Trong những năm qua, văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam, bên cạnh những biểu hiện tích cực vẫn còn biểu hiện những một số hạn chế nhất định..
Trang 1hội địa phương; văn hóa giao tiếp, văn hóa ứng xử các mối quan hệ
trong môi trường quân sự; văn hóa sư phạm chính trị - quân sự, mang
tính nêu gương cao Để nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ chính trị
Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay, cần nắm vững những yếu tố quy
định đó là: chịu sự quy định của bản chất của chế độ xã hội; quy định chất
lượng giáo dục, đào tạo; quy định môi trường văn hóa chính trị của quân
đội; quy định bởi chất lượng cán bộ và tính tích cực, tự giác mỗi cá nhân
3 Trong những năm qua, văn hóa chính trị của cán bộ chính
trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam, bên cạnh những biểu
hiện tích cực vẫn còn biểu hiện những một số hạn chế nhất định
Nguyên nhân của những hạn chế trên là: một số cấp ủy đảng, chỉ huy
có lúc, có nơi còn chưa quan tâm tới văn hóa chính trị của cán bộ chính
trị cấp phân đội; tính tự do trong rèn luyện, phấn đấu tự hoàn thiện văn
hóa chính trị của một số cán bộ chính trị cấp phân đội có mặt còn hạn
chế; chất lượng giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng văn hóa chính trị cho đội
ngũ cán bộ chính trị cấp phân đội có mặt còn hạn chế; do ảnh hưởng
tiêu cực từ mặt trái của đời sống xã hội, của nền kinh tế thị trường, mở
cửa, hội nhập và sự chống phá của các thế lực thù địch
4 Để nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ chính trị
Quân đội nhân dân Việt Nam thời gian tới, đòi hỏi các chủ thể cần
quán triệt sâu sắc và thực hiện đồng bộ hệ thống yêu cầu và các
giải pháp cơ bản, toàn diện với những biện pháp cụ thể có tính khả
thi Hệ thống giải pháp cơ bản đó là thể thống nhất, có mối quan
hệ biện chứng với nhau, được triển khai thực hiện trong thực tiễn
sẽ tạo thành sức mạnh tổng hợp để nâng cao văn hóa chính trị của
cán bộ chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay Việc xem
nhẹ hay tuyệt đối hóa một giải pháp nào trong quá trình thực hiện
đều là phiến diện và không mang lại hiệu quả
5 Nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ chính trị Quân
đội nhân dân Việt Nam là vấn đề rộng lớn, phức tạp, những vấn đề
được trình bày trong luận án mới chỉ là kết quả nghiên cứu bước
đầu, cần tiếp tục nghiên cứu thêm, làm sáng tỏ hơn trên phương
diện lý luận và thực tiễn Những kết quả nghiên cứu của luận án
mới chỉ là tìm tòi, khám phá bước đầu, mang tính gợi mở, chính vì
lẽ đó không tránh khỏi thiếu sót, nghiên cứu sinh kính mong nhận
được sự đóng góp ý kiến của các nhà khoa học để luận án được bổ
sung, hoàn thiện và chất lượng hơn
MỞ ĐẦU
1 Lý do lựa chọn đề tài luận án
Văn hóa chính trị có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc và sự phát triển, tiến bộ, nhân văn của nhân loại Ở Việt Nam, văn hóa chính trị là văn hóa chính trị xã hội chủ nghĩa, dựa trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam; là sự kết tinh tổng thể những giá trị văn hóa chính trị dân tộc và nhân loại; phản ánh năng lực hoạt động và trình độ của Đảng, Nhà nước ta theo giá trị chân, thiện, mỹ trên lĩnh vực chính trị, để thực hiện thắng lợi mục tiêu, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Trong xây dựng
hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, văn hóa chính trị có ý nghĩa to lớn, góp phần ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên
và những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ
Trong Quân đội nhân dân Việt Nam, cán bộ chính trị cấp phân đội là người chủ trì về chính trị, trực tiếp tiến hành công tác đảng, công tác chính trị đảm bảo cho hoạt động quân sự, hậu cần, kỹ thuật của đơn vị theo đúng đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước; phát huy sức mạnh của tổ chức đảng, tổ chức quần chúng, của cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị bảo đảm thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao Ở họ không chỉ là lãnh đạo, chỉ huy đơn vị
mà còn trực tiếp giải quyết các mối quan hệ: “Đối với bộ đội, đối với nhân dân, đối với quân địch; chính trị viên phải làm người kiểu mẫu trong mọi việc” Văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam là giá trị chân, thiện, mỹ của ý thức chính trị, hành vi chính trị, phản ánh năng lực hoạt động chính trị, góp phần hoàn thành tốt chức trách nhiệm vụ của bản thân và đơn vị Đồng thời, là một trong những nhân tố quan trọng, nền tảng để xây dựng, nâng cao văn hóa chính trị trong quân đội đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị hiện nay
Trong những năm qua, văn hóa chính trị của đại đa số cán bộ chính trị cấp phân đội được thể hiện ở mức độ khác nhau trong các hoạt động theo cương vị chức, trách Ý thức và hành vi chính trị của nhiều cán bộ chính trị cấp phân đội thể hiện chuẩn mực văn hóa cao trong thực hiện nhiệm vụ, giải quyết các mối quan hệ ở đơn vị, góp phần quan trọng hoàn thiện nhân cách, phát triển năng lực hoạt động
chính trị của từng cá nhân và cả đội ngũ Tuy nhiên, văn hóa chính trị
Trang 2của một bộ phận cán bộ chính trị cấp phân đội vẫn còn hạn chế nhất
định Ý thức, hành vi chính trị chưa đạt tới những giá trị chân, thiện,
mỹ; việc giải quyết các mối quan hệ còn thiếu tính nguyên tắc và
nhân văn, hiệu lực, hiệu quả hoạt động chính trị còn thấp; một số ít
cán bộ chính trị cấp phân đội có biểu hiện suy thoái về tư tưởng
chính trị, đạo đức, lối sống, vi phạm tư cách người cán bộ quân đội
Trong khi đó, việc nhận thức ý nghĩa, tầm quan trọng và phát huy
văn hóa chính trị của đội ngũ cán bộ này trong thực tiễn, cũng như
bồi đắp, nâng cao văn hóa chính trị của họ ở một số đơn vị có thời
điểm chưa được quan tâm đúng mức, còn nhiều hạn chế
Trước yêu cầu mới của cách mạng, Đảng ta nhấn mạnh
nhiệm vụ xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng
bước hiện đại, một số quân chủng, binh chủng thực hiện tiến thẳng
lên hiện đại, lấy xây dựng về chính trị làm cơ sở Trong đó, xây dựng
đội ngũ cán bộ trong quân đội nói chung, cán bộ chính trị nói riêng
“có chuẩn mực văn hóa lãnh đạo, quản lý” là yêu cầu đặt ra ngày
càng cao Bên cạnh đó, những mặt trái của cơ chế thị trường, âm
mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch trên lĩnh vực tư
tưởng chính trị, văn hóa tác động mạnh mẽ đến tư tưởng, chính trị,
đạo đức, lối sống, nhất là việc bồi dưỡng, nâng cao văn hóa chính trị
của cán bộ chính trị cấp phân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam
Từ những luận cứ khoa học trên, tác giả chọn vấn đề: “Văn hóa
chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt
Nam hiện nay” làm đề tài luận án tiến sĩ, là có tính cấp thiết cả về lý
luận và thực tiễn
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
Mục đích nghiên cứu
Làm rõ một số vấn đề lý luận, thực tiễn về văn hóa chính trị của
cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam; trên cơ sở
đó đề xuất yêu cầu và giải pháp cơ bản nâng cao văn hóa chính trị của
cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
Nhiệm vụ nghiên cứu
Thứ nhất, tổng quan những công trình nghiên cứu ở nước
ngoài và trong nước có liên quan đến đề tài luận án, khái quát kết quả
chủ yếu của các công trình nghiên cứu liên quan, từ đó xác định
những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết
Thứ hai, nghiên cứu làm rõ một số vấn đề lý luận về văn hóa chính
trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam
phải phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, các lực lượng Để thực hiện được các yêu cầu trên, cần tiến hành đồng bộ các giải pháp: tăng cường giáo dục, bồi dưỡng nâng cao trình độ văn hóa chính trị cho cán bộ chính trị cấp phân đội; xây dựng môi trường văn hóa chính trị lành mạnh, dân chủ; tăng cường bồi dưỡng, rèn luyện phẩm chất, đạo đức, lối sống và năng lực tham gia hoạt động chính trị thực tiễn cho cán
bộ chính trị cấp phân đội; phát huy tính tích cực học tập, rèn luyện tự nâng cao văn hóa chính trị cho cán bộ chính trị cấp phân đội Mỗi giải pháp có vị trí, vai trò khác nhau, song nó là một chỉnh thể thống nhất, cần nhận thức và thực hiện một cách đồng bộ
KẾT LUẬN
1 Cán bộ chính trị cấp phân đội là một lực lượng hết sức quan trọng trong xây dựng tổ chức đảng, tổ chức chỉ huy, tổ chức quần chúng trong sạch vững mạnh Trên cơ sở tổng quan các công trình khoa học có liên quan đề tài luận án cho thấy, vấn đề văn hóa chính trị
đã được các nhà khoa học quan tâm nghiên cứu từ nhiều góc độ tiếp cận khác nhau Tuy nhiên, luận giải có hệ thống dưới góc độ chính trị -
xã hội, tìm ra cơ sở lý luận và thực tiễn văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp cơ bản nâng cao văn hóa chính trị cho cán bộ chính trị cấp phân đội là đề tài hoàn toàn mới, không trùng lặp với các công trình đã công bố Trước yêu cầu xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, thì việc nâng cao văn hóa chính trị cho cán bộ chính trị cấp phân đội càng trở nên cấp thiết
2 Văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam là tổng hòa các giá trị chân, thiện, mỹ của ý thức chính trị và hành vi chính trị theo hệ tư tưởng chính trị của giai cấp công nhân, hệ giá trị văn hóa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; được hình thành, phát triển trong hoạt động thực tiễn chính trị của đất nước, quân đội và chức trách, nhiệm vụ chính trị của cá nhân Nội dung văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội là giá trị về tri thức và sự giác ngộ mục tiêu lý tưởng; giá trị về tình cảm, niềm tin, ý chí chính trị; giá trị về hành
vi chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội; kết quả việc rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và thực hiện nhiệm vụ Luận án đã chỉ ra các đặc điểm văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội như: văn hóa lãnh đạo của người chủ trì về chính trị; văn hóa tổ chức, quản lý hoạt động chính trị - quân sự và tham gia hoạt động chính trị - xã
Trang 3luyện phẩm chất, đạo đức, lối sống và năng lực hoạt động chính trị cho
cán bộ chính trị cấp phân đội
Bốn là, thông qua phong trào thi đua quyết thắng, hội thi cán bộ
giảng dạy chính trị giỏi để rèn luyện phẩm chất, đạo đức, lối sống và năng
lực hoạt động chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội
Để tăng cường bồi dưỡng, rèn luyện phẩm chất, đạo đức, lối
sống và năng lực tham gia hoạt động chính trị thực tiễn cho cán bộ
chính trị cấp phân đội hiện nay, cần thực hiện một số biện pháp sau:
Nâng cao nhận thức của các chủ thể về bồi dưỡng, rèn luyện
phẩm chất, đạo đức, lối sống và năng lực hoạt động chính trị thực
tiễn cho cả chủ thể giáo dục và cả cán bộ chính trị cấp phân đội
Xây dựng kế hoạch và tổ chức hoạt động thực tiễn rèn luyện
phẩm chất, đạo đức, lối sống và năng lực hoạt động chính trị thực
tiễn cho cán bộ chính trị cấp phân đội phải bảo đảm tính khoa học
Làm tốt công tác kiểm tra, sơ kết, rút kinh nghiệm thông qua hoạt
động thực tiễn bồi dưỡng, rèn luyện phẩm chất, đạo đức, lối sống và
năng lực hoạt động chính trị cho cán bộ chính trị cấp phân đội
4.2.4 Phát huy tính tự học tập, tu dưỡng, rèn luyện, tự nâng
cao văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội
nhân dân Việt Nam hiện nay
Muốn đề cao tính tự học tập, tu dưỡng, rèn luyện, tự nâng cao
văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội, cần làm tốt các
nội dung, biện pháp sau:
Một là, giáo dục tính tích cực, chủ động của cán bộ chính trị
cấp phân đội tự học tập, rèn luyện nâng cao văn hóa chính trị
Hai là, từng cán bộ chính trị cấp phân đội phải xây dựng kế
hoạch, xác định rõ nội dung tự học tập, tự rèn luyện văn hóa chính trị
Ba là, mỗi cán bộ chính trị cấp phân đội phải nêu gương ý
thức, trách nhiệm trong thực hiện có hiệu quả kế hoạch học tập,
rèn luyện về văn hóa chính trị
Kết luận chương 4
Để quá trình nâng cao văn hóa chính trị cho cán bộ chính trị cấp
phân đội hiện nay có chất lượng, hiệu quả và bền vững phải trên cơ sở
triệt sâu sắc quan điểm của Đảng, Quân ủy Trung ương về xây dựng văn
hóa, con người Việt Nam, xây dựng, phát triển đội ngũ cán bộ chính trị
trong quân đội thời kỳ mới; phải gắn kết chặt chẽ với xây dựng đơn vị
vững mạnh toàn diện, xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh;
phải gắn với xây dựng phẩm chất toàn diện của người cán bộ chính trị;
Thứ ba, đánh giá thực trạng văn hóa chính trị của cán bộ chính
trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam và chỉ rõ nguyên nhân
và những vấn đề đặt ra cần phải giải quyết hiện nay
Thứ tư, đề xuất yêu cầu và giải pháp cơ bản nâng cao văn hóa chính trị
của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của luận án
Đối tượng nghiên cứu
Văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội
nhân dân Việt Nam hiện nay
Phạm vi nghiên cứu
Về nội dung: Nghiên cứu văn hóa chính trị của chủ thể cán bộ
chính trị cấp phân đội, chủ yếu tập trung ở những giá trị ở ý thức chính trị (tri thức, tình cảm, niềm tin, ý chí chính trị), hành vi chính trị, kết quả thực hiện nhiệm vụ của đơn vị và cá nhân cán bộ là chính trị viên,
chính trị viên phó đại đội, tiểu đoàn Quân đội nhân dân Việt Nam
Về không gian: Đề tài tập trung điều tra khảo sát thu thập tài
liệu báo cáo, tổng kết đánh giá về văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp đại đội, tiểu đoàn (chính trị viên) ở một số đơn vị chủ lực thuộc Sư đoàn 316, Quân khu 2; Sư đoàn 361, Quân chủng Phòng không - Không quân; Lữ đoàn 126, Quân chủng Hải quân; Sư đoàn 3, Quân khu 1; Sư đoàn 395, Quân khu 3, Sư đoàn 2, Quân khu 5
Về thời gian: Các tài liệu, số liệu thu thập, khảo sát từ năm
2012 đến nay (từ khi có Nghị quyết 769 của Quân uỷ Trung ương về Chiến lược xây dựng đội ngũ cán bộ Quân đội đến năm 2020 và các năm tiếp theo)
4 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu của luận án
Cơ sở lý luận
Luận án được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác
- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về văn hóa, văn hóa chính trị, xây dựng đội ngũ cán bộ của
Đảng, cán bộ quân đội và xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị
Cơ sở thực tiễn
Thực tiễn văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay; các tài liệu báo cáo, tổng kết, đánh giá trong nghị quyết các cấp, chỉ huy cấp đại đội, tiểu đoàn; kết quả nghiên cứu các công trình trước và khảo sát, điều tra xã hội học của tác giả
Trang 4Phương pháp nghiên cứu
Đề tài luận án được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận
của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; sử
dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu của khoa học xã hội và
nhân văn, trong đó chủ yếu dựa vào phương pháp logic - lịch sử,
phân tích, tổng hợp, hệ thống cấu trúc, thống kê, so sánh; điều tra
khảo sát xã hội học, phương pháp phỏng vấn và phương pháp chuyên
gia để thực hiện mục đích nghiên cứu Trong quá trình nghiên cứu,
tác giả tiếp cận theo các phương pháp cụ thể sau:
Phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ
nghĩa duy vật lịch sử: được sử dụng xuyên suốt trong toàn bộ nội
dung của luận án
Phương pháp logic - lịch sử: sử dụng trong nhiều nội dung của
luận án nhưng chủ yếu nhất là luận giải quan niệm văn hóa chính trị và
yếu tố quy định văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội
Phương pháp phân tích tổng hợp, hệ thống cấu trúc, thống kê, so
sánh Đây là phương pháp được sử dụng xuyên suốt của đề tài từ khi hình
thành ý tưởng cho tới khi hoàn thành nghiên cứu; các thông tin cũng sẽ
được sử dụng vào quá trình thực hiện đề tài luận án nhằm thực hiện mục
đích, nhiệm vụ của luận án
Phương pháp điều tra: bằng phiếu trưng cầu ý kiến với sĩ quan
và hạ sĩ quan, binh sĩ Tổng thể điều tra: Sư đoàn 316, Quân khu 2; Sư
đoàn 361, Quân chủng Phòng không - Không quân; Lữ đoàn 142,
Quân chủng Hải quân Do tính chất của tổ chức quân sự, đơn vị có tính
chất tương đồng về biên chế, tổ chức, chức năng, nhiệm vụ Vì vậy,
tác giả chỉ chọn ba đơn vị điển hình cụ thể để khảo sát và điều tra
nhằm đánh giá thực trạng văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp
phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
Mẫu điều tra: Sư đoàn 316, Sư đoàn 361, Lữ đoàn 142 tiến
hành điều tra toàn bộ số sĩ quan ở cấp đại đội, tiểu đoàn Tổng số
mẫu điều tra bằng phiếu: đối với sĩ quan là 400 người; hạ sĩ quan,
binh sĩ là 300 người (Số có mặt tại đơn vị vào thời điểm điều tra)
Phương pháp phân tích, xử lý số liệu: Số liệu của cuộc điều
tra được phân tích, xử lý bằng phần mềm SPSS 22.0 trên máy vi
tính và được phân tích tần suất, tương quan so sánh theo các biến số
cơ bản Kết quả cho thấy, nhìn chung chất lượng số liệu đảm bảo độ
tin cậy, logic, đáp ứng yêu cầu đặt ra của nghiên cứu của luận án
đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
4.2.2 Xây dựng môi trường văn hóa chính trị lành mạnh, dân chủ ở đơn vị cơ sở quân đội hiện nay
Một là, xây dựng các tổ chức lãnh đạo, chỉ huy và quần chúng
trong sạch, vững mạnh gắn với xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện
Hai là, kế thừa và phát triển các hệ giá trị văn hóa chính trị Việt
Nam, văn hóa quân sự ở đơn vị hiện nay
Ba là, xây dựng các mối quan hệ chính trị trong đơn vị chuẩn
mực, lành mạnh và dân chủ
Bốn là, xây dựng, hoàn thiện nâng cao hiệu quả các thiết chế văn hóa chính trị ở đơn vị quân đội hiện nay
Năm là, kết hợp chặt chẽ giữa xây và chống trong xây dựng môi
trường văn hóa chính trị lành mạnh, nhân văn ở đơn vị quân đội hiện nay
Để thực hiện tốt giải pháp này cần tập trung vào một số biện pháp sau:
Phát huy vai trò, trách nhiệm của cấp uỷ, người chỉ huy ở đơn vị cơ sở Phát huy vai trò của cơ quan chính trị, chính uỷ, chính trị viên trong xây dựng môi trường văn hóa chính trị ở đơn vị cơ sở hiện nay Phát huy vai trò của đoàn thanh niên, hội đồng quân nhân ở đơn vị cơ sở
Có chính sách đúng về vật chất và tinh thần nhằm thúc đẩy việc nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân Tăng cường bồi dưỡng cho cán bộ chính trị cấp phân đội tham gia đấu tranh phòng, chống các quan điểm sai trái, phản văn hóa hiện nay
4.2.3 Tăng cường bồi dưỡng, rèn luyện phẩm chất, đạo đức, lối sống và năng lực tham gia hoạt động chính trị thực tiễn cho cán bộ chính trị cấp phân đội hiện nay
Một là, thông qua các nhiệm vụ chính trị huấn luyện, diễn tập
và sẵn sàng chiến đấu của đơn vị để bồi dưỡng, rèn luyện phẩm chất, đạo đức, lối sống và năng lực hoạt động chính trị cho cán bộ chính trị cấp phân đội hiện nay
Hai là, thông qua thực tiễn công tác dân vận hướng vào nâng cao
phẩm chất, đạo đức, lối sống và năng lực hoạt động chính trị cho cán bộ chính trị cấp phân đội
Ba là, thông qua nhiệm vụ phòng chống bão lũ, khắc phục hậu
quả thiên tai, phòng chống dịch bệnh nơi khó khăn, gian khổ để rèn
Trang 54.1 Yêu cầu nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ chính trị
cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
4.1.1 Nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân
đội phải quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam,
Quân ủy Trung ương về xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt
Nam, xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị trong quân đội thời kỳ mới
4.1.2 Nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân
đội hiện nay phải gắn kết chặt chẽ với xây dựng đơn vị vững mạnh toàn
diện, xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở lành mạnh, nhân văn
4.1.3 Nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp
phân đội phải gắn liền với xây dựng phẩm chất toàn diện của
người cán bộ chính trị
4.1.4 Nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân
đội phải phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, các lực lượng
4.2 Giải pháp cơ bản nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ
chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
4.2.1 Tăng cường giáo dục, bồi dưỡng nâng cao trình độ văn
hóa chính trị cho cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân
Việt Nam hiện nay
Đây là giải pháp có tầm quan trọng hàng đầu, tạo tiền đề vững chắc
cho quá trình nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội
Thực hiện giải pháp này cần tập trung vào một số nội dung sau:
Một là, tăng cường giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh và Cương lĩnh, đường lối chính trị của Đảng Cộng sản Việt Nam
Hai là, tăng cường giáo dục, bồi dưỡng niềm tin cộng sản, hành vi
chính trị chuẩn mực cho cán bộ chính trị cấp phân đội hiện nay
Ba là, tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống xã hội chủ nghĩa cho
cán bộ chính trị cấp phân đội hiện nay
Để tăng cường giáo dục, bồi dưỡng nâng cao trình độ văn hóa chính
trị cho cán bộ chính trị cấp phân đội cần thực hiện một số biện pháp sau:
Nâng cao nhận thức cấp ủy, chỉ huy cơ quan, đơn vị về vai
trò, vị trí, tầm quan trọng của giáo dục văn hóa chính trị cho cán bộ
chính trị cấp phân đội hiện nay
Tăng cường kết hợp giữa nhà trường và đơn vị trong quá trình
giáo dục, đào tạo và bồi dưỡng, nâng cao văn hóa chính trị cho cán bộ
chính trị cấp phân đội ở đơn vị
Nâng cao chất lượng phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương,
đơn vị kết nghĩa tổ chức các hoạt động gắn với nội dung văn hóa chính trị
Tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền về văn hóa chính trị ở
Phương pháp phỏng vấn: phỏng vấn sâu dùng cho cán bộ
cấp trung đoàn, sư đoàn của các đơn vị đã chọn điều tra; số lượng 30 người Địa điểm phỏng vấn tại phòng làm việc riêng và tại thao trường Phương pháp tiến hành: 1 - 1 (một người phỏng vấn - một
người trả lời) có ghi chép
Phương pháp chuyên gia, xin ý kiến chuyên gia: giúp tác giả
có được những ý kiến tham khảo và định hướng từ các chuyên gia có trình độ cao và có kinh nghiệm, hiểu biết sâu sắc về những vấn đề liên
quan đến một số vấn đề lý luận và thực tiễn có liên quan đến đề tài
5 Những đóng góp mới của luận án
Luận án xây dựng quan niệm, làm rõ đặc điểm, những yếu tố quy định văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam
Đánh giá thực trạng văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam dựa trên những tư liệu,
số liệu điều tra khảo sát mới, phát hiện những vấn đề đặt ra cần phải giải quyết nhằm nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
Xác định yêu cầu và đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm phát huy vai trò, trách nhiệm của các chủ thể trong nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
6 Ý nghĩa lý luận, thực tiễn của luận án
Ý nghĩa lý luận
Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần làm sáng tỏ, bổ sung thêm một số vấn đề lý luận về văn hóa chính trị, văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam
Ý nghĩa thực tiễn
Luận án góp phần cung cấp luận cứ khoa học để lãnh đạo, chỉ huy các cấp trong quân đội có thể tham khảo trong việc tiến hành nâng cao văn hóa chính trị cho cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam trong giai đoạn mới Luận
án có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo, phục vụ trong công tác nghiên cứu khoa học, giảng dạy và học tập trong các học viện, nhà trường, đơn vị và ngoài quân đội
7 Kết cấu của luận án
Luận án gồm: mở đầu; 4 chương (8 tiết), kết luận, danh mục các công trình khoa học của tác giả đã công bố có liên quan đến đề tài luận án, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục
Trang 6Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
1.1 Các công trình khoa học nghiên cứu ở nước ngoài và
trong nước liên quan đến luận án
1.1.1 Những công trình khoa học tiêu biểu ở nước ngoài nghiên
cứu về văn hóa, văn hóa chính trị và xây dựng văn hóa chính trị
trong quân đội
* Một số công trình tiêu biểu nghiên cứu về văn hóa, văn hóa
chính trị: Alfred Kroeber và Clyde Kluckhohn (1952), Văn hóa, điểm
lại bằng cách nhìn phê phán các khái niệm và định nghĩa; Werner
J.Patzelt (1992), Einfuehrung in die Politikwissenchaft Grundriss
démFaches und studiumbegleteitende Orientierung (Tiếp cận quyền
lực chính trị với góc độ văn hóa); GabrielA.Almond and Sidney Verba
(2007), Civic Culture - Political Attitudes and Democracy in Five
Nations (Văn hóa công dân - Những thái độ chính trị và nền dân chủ ở
5 quốc gia); Trần Ánh Tuyết (2019), Tăng cường xây dựng văn hóa
chính trị trong Đảng Cộng sản Trung Quốc từ Đại hội XVIII đến nay
* Một số công trình khoa học nghiên cứu về xây dựng văn hóa
chính trị trong quân đội của một số nước trên thế giới: A.A.Ê - PiSép
(1975), “Một số vấn đề công tác đảng, công tác chính trị trong các lực
lượng vũ trang Liên Xô”; Allison Abbe and Melissa Gouge (2012),
Cultural Training for Military Personnel Revisiting the Vietnam Era
(Huấn luyện văn hóa cho binh sĩ - Nhìn lại thời kỳ chiến tranh Việt Nam);
Goh Sui Noi (2017), Xi stresses strong PLA must also be loyal to ruling
party (Tập Cận Bình nhấn mạnh Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung
Quốc hùng mạnh phải trung thành với Đảng cầm quyền); Col.Fred
Wel-Shi Tan and PsalmLew (2017), The Role of the Singapore Armed Forces
in Forging National Values, Image, and Identity (Vai trò của quân đội
Singapore trong củng cố giá trị, hình ảnh và bản sắc quốc gia)
Các công trình nghiên cứu về văn hóa, văn hóa chính trị ở
nước ngoài, đề cập khá sâu sắc về quan niệm, cấu trúc của văn hóa, văn
hóa chính trị; đều khẳng định văn hóa chính trị là một phương diện của
văn hóa và hướng tới giá trị chân, thiện, mỹ trong hoạt động chính trị và
nhấn mạnh vai trò của văn hóa, văn hóa chính trị ở quân đội các nước
trên thế giới Đây là cơ sở để luận án kế thừa, triển khai hướng nghiên
cứu về văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội
nhân dân Việt Nam hiện nay
chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam
Một là, mâu thuẫn giữa yêu cầu cao, cấp thiết nâng cao văn
hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội với nhận thức, trách nhiệm, năng lực của chủ thể về văn hóa chính trị còn hạn chế
Hai là, mâu thuẫn giữa hệ giá trị văn hóa chính trị cần phát triển
của cán bộ chính trị cấp phân đội với những tồn tại, bất cập của chính bản thân đội ngũ này
Ba là, mâu thuẫn yêu cầu cần có giữa điều kiện, môi
trường xã hội thuận lợi để nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội với thực trạng bất cập, hạn chế của điều kiện, môi trường xã hội đó
Kết luận chương 3
Trong những năm qua, văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam cơ bản đã thể hiện đầy đủ,
rõ nét trong thực hiện nhiệm vụ chính trị và đời sống sinh hoạt của tập thể, cá nhân Họ đã từng bước khẳng định những giá trị về tri thức, tình cảm, niềm tin, hành vi chính trị và trở thành bản lĩnh văn hóa chính trị cá nhân không ngừng được củng cố Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, văn hóa chính trị của một số cán bộ chính trị cấp phân đội vẫn còn hạn chế nhất định về tri thức, tình cảm, niêm tin, ý chí, hành vi chính trị; kết quả hoàn thành nhiệm vụ, rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống Thực trạng này do nhiều nguyên nhân, cả khách quan, lẫn chủ quan, trong đó nguyên nhân chủ quan của cán bộ chính trị là chủ yếu
Thực trạng văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay đã và đang đặt ra nhiều vấn đề bất cập cần phải giải quyết tồn tại dưới dạng mâu thuẫn nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội trước những biến động của thực tiễn Đây là cơ sở để xác định những yêu cầu và giải pháp nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam thời gian tới
Chương 4 YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP CƠ BẢN NÂNG CAO VĂN HÓA CHÍNH TRỊ CỦA CÁN BỘ CHÍNH TRỊ CẤP PHÂN ĐỘI QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM HIỆN NAY
Trang 7Hai là, giá trị về tình cảm, niềm tin, ý chí chính trị của một số
cán bộ chính trị cấp phân đội còn thiếu vững chắc
Ba là, một số cán bộ chính trị cấp phân đội còn có hành vi
chính trị thể hiện chưa rõ nét văn hóa chính trị
Bốn là, kết quả hoàn thành nhiệm vụ và rèn luyện phẩm chất
đạo đức, lối sống của một số cán bộ chính trị cấp phân đội còn thấp
3.2 Nguyên nhân ưu điểm, hạn chế văn hóa chính trị của
cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam và
một số vấn đề đặt ra hiện nay
3.2.1 Nguyên nhân ưu điểm
Một là, thành tựu to lớn của công cuộc đổi mới đất nước,
nhất là sự phát triển kinh tế, chính trị - xã hội tạo điều kiện thuận
lợi cho sự hình thành, nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ chính
trị cấp phân đội
Hai là, Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc
phòng, cấp ủy, chỉ huy các cấp đã thường xuyên quan tâm lãnh đạo,
chỉ đạo, tổ chức xây dựng, nâng cao văn hóa chính trị cho cán bộ
chính trị trong quân đội
Ba là, chất lượng giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng chính trị, thực
tiễn về chủ trì chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội ngày càng
được nâng cao
Bốn là, cơ bản cán bộ chính trị cấp phân đội có chất lượng chính trị
và tính tích cực, tự giác tự bồi dưỡng, rèn luyện văn hóa chính trị
3.2.2 Nguyên nhân hạn chế văn hóa chính trị của cán bộ
chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam
Một là, tác động tiêu cực từ mặt trái của kinh tế thị trường, hội
nhập quốc tế và sự chống phá các thế lực thù địch trên lĩnh vực tư
tưởng, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”
Hai là, sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp trong
nâng cao văn hóa chính trị cho cán bộ chính trị cấp phân đội ở một số
nơi còn chưa được quan tâm đúng mức
Ba là, chất lượng giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng văn hóa chính trị
cho cán bộ chính trị cấp phân đội có mặt còn hạn chế, chưa đáp ứng
yêu cầu trong tình hình mới
Bốn là, tính tích cực, tự giác trong rèn luyện, phấn đấu tự nâng cao
trình độ văn hóa chính trị của một số cán bộ chính trị cấp phân đội có mặt
còn hạn chế
3.2.3 Một số vấn đề đặt ra về văn hóa chính trị của cán bộ
1.1.2 Nhóm những công trình khoa học nghiên cứu ở trong nước liên quan đến luận án
* Một số công trình tiêu biểu nghiên cứu về văn hóa: Hoàng Chí Bảo (2011), Văn hóa và con người Việt Nam trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo tư tưởng Hồ Chí Minh; Phùng Hữu Phú, Đinh Xuân Dũng (2014), Văn hóa sức mạnh nội sinh của phát triển; Nguyễn
Phú Trọng (2021), “Ra sức xây dựng, giữ gìn và phát huy những giá trị
đặc sắc của nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”
* Một số công trình khoa học tiêu biểu nghiên cứu về văn hóa chính trị Nguyễn Văn Huyên (2005), “Văn hóa và văn hóa chính trị từ
cách tiếp cận của triết học chính trị mác xít”; Lâm Quốc Tuấn (2006),
Nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ lãnh đạo, quản lý ở nước ta hiện nay”; Phạm Hồng Tung (2008), Văn hóa chính trị và lịch sử dưới góc nhìn văn hóa chính trị; Nguyễn Văn Huyên, Nguyễn Hoài Văn và Nguyễn Văn Vĩnh (2009), Bước đầu tìm hiểu những giá trị văn hóa chính trị truyền thống Việt Nam; Nguyễn Hữu Lập (2015), Văn hóa chính trị Hồ Chí Minh - Giá trị lý luận và thực tiễn; Nguyễn Thị Thu Hà (2015), Sự tác động của văn hóa chính trị đến quản lý công ở Việt Nam hiện nay; Nguyễn Minh Khoa (2016), Văn hóa chính trị Hồ Chí Minh với việc xây dựng văn hóa chính trị Việt
Nam; Tạ Thành Chung (2018), Văn hóa chính trị của Công an nhân
dân trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam hiện nay; Nghiêm Thị Thu Nga (2018), Văn hóa chính trị thời thịnh Trần; Phạm Duy Đức, Vũ Thị Phương Hậu (2019), Văn hóa trong chính trị và văn hóa trong kinh tế ở Việt Nam - một số vấn đề lý luận và thực tiễn;
Phan Xuân Sơn (2020), “Văn hóa chính trị trong xây dựng năng lực lãnh đạo của Đảng Cộng sản cầm quyền theo chỉ dẫn của V.I.Lênin” Bên cạnh đó, còn có một số bài viết tiêu biểu như: Nguyễn Văn Sơn (2014),
Văn hóa chính trị trong sự hình thành thể chế dân chủ thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa; Nguyễn Thu Nghĩa (2016), Yêu nước thương dân, lấy dân làm gốc cơ sở của văn hóa chính trị Việt Nam; Lê Hường (2016), Một số nhân tố tác động đến văn hóa chính trị ở Việt Nam hiện nay; Mai Hồng Công (2020), Xây dựng văn hóa chính trị ở Thành phố
Hồ Chí Minh hiện nay; Cao Phan Giang - Vũ Thị Hồng Trang (2020),
Vai trò của văn hóa chính trị đối với kiểm soát quyền lực chính trị Dưới
góc độ tiếp cận khác nhau, các tác giả của những công trình trên về cơ bản có nhận định chung văn hóa có vị trí, vai trò quan trọng là hồn cốt của dân tộc, nói nên bản sắc của dân tộc; đồng thời khẳng định văn hóa
Trang 8chính trị là giá trị chân, thiện, mỹ trong đời sống chính trị; góp phần
quan trọng hoàn thiện, phát triển nhân cách của cá nhân, xây dựng hệ
thống chính trị trong sạch, vững mạnh Đây là cơ sở để tham khảo
trong luận giải về văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội
Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
* Những công trình khoa học tiêu biểu nghiên cứu về cán bộ
chính trị cấp phân đội và văn hóa chính trị trong Quân đội nhân
dân Việt Nam: Tổng cục Chính trị (2006) Nâng cao chất lượng
đào tạo, chính ủy, chính trị viên trong thời kỳ mới; Đặng Nam
Điền (2006), Nâng cao đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ
chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam tình hình mới; Đỗ Ngọc
Tuyên (2007), Nâng cao trình độ lý luận chính trị của đội ngũ cán
bộ chính trị cấp phân đội ở các trung tâm ra đa trong Quân đội
nhân dân Việt Nam hiện nay; Hoàng Văn Thanh (2009), Bồi
dưỡng nhân cách chính trị viên đội ngũ cán bộ chính trị cấp phân
đội hiện nay; Phạm Đình Bộ (2011), Bồi dưỡng năng lực công tác
của đội ngũ cán bộ chính trị cấp phân đội hiện nay; Nguyễn Văn
Hữu (2011), Năng lực giáo dục chính trị của đội ngũ cán bộ chính
trị cơ sở Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay; Nguyễn Thái
Sinh (2014), Phát triển văn hóa chính trị của người sĩ quan biên
phòng trong tình hình mới; Đoàn Khắc Mạnh (2018), Nâng cao
năng lực giảng dạy chính trị của đội ngũ chính trị viên ở các
trung đoàn bộ binh trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay;
Đỗ Như Hiến (2018), Phát triển văn hóa sư phạm quân sự của
giảng viên trẻ ở các nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam hiện
nay; Tổng cục Chính trị (2019), Xây dựng văn hóa chính trị Hồ
Chí Minh cho đội ngũ chính ủy, chính trị viên ở đơn vị cơ sở trong
Quân đội hiện nay; Lê Văn Tách (2021), Văn hóa chính trị trong
nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay.
Những công trình tiêu biểu trên đã nghiên cứu về nâng cao phẩm
chất, năng lực của cán bộ chính trị cấp phân đội; bồi dưỡng, phát
triển, nâng cao văn hóa chính trị của cá nhân, tập thể trong quân
đội Theo đó, cách tiếp cận của các công trình trên cơ sở văn hóa
chính trị xã hội chủ nghĩa, luận giải quan niệm, vai trò, yếu tố tác
động, quy định văn hóa chính trị của từng chủ thể; đánh giá thực
trạng, đề xuất các giải pháp góp phần nâng cao văn hóa chính trị
cho đối tượng nghiên cứu Đây là những tài liệu quý báu cung cấp
cho nghiên cứu sinh nhiều giá trị phục vụ quá trình viết luận án
chính trị và năng lực hoạt động chính trị; góp phần nâng cao phẩm chất, năng lực chủ trì chính trị và hoàn thành thắng lợi mục tiêu chính trị của Đảng, quân đội và dân tộc giao cho
Văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam có những đặc điểm riêng, phản ánh nét đặc thù trong hoạt động chính trị quân sự ở đơn vị cơ sở quân đội Văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội chịu sự quy định của các yếu tố: Bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước và mục tiêu, lý tưởng chiến đấu, chức năng, nhiệm vụ của quân đội; chất lượng đào tạo, bồi dưỡng; môi trường văn hóa chính trị đất nước và quân đội; quy định bởi chất lượng cán bộ và tính tích cực, tự giác học tập, rèn luyện trong hoạt động thực tiễn
Chương 3 THỰC TRẠNG VĂN HÓA CHÍNH TRỊ CỦA CÁN BỘ CHÍNH TRỊ CẤP PHÂN ĐỘI QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM HIỆN NAY
VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA 3.1 Thực trạng văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
3.1.1 Ưu điểm cơ bản văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
Một là, giá trị tri thức và sự giác ngộ mục tiêu, lý tưởng chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam cơ
bản được thể hiện tốt trong các hoạt động chính trị
Hai là, giá trị tình cảm, niềm tin, ý chí chính trị của đa số cán
bộ chính trị cấp phân đội được thể hiện mức độ cao trong các hoạt động chính trị
Ba là, giá trị hành vi chính trị của đại đa số cán bộ chính trị
cấp phân đội về cơ bản được thể hiện khá tốt trong mọi hoạt động, các mặt công tác.
Bốn là, kết quả rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và thực hiện nhiệm vụ của nhiều cán bộ chính trị cấp phân đội ngày càng được nâng lên
3.1.2 Hạn chế về văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
Một là, giá trị về tri thức và sự giác ngộ mục tiêu, lý tưởng chiến đấu của
một số cán bộ chính trị cấp phân đội còn hạn chế, chưa đạt tới giá trị văn hóa
Trang 9hoạt động bồi dưỡng ở đơn vị Hai giai đoạn này bổ sung và phát triển
phản ánh quá trình quy định của chất lượng giáo dục, đào tạo đến văn
hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội
2.2.3 Văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội chịu sự
quy định của môi trường văn hóa chính trị của Quân đội nhân dân Việt
Nam mà trực tiếp là môi trường văn hóa chính trị ở đơn vị cơ sở
Môi trường văn hóa chính trị của Quân đội nhân dân Việt Nam, mà
trực tiếp là môi trường văn hóa chính trị ở đơn vị cơ sở, là yếu tố trực tiếp quy
định văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Cán bộ chính trị
cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam là cán bộ của quân đội Do
đó, văn hóa chính trị của họ chịu sự quy định trực tiếp và là biểu hiện cụ thể
văn hóa chính trị của Quân đội nhân dân Việt Nam Môi trường văn hóa
chính trị quân đội, trực tiếp là ở đơn vị cơ sở, giúp cho mỗi cán bộ
chính trị cấp phân đội tham gia vào hoạt động thực tiễn chính trị - xã
hội, tiếp nhận các giá trị văn hóa chính trị của quân đội để hoàn thiện,
phát triển văn hóa chính trị của mình
2.2.4 Văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội
chịu sự quy định bởi chất lượng cán bộ và tính tích cực, tự giác
học tập, bồi dưỡng, rèn luyện trong thực tiễn của cá nhân
Cùng với các yếu tố quy định khách quan, văn hóa chính trị
của cán bộ chính trị cấp phân đội còn chịu sự quy định trực tiếp bởi
chất lượng bản thân họ với tư cách là người cán bộ của Đảng, của
quân đội; và tính tích cực, tự giác học tập, tự bồi dưỡng, tự rèn luyện
của cán bộ này trong hoạt động thực tiễn chính trị - xã hội Chất
lượng cán bộ chính trị và tính tự giác, tích cực tự bồi dưỡng, rèn
luyện của họ là một trong những yếu tố tạo thành và quy định văn
hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội
Kết luận chương 2
Cán bộ chính trị cấp phân đội trong quân đội là bộ phận quan
trọng của đội ngũ cán bộ chính trị trong Quân đội nhân dân Việt
Nam; phản ánh, biểu hiện trực tiếp chủ trì chính trị ở cấp phân đội
trong quân đội Họ có những đặc điểm, vai trò chung của cán bộ của
Đảng, đồng thời có những đặc điểm, vai trò riêng được quy định bởi
đặc thù của hoạt động chính trị quân sự Văn hóa chính trị của cán bộ
chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam là kết tinh những
giá trị văn hóa trong tri thức, tình cảm, ý chí, niềm tin chính trị, hành vi
1.2 Khái quát kết quả chủ yếu của các công trình nghiên cứu liên quan đã công bố và những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết
1.2.1 Khái quát kết quả chủ yếu của các công trình đã công
bố có liên quan đến luận án
Thứ nhất, các công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến đề tài
luận án đã luận giải một số vấn đề lý luận về văn hóa và văn hóa chính
trị Qua đó, giúp nghiên cứu sinh có cái nhìn tổng quát về văn hóa, văn
hóa chính trị, tạo điều kiện thuận lợi trong tiếp cận và giải quyết những vấn đề lý luận trong luận án
Thứ hai, các công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến luận án
đã làm rõ tính cấp thiết, vai trò, nội dung của văn hóa nói chung, văn
hóa chính trị trong quân sự nói riêng Đây là cơ sở quan trọng giúp tác giả nghiên cứu về “Văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay”
Thứ ba, các công trình khoa học tiêu biểu liên quan đến luận án
nghiên cứu về cán bộ chính trị cấp phân đội và văn hóa chính trị của một
số chủ thể xác định, trong đó có xây dựng, bồi dưỡng, nâng cao, phát triển văn hóa chính trị Các công trình khoa học đã đánh giá một cách toàn diện cả ưu điểm và nhược điểm về văn hóa chính trị của khách thể đó và chỉ ra những nguyên nhân của ưu điểm, nhược điểm của thực trạng đó
Thứ tư, các công trình khoa học liên quan đến đề tài đã đề xuất
hệ thống giải pháp nhằm giáo dục, bồi dưỡng, nâng cao và phát triển văn hóa chính trị cho các khách thể
1.2.2 Những vấn đề luận án tập trung giải quyết
Một là, tiếp tục nghiên cứu, làm rõ quan niệm, đặc điểm văn
hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân
Việt Nam Đây là vấn đề chưa có một công trình khoa học nào bàn đến
một cách hệ thống, chuyên sâu dưới góc độ chuyên ngành chủ nghĩa xã hội khoa học, nên còn những khoảng trống để tác giả nghiên cứu, xây dựng quan niệm, đặc điểm văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân
đội Quân đội nhân dân Việt Nam
Hai là, nghiên cứu làm rõ những yếu tố quy định văn hóa
chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt
Nam Đây là nhiệm vụ mà luận án phải làm rõ, mặc dù một số công
trình có bàn đến tính quy luật của văn hóa chính trị, nhân tố tác động của văn hóa chính trị với một số khách thể nghiên cứu cụ thể Nhưng chưa có công trình nào bàn đến các nhân tố quy định văn hóa chính
trị của cán bộ chính trị cấp phân đội
Trang 10Ba là, nghiên cứu đánh giá thực trạng văn hóa chính trị của cán
bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
Bốn là, khái quát và luận giải một số vấn đề đặt ra luận án phải
giải quyết, nhằm nâng cao văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp
phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam
Năm là, nghiên cứu làm rõ yêu cầu cơ bản nhằm nâng cao văn hóa
chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam
Luận án phải xác định đúng đắn các yêu cầu cơ bản toàn diện nhằm nâng
cao văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội hiện nay
Sáu là, nghiên cứu đề xuất các giải pháp nâng cao văn hóa chính
trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện
nay Đây là vấn đề nghiên cứu sinh sẽ tiếp tục giải quyết đề xuất hệ
thống giải pháp cơ bản khả thi nhằm nâng cao văn hóa chính trị của
cán bộ cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
Kết luận chương 1
Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài đã cho thấy,
các công trình khoa học tiêu biểu ở nước ngoài và trong nước có cung cấp
một số vấn đề lý luận, thực trạng, giải pháp liên quan đến đề tài văn hóa
chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam
hiện nay Các công trình liên quan đến luận án đã luận giải ở các góc độ
khác nhau Đây là những tài liệu quý, có ý nghĩa quan trọng đối với tác giả
trong quá trình triển khai nội dung luận án Tuy nhiên, chưa có công trình
khoa học nào đi sâu nghiên cứu một cách cơ bản, hệ thống dưới góc độ
chính trị - xã hội về “Văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội
Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” Đó là những vấn đề đặt ra để
luận án tiếp tục giải quyết, làm rõ văn hóa chính trị của cán bộ chính trị
cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay
Chương 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ
CỦA CÁN BỘ CHÍNH TRỊ CẤP PHÂN ĐỘI
QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM 2.1 Quan niệm văn hóa chính trị và văn hóa chính trị của
cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam
2.1.1 Quan niệm văn hóa chính trị
* Văn hóa
Văn hóa là toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần do loài người
sáng tạo ra trong quá trình lịch sử phản ánh chân, thiện, mỹ nhằm thỏa mãn
khát vọng sống của con người và xã hội loài người
Quan niệm nêu trên chỉ rõ, văn hóa là tổng hòa những giá trị vật
chất và giá trị tinh thần do con người sáng tạo ra Theo ý nghĩa này,
Bốn là, văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội là
một loại hình văn hóa sư phạm chính trị - quân sự, mang tính nêu gương cao ở cấp phân đội
2.2 Những yếu tố quy định văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam
2.2.1 Văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội chịu sự quy định của bản chất chế độ xã hội, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước và mục tiêu, lý tưởng chiến đấu, chức năng, nhiệm vụ của Quân đội
Văn hóa chính trị là sự phản ánh bản chất, tính chất của chế
độ chính trị xã hội, chế độ chính trị xã hội chủ nghĩa quy định văn hóa chính trị của các chủ thể, các cá nhân, cộng đồng của nó mang tính chất xã hội chủ nghĩa Bản chất văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội là văn hóa chính trị xã hội chủ nghĩa, do sự quy định và quyết định bởi chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam Quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước, tình hình nhiệm vụ của cách mạng là điểm xuất phát, quy định nhiệm vụ công tác cán bộ, công tác đào tạo, bồi dưỡng mỗi loại cán
bộ của Đảng Quân đội nhân dân Việt Nam không có chính trị riêng, mà chính trị của quân đội là chính trị của Đảng được truyền
bá, quán triệt sâu rộng trong cán bộ, chiến sĩ, làm cho bản chất giai cấp công nhân của Đảng trở thành bản chất của quân đội Mục tiêu
lý tưởng chiến đấu, chức năng, nhiệm vụ của quân đội quy định bản chất và những nội dung cụ thể trong văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội
2.2.2 Văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội chịu sự quy định chất lượng giáo dục, đào tạo của đất nước, quân đội, nhất là chất lượng giáo dục, bồi dưỡng về chính trị ở nhà trường quân đội và đơn vị
Giáo dục, đào tạo của đất nước và của quân đội truyền tải chức năng bao trùm của văn hóa, thể hiện ở việc giáo dục hệ tư tưởng, lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, ý thức chính trị, đạo đức, hành vi; trang bị những tri thức khoa học, những kiến thức chính trị quân sự, quốc phòng, lịch sử, văn hóa cần thiết cho cán bộ chính trị cấp phân đội theo hệ chuẩn chân, thiện, mỹ Chất lượng giáo dục, đào tạo vừa quy định văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội ở một thời điểm hiện tại, vừa là tiền đề cho giai đoạn bồi dưỡng, nâng cao văn hóa chính trị của họ ở đơn vị sau đó; và chất lượng văn hóa chính trị của cán bộ chính trị cấp phân đội lại được củng cố, phát triển thông qua