cây chuối

của Nguyễn Trãi được “lọt vào mắt xanh” của khá nhiều nhà phê bình vănhọc Một số nhà nghiên cứu như Nguyễn Hữu Sơn, Lê Bảo, Nguyễn Đình

Đối với vấn đề tính dục trong Truyền kì mạn lục của Nguyễn Dữ,

chúng tôi đã khảo sát nhiều bài viết của Bùi Duy Tân, Nguyễn Phạm Hùng,

Vũ Thanh, Lê Trí Viễn, Lã Nhâm Thìn, Vấn đề tính dục trong Truyền kì

mạn lục được coi là một đề tài lớn, thu hút đông đảo nhà nghiên cứu, từ đó

nảy sinh nhiều hướng tiếp cận, như văn bản học, xã hội học, văn hóa học,thi pháp học… Đặc biệt, một số nhà nghiên cứu bước đầu đã tiếp cận vấn

đề tính dục trong tập truyện này dưới góc nhìn so sánh Có nghĩa là họ đãbiết đặt tác phẩm này trong mối quan hệ với nền văn hóa, văn học dân tộctrong nước và ngoài nước

Ngoài Nguyễn Trãi, Nguyễn Dữ, Lê Thánh Tông, các nhà Nho thờiTrần cũng có đóng góp không nhỏ vào diễn trình vấn đề tính dục, song họcũng chỉ là những tác giả được nghiên cứu ở những nội dung khác, chứkhông phải ở vấn đề tính dục

1.1.3 Nghiên cứu văn học giai đoạn từ thế kỉ XVIII đến hết thế kỉ XIX

Ở mục này, chúng tôi khảo sát nhiều công trình nghiên cứu về nhiềutác phẩm ở những tác giả và thể loại khác nhau Trong lịch sử nghiên cứutruyện thơ Nôm, Kiều Thu Hoạch là người dành nhiều công sức nhất trong

việc khám phá bản chất thể loại Trong số này, Song Tinh Bất Dạ, Hoa tiên

và Truyện Kiều là ba tác phẩm được nhiều người biết đến Các nhà nghiên cứu khi phân tích Song Tinh mới chú trọng nội dung mang ý nghĩa xã hội,

từ bi kịch của con người, họ chỉ ra xung khắc giữa khát vọng yêu đương và

lề luật Nho giáo

Truyện Kiều của Nguyễn Du là tác phẩm được rất nhiều nhà nghiên

cứu dày công khám phá Nhóm Hoài Thanh, Nguyễn Lộc, Đặng Thanh Lê

cùng ca ngợi tình yêu đôi lứa trong Truyện Kiều Các nhà nghiên cứu như

Phan Ngọc, Đỗ Minh Tuấn, Phương Lựu… lại chú ý nhiều hơn đến yếu tố

nhục cảm trong Truyện Kiều Bên cạnh những tình cảm yêu mến, ngợi ca

thì cũng có không ít những bài viết đứng trên lập trường tư tưởng phong

kiến lên án gay gắt tình yêu nam nữ trong Truyện Kiều mà tiêu biểu là Ngô

Đức Kế và Huỳnh Thúc Kháng

Chúng tôi thấy rằng Chinh phụ ngâm khúc thu hút lượng độc giả

đông đảo và có một lịch sử tiếp nhận khá dày dặn Những nhà nho cùngthời hoặc những nhà nho thuộc hậu thế (Ngô Thì Sỹ, Phan Huy Ích, PhạmĐình Hổ, Phan Huy Chú) có những nhận định tích cực về khúc ngâm củaĐặng Trần Côn Trước Cách mạng tháng Tám cũng có một số nhà phê bìnhquan tâm đến tác phẩm này như Nguyễn Đỗ Mục, Dương Quảng Hàm,Nghiêm Toản, Hoàng Xuân Hãn… Sau Cách mạng tháng Tám, một số nhà

nghiên cứu tiếp tục bình phẩm Chinh phụ ngâm khúc với những góc nhìn

mang tính hiện đại như Đặng Thai Mai, Hà Như Chi… Tuy nhiên đối vớikhúc ngâm này, từ trước đến nay các nhà nghiên cứu thiên về khai thác hìnhtượng nhân vật trữ tình và rút ra vấn đề mang ý nghĩa xã hội từ tác phẩmhơn là khai thác hình thái nghệ thuật cũng như những vấn đề khác thuộc tácphẩm Vì cùng xuất phát từ một số góc nhìn mang tính cố định hóa, nộidung nghiên cứu về tác phẩm này của các nhà khoa học không tránh khỏihiện tượng trùng lặp, đơn giản

Tương tự như Chinh phụ ngâm khúc, Cung oán ngâm khúc cũng là

tác phẩm có bề dày nghiên cứu với nhiều công trình tầm cỡ Trần Nho Thìn

hết mực đề cao ưu phẩm của cung nữ Trần Thị Băng Thanh cho rằngnguyên nhân dẫn đến bao tai họa trong cuộc đời nàng chính là nhan sắctuyệt trần và tài năng của nàng Cung nữ không phải là một hình mẫu phụ

nữ theo đạo đức Nho giáo chính thống Trần Đình Sử cũng có những lờibình sắc sảo dành cho tác phẩm này Ông đã phát hiện ra mối liên hệ giữachủ thể sáng tạo và hình tượng Những nhận định trên phần nào đã chạmđến vấn đề tính dục, nhưng còn việc giải quyết nó một cách hoàn chỉnh thìvẫn còn bỏ ngỏ

Thơ Nôm Hồ Xuân Hương là một hiện tượng đặc biệt, được nhiềunhà nghiên cứu tiếp cận dưới những góc nhìn khác nhau Để làm rõ lịch sửvấn đề nghiên cứu, chúng tôi phân loại hướng nghiên cứu ở những côngtrình Đầu tiên, hướng tiếp cận xã hội học có sự tham gia của các cây bútnhư là Nguyễn Lộc, Lê Đình Kỵ, Xuân Diệu, Trần Thanh Mại, Đặng Thanh

Lê, Phạm Thị Thuận Dưới góc nhìn này, họ nhận ra cái dâm, cái tục của HồXuân Hương chính là thứ vũ khí lợi hại để chống lại bức tường thành lễgiáo phong kiến và các thế lực thống trị Vào nửa đầu thế kỉ XX, tiếp nhậntheo hướng phân tâm học của S Freud đã xuất hiện trong giới sáng tác vàphê bình văn học Trương Tửu được xem là người đầu tiên vận dụng thuyết

phân tâm học vào phân tích thơ Nôm Hồ Xuân Hương Cùng nhóm vớiTrương Tửu là Nguyễn Văn Hạnh, Nguyễn Đức Bính xác định trạng tháikhông thỏa mãn tình dục lâu ngày dồn nén thành những ẩn ức Hướng thứ

ba nghiên cứu thơ Hồ Xuân Hương là tiếp cận từ nguyên lí hội hóa trang.

Người đi đầu phải kể đến N Niculin Góp thêm một cách nhìn, một hướngtiếp nhận phong phú hơn về vấn đề tính dục trong thơ Nôm Hồ XuânHương còn phải kể đến các công trình nghiên cứu của những nhàphê bình theo khuynh hướng văn hóa học

Phạm Đình Hổ, Phạm Thái, Nguyễn Công Trứ, Cao Bá Quát, NguyễnKhuyến, Dương Khuê, Chu Mạnh Trinh, Tú Xương… là những nhà nho cónhững đóng góp không nhỏ trong tiến trình phát triển của văn học trung đạiViệt Nam ở giai đoạn cuối Trong đó, Phạm Thái và Nguyễn Công Trứ làhai nhà thơ được giới nghiên cứu quan tâm nhất, tạo thành lịch sử tiếp nhậntính dục ở sáng tác này phong phú, dày dặn

1.2 Nghiên cứu tính dục trong văn học trung đại Việt Nam như một đối tượng chính yếu

Xác định tính dục là vấn đề trọng tâm trong công trình nghiên cứu,cho tới nay chủ yếu thuộc về công việc của những sinh viên và học viên caohọc Những danh tác thường được lựa chọn làm đối tượng nghiên cứu là

Truyền kì mạn lục, Truyện Kiều, thơ Nôm Hồ Xuân Hương Chúng tôi khảo

sát một số luận án, luận văn cao học để tìm ra nội dung nghiên cứu có liênquan đến đề tài sẽ thực hiện

Chương 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ TÍNH DỤC 2.1 Một số giới thuyết về tính dục

2.1.1 Khái lược về tính dục

Luận án khảo sát một số quan niệm về tính dục trước khi xác định rõ

nội hàm của nó theo suy nghĩ cá nhân Qua việc khảo sát một số định nghĩa

về thuật ngữ, chúng tôi thấy rằng thấy tính dục (sexuality) được cấu thành

từ hành vi, xu hướng, cảm xúc, quan hệ xã hội… Nó luôn chịu sự tác độngmạnh mẽ bởi văn hóa, lịch sử, bối cảnh xã hội Mặt khác, tính dục được coi

là một căn yếu của con người mà không thể triệt tiêu cũng như không thểphủ nhận, là một nhu cầu nhân bản căn bản nhất, là khát vọng phổ quát nhấtcủa loài người Tính dục có nguồn gốc từ xung năng tình dục bản năng, trởthành trung tâm và chi phối mọi hoạt động của con người

Bàn về vấn đề tính dục, chúng ta không thể không nói đến phái tính

Nó được thể hiện thông qua khuynh hướng tính dục Càng trưởng thànhphái tính của con người càng thể hiện rõ Cần lưu ý rằng phái tính khôngđồng nhất với khả năng sinh sản Nói cách khác, tính dục có sự phân lậpnhất định với sinh dục

2.1.2 Hai khái niệm liên quan: tình yêu và tình dục

2.1.2.1 Tình yêu

Ở đây, chúng tôi tìm hiểu và xác định nội hàm khái niệm tình yêu và

tình dục để làm cơ sở cho việc phân định và đi vào nghiên cứu đúng hướng.

Chúng tôi cho rằng tình yêu là bản chất, và cũng là nguồn sức sống của tâmhồn Nó được xem như là năng lực đặc thù và luôn tiềm ẩn trong mỗi chúng

ta Tình yêu được coi là hương vị của cuộc sống Nó không chỉ góp phầnlàm cân bằng cuộc sống mà còn góp phần làm cho cuộc sống thêm phần ýnghĩa

2.1.2.2 Tình dục

Các nền văn minh trên thế giới luôn nỗ lực hình thành cho mình mộtcách đầy đủ quan niệm về tình dục Mặc dù thực tế những quan niệm vềtình dục chưa bao giờ nhất quán Ở phương Tây, trong ngôn ngữ Anh có từ

sexual (tình dục) Nó có nguồn gốc từ ngôn ngữ La Tinh sexualis và sexus.

Vào khoảng thế kỉ XIX, trong đó xuất hiện thêm từ sexuality (hoạt động tình dục) Sexuality là từ có nghĩa chỉ về hành vi phục vụ cho việc sinh sản nhằm duy trì nòi giống Cho đến cách đây một thế kỉ, sexuality (hoạt động

tình dục) đã được mở rộng về nội hàm ngữ nghĩa Nó không chỉ được dùng

để nói tới hoạt động procreational (sinh sản) mà còn được dùng để nói đến

recreational (sự vui thú) và relational (tận hưởng sự ân ái)

2.2 Quan niệm về tính dục trong một số triết thuyết

2.2.1 Quan niệm về tính dục trong Phật giáo

Luận án đi vào nghiên cứu quan niệm về tính dục trong Phật giáo ởnhiều bình diện khác nhau Trước nhất, chúng tôi thấy rằng Phật giáo cũng

có thái độ rất thận trọng về vấn đề phái tính Đứng trước người khác phái,con người phải làm chủ ngũ quan Theo quan niệm nhà Phật, đối với đànông, vẻ yêu kiều của người đàn bà có xung lực hấp dẫn mạnh mẽ Cách tốtnhất để phòng tránh tội lỗi là tránh xa người khác phái Phật giáo lưu tâmđặc biệt đến đàn bà – một đối tượng có thể khiến cho dục vọng nơi người

li hôn Rõ ràng, đối với vấn đề này, Phật giáo có cái nhìn khá thông thoáng,linh hoạt và cởi mở Giáo lí Phật giáo không đề cao việc sinh sản, thậm chícoi sinh sản là nguyên nhân của nghiệp, có thể dẫn tới một chu kì khổ ảikhác trong vòng luân hồi

2.2.2 Quan niệm tính dục trong Nho giáo

Chúng tôi đi vào xem xét triết thuyết Nho giáo liên quan đến vấn đềtính dục Đứng dưới góc nhìn xã hội học, chúng tôi thấy rằng trong xã hộinam quyền, người phụ nữ có một vị trí hết sức nhỏ bé Tư tưởng trọng namkhinh nữ đã ăn sâu vào ý thức của người Trung Quốc nói riêng, người ÁĐông nói chung Nó xuất hiện từ chế độ phụ quyền và kéo dài nhưng chỉdưới chế độ phong kiến, dưới sự phong tỏa mạnh mẽ của Nho giáo thì nómới có điều kiện phát triển đến đỉnh cao

Học thuyết Nho giáo ít đề cập đến vấn đề luyến ái Bởi vì tôn chỉ củagiáo thuyết này không hướng đến đời sống tình cảm riêng tư mà hướng đếnthiết lập một xã hội trật tự, ở đó con người phải sống đúng đạo lí và lễnghĩa Tất cả nguyên tắc được Nho giáo đặt ra nhằm mục đích gò ép conngười vào khuôn khổ Điều này đối nghịch hoàn toàn với bản năng tính dụccũng như khát vọng luyến ái

2.2.3 Quan niệm tính dục trong Đạo giáo

Ở đây, chúng tôi nghiên cứu nội dung nổi bật nhất trong triết thuyếtĐạo giáo liên quan đến vấn đề tính dục, đó là phòng trung thuật Đây làphương thuật mà những vị đạo sĩ hoạt động tính giao để chữa bệnh Phòng

trung thuật còn có những tên gọi khác như Nam nữ hợp khí thuật, Hỗn khí

pháp, Âm đạo, Hoàng xích đạo Với luận thuyết đã thiết lập, các đạo sĩ dù

cảnh tỉnh nam giới mê muội sắc dục, song không chủ trương diệt dục màchỉ chủ trương tiết dục, tức là hoạt động tình dục thực hiện sao cho cóchừng mực vừa có thể thăng hoa vừa không làm hao tổn sức khỏe Để giúpnam giới tiết dục, phòng trung thuật đề ra một số “nguyên tắc” phòng the

Trong phần trên, chúng tôi đã bàn luận khái lược về vấn đề tính dụctrong một số triết thuyết Việc làm này có tính chất xây dựng nền tảng vữngchắc cho chúng tôi tiến tới nghiên cứu vấn đề tình dục trong văn học trungđại Việt Nam Nghiên cứu những triết thuyết trên sẽ giúp chúng ta có cáinhìn toàn diện về những tư tưởng tôn giáo tại Việt Nam, đồng thời đào sâunhận thức vấn đề trong cái nhìn so sánh

2.3 Diễn trình vấn đề tính dục trong văn học trung đại Việt Nam 2.3.1 Giai đoạn từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIV

Khoảng đầu thế kỉ XIV, Lĩnh Nam chích quái, tục truyền do Trần Thế

Pháp viết, đã xuất hiện và ghi một dấu ấn quan trọng trong tiến trình phát

triển của thể loại truyền kì trong nền văn học trung đại Việt Nam Truyện

Hà Ô Lôi có thể được xem là tác phẩm hội tụ nhiều đặc trưng thể loại nhất.

Đây thực sự là một tác phẩm mang yếu tố tính dục đột khởi mà mãi đếnnhững thế kỉ sau này mới xuất hiện những tác phẩm có yếu tố tính dục đồngcấp độ

2.3.2 Giai đoạn từ thế kỉ XV đến hết thế kỉ XVII

Chúng tôi khảo sát những tác phẩm của một số tác giả như Nguyễn

Trãi, Lê Thánh Tông (?), Nguyễn Dữ Có thể nói Thánh Tông di thảo, Hồng

Đức quốc âm thi tập và Truyền kì mạn lục đã tạo ra tam giác vàng tích trữ

một sức mạnh vô song đẩy lùi khuynh hướng văn học cũ và hình thànhkhuynh hướng văn học mới, giảm thiểu vai trò tuyên truyền quảng bá đạođức, cổ võ vai trò phản ánh hiện thực và đề cao con người cá nhân

Như vậy, vòng ba thế kỉ, nội dung tính dục trong tác phẩm văn học đã

có bước biến chuyển đáng kể Những nhà nho sáng tác hướng về vấn đề nàyđông đảo hơn và họ cũng tỏ ra mạnh dạn hơn trong việc thể hiện tư tưởng

và tình cảm đối với một vấn đề Nho giáo cấm kị Cách thức phản ánh vẫnnằm gọn trong phạm vi của tính chất ước lệ, tượng trưng truyền thống, songmức độ tính dục gia tăng và cao hơn nhiều lần so với mức độ tính dục xuấthiện trong tác phẩm văn học xuất hiện ở những thế kỉ trước đó

2.3.3 Giai đoạn từ thế kỉ XVIII đến hết thế kỉ XIX

Có thể nói, thành tựu nổi trội nhất trong văn học giai đoạn từ đầu thế

kỉ XVIII đến hết thế kỉ XIX là thơ Nôm Thơ Nôm của Nguyễn Trãi, thơNôm thời Hồng Đức đã cắm một cái mốc quan trọng trong sự hình thànhdòng thơ tiếng Việt Đến thế kỉ XVIII, nó thực sự trưởng thành và đạt thànhtựu rực rỡ

Ngâm khúc là tác phẩm trữ tình trường thiên thuần túy Việt Namthường viết bằng thể thơ song thất lục bát Đây là một thể tài văn học xuấthiện vào thế kỉ XVII và phát triển mạnh mẽ vào thế kỉ XVIII Trong hàng

loạt tác phẩm khúc ngâm, Chinh phụ ngâm khúc của Đặng Trần Côn (thế kỉ XVIII) và Cung oán ngâm của Nguyễn Gia Thiều (1741 – 1798) được biết

đến nhiều nhất Cùng với đó, trong thể loại truyện thơ, những tác phẩm viết

về đề tài tài tử giai nhân như Nhị độ mai, Song Tinh Bất Dạ, Hoa tiên có

sức công phá mãnh liệt vào thành trì phong kiến kiên cố, khai mở một tràolưu tình cảm lành mạnh, tự do

Lan Trì kiến văn lục của Vũ Trinh (1759 – 1828) là một tác phẩm

thuộc thể loại truyền kì Tư tưởng chủ đạo của tác phẩm là ca ngợi tấm lòngnhân hậu, đề cao tình yêu chung thủy và nỗi lòng khao khát hạnh phúc lứa

đôi Những mối tình say đắm, mặn nồng được ghi lại trong tác phẩm Báo

ân tháp, Thanh Trì tình trái, Ca kĩ họ Nguyễn Tiếp theo, đến cuối thế kỉ

XVIII, tiếng thơ Hồ Xuân Hương vang vọng giữa thi đàn và trở thành trungtâm điểm của sự chú ý, được cảm nhận, giao hòa và chịu phê phán nặng nềnhất từ lực lượng nhà Nho đang ra sức bảo vệ bức tường lễ giáo Từ thế kỉXVIII đến hết thể kỉ XIX, văn học nước ta xuất hiện một loại hình nhà nhomới – nhà nho tài tử Một trong những phương diện quan trọng nhất trongloại hình nhà nho này là khuynh hướng hưởng lạc, trong đó có hưởng lạc

Trong mục này, chúng tôi đề cập đến miền khát dục của nội tâm

mà biểu hiện đầu tiên của nó là nhục dục Tuy nhiên, ham muốn thân xácgiữa nam giới và nữ giới trong văn học trung đại có nhiều điểm khác biệt Ởnam giới, mọi xung động tính dục đều bởi nhan sắc nữ giới Trong cái nhìnluyến ái của nam giới, vẻ đẹp nữ giới có một sức hút mãnh liệt Trong một

số truyện Nôm tài tử giai nhân, nhiều chàng trai rơi vào lưới tình trong buổiđầu gặp gỡ người đẹp Có thể nói rằng nhan sắc nữ giới là khởi nguồn chocuộc luyến ái Vì thế, tác giả truyện Nôm đã tốn nhiều công sức trong khi