Mối liên quan giữa chỉ số bạch cầu đoạn trung tính trên bạch cầu lympho và chỉ số tiểu cầu trên bạch cầu lympho máu ngoại vi với một số đặc điểm bệnh nhân bệnh thận mạn tính giai

Bài viết trình bày Mối liên quan giữa chỉ số bạch cầu đoạn trung tính trên bạch cầu lympho và chỉ số tiểu cầu trên bạch cầu lympho máu ngoại vi với một số đặc điểm bệnh nhân bệnh thận mạn tính giai đoạn cuối

MỐI LIÊN QUAN GIỮA CHỈ SỐ BẠCH CẦU ĐOẠN TRUNG TÍNH

TRÊN BẠCH CẦU LYMPHO VÀ CHỈ SỐ TIỂU CẦU TRÊN BẠCH CẦU LYMPHO MÁU NGOẠI VI VỚI MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM BỆNH NHÂN

BỆNH THẬN MẠN TÍNH GIAI ĐOẠN CUỐI

Tạ Việt Hưng 1 , Nguyễn Trung Kiên 1 , Lê Việt Thắng 1

TÓM TẮT 69

Mục tiêu: Khảo sát mối liên quan giữa chỉ số

bạch cầu đoạn trung tính trên bạch cầu lympho

(NLR) và chỉ số tiểu cầu trên bạch cầu lympho

(PLR) với một số đặc điểm bệnh nhân bệnh thận

mạn tính giai đoạn cuối Đối tượng và phương

pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 101 bệnh

nhân bệnh thận mạn tính giai đoạn cuối điều trị

tại khoa Thận - Lọc máu, Bệnh viện quân y 103

từ tháng 03/2020 đến tháng 06/2021 Kết quả:

Nhóm bệnh nhân trên 40 tuổi có giá trị trung vị

chỉ số NLR cao hơn có ý nghĩa so với nhóm bệnh

nhân dưới 40 tuổi Trong khi đó, giá trị trung vị

chỉ số PLR ở nhóm bệnh nhân có tăng

Procalcitonin (PCT) cao hơn có ý nghĩa thống kê

so với nhóm bệnh nhân không tăng PCT Giá trị

trung vị chỉ số NLR và PLR ở nhóm bệnh nhân

có tăng CRP cao hơn có ý nghĩa thống kê so với

nhóm bệnh nhân không có tăng protein phản ứng

C (CRP) Nhóm bệnh nhân có tăng CRP có tỷ lệ

tăng NLR cao gấp 4,593 lần nhóm bệnh nhân

không tăng CRP (p < 0,01) Kết luận: Giá trị

trung vị của chỉ số NLR và PLR ở nhóm bệnh

nhân bệnh thận mạn tính có liên quan với tuổi

cao, tình trạng tăng CRP và PCT huyết tương

1

Bệnh viện Quân y 103

Chịu trách nhiệm chính: Tạ Việt Hưng

SĐT: 0988.363.888

Email: hungtv103@gmail.com

Ngày nhận bài: 08/8/2022

Từ khóa: NLR, PLR, bệnh thận mạn tính, mối

liên quan

SUMMARY

Objectives: Evaluation the relationship between neutrophil to lymphocyte ratio (NLR) and platelet to lymphocyte ratio (PLR) with some characteristics of patients with end-stage chronic

kidney disease Subjects and methods: A

cross-sectional study was conducted on 101 end-stage chronic kidney disease patients who treated at Nephrology and Hemodialysis Department, Military Hospital 103 from March 2020 to June

2021 Results: The group of patients older than

40 years old had a significantly higher median value of NLR than the group of patients under 40 years old Meanwhile, the median value of PLR

in the group of patients with increased Procalcitonin (PCT) was significantly higher than in the group of patients without increased PCT The median values of NLR and PLR in the group of patients with increased C-Reactive protein (CRP) were statistically significantly higher than in the group of patients without increased CRP The group of patients with elevated CRP had a 4.593 times higher of increase NLR rate than the group of patients

without elevated CRP (p < 0.01) Conclusion:

Median values of NLR and PLR indices in the group of chronic kidney disease patients are associated with age, elevated CRP and PCT

Keywords: NLR, PLR, chronic kidney

disease, relationship

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Tình trạng viêm toàn thân kéo dài đóng

vai trò quan trọng trong sự phát triển và tiến

triển của nhiều bệnh mạn tính khác nhau như

béo phì, tiểu đường, bệnh tim mạch, xơ vữa

động mạch, ung thư, bệnh phổi tắc nghẽn

mãn tính và bệnh thận mạn tính [1] Tình

trạng viêm ở bệnh nhân bệnh thận mạn tính

giai đoạn cuối được cho là do nhiều yếu tố

khác nhau bao gồm môi trường tăng urê

huyết, nhiễm trùng, giảm thanh thải các

cytokine tiền viêm, quá tải thể tích, nội độc

tố trong máu, stress oxy hóa, stress carbonyl

và các yếu tố liên quan đến lọc máu [2]

Tình trạng tăng tỷ số bạch cầu đoạn trung

tính trên bạch cầu lympho (NLR) và tỷ số

tiểu cầu trên bạch cầu lympho (PLR) được

xác định có liên quan đến tình trạng viêm và

tiên lượng xấu ở những bệnh nhân mắc các

tình trạng bệnh khác nhau bao gồm bệnh tim

mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, xơ gan

và bệnh thận mạn tính (BTMT) [3], [4], [5],

[6] Chúng tôi tiến hành nghiên cứu này

nhằm khảo sát mối liên quan giữa chỉ số tỷ

số bạch cầu đoạn trung tính trên bạch cầu

lympho và tỷ số tiểu cầu trên bạch cầu

lympho với một số đặc điểm bệnh nhân bệnh

thận mạn tính giai đoạn cuối

II ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng nghiên cứu

101 bệnh nhân bệnh thận mạn tính giai

đoạn cuối điều trị tại khoa Thận - Lọc máu

Bệnh viện quân y 103

2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu

mô tả cắt ngang

2.2.2 Thời gian, địa điểm nghiên cứu:

- Thời gian : từ tháng 03/2020 đến tháng 06/2021

- Địa điểm nghiên cứu: Khoa Thận – Lọc máu, Bệnh viện Quân y 103

2.2.3 Nội dung nghiên cứu

* Hỏi và khám lâm sàng: Khai thác tiền sử bệnh, các triệu chứng cơ năng và triệu chứng thực thể của bệnh

* Xét nghiệm cận lâm sàng:

+ Xét nghiệm sinh hóa máu (ure, creatinin, glucose, protein, albumin, các chỉ

số lipid máu, điện giải, CRP…): Thực hiện trên hệ thống xét nghiệm Sinh hóa tự động AU640, Beckman Coulter, Mỹ Các xét nghiệm đã được công nhận tiêu chuẩn chất

lượng theo ISO 15189:2012

+ Xét nghiệm huyết học (Hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu, công thức bạch cầu, huyết sắc

tố, hemoglobin Tính toán chỉ số NLR và PLR): Thực hiện trên hệ thống máy xét nghiệm huyết học tự động Unicel DxH 600 của hãng Beckman Coulter, Mỹ sử dụng nguyên lý trở kháng, xung điện cộng hưởng

đa chiều và tia laser Máy xét nghiệm đã được công nhận tiêu chuẩn chất lượng theo ISO 15189:2012

* Công thức tính các chỉ số NLR, PLR:

- Chỉ số NLR= số lượng bạch cầu đoạn trung tính (G/L) / số lượng của bạch cầu lympho (G/L)

- Chỉ số PLR = số lượng tiểu cầu (G/L) /

số lượng của bạch cầu lympho (G/L)

2.3 Xử lý số liệu: Số liệu được xử lý

bằng phần mềm SPSS phiên bản 20.0 của IBM

III KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Bảng 1 Liên quan chỉ số NLR và PLR với tuổi

Đặc điểm

≥ 40 tuổi (n=35) < 40 tuổi (n=66)

p

Trung vị (Tứ phân vị)

Trung vị (Tứ phân vị)

(122,9 – 171,75)

129,36 (108,21 – 158,97) > 0,05

- Nhóm bệnh nhân trên 40 tuổi có giá trị trung vị chỉ số NLR cao hơn có ý nghĩa so với nhóm bệnh nhân dưới 40 tuổi (p < 0,05)

- Giá trị trung vị chỉ số PLR ở nhóm bệnh nhân trên 40 tuổi cũng cao hơn nhóm bệnh nhân dưới 40 tuổi Tuy nhiên sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê

Bảng 2 Liên quan chỉ số NLR và PLR với thời gian thận nhân tạo

Thời gian thận

nhân tạo

Số BN có tăng

Tỷ lệ

Trung vị

Chỉ số NLR

≥ 5 năm

OR = 2,24

2,89 (2,26 – 3,3)

> 0,05

< 5 năm

2,59 (2,01 – 3,04) Chỉ số PLR

≥ 5 năm

OR = 1,271

134,87 (112,06 – 169,67)

> 0,05

(106,39 – 158,95) Không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về giá trị trung vị cũng như tỷ lệ tăng các chỉ

số NLR và PLR giữa nhóm bệnh nhân điều trị thận nhân tạo kéo dài trên 5 năm và dưới 5 năm

Bảng 3 Mối liên quan chỉ số NLR và PLR với tình trạng rối loạn lipid máu

Đặc điểm

Số BN có tăng

Tỷ lệ

Trung vị (Tứ phân vị) p

Chỉ số NLR Rối loạn lipid

OR = 0,957

2,65 (2,08 – 3,13)

> 0,05 Không rối loạn

2,65 (1,95 – 3,1) Chỉ số PLR

Rối loạn lipid

OR = 0,918

136,4 (110,16 – 165,4)

> 0,05

Không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về giá trị trung vị cũng như tỷ lệ tăng các chỉ

số NLR và PLR giữa nhóm bệnh nhân có rối loạn lipid máu và nhóm bệnh nhân không có rối loạn

Bảng 4 Mối liên quan chỉ số NLR và PLR với tình trạng tăng CRP

Đặc điểm Số BN có

tăng

Tỷ lệ

Trung vị (Tứ phân vị) p

Chỉ số NLR Tăng CRP

OR = 4,593

3,01 (2,66 – 3,44)

< 0,05 Không tăng

2,55 (2,01 – 3,04) Chỉ số PLR

Tăng CRP

OR = 3,102

151,59 (131,11 – 177,47)

< 0,05 Không tăng

128,5 (102,64 – 159,04)

- Giá trị trung vị chỉ số NLR và PLR ở nhóm bệnh nhân có tăng CRP cao hơn có ý nghĩa thống kê so với nhóm bệnh nhân không có tăng CRP

- Nhóm bệnh nhân có tăng CRP có tỷ lệ tăng NLR cao gấp 4,593 lần nhóm bệnh nhân không tăng CRP (p < 0,01)

Bảng 5 Mối liên quan chỉ số NLR và PLR với tình trạng tăng PCT

Đặc điểm Số BN có

tăng

Tỷ lệ

Trung vị

Chỉ số NLR Tăng PCT

OR = 1,714

2,84 (2,34 – 3,23)

> 0,05 Không tăng

Chỉ số PLR Tăng PCT

OR = 4,0

138,03 (120,46 – 173,3)

< 0,05 Không tăng

- Giá trị trung vị chỉ số PLR ở nhóm bệnh nhân có tăng PCT cao hơn có ý nghĩa thống kê

so với nhóm bệnh nhân không tăng PCT

- Không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về giá trị trung vị cũng như tỷ lệ tăng chỉ số NLR, tỷ lệ tăng chỉ số PLR giữa nhóm bệnh nhân có tăng PCT và không tăng PCT

IV BÀN LUẬN

Khi so sánh các chỉ số NLR và PLR theo

nhóm tuổi, chúng tôi nhận thấy nhóm bệnh

nhân trên 40 tuổi có giá trị trung vị chỉ số

NLR cao hơn có ý nghĩa so với nhóm bệnh

nhân dưới 40 tuổi (p < 0,05) Trong khi đó,

giá trị trung vị chỉ số PLR ở nhóm bệnh nhân

trên 40 tuổi cũng cao hơn nhóm bệnh nhân

dưới 40 tuổi Tuy nhiên sự khác biệt không

có ý nghĩa thống kê Nghiên cứu của Nguyễn

Văn Chí và cộng sự cũng cho kết quả tương

đồng như của chúng tôi khi so sánh 2 nhóm

bệnh nhân ≥ 60 và < 60 tuổi [7] Như chúng

ta đã biết, ở bệnh nhân tuổi càng cao, hiện

tượng vữa xơ mạch máu càng phổ biến, trong

khi đó, chỉ số NLR và PLR lại có mối liên

quan mật thiết đến hội chứng suy dinh

dưỡng-viêm-xơ vữa và vôi hóa động mạch

(hội chứng MIAC) Chính vì vậy, những

bệnh nhân tuổi cao thường sẽ có chỉ số NLR

và PLR cao hơn những người trẻ tuổi Điều

này một lần nữa lý giải vì sao giá trị trung vị

chỉ số NLR và PLR trong nghiên cứu của

chúng tôi lại thấp hơn các nghiên cứu khác

trong và ngoài nước (do độ tuổi trung bình

của chúng tôi trẻ hơn)

Một số nghiên cứu của các tác giả trên

thế giới cho rằng, quá trình vữa xơ và canxi

hoá động mạch tăng dần theo thời gian lọc

máu [8] Kết quả nghiên cứu của chúng tôi

chỉ ra rằng không có sự khác biệt có ý nghĩa

thống kê về giá trị trung vị cũng như tỷ lệ

tăng các chỉ số NLR và PLR giữa nhóm bệnh

nhân có thời gian thận nhân tạo kéo dài trên 5

năm và dưới 5 năm Kết quả của chúng tôi là

tương đồng với nghiên cứu của Nguyễn Văn

Chí và cộng sự [7] Tuy nhiên, do tỷ lệ bệnh

trong nghiên cứu của chúng tôi chỉ chiếm ¼ tổng số bệnh nhân, vì vậy, có thể mối liên quan giữa NLR và PLR với thời gian thận nhân tạo là chưa được rõ ràng

Phản ứng viêm là quá trình đáp ứng sinh

lý đề kháng của cơ thể chống lại sự xâm nhập dẫn đến sự thay đổi tổ chức Các marker đánh giá tình trạng viêm như CRP và PCT thường tăng ở các bệnh nhân bệnh thận mạn tính có và chưa có lọc máu Vì vậy, việc đánh giá mối liên quan giữa NLR và PLR với tình trạng tăng CRP và PCT là cần thiết Kết quả nghiên cứu của chúng tôi cho thấy giá trị trung vị chỉ số NLR và PLR ở nhóm bệnh nhân có tăng CRP cao hơn có ý nghĩa thống

kê so với nhóm bệnh nhân không có tăng CRP Nhóm bệnh nhân có tăng CRP có tỷ lệ tăng NLR cao gấp 4,593 lần nhóm bệnh nhân không tăng CRP (p < 0,01) Tương tự như vậy, giá trị trung vị chỉ số PLR ở nhóm bệnh nhân có tăng PCT cao hơn có ý nghĩa thống

kê so với nhóm bệnh nhân không tăng PCT Không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê

về giá trị trung vị cũng như tỷ lệ tăng chỉ số NLR, tỷ lệ tăng chỉ số PLR giữa nhóm bệnh nhân có tăng PCT và không tăng PCT Kết quả nghiên cứu của chúng tôi là tương đồng với một số nghiên cứu trên thế giới như của Chávez Valencia V và cộng sự [2], Li P và cộng sự [9] và Brito G.M.C và cộng sự [10] Những nghiên cứu này đều chỉ ra NLR và PLR đều cao hơn ở nhóm bệnh nhân có tình trạng viêm (tăng CRP và PCT) so với nhóm bệnh nhân không có tình trạng viêm

V KẾT LUẬN

Qua nghiên cứu mối liên quan giữa chỉ số

rút ra một số kết luận sau: Nhóm bệnh nhân

trên 40 tuổi có giá trị trung vị chỉ số NLR cao

hơn có ý nghĩa so với nhóm bệnh nhân dưới

40 tuổi Trong khi đó, giá trị trung vị chỉ số

PLR ở nhóm bệnh nhân có tăng PCT cao hơn

có ý nghĩa thống kê so với nhóm bệnh nhân

không tăng PCT Giá trị trung vị chỉ số NLR

và PLR ở nhóm bệnh nhân có tăng CRP cao

hơn có ý nghĩa thống kê so với nhóm bệnh

nhân không có tăng CRP Nhóm bệnh nhân

có tăng CRP có tỷ lệ tăng NLR cao gấp 4,593

lần nhóm bệnh nhân không tăng CRP (p <

0,01)

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Manabe I (2011) Chronic inflammation

links cardiovascular, metabolic and renal

diseases Circ J, 75(12): 2739-48

2 Chávez Valencia V, Orizaga de la Cruz C,

Mejía Rodríguez O, et al (2017)

Inflammation in hemodialysis and their

correlation with neutrophil-lymphocyte ratio

and platelet-lymphocyte ratio Nefrologia,

37(5): 554–556

3 Abe T., Kato S., Tsuruta Y., et al (2015)

Neutrophil/lymphocyte ratio as a predictor of

cardiovascular events in incident dialysis

patients: a Japanese prospective cohort study

Clin Exp Nephrol, 19(4): 718-24

4 Templeton A J., Ace O., McNamara M

G., et al (2014) Prognostic role of platelet

to lymphocyte ratio in solid tumors: a

systematic review and meta-analysis Cancer

Epidemiol Biomarkers Prev, 23(7): 1204-12

5 Turkmen K., Guney I., Yerlikaya F H., et

al (2012) The relationship between neutrophil-to-lymphocyte ratio and inflammation in end-stage renal disease patients Ren Fail, 34(2): 155-9

6 Yaprak Mustafa, Turan Mehmet Nuri, Dayanan Ramazan, et al (2016)

Platelet-to-lymphocyte ratio predicts mortality better than neutrophil-to-lymphocyte ratio in hemodialysis patients International Urology and Nephrology, 48(8): 1343-1348

7 Nguyễn Văn Chí (2020), Nghiên cứu tỷ số

bạch cầu trung tính/lympho máu ngoại vi và nồng độ CRP huyết tương ở bệnh nhân thận nhân tạo chu kỳ, Luận văn Thạc sỹ y học, Học viện Quân Y

8 Pencak P., Czerwieńska B., Ficek R., et al

(2013) Calcification of coronary arteries and abdominal aorta in relation to traditional and novel risk factors of atherosclerosis in hemodialysis patients BMC Nephrol, 14: 10

9 Li Peiyuan, Xia Chenqi, Liu Peng, et al

(2020) Neutrophil-to-lymphocyte ratio and platelet-to-lymphocyte ratio in evaluation of inflammation in non-dialysis patients with end-stage renal disease (ESRD) BMC nephrology, 21(1): 511-511

10 Brito Gysllene M C., Fontenele Andrea

M M., Carneiro Erika Cristina R L., et

al (2021) Neutrophil-to-Lymphocyte and

Platelet-to-Lymphocyte Ratios in Nondialysis Chronic Kidney Patients International journal of inflammation, 2021:

6678960-6678960