- Vị trí và tầm quan trọng: Thứ nhất, chế định pháp nhân được xây dựng trong BLDS 2015 đã góp phần cùng với các chế định khác của Bộ luật thể hiện được tư tưởng chỉ đạo khi xây dựng Bộlu
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ PHÁP NHÂN –
Khái niệm và phân loại pháp nhân theo pháp luật dân sự Việt Nam
“Pháp nhân là một chủ thể cơ bản tham gia vào các quan hệ dân sự và kinh tế thường xuyên.” “Có nhiều lý luận cho rằng pháp nhân là một chủ thể giả tạo, trong khi đó cũng có ý kiến cho rằng pháp nhân là một chủ thể thực sự.” “Điều quan trọng nhất là pháp luật nhận diện các tổ chức đoàn hội có những đặc điểm giống như thể nhân.” “Pháp nhân được hình thành từ hai yếu tố: Pháp (trong pháp luật) và Nhân (trong nhân cách con người), mang ý nghĩa tổ chức có nhân cách pháp lý như con người, có thể tham gia vào các quan hệ pháp luật.”
Theo Điều 74 Bộ luật dân sự 2015: Một tổ chức được công nhận là pháp nhân khi có đủ các điều kiện sau đây: 2
- Được thành lập theo quy định của Bộ luật này, luật khác có liên quan;
- Có cơ cấu tổ chức theo quy định tại điều 83 của Bộ luật này;
- Có tài sản độc lập với cá nhân, pháp nhân khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình;
- Nhân danh mình tham gia quan hệ pháp luật một cách độc lập.
1 [Chương 04_ Pháp nhân (Điều 74 - Điều 96) - Bộ luật dân sự (2015).html ], 11/9/2021
2 [https://lawkey.vn/phap-nhan-la-gi/], 11/9/2021
Mọi cá nhân và pháp nhân đều có quyền thành lập pháp nhân, trừ trường hợp luật quy định khác Điều 74 nổi bật với ưu điểm là pháp nhân có thể tham gia các quan hệ dân sự với tư cách riêng, có quyền và nghĩa vụ dân sự theo quy định của pháp luật Đồng thời, pháp nhân còn có khả năng trở thành nguyên đơn hoặc bị đơn trong các tranh chấp tố tụng dân sự, thể hiện tính năng động trong hoạt động pháp lý của pháp nhân.
Công ty trách nhiệm hữu hạn gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh là bị đơn trong vụ kiện sau khi gây ra sự cố môi trường nghiêm trọng tại vùng biển miền Trung Việc này nêu rõ rằng chính công ty chứ không phải cá nhân hay tổ chức khác của công ty này là đối tượng bị khởi kiện trong vụ án liên quan đến ô nhiễm môi trường.
Điều 74 có nhược điểm chính là doanh nghiệp tư nhân không được coi là pháp nhân vì tài sản của doanh nghiệp gắn liền với cá nhân của chủ doanh nghiệp, thay vì là tài sản độc lập của pháp nhân Mặc dù doanh nghiệp tư nhân có cơ quan điều hành và tham gia vào quan hệ pháp luật dân sự một cách độc lập theo quy định của pháp luật, nhưng sự phụ thuộc vào tài sản cá nhân của chủ doanh nghiệp khiến doanh nghiệp này không có tư cách pháp nhân độc lập Điều này hạn chế khả năng pháp lý và quyền tự chủ của doanh nghiệp tư nhân trong các hoạt động kinh doanh.
1.1.2 Phân loại pháp nhân 3 a Phân loại theo BLDS 2015
Theo Bộ luật dân sự 2015, Pháp nhân chia làm hai loại:
Pháp nhân thương mại là tổ chức có mục tiêu chính là tạo ra lợi nhuận và chia lợi nhuận cho các thành viên Điều kiện tiên quyết để xác định một pháp nhân có phải là pháp nhân thương mại hay không chính là hướng đến mục tiêu lợi nhuận Đây là yếu tố quan trọng giúp phân biệt pháp nhân thương mại với các loại pháp nhân khác trong lĩnh vực kinh doanh.
- Pháp nhân thương mại bao gồm doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế khác.
3 [Các cơ quan của Pháp nhân.html ] , 11/9/2021
Doanh nghiệp có thể được phân loại dựa trên chủ sở hữu vốn, bao gồm doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp không phải Nhà nước Ngoài ra, căn cứ vào quốc tịch, doanh nghiệp gồm doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp nước ngoài Dựa trên loại hình, doanh nghiệp bao gồm công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, và công ty hợp danh Các tổ chức kinh tế khác được hiểu là các tổ chức không phải doanh nghiệp nhưng hoạt động nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận.
Việc thành lập, hoạt động và chấm dứt pháp nhân thương mại phải tuân thủ đúng quy định của Bộ luật này, Luật Doanh nghiệp và các quy định pháp luật liên quan Các bước thành lập pháp nhân thương mại cần đảm bảo đúng quy trình pháp lý, từ đăng ký doanh nghiệp đến hoạt động kinh doanh hợp pháp Việc chấm dứt pháp nhân thương mại cũng diễn ra theo đúng quy định của pháp luật để đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của các bên liên quan.
(ii) Pháp nhân phi thương mại:
Pháp nhân phi thương mại là loại pháp nhân không nhằm mục đích chính là kiếm lợi nhuận, và nếu có lợi nhuận thì cũng không được phân chia cho các thành viên Điều này là điều kiện quan trọng để xác định một pháp nhân có phải là pháp nhân phi thương mại hay không.
Pháp nhân phi thương mại bao gồm các cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, quỹ xã hội, quỹ từ thiện, doanh nghiệp xã hội và các tổ chức phi thương mại khác.
Các cơ quan nhà nước là bộ phận quan trọng của bộ máy nhà nước, có nhiệm vụ thực thi quyền lực nhà nước Đơn vị vũ trang nhân dân bao gồm Quân đội nhân dân, Công an nhân dân và Dân quân tự vệ, đảm bảo an ninh và trật tự quốc gia Các tổ chức chính trị là nơi thành viên hoạt động dưới một khuynh hướng chính trị nhất định nhằm thúc đẩy mục tiêu chung Tổ chức chính trị - xã hội đóng vai trò đại diện cho các tầng lớp xã hội và có ảnh hưởng lớn trong hệ thống chính trị, đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của nhà nước và chính quyền nhân dân, như Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Công đoàn, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam, Hội nông dân Việt Nam, Hội Cựu chiến binh Việt Nam)
Các tổ chức chính trị xã hội – nghề nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển cộng đồng và nâng cao nhận thức cộng đồng, điển hình như Hội Luật gia Việt Nam Trong khi đó, các tổ chức xã hội như Hội Chữ thập đỏ Việt Nam góp phần nhân đạo và hỗ trợ cộng đồng vượt qua khó khăn Ngoài ra, các tổ chức xã hội nghề nghiệp như Đoàn Luật sư và Trọng tài kinh tế đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng chuyên môn, thúc đẩy phát triển nghề nghiệp, và đảm bảo sự công bằng trong các lĩnh vực liên quan.
Việc thành lập, hoạt động và chấm dứt pháp nhân phi thương mại được thực hiện theo quy định của Bộ luật này, các luật về tổ chức bộ máy nhà nước và các quy định pháp luật liên quan Phân loại pháp nhân có ý nghĩa quan trọng trong quản lý nhà nước, giúp việc áp dụng các điều luật phù hợp và dễ dàng theo dõi từng loại pháp nhân Việc phân loại rõ ràng các pháp nhân hỗ trợ xã hội tránh sự rối loạn khi xảy ra mâu thuẫn, góp phần đảm bảo sự trật tự và ổn định trong hệ thống pháp luật.
(iii) Phân loại theo tiêu chí thủ tục thành lập, nguồn thu và mục đích hoạt động – có pháp nhân công pháp và pháp nhân tư pháp
- Pháp nhân công pháp được hiểu là Nhà nước, các cơ quan Nhà nước và đơn vị vũ trang Pháp nhân công pháp được chia làm 2 cơ quan chính:
Các cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền chuyên môn, cơ quan kiểm sát và cơ quan xét xử, cùng với các đơn vị vũ trang, đều được tổ chức và điều hành theo chế độ thủ trưởng Người đứng đầu các cơ quan này là người duy nhất được ủy quyền để thay mặt cơ quan thực hiện các giao dịch với bên thứ ba, đảm bảo tính chặt chẽ và nhất quán trong hoạt động của tổ chức.
Các cơ quan quyền lực và quản lý Nhà nước có thẩm quyền chung được điều hành theo nguyên tắc lãnh đạo tập thể, với người đứng đầu gọi là Chủ tịch đại diện trong các quan hệ pháp luật Riêng Thủ tướng Chính phủ và Chủ tịch nước được coi là các cơ quan đặc biệt, trong đó cơ quan Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ và cá nhân của họ hoàn toàn đồng nhất về chức năng và vai trò.
- Pháp nhân tư pháp được hiểu là nguyên tắc phân công giữa các cơ quan. Pháp nhân tư pháp được chia làm 2 cơ quan chính và 1 cơ quan phụ:
Cơ quan quyết nghị của pháp nhân là cơ quan có quyền quyết định cao nhất, có khả năng định đoạt số phận pháp lý của pháp nhân như sáp nhập hoặc giải thể Cơ quan này thường được tổ chức dưới hình thức đại hội thành viên, đảm bảo quyết định các vấn đề quan trọng của pháp nhân một cách hợp pháp và chính xác.
Các điều kiện để tổ chức được công nhận là pháp nhân
(1) Một tổ chức được công nhận là pháp nhân khi có đủ các điều kiện sau đây:
- Được thành lập theo quy định của Bộ luật này, luật khác có liên quan;
- Có cơ cấu tổ chức theo quy định tại Điều 83 của bộ luật này;
4 [https://www.youtube.com/watch?v=gaOwSxYvU58], 11/9/2021
- Có tài sản độc lập với cá nhân, Pháp nhân khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình;
- Nhân danh mình tham gia quan hệ pháp luật một cách độc lập.
(2) Mọi cá nhân, pháp nhân đều có quyền thành lập pháp nhân, trừ trường hợp luật có quy định khác.
1.2.1 Được thành lập theo quy định của Bộ luật Dân sự, luật khác có liên quan 5 Điều kiện này làm tăng tính chặt chẽ giữa các bộ luật với nhau và cụ thể ở đây là Luật doanh nghiệp 2014, Luật đầu tư 2014…
Với sự phát triển của kinh tế - xã hội, số lượng pháp nhân được thành lập ngày càng tăng và đa dạng về mục đích hoạt động, đòi hỏi các pháp nhân phải hoàn thành các thủ tục pháp lý phù hợp theo quy định của luật Khi các pháp nhân thương mại được thành lập, chúng giúp xác lập các tiêu chí riêng để thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, nâng cao năng lực cạnh tranh lành mạnh trong sản xuất, kinh doanh và xây dựng thương hiệu.
1.2.2 Có cơ cấu tổ chức theo quy định tại Điều 83 của Bộ luật Dân sự 6 Điều 83, Bộ luật Dân sự:
5 [https://luatminhkhue.vn/phap-nhan-la-gi -quy-dinh-phap-luat-ve-phap-nhan.aspx ], 11/9/2021
6 [https://luatminhkhue.vn/phap-nhan-la-gi -quy-dinh-phap-luat-ve-phap-nhan.aspx ], 11/9/2021
Pháp nhân bắt buộc phải có cơ quan điều hành để quản lý hoạt động Tổ chức, nhiệm vụ, và quyền hạn của cơ quan này được quy định rõ ràng trong điều lệ của pháp nhân hoặc trong quyết định thành lập Việc xác định rõ chức năng và trách nhiệm của cơ quan điều hành giúp đảm bảo hoạt động của pháp nhân diễn ra hiệu quả, đúng pháp luật và minh bạch.
- Pháp nhân có cơ quan khác theo quyết định của pháp nhân hoặc theo quy định của pháp luật.
Cơ quan điều hành là trung tâm chỉ đạo của pháp nhân, đảm nhận vai trò quyết định mọi hoạt động nội bộ và tham gia vào các hoạt động bên ngoài Đây là cơ quan chịu trách nhiệm thực hiện các công việc hàng ngày dựa trên nghị quyết và điều lệ của pháp luật, góp phần vào sự tổ chức chặt chẽ của doanh nghiệp Vai trò của cơ quan điều hành vô cùng quan trọng trong việc điều hành và định hướng hoạt động của pháp nhân, giúp đảm bảo tính hợp pháp, hiệu quả và sự phối hợp trong tổ chức Chính nhờ có cơ quan điều hành, tổ chức mới có thể được xem là có cơ cấu tổ chức rõ ràng và chặt chẽ, đáp ứng yêu cầu pháp luật và hoạt động kinh doanh.
Trong hệ thống của một pháp nhân, việc có các bộ phận, phòng ban được phân chia rõ ràng, phân công chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn là yếu tố quan trọng để đảm bảo hoạt động hiệu quả Cơ quan điều hành nắm quyền điều hành và phân công công việc cho các phòng ban với nhiệm vụ khác nhau, giúp tổ chức vận hành một cách chặt chẽ Theo điều 74 Bộ luật Dân sự, việc thiết lập tổ chức với cơ cấu rõ ràng giúp pháp nhân dễ dàng tuyển dụng nhân tài phù hợp, đồng thời đơn giản hóa bộ máy nhân sự Việc quy định này trong điều lệ hoặc quyết định thành lập đảm bảo tổ chức có nền tảng vững chắc, nâng cao hiệu quả quản lý và hoạt động kinh doanh.
1.2.3 Có tài sản độc lập với cá nhân, pháp nhân khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình 7
"Tài sản độc lập là yếu tố quan trọng nhất để thiết lập pháp nhân, đảm bảo tổ chức có khả năng tự chịu trách nhiệm bằng chính tài sản của mình Việc pháp nhân là tổ chức độc lập để xác lập quyền và nghĩa vụ đòi hỏi phải có tài sản riêng biệt, nhằm phục vụ hoạt động và các nghĩa vụ pháp lý của tổ chức đó Chỉ với tài sản độc lập, pháp nhân mới có thể thực hiện các giao dịch, quyền hạn và nghĩa vụ một cách tự chủ và bền vững."
Tài sản độc lập của pháp nhân là tài sản phải được biệt lập với tài sản của cá nhân, tổ chức khác, đồng thời không trùng lặp nhau, và thuộc quyền sở hữu của pháp nhân đó, do pháp nhân chiếm hữu, sử dụng, định đoạt phù hợp với nhiệm vụ và mục đích của mình Tài sản của pháp nhân thể hiện qua vốn, tư liệu sản xuất và các loại tài sản khác phù hợp với từng loại pháp nhân Các nguồn hình thành tài sản của pháp nhân bao gồm sự giao đất, giao tài sản của Nhà nước để thực hiện các chức năng như lực lượng vũ trang, chuyển giao quyền sở hữu cho tổ chức chính trị, chính trị-xã hội, nguồn vốn đóng góp của thành viên, và hoạt động sản xuất kinh doanh hợp pháp, đảm bảo tính độc lập và phù hợp với quy định của pháp luật.
Tiền đề "Tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình" nhấn mạnh rằng pháp nhân phải tự chịu trách nhiệm trước chủ nợ dựa trên chính tài sản của mình, không lấy tài sản của các thành viên hoặc cơ quan sáng lập để đảm bảo nghĩa vụ Khi món nợ vượt quá tài sản hiện có của pháp nhân, chỉ những tài sản sẵn có mới được dùng để thanh toán, không lấy thêm tài sản cá nhân của thành viên để bù đắp Ngoài ra, người của pháp nhân có trách nhiệm dân sự độc lập với pháp nhân, và pháp nhân không sử dụng tài sản của mình để thực hiện nghĩa vụ thay cho thành viên hoặc cơ quan sáng lập.
Pháp nhân được thành lập bởi người sáng lập hoặc đại diện của họ, và trách nhiệm dân sự của pháp nhân chỉ phát sinh từ hoạt động đăng ký hoặc thành lập pháp nhân, trừ trách nhiệm liên quan đến người sáng lập Trách nhiệm của pháp nhân thuộc dạng hạn chế, chỉ giới hạn trong phạm vi tài sản riêng của pháp nhân, đảm bảo tính độc lập về tài sản và chịu trách nhiệm bằng chính tài sản của mình Đây là nền tảng vật chất quan trọng giúp tổ chức tham gia vào các quan hệ dân sự với tư cách là một chủ thể độc lập, nâng cao tính an toàn và ổn định trong các hoạt động pháp lý của pháp nhân.
Với quy định trên, ta có thể thấy được ý nghĩa:
Phân biệt rõ trách nhiệm tài sản giữa pháp nhân và thành viên hoặc người sáng lập giúp giới hạn mức độ chịu trách nhiệm của pháp nhân, từ đó giảm thiểu rủi ro tài chính cho các thành viên Điều này tạo điều kiện thúc đẩy các thành viên yên tâm đầu tư tài chính vào pháp nhân mà không cần trực tiếp tham gia vào hoạt động điều hành.
Khi thực hiện giao dịch với pháp nhân vào thứ hai, các đối tác cần nghiên cứu kỹ về khả năng tài chính và năng lực chịu trách nhiệm độc lập của pháp nhân để đánh giá mức độ rủi ro liên quan Điều này giúp các bên nhận diện các khả năng bảo đảm tối đa quyền lợi của mình trong quá trình giao dịch.
1.2.4 Nhân danh mình tham gia quan hệ pháp luật một cách độc lập 8
Pháp nhân là một tập hợp người có cơ cấu tổ chức chặt chẽ, với tài sản riêng biệt và tự chịu trách nhiệm độc lập bằng chính tài sản của mình, không phải là sự cộng dồn đơn thuần của nhiều người hay một nhóm các đồng sở hữu Sự độc lập về mặt tổ chức và tài sản so với các thành viên tạo nên tư cách chủ thể pháp lý độc lập Khi nhân danh chính mình tham gia vào các quan hệ pháp luật một cách độc lập, điều này thể hiện rõ vai trò và trách nhiệm riêng biệt của pháp nhân trong các hoạt động pháp lý.
8 [https://luatminhkhue.vn/phap-nhan-la-gi -quy-dinh-phap-luat-ve-phap-nhan.aspx ], 11/9/2021
- Thứ nhất, bảo đảm cho pháp nhân có tư cách pháp lý độc lập để hoạt động cũng
Năng lực chủ thể của pháp nhân và một số vấn đề về yếu tố lý lịch của pháp nhân
Thứ hai, việc bảo vệ quyền lợi của pháp nhân và xã hội là ưu tiên hàng đầu, đòi hỏi nâng cao trách nhiệm của pháp nhân trong các hoạt động của mình để ngăn chặn các hành vi làm ăn thiếu chính đáng và mạo danh Không ai được phép giả danh pháp nhân hoặc sử dụng danh nghĩa của người khác để hoạt động, đảm bảo sự trong sạch và minh bạch trong các hoạt động của pháp nhân Việc này giúp phòng ngừa các hành vi ảnh hưởng đến lợi ích của cộng đồng, củng cố uy tín và sự tin cậy của pháp nhân trong xã hội.
Vào thứ ba, việc xác định rõ trách nhiệm của pháp nhân là rất quan trọng, vì đây là cơ sở pháp lý để tòa án và các bên liên quan xác định đúng nội dung và hình thức tố tụng phù hợp Việc này giúp đảm bảo quyền lợi của pháp nhân trong quá trình giải quyết tranh chấp, đồng thời thúc đẩy công bằng và minh bạch trong pháp luật Thứ ba còn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phân biệt trách nhiệm pháp lý của pháp nhân, từ đó giúp xác định chính xác các chủ thể liên quan trong quan hệ pháp luật và nâng cao hiệu quả xử lý các tranh chấp phát sinh.
1.3 Năng lực chủ thể của pháp nhân và một số vấn đề về yếu tố lý lịch của pháp nhân
1.3.1 Năng lực chủ thể của pháp nhân 9
Bao gồm năng lực pháp luật dân sự và năng lực hành vi dân sự.
Năng lực pháp luật dân sự của pháp nhân theo Điều 86 Bộ luật Dân sự 2015 thể hiện khả năng pháp nhân có các quyền và nghĩa vụ dân sự Năng lực này không bị hạn chế, trừ khi có quy định khác của pháp luật Nó bắt đầu từ thời điểm pháp nhân được thành lập hoặc được cơ quan có thẩm quyền cho phép, và nếu yêu cầu đăng ký hoạt động thì từ thời điểm ghi vào sổ đăng ký Năng lực pháp luật dân sự của pháp nhân chấm dứt khi pháp nhân bị chấm dứt.
9 [https://lawkey.vn/phap-nhan-la-gi/], 11/9/2021
Năng lực hành vi dân sự của pháp nhân cho phép pháp nhân thông qua người đại diện theo pháp luật xác lập và thực hiện các quyền, nghĩa vụ dân sự Năng lực này phụ thuộc vào hai yếu tố chính là ý chí của pháp nhân và hoạt động thực tế của pháp nhân trong quá trình tham gia các giao dịch dân sự.
Năng lực hành vi dân sự của pháp nhân cùng phát sinh, chấm dứt đồng thời với năng lực pháp luật dân sự của pháp nhân.
Năng lực chủ thể của pháp nhân là khả năng tự có và khả năng pháp nhân tham gia vào các quan hệ pháp luật một cách độc lập Trong khi đó, năng lực chủ thể của cá nhân là thuộc tính nhân thân không thể chuyển giao và bắt đầu từ khi sinh ra đến khi mất đi Những đặc điểm này xác định vai trò pháp lý của từng chủ thể trong hệ thống pháp luật Việt Nam.
Và năng lực chủ thể của pháp nhân có đặc biệt so với năng lực chủ thể của cá nhân: 10
- Có từ khi thành lập
- Chấm dứt khi pháp nhân không còn tồn tại.
- Xác định trong quyết định thành lập, điều lệ của pháp nhân đó.
- Phụ thuộc vào từng pháp nhân.
- Có từ khi sinh ra.
- Chấm dứt khi chết (chỉ hạn chế nếu pháp luật có quy định).
- Xác định trong các văn bản pháp luật.
- Như nhau giữa các cá nhân.
10 [https://thukyphaply.com/so-sanh-nang-luc-chu-the-phap-nhan-va-nang-luc-chu-the- ca-nhan/ ], 12/9/2021
- Phụ thuộc vào năng lực pháp luật của từng pháp nhân.
- Có đồng thời với năng lực pháp luật.
- Chỉ không còn khi pháp nhân chấm dứt tồn tại.
- Khả năng thực hiện hành vi.
- Phụ thuộc vào mức độ nhận thức, trưởng thành của cá nhân.
- Chỉ có khi đạt độ tuổi nhất định.
- Có thể không còn khi cá nhân còn sống.
1.3.2 Một số vấn đề về yếu tố lý lịch của pháp nhân Điều 78, Tên gọi của pháp nhân có các yêu cầu:
(1) Pháp nhân phải có tên gọi bằng tiếng Việt.
Tên gọi của pháp nhân cần phản ánh rõ ràng loại hình tổ chức để đảm bảo nhận diện chính xác và phân biệt với các pháp nhân cùng lĩnh vực hoạt động, góp phần nâng cao hiệu quả trong quản lý và xây dựng thương hiệu.
(3) Pháp nhân phải sử dụng tên gọi của mình trong giao dịch dân sự.
Pháp nhân là tên gọi được pháp luật công nhận và bảo vệ, có trụ sở chính là nơi đặt cơ quan điều hành và phải công bố công khai khi có sự thay đổi Địa chỉ liên lạc của pháp nhân được xác định là địa chỉ trụ sở chính, mặc dù pháp nhân có thể chọn một địa chỉ khác làm nơi liên lạc Pháp nhân thành lập theo pháp luật Việt Nam sẽ là pháp nhân Việt Nam Tài sản của pháp nhân bao gồm vốn góp của chủ sở hữu, sáng lập viên, thành viên, cũng như các tài sản khác được xác lập quyền sở hữu theo quy định của pháp luật Các chi nhánh, văn phòng đại diện là đơn vị phụ thuộc của pháp nhân, không có tư cách pháp nhân độc lập.
Chi nhánh, văn phòng đại diện không có tư cách pháp nhân Bởi vì theo Điều 84 BLDS
Chi nhánh là đơn vị phụ thuộc của pháp nhân, không có tư cách pháp nhân riêng biệt Nhiệm vụ của chi nhánh là thực hiện toàn bộ hoặc một phần các chức năng của pháp nhân chính, góp phần hỗ trợ hoạt động kinh doanh và quản lý của tổ chức mẹ.
THỰC TIỄN XÁC ĐỊNH TƯ CÁCH PHÁP NHÂN TRONG TRANH CHẤP THỰC TẾ
Vấn đề pháp lý pháp sinh trong vụ việc và quan điểm của các cấp Tòa án
2.1.1 Vấn đề pháp lý pháp sinh trong vụ việc
- Đây là bản án cấp xét xử phúc thẩm Cụ thể là ra TAND TP HCM.
Nguyên đơn yêu cầu liên quan phần nào đến nội dung bài tập lớn, bởi luật quy định Cơ quan đại diện có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng.
- Bộ luật Dân sự năm 2015 sẽ điều chỉnh tranh chấp này.
Các vấn đề pháp lý phát sinh trong tranh chấp bao gồm việc làm rõ tư cách pháp nhân cũng như các vấn đề về pháp lý liên quan đến trách nhiệm, chức năng và vai trò của các bên trước và sau khi Văn phòng Bộ Tài nguyên và Môi trường tại TP.HCM đổi tên Việc xác định tư cách pháp nhân là yếu tố quan trọng để đảm bảo quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan trong quá trình giải quyết tranh chấp Các vấn đề pháp lý liên quan đến trách nhiệm và chức năng của các bên cần được làm rõ để đảm bảo tính hợp pháp và minh bạch trong hoạt động của tổ chức sau khi đổi tên Quy trình pháp lý cần tuân thủ đúng quy định của pháp luật để đảm bảo quyền lợi và trách nhiệm của các bên trong mọi giai đoạn của tranh chấp.
Cơ quan đại diện Bộ TN&MT tại TP.HCM (gọi tắt là cơ quan đại diện).
2.1.2 Quan điểm của các cấp Toà án xét xử vụ việc
11 [https://luatlongphan.vn/chi-nhanh-co-tu-cach-phap-nhan-khong] 14/9/2021
- TAND Quận 1 TP HCM xác định Cơ quan là bị đơn Cơ quan có tư cách pháp nhân
TAND Quận 1 TP Hồ Chí Minh đã chấp nhận yêu cầu của ông Hùng, hủy quyết định cho thôi việc và buộc Cơ quan đại diện phải bồi thường các khoản theo đúng yêu cầu của ông Quyết định này đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người lao động và thúc đẩy quy trình giải quyết tranh chấp công bằng, minh bạch Việc xử lý này thể hiện sự nghiêm túc của TAND trong việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động tại TP Hồ Chí Minh.
Viện kiểm sát nhân dân cho rằng xác định tư cách bị đơn của Cơ quan đại diện tại Toà án nhân dân Quận 1 là sai về tố tụng Theo ý kiến của Viện kiểm sát, bị đơn trong vụ kiện này phải là Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT), chứ không phải Cơ quan đại diện bởi vì Cơ quan này không có tư cách pháp nhân Việc xác định đúng tư cách pháp lý của bị đơn là yếu tố quan trọng để đảm bảo tính hợp pháp và công bằng của quá trình xét xử.
Cơ quan đại diện của Bộ Tài nguyên và Môi trường tại TP.HCM có chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức rõ ràng, giúp Bộ trưởng theo dõi tổng hợp tình hình thực hiện nhiệm vụ trong lĩnh vực môi trường và tài nguyên tại các tỉnh miền Nam Đây là tổ chức thực hiện các nhiệm vụ theo chương trình công tác của Bộ trên địa bàn, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan để đảm bảo công tác chuyên môn được thực hiện hiệu quả Đồng thời, cơ quan này là chủ đầu tư các dự án xây dựng của Bộ tại khu vực phía Nam, lập dự toán, tổ chức thực hiện và quyết toán ngân sách theo quy định của nhà nước Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cán bộ, công chức, người lao động, tài chính, tài sản theo pháp luật và phân cấp của Bộ, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của ngành môi trường, tài nguyên tại khu vực phía Nam.
Tòa án cấp phúc thẩm xác định rằng Cơ quan đại diện là đơn vị trực thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường, chịu trách nhiệm hạch toán báo sổ theo phân cấp của Bộ, phù hợp với phân bổ ngân sách Nhà nước Mặc dù quyết định của Bộ trưởng Bộ TN&MT công nhận Cơ quan đại diện có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng, nhưng cơ quan này vẫn phải thực hiện hạch toán báo sổ theo quy định, thể hiện mối quan hệ phụ thuộc pháp nhân Bộ TN&MT Do đó, Cơ quan đại diện có tư cách pháp nhân nhưng không mang tính độc lập hoàn toàn, vẫn là một đơn vị phụ thuộc của Bộ TN&MT.
Quan điểm của nhóm nghiên cứu về tranh chấp và kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật hiện hành
2.2.1 Quan điểm của nhóm nghiên cứu về tranh chấp
Tòa án nhân dân Quận 1 đề xuất xem xét lại chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cơ quan đại diện Bộ tại TP.HCM theo quyết định của Bộ trưởng Bộ TN&MT Tòa án cho rằng ông Hùng đã bị xâm phạm quyền và lợi ích bởi Cơ quan đại diện, dù cơ quan này có tư cách pháp nhân nhưng vẫn là đơn vị phụ thuộc của Bộ TN&MT Đây là hướng giải quyết nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp của cá nhân và phù hợp với quy định pháp luật.
Tòa án nhân dân Quận 1 đã xác định sai về tư cách pháp nhân của Cơ quan đại diện theo pháp luật dân sự, bởi tư cách dân sự không phụ thuộc vào tổ chức hay cơ quan cụ thể mà phải dựa trên quy định pháp luật chung Theo Điều 4 Khoản 84 của Bộ luật dân sự, việc thành lập hoặc chấm dứt chi nhánh, văn phòng đại diện của pháp nhân chỉ hợp lệ khi được đăng ký và công bố công khai theo quy định của pháp luật Do đó, việc Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường đặt ra các chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức cho cơ quan này là không khả thi và vi phạm quy định pháp luật về đăng ký và công khai.
Tư cách pháp nhân của cơ quan đại diện của Bộ TN&MT hoặc bất kỳ cơ quan đại diện nào của các Bộ khác là không tồn tại Theo quy định tại Bộ luật hình sự ban hành bởi Quốc hội, tất cả các cá nhân, cơ quan, bộ máy và tổ chức đều phải tuân thủ pháp luật Trong đó, Điều 84 xác định rằng các chi nhánh, văn phòng đại diện chỉ là các đơn vị phụ thuộc của pháp nhân và không có tư cách pháp nhân độc lập.
2.2.2 Bất cập và kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật hiện hành
Tòa án cấp phúc thẩm nhận định rằng Cơ quan đại diện Bộ TN&MT có tư cách pháp nhân, nhưng chưa đầy đủ theo quy định của pháp luật Việt Nam Theo Luật Bảo hiểm Xã hội Việt Nam hiện hành, cơ quan này cần đảm bảo các điều kiện pháp lý để thực hiện các chức năng một cách hợp pháp và đầy đủ Việc xác định tư cách pháp nhân của Cơ quan đại diện Bộ TN&MT đóng vai trò quan trọng trong việc thực thi các nhiệm vụ liên quan đến môi trường và tài nguyên quốc gia Các quy định của pháp luật Việt Nam, đặc biệt là Bộ luật Dân sự (BLDS), quy định rõ về quyền và nghĩa vụ của các pháp nhân, qua đó giúp xác định rõ tư cách pháp lý của các tổ chức trong hệ thống hành chính nhà nước.
2015 chỉ quy định khi nào một tổ chức được công nhận là pháp nhân ( Điều 74 BLDS
Nghị định 2015 quy định về năng lực dân sự của pháp nhân và trách nhiệm dân sự của pháp nhân tại Điều 86 và 87 BLDS 2015, đồng thời quy định rõ các tổ chức không đáp ứng điều kiện tại Điều 74 không được công nhận là pháp nhân hoặc không có tư cách pháp nhân Tuy nhiên, chưa có văn bản pháp luật nào xác định rõ thế nào là một tổ chức có tư cách pháp nhân nhưng không đầy đủ, gây ra những bất cập trong việc xác định quyền và nghĩa vụ của các tổ chức này Ví dụ, nếu cơ quan đại diện của Bộ Tài nguyên và Môi trường có tư cách pháp nhân nhưng chưa được công nhận hoàn toàn, thì trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm bồi thường vụ việc sẽ đặt ra câu hỏi về vai trò và quyền hạn của cơ quan này Các vấn đề liên quan như tài sản riêng, hạch toán, và khả năng tự chịu trách nhiệm ngày càng rõ nét khi phân biệt giữa tổ chức có tư cách pháp nhân đầy đủ và không đầy đủ, làm rõ những điểm khác biệt quan trọng trong pháp luật về đăng ký và sử dụng tư cách pháp nhân của tổ chức.
Nội dung “Cơ quan đại diện có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng” trong quyết định của Bộ trưởng Bộ TN&MT không hợp lý vì Bộ luật Dân sự (BLDS) do Quốc hội ban hành và Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của Việt Nam theo Hiến Pháp 2013 Chỉ có Quốc hội mới có quyền ban hành và sửa đổi luật (Điều 69 và khoản 1 Điều 70 Hiến Pháp 2013), do đó, quy định này không phù hợp với quy định pháp luật hiện hành.
Năm 2015 đã đặt ra các điều kiện rõ ràng nhằm xác định tư cách pháp nhân đầy đủ Do đó, mọi cá nhân, cơ quan, tổ chức đều có trách nhiệm tuân thủ các quy định này Trong bối cảnh này, câu hỏi đặt ra là liệu Bộ Tài Nguyên và Môi trường có thể thành lập một tổ chức có tư cách pháp nhân hay không? Điều này phụ thuộc vào việc Bộ có đáp ứng các điều kiện pháp lý quy định để trở thành một pháp nhân độc lập hay không.
Pháp luật Việt Nam, bao gồm Bộ luật Dân sự và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan, quy định rõ về các tiêu chuẩn xác định một tổ chức có tư cách pháp nhân đầy đủ Các quy định này cũng nêu rõ trách nhiệm, quyền hạn và nhiệm vụ của tổ chức đó Trong trường hợp không có quy định cụ thể, Tòa án có thể áp dụng án lệ từ các vụ án có tình tiết tương tự để giải quyết tranh chấp một cách phù hợp và công bằng.
Cần kiểm soát chặt chẽ các quyết định của Bộ, ngành khi thành lập Cơ quan đại diện, đặc biệt là quy ước nội bộ để tránh tình trạng các Bộ, ngành tự ý cấp tư cách pháp nhân cho các Cơ quan đại diện, dẫn đến vi phạm pháp luật Trường hợp cần thiết, có thể kiến nghị Quốc hội xem xét cho phép thành lập Cơ quan đại diện có tư cách pháp nhân trong những trường hợp đặc biệt Ngoài ra, Bộ chủ quản cũng có thể ủy quyền tham gia tố tụng trực tiếp cho Cơ quan đại diện để đảm bảo tính hợp pháp và hiệu quả trong hoạt động.
CHƯƠNG III VẬN DỤNG VÀ ĐÁNH GIÁ CHẾ ĐỊNH PHÁP NHÂN – CHỦ THỂ
QUAN HỆ PHÁP LUẬT DÂN SỰ
Vận dụng chế định
Ta sẽ xem qua một ví dụ như sau:
Ba người A, B, C cùng nhau thành lập công ty TNHH hai thành viên trở lên với vốn điều lệ 2 tỷ đồng, trong đó A góp ngôi nhà trị giá 1 tỷ, B góp ô tô trị giá 500 triệu, và C góp tiền mặt 500 triệu Công ty được đặt tên là Công ty TNHH ABC, hoạt động dựa trên sự đóng góp tài chính và tài sản của các thành viên, đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật về thành lập doanh nghiệp tại Việt Nam.
Sau 3 năm hoạt động thì số vốn sở hữu đã tăng lên 6 tỷ đồng Để tiếp tục phát triển kinh doanh thì công ty ABC vay ngân hàng 10 tỷ và nhập một lô sữa từ Nhật về Việt Nam nhưng do bảo quản không tốt nên toàn bộ số sữa đều hỏng Công ty TNHH ABC bị tòa án tuyên bố phá sản.
Tài sản của công ty TNHH ABC đã bị thanh lý theo quy định của pháp luật với giá trị 8 tỷ đồng Số tiền thu được được dùng để trả nợ ngân hàng, tuy nhiên ngân hàng đã mất 2 tỷ và không thể đòi lại từ các ông A, B, C.
Ví dụ trên minh họa rõ nét về một đơn vị sự nghiệp có đầy đủ tư cách pháp nhân Một tổ chức được công nhận có tư cách pháp nhân khi hội đủ bốn điều kiện sau: đáp ứng các quy định pháp luật về thành lập và hoạt động, có quyền và nghĩa vụ pháp lý rõ ràng, có tài sản riêng phù hợp với hoạt động, và được cấp giấy chứng nhận hoặc xác nhận từ cơ quan có thẩm quyền Việc đáp ứng đầy đủ các điều kiện này giúp tổ chức đảm bảo tính hợp pháp, minh bạch và thuận lợi trong quá trình hoạt động và giao dịch.
Pháp nhân là một chủ thể pháp luật được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam, là một tổ chức được cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập hoặc chấp thuận, và được công nhận có tư cách pháp nhân kể từ ngày cấp giấy chứng nhận thành lập Một doanh nghiệp được xem là có tư cách pháp nhân khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, tượng trưng cho sự công nhận về mặt pháp lý việc khai sinh của doanh nghiệp Tuy nhiên, không phải tất cả các loại hình doanh nghiệp đều là pháp nhân, như doanh nghiệp tư nhân chưa đủ điều kiện theo quy định của Bộ luật Dân sự Pháp nhân cần có tên gọi bằng tiếng Việt, thể hiện rõ loại hình tổ chức, giúp phân biệt với các pháp nhân khác trong cùng lĩnh vực; tên này phải được pháp luật bảo vệ và sử dụng trong các giao dịch dân sự để đảm bảo tính hợp pháp và nhận diện rõ ràng Đặc biệt, đối với doanh nghiệp, việc đặt tên là vô cùng quan trọng và được quy định rõ ràng bởi pháp luật các nước nhằm đảm bảo quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp trong hoạt động kinh doanh.
B, C đã đặt tên cho công ty TNHH 2 thành viên là công ty TNHH ABC và được cấp giấy chứng nhận đăng kí kinh doanh đã thể hiện được yêu cầu đầu tiên để có tư cách pháp nhân.
Pháp nhân cần có cơ cấu tổ chức chặt chẽ với điều lệ hoạt động rõ ràng, gồm người đại diện theo pháp luật để nhân danh pháp nhân thực hiện các giao dịch Điều lệ công ty do các người sáng lập A, B, C xây dựng và thống nhất, quy định rõ cơ cấu tổ chức, các bộ phận, phòng ban, và quản lý con dấu riêng phục vụ hoạt động của công ty.
Pháp nhân có tài sản độc lập, hoàn toàn chịu trách nhiệm với các tài sản đó, được pháp luật công nhận quyền sở hữu và tự chủ trong việc sử dụng tài sản mà không bị chi phối bởi cá nhân nào Tài sản của pháp nhân phải tách biệt rõ ràng với tài sản của các thành viên, chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn góp, điều này khác biệt lớn so với thể nhân (cá nhân) Ví dụ về khoản nợ ngân hàng sau phá sản cho thấy rằng dù còn nợ 2 tỷ đồng, ngân hàng không thể truy đòi các thành viên cá nhân trong tổ chức, do tài sản của pháp nhân hoàn toàn độc lập với tài sản cá nhân.
A, B, C phải bồi thường được vì công ty TNHH 2 thành viên trở lên có tư cách pháp nhân, có một lượng tài sản nhất định và hoàn toàn tách biệt với tài sản của 3 người kia, họ chỉ phải chịu duy nhất trách nhiệm trong phạm vi phần vốn đã góp để tạo nên tổ chức Còn các tài sản riêng của mỗi người A, B, C không liên quan đến tài sản của công ty.Công ty có nhiều loại hình doanh nghiệp khác nhau: doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn (TNHH) một thành viên, công ty trách nhiệm hữu hạn 2 thành viên trở lên, công ty cổ phần, công ty hợp danh… nhưng nếu xét về trách nhiệm tài sản của người chủ doanh nghiệp đối với các khoản nợ của doanh nghiệp thì chỉ có hai loại:
- Hoặc là chủ doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm vô hạn đối với các khoản nợ của doanh nghiệp;
- Hoặc là chủ doanh nghiệp chỉ chịu trách nhiệm hữu hạn đối với các khoản nợ của doanh nghiệp, loại doanh nghiệp này có tư cách pháp nhân.
Doanh nghiệp tư nhân không có tư cách pháp nhân do không có tài sản độc lập riêng biệt với chủ doanh nghiệp Chủ doanh nghiệp tư nhân phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với các nghĩa vụ của doanh nghiệp Vì vậy, doanh nghiệp tư nhân không có pháp nhân riêng, chỉ tồn tại dưới hình thức cá nhân của chủ sở hữu Điều này đồng nghĩa với việc mọi rủi ro và trách nhiệm pháp lý đều thuộc về chủ doanh nghiệp tư nhân.
Pháp nhân có quyền nhân danh chính mình tham gia vào các quan hệ pháp luật thông qua người đại diện theo pháp luật, như các cá nhân A, B, C, có quyền thực hiện các giao dịch dân sự phát sinh trong quá trình hoạt động Pháp nhân tham gia các tranh chấp tại tòa án, trọng tài với vai trò nguyên đơn, bị đơn hoặc người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan, theo quy định của pháp luật Trong trường hợp người đại diện theo pháp luật bị bắt giam, bỏ tù, mất khả năng hoặc chết, pháp nhân có quyền bầu người đại diện theo pháp luật mới để tiếp tục hoạt động, thể hiện rằng pháp nhân không phụ thuộc vào bất kỳ cá nhân nào.
Đánh giá ý nghĩa của chế định
Đầu tiên Giáo sư Jean Claude Ricci chỉ ra vai trò của pháp nhân có hai lợi ích cơ bản sau đây 12 :
Thứ nhất, việc hình thành pháp nhân làm cho đời sống pháp luật được đơn giản hóa Pháp nhân cho phép đơn giản hóa các quan hệ pháp luật
Thứ hai, việc hình thành pháp nhân làm cho đời sống pháp luật được ổn định lâu dài Đây là một yếu tố hết sức quan trọng.
Sự ra đời và phát triển của pháp nhân là một quá trình khách quan và mang tính lịch sử trong quá trình phát triển nền kinh tế thị trường của các quốc gia trên thế giới Pháp nhân ra đời nhằm đáp ứng nhu cầu tự do ý chí của con người trong xã hội, đồng thời thúc đẩy sự phát triển kinh tế và tổ chức xã hội hợp pháp Nguyên tắc tự do ý chí đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và hoàn thiện pháp nhân, giúp đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của các cá nhân, tổ chức trong hệ thống pháp luật hiện đại.
Việc hình thành pháp nhân dựa trên quan hệ hợp đồng giữa các thành viên sáng lập nhằm tạo ra một thực thể pháp lý độc lập, tách biệt với các thành viên sáng lập, để đạt được các mục tiêu chung đã xác định Bản chất pháp lý của pháp nhân là đảm bảo quyền tự do lập hội và tự do kinh doanh, qua đó bảo vệ quyền con người Nhờ vào quá trình thành lập pháp nhân, hệ thống pháp luật trở nên đơn giản hóa, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế và xã hội.
Pháp nhân là sự tuân theo xu hướng nhân hóa các đoàn thể cá nhân hoặc tập hợp tài sản, giúp các thực thể này được công nhận pháp lý Việc doanh nghiệp có tư cách pháp nhân mang lại nhiều lợi thế lớn, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh doanh và phát triển bền vững Vai trò của pháp nhân trong các doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay rất quan trọng, góp phần thúc đẩy môi trường doanh nghiệp chuyên nghiệp và cạnh tranh.
Đầu tiên, việc thành lập pháp nhân mang lại cho doanh nghiệp sự ổn định về mặt pháp lý, đảm bảo hoạt động kinh doanh diễn ra liên tục mà không bị gián đoạn bởi các thay đổi đột ngột Pháp nhân tồn tại lâu dài, giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động bền vững và không bị ảnh hưởng bởi các biến cố xảy ra với thành viên, tạo ra sự chắc chắn trong quản lý và phát triển doanh nghiệp.
Khi doanh nghiệp có tư cách pháp nhân, pháp luật công nhận doanh nghiệp là một chủ thể pháp lý độc lập, có khả năng tham gia các quan hệ pháp lý và hoạt động thương mại nhân danh chính mình Điều này giúp doanh nghiệp tự chủ trong các giao dịch, ký kết hợp đồng và thực hiện quyền lợi, nghĩa vụ pháp lý một cách rõ ràng và minh bạch Tư cách pháp nhân góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp, tạo nền tảng pháp lý vững chắc để mở rộng hoạt động kinh doanh trên thị trường.
Doanh nghiệp có tư cách pháp nhân sở hữu tài sản riêng, độc lập với tài sản của tổ chức, cá nhân khác, từ đó có khả năng tự chịu trách nhiệm pháp lý bằng tài sản của chính mình Điều này giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, đảm bảo quyền lợi và trách nhiệm rõ ràng trong các giao dịch và nghĩa vụ pháp lý Tư cách pháp nhân cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển bền vững, nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Việc bảo vệ và tách bạch khối tài sản doanh nghiệp là yếu tố then chốt để doanh nghiệp có thể tự do sử dụng, bán, thế chấp tài sản của mình khi vay vốn Không có tư cách pháp nhân rõ ràng, doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn trong việc giao kết hợp đồng và xây dựng lòng tin từ khách hàng Sự minh bạch trong hoạt động tài chính đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao uy tín và đảm bảo sự tin tưởng của đối tác và khách hàng đối với doanh nghiệp.
13 Nguyễn Văn Lâm (2011), Pháp nhân trong hệ thống các chủ thể của quan hệ pháp luật, Luận văn thạc sỹ, Trường Đại học Luật TP.HCM, trang 7
Dương Thị Cẩm Hằng cho biết, sự độc lập về tài sản của doanh nghiệp cho phép các chủ nợ quyền ưu tiên thực hiện các biện pháp siết nợ trên tất cả các loại tài sản của doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi trong việc thu hồi nợ Tư cách pháp nhân của doanh nghiệp giúp phân biệt rõ ràng giữa nợ của doanh nghiệp và nợ của thành viên, nâng cao hiệu quả trong việc chủ nợ đòi nợ.
Đối với các mô hình kinh doanh không có tư cách pháp nhân như doanh nghiệp tư nhân, việc có tư cách pháp nhân giúp tạo niềm tin cho đối tác và khách hàng vì chủ thể kinh doanh chịu trách nhiệm vô hạn về hoạt động của doanh nghiệp Tư cách pháp nhân đóng vai trò quan trọng trong việc xác định tư cách pháp lý khi tham gia các quan hệ pháp luật và chịu trách nhiệm về các khoản nợ, nghĩa vụ liên quan đến hoạt động kinh doanh.
Trong bài tập lớn về chủ đề pháp nhân, nhóm 16 các bạn đã học được nhiều kiến thức quý giá về định nghĩa pháp nhân và các mối quan hệ pháp luật dân sự trong đời sống hàng ngày Nhóm đã hiểu rõ cách vận dụng quyền và nghĩa vụ của pháp nhân một cách đúng đắn trong các giao dịch, học tập, sinh hoạt hàng ngày Các nhiệm vụ đề ra đã được hoàn thành một cách trọn vẹn, đem lại nhiều lợi ích thực tiễn.
Đầu tiên, bài viết làm rõ lý luận về các chế định pháp nhân – chủ thể của quan hệ pháp luật dân sự, bao gồm các vấn đề về khái niệm, điều kiện để tổ chức được công nhận là pháp nhân, năng lực chủ thể của pháp nhân, cùng với quy trình thành lập và chấm dứt hoạt động pháp nhân.
Hai là, đã phân tích, đánh giá đầy đủ những tiêu chí để công nhận tổ chức có tư cách pháp nhân trong pháp luật dân sự Việt Nam.
Bài viết tập trung vào nghiên cứu tình huống thực tiễn từ Toà án nhằm xác định các tổ chức có tư cách pháp nhân trong thực tế Qua đó, bài viết giúp nhận diện sự khác biệt còn tồn tại giữa quy định pháp luật và thực tiễn hoạt động của các tổ chức, từ đó phát hiện các bất cập cần được điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tế Điều này giúp làm rõ vai trò của pháp luật trong việc hoạch định các quy định phù hợp và nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức có tư cách pháp nhân.
Bốn là, đưa ra một số kiến nghị để giúp hoàn thiện pháp luật về chế định Pháp nhân trong quan hệ dân sự.
Bài tập lớn đã giúp nhóm nhận thấy rằng các quy định về pháp nhân trong pháp luật hiện nay vẫn gặp nhiều bất cập, thiếu thống nhất và mâu thuẫn về điều kiện pháp nhân trong luật chung cũng như trong việc áp dụng mô hình pháp nhân trong các luật chuyên ngành Tuy nhiên, chế định pháp nhân trong pháp luật Việt Nam đang từng bước hoàn thiện nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển và hội nhập kinh tế xã hội của đất nước.
Hoàn thiện chế định về pháp nhân dựa trên các học thuyết và mô hình pháp nhân quốc tế đã được lựa chọn kỹ lưỡng để phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam, nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững và đảm bảo tính pháp lý chặt chẽ trong hoạt động doanh nghiệp.
Hệ thống pháp luật về pháp nhân hiện nay được điều chỉnh trong nhiều lĩnh vực, phản ánh rõ vai trò của pháp nhân trong đời sống kinh tế xã hội Việc hoàn thiện và đồng bộ hệ thống pháp luật về pháp nhân là cần thiết để đảm bảo tính thống nhất, toàn diện và hiệu quả trong quản lý pháp lý và thúc đẩy phát triển bền vững của các tổ chức pháp nhân trong nền kinh tế quốc gia.
16 Nguyễn Văn Lâm (2011), Pháp nhân trong hệ thống các chủ thể của quan hệ pháp luật, Luận văn thạc sỹ, Trường Đại học Luật TP.HCM, trang 16
17 Nguyễn Văn Lâm (2011), Pháp nhân trong hệ thống các chủ thể của quan hệ pháp luật, Luận văn thạc sỹ, Trường Đại học Luật TP.HCM, trang 16