Nghiên cứu mối tương quan giữa thốn xương với một số kích thước bàn tay, chi trên và chiều cao đứng trên sinh viên trường Đại học Y Dược Thái Bình

Nghiên cứu mối tương quan giữa thốn xương (chiều dài đốt giữa ngón tay giữa) với các kích thước dài của bàn tay, chi trên, chiều cao đứng trên người đã cho ra nhiều ứng dụng quan trọng trong các chuyên ngành như đông y, phục hồi chức năng, ngoại khoa, chấn thương chỉnh hình,… Bài viết trình bày xác định mối tương quan giữa thốn xương với một số kích thước dài của bàn tay, chi trên, chiều cao đứng của sinh viên Trường Đại học Y Dược Thái Bình.

NGHIÊN CỨU MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA THỐN XƯƠNG VỚI MỘT SỐ KÍCH THƯỚC BÀN TAY, CHI TRÊN VÀ CHIỀU CAO ĐỨNG TRÊN

SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÁI BÌNH

Vũ Duy Tùng 1 , Trần Thị Hằng 1 , Nguyễn Xuân Kiên 2 , Phạm Thị Thanh Vân 1 TÓM TẮT 14

Đặt vấn đề: Nghiên cứu mối tương quan giữa

thốn xương (chiều dài đốt giữa ngón tay giữa)

với các kích thước dài của bàn tay, chi trên,

chiều cao đứng trên người đã cho ra nhiều ứng

dụng quan trọng trong các chuyên ngành như

đông y, phục hồi chức năng, ngoại khoa, chấn

thương chỉnh hình,… Mục tiêu: Xác định mối

tương quan giữa thốn xương với một số kích

thước dài của bàn tay, chi trên, chiều cao đứng

của sinh viên Trường Đại học Y Dược Thái

Bình Phương pháp nghiên cứu: Mô tả cắt ngang

từ 8/2021 - 3/2022 Chọn mẫu: 620 sinh viên

Trường Đại học Y Dược Thái Bình Kết quả: Các

kích thước thốn xương, chiều dài bàn tay, dài chi

trên, chiều cao đứng ở nam lớn hơn nữ, sự khác

biệt có ý nghĩa thống kê với p < 0,05 Trong đó

thốn xương có mối tương quan vừa với các kích

thước còn lại, trừ dài ngón tay giữa có tương

quan chặt chẽ ở nam giới (r = 0,66) Thốn xương

có tương quan chặt chẽ với dài ngón tay giữa và

dài bàn tay Một số phương trình hồi quy tuyến

tính được xây dựng dựa vào thốn xương: Dntg =

1,511 x Tx + 2,605 cm (chung cho hai giới)

Dntg = 1,280 x Tx + 3,502 cm (nam giới) Dbt =

3,186 x Tx + 6,636 cm (chung cho hai giới)

1 Đại học Y Dược Thái Bình

2

Học viện Quân y

Chịu trách nhiệm chính: Vũ Duy Tùng

Email:k.van222017@gamil.com

Ngày nhận bài: 15/7/2022

Ngày phản biện khoa học: 03/08/2022

Ngày duyệt bài: 19/08/2022

Từ khóa: Thốn xương, nhân trắc bàn tay, chi

trên, chiều cao đứng

SUMMARY CORRELATION OF PHALANX MEDIA

OF MEDIUS FINGER LENGTH WITH SOME ANTHROPOMETRY OF HAND, UPPER LIMBS, AND HEIGHT OF THAI BINH MEDICAL UNIVERSITY

The research of correlation of phalanx media

of medius finger length with some hand anthropometry, upper limbs, and height have produced applications in many important specialties of such as oriental medicine, rehabilitation, surgery, orthopedic trauma Objective: Identify correlation phalanx media of medius finger length with some hand anthropometry, upper limbs, and height of students of Thai Binh University of Medicine and Pharmacy Research method: Description of research progress from August 2021 to March

2022 Sample selection: 620 of students of Thai Binh University of Medicine and Pharmacy Result: Highly significant difference

in men and women mean phalanx media of medius finger length, hand length, upper length, and standing height was observed, p < 0.05 Also observed was a medium correlation between phalanx media of medius finger length and other dimensions, except medius finger length was a strong correlation of men (r = 0,66) Phalanx media of medius finger length had a strong correlation with medius finger length and hand length Regression equation to predict: Medius finger length = 2.605 + (1.511 x Phalanx media

of medius finger length) cm (overall) Medius

finger length = 3.502 + (1.280 x Phalanx media

of medius finger length) cm (men) Hand length

= 6.636 + 3.186 x Phalanx media of medius

finger length) cm (overall)

Keyword: Phalanx media of medius finger

length, hand anthropometry, upper limb, standing

height

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Nghiên cứu mối tương quan giữa thốn

xương (chiều dài đốt giữa ngón tay giữa) với

một số kích thước dài của bàn tay, chi trên,

chiều cao đứng của cơ thể đã cung cấp dữ

liệu nhân trắc quan trọng để làm cơ sở cho

thiết kế, sản suất công cụ lao động, sinh hoạt

và ứng dụng trong các chuyên ngành như

phục hồi chức năng, ngoại khoa, chấn

thương chỉnh hình, hay đặc biệt trong đông y

[1], [2], [3] Trên thế giới có nhiều nghiên

cứu về các kích thước này, tuy nhiên kết quả

là chưa phù hợp khi áp dụng trên người Việt

Nam [4], [5] Ở Việt Nam, các công trình

nghiên cứu về mối tương quan này còn hạn

chế và đã được công bố từ khá lâu [1] Vì

vậy, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài

nhằm: Xác định mối tương quan giữa thốn

xương với một số kích thước dài của bàn tay,

chi trên, chiều cao đứng của sinh viên

Trường Đại học Y Dược Thái Bình

II ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được tiến hành theo phương

pháp mô tả cắt ngang

2.2 Đối tượng nghiên cứu

- Tiêu chuẩn lựa chọn:

Các sinh viên đang học tập trực tiếp tại

Trường Đại học Y Dược Thái Bình

Không có bất thường về cấu trúc giải

phẫu

Không có dị dạng, dị tật bẩm sinh gây ảnh

hưởng đến các kích thước nhân trắc: gù, vẹo, teo cơ, cụt chi…

Không can thiệp hay phẫu thuật tạo hình chi

Không mắc các bệnh lý ảnh hưởng đến sự phát triển về tầm vóc, thể chất của cơ thể Đồng ý tham gia nghiên cứu

- Tiêu chuẩn loại trừ: Các sinh viên không đạt tiêu chuẩn trên

2.3 Cỡ mẫu

- Ước tính số lượng mẫu theo công thức:

n = [6]

- Trong đó:

n: cỡ mẫu tối thiểu

: giá trị từ phân bố chuẩn (ứng với

mức ý nghĩa thống kê = 5% thì =1,96)

 là độ lệch chuẩn

d là mức sai số tuyệt đối chấp nhận

- Qua tính toán chọn  = 0,3 cm, d =0,04

cm, = 0,05 và làm tròn số liệu, n tối thiểu

là 216 Chúng tôi lựa chọn được 620 sinh viên đủ tiêu chuẩn

2.4 Phương tiện nghiên cứu

- Thước kẹp kim loại hiệu KDS mã DC – 150N của Nhật bản, sản xuất tại Trung quốc được phân chia tới 1mm với độ chính xác cao

- Thước dây bằng vật liệu nhựa Acrylic, nhãn hiệu KDS mã F10-20 của Nhật bản, đạt tiêu chuẩn chất lượng ISO 9001: 2001 được phân chia tới 1mm

2.5 Cách đo

1 Thốn xương

(Tx)

Đo chiều dài hai đầu xương đốt giữa ngón giữa phải

2 Dài ngón tay giữa

(Dntg)

Đo từ nếp gấp bàn ngón phải tới đầu mút ngón tay tương ứng

3 Dài gan bàn tay

(Dgbt)

Đo từ giữa nếp gấp cổ tay phải tới giữa nếp gấp bàn ngón giữa

4 Dài bàn tay

(Dbt)

Đo từ nếp gấp cổ tay phải đến đầu mút ngón tay giữa

5 Dài chi trên

(Dct)

Đo từ đầu ngoài cùng mỏm cùng vai phải tới đầu mút ngón

giữa

6

Dài xương cánh

tay (Dxct)

Đo từ bờ trên củ lớn đến mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh

tay phải

7 Dài xương trụ

(Dxt)

Đo từ mỏm khuỷu đến bờ dưới mỏm trâm trụ phải

8 Dài xương quay

(Dxq)

Khoảng cách từ bờ trên chỏm quay đến bờ dưới mỏm trâm

quay phải

9 Chiều cao

(H)

Khoảng cách từ đỉnh đầu đến

mặt đất

2.6 Xử lý số liệu

Kết quả nghiên cứu được lưu trữ bằng

phần mềm Microsoft Excel Các số liệu được

tính toán về giá trị trung bình (X), giá trị nhỏ

nhất (Min), giá trị lớn nhất (Max), độ lệch

chuẩn Std.Deviation (SD), sử dụng thuật toán phù hợp bằng sử dụng phần mềm SPSS 20.0 và phần mềm Microsoft Excel

2.7 Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu

Tất cả đối tượng nghiên cứu được giải

thích cụ thể, rõ ràng về mục đích, nội dung

nghiên cứu để tự nguyện tham gia và hợp tác

tốt trong quá trình nghiên cứu Đối tượng

nghiên cứu có quyền từ chối tham gia nghiên

cứu bất kỳ thời điểm nào trong quá trình nghiên cứu Các thông tin thu thập được đảm bảo giữ bí mật và chỉ phục vụ cho mục đích này

III KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

3.1 Các kích thước của cơ thể

Bảng 3.1 Các kích thước chiều dài của bàn – ngón tay trung bình theo giới

Các kích thước

(cm)

Chung cho hai giới Nam (n = 301) Nữ (n = 319)

p

Thốn xương 3,28 ± 0,23 3,38 ± 0,22 3,18 ± 0,19 < 0,05 Dài ngón tay giữa 7,56 ± 0,48 7,83 ± 0,42 7,31 ± 0,38 < 0,05 Dài gan bàn tay 9,92 ± 0,61 10,35 ± 0,47 9,51 ± 0,41 < 0,05 Dài bàn tay 17,10 ± 1,05 17,82 ± 0,83 16,42 ± 0,74 < 0,05

Nhận xét: Các kích thước chiều dài của

bàn tay trung bình ở nam giới đều lớn hơn nữ

giới, sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê

với p < 0,05 Điều này phù hợp với các

nghiên cứu trên nam giới, nữ giới người Việt

Nam nói chung, cũng như trên nam giới, nữ

giới tại các trường đại học khác nhau [7],

[8], [9]

Khi so sánh với nghiên cứu của Nguyễn

Thị Mỹ Thơ trên nam giới (2015), chúng tôi

nhận thấy kích thước dài ngón tay giữa, dài

gan bàn tay của đề tài (7,83 ± 0,42 và 10,35

± 0,47 cm) lớn hơn kết quả của tác giả này

(7,71 ± 0,59 và 9,63 ± 0,32 cm), sự khác biệt

có ý nghĩa thống kê (p < 0,05) [2] Sự khác

biệt này có thể được giải thích do tầm vóc

của sinh viên Việt Nam đã có sự phát triển

sau hơn 5 năm Có thể đây là kết quả từ

chương trình dinh dưỡng Quốc gia và sự

quan tâm của toàn xã hội đến việc phát triển thể lực cho học sinh, sinh viên Các kích thước dài ngón tay giữa và dài bàn tay trong nghiên cứu của chúng tôi đều thấp hơn so với nghiên cứu của Greiner (1991) trên nam giới Mỹ (8,38 ± 0,54 và 19,41 ± 0,99 cm), p

< 0,05 [5] Sự khác biệt về chủng tộc, điều kiện sống hoặc có thể do thói quen sử dụng công cụ lao động và thói quen chơi thể thao như bóng ném, bóng bầu dục đã tạo ra sự khác biệt này

Kích thước thốn xương trung bình ở đề tài thấp hơn so với kết quả của Bùi Văn Thăng ở

cả hai giới (3,50 ± 0,25 cm ở nam giới và 3,31 ± 0,27 cm ở nữ giới ), sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p < 0,05 [1] Điều này có thể do cỡ mẫu của chúng tôi không tương đồng và lớn hơn so với tác giả

Bảng 3.2 Các kích thước chi trên và chiều cao đứng theo giới

Các kích thước

(cm)

Chung cho hai giới Nam (n = 301) Nữ (n = 319)

p

Dài chi trên 69,09 ± 3,79 71,12 ± 3,48 67,17 ± 3,00 < 0,05 Dài xương cánh tay 28,27 ± 1,87 29,19 ± 1,81 27,40 ± 1,46 < 0,05

Dài xương quay 22,44 ± 1,70 23,62 ± 1,38 21,32 ± 1,13 < 0,05 Dài xương trụ 24,27 ± 1,65 25,33 ± 1,41 23,27 ± 1,17 < 0,05 Chiều cao 164,15 ± 8,14 170,28 ± 6,15 158,36 ± 4,91 < 0,05

Nhận xét: Các kích thước chiều dài của chi trên và chiều cao đứng ở nam giới đều lớn hơn

nữ giới, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p < 0,05

Bảng 3.3 So sánh nhóm kích thước chiều dài của chi trên ở đề tài với nghiên cứu trong nước

Kích

thước

(cm)

Đề tài (n = 301)

Bùi Văn Thăng (n= 99)

Đề tài (n = 319)

Bùi Văn Thăng (n= 112)

Dct 71,12 ± 3,48 72,79 ± 4,92 < 0,05 67,17 ± 3,00 68,29 ± 3,93 < 0,05 Dxct 29,19 ± 1,81 30,41 ± 2,14 < 0,05 27,40 ± 1,46 28,65 ± 2,10 < 0,05 Dxq 23,62 ± 1,38 24,26 ± 2,50 < 0,05 21,32 ± 1,13 22,85 ± 2,40 < 0,05

Nhận xét: Khi so sánh số liệu đề tài với nghiên cứu của Bùi Văn Thăng (2009), nhận thấy

kết quả của chúng tôi là thấp hơn so với tác giả trên ở cả hai giới, (p < 0,05) [1] Tuy nhiên sự khác biệt này cũng chỉ mang tính tham khảo vì đối tượng và cỡ mẫu của chúng tôi không tương đồng

Bảng 3.4 So sánh nhóm kích thước chiều dài của chi trên ở đề tài với nước ngoài

Kích

thước

(cm)

Dct 301 71,12 ± 3,48 - - 319 67,17 ± 3,00 - -

Dxct 301 29,19 ± 1,81 82 31,13 ± 3,58 319 29,19 ± 1,81 120 29,17 ±

2,94

Dxq 301 23,62 ± 1,38 83 29,35 ± 2,15 319 23,62 ± 1,38 120 27,38 ±

1,59

Dxt 301 25,33 ± 1,41 82 30,44 ± 1,66 319 25,33 ± 1,41 52 28,2 ±

1,44

Nhận xét: Qua tính toán bằng kiểm định t- test, chúng tôi thấy các kích thước chiều dài

của chi trên ở đề tài đều nhỏ hơn kết quả nghiên cứu của Ekezie (2015) với p < 0,05 ở cả nam giới và nữ giới [10] Điều này cho thấy, tầm vóc của nhóm nghiên cứu vẫn chưa đạt được tầm vóc tương đương của người Nigeria cách đây trên 5 năm

2 Sự tương quan giữa thốn xương với các kích thước của cơ thể

Bảng 3.5 Mối tương quan giữa thốn xương với từng kích thước

hai giới

Nam (n = 301)

Nữ (n = 319)

Nhận xét: Qua số liệu Bảng 3.5 thấy

rằng, ở từng giới thốn xương có mối tương

quan vừa với các kích thước bàn tay (r từ

0,53 – 0,62), ngoại trừ kích thước dài ngón

tay giữa ở nam giới là có tương quan chặt

chẽ với thốn xương (r = 0,66) Khi phân tích

mối tương quan của thốn xương với các kích

thước dài của chi trên và chiều cao đứng

chúng tôi nhận thấy mức tương quan vừa (r

từ 0,39 – 0,54) Tuy nhiên giữa thốn xương

và dài xương cánh tay chỉ đạt mức tương

quan lỏng lẻo (0,31 ở nam giới và 0,28 ở nữ

giới) Khi xét chung cho hai giới, chúng tôi

thấy mối tương quan giữa thốn xương với

các kích thước đều đạt mức tương quan vừa

Riêng kích thước dài ngón tay giữa và dài bàn tay là có tương quan chặt chẽ với thốn xương (r lần lượt là 0,72 và 0,70)

Theo báo cáo của Bùi Văn Thăng cũng xác định được mối tương quan chặt chẽ của thốn xương với kích thước dài bàn tay (r = 0,663) ở cả hai giới, với phương trình hồi quy tuyến tính của dài bàn tay theo thốn

xương như sau: Dbt = 1,89 x Tx + 13,03 cm

[1]

Như vậy theo nghiên cứu của chúng tôi và tác giả có thể khẳng định kích thước của thốn xương có mối tương quan chặt chẽ với dài bàn tay chung cho hai giới

Bảng 3.6 Phương trình hồi quy tuyến tính của từng kích thước theo thốn xương

Dntg = 1,51 x Tx + 2,60 1,28 x Tx + 3,50 1,22 x Tx + 3,40 Dgbt = 1,72 x Tx + 4,25 1,14 x Tx + 6,48 1,16 x Tx + 5,80 Dbt = 3,18 x Tx + 6,63 2,32 x Tx + 9,96 2,30 x Tx + 9,07 Dct = 10,31 x Tx + 35,20 8,50 x Tx + 42,31 7,73 x Tx + 42,51 Dxct = 3,59 x Tx + 16,44 2,59 x Tx + 20,41 2,10 x Tx + 20,70 Dxq = 4,12 x Tx + 8,87 2,57 x Tx + 14,89 2,27 x Tx + 14,08 Dxt = 4,25 x Tx + 10,28 3,29 x Tx + 14,17 2,38 x Tx + 15,68

Nhận xét: Từ kết quả Bảng 3.6 một lần

nữa khẳng định mối tương quan chặt chẽ

giữa thốn xương với dài chi trên chung cho

cả hai giới Ngoài ra thốn xương cũng có

tương quan chặt chẽ với kích thước dài ngón

tay giữa (Dntg = 1,51 x Tx + 2,60 cm) Đặc

biệt kích thước thốn xương ở nam giới tương

quan chặt chẽ với dài ngón tay giữa (Dntg =

1,28 x Tx + 3,50 cm)

V KẾT LUẬN

Các kích thước thốn xương, chiều dài bàn

tay, dài chi trên, chiều cao đứng ở nam giới

lớn hơn nữ giới, sự khác biệt có ý nghĩa

thống kê với p < 0,05

Trong đó thốn xương có mối tương quan

vừa với các kích thước còn lại, trừ dài ngón

tay giữa có tương quan chặt chẽ ở nam giới

(r = 0,66) Khi xem xét chung trên cả hai

giới, thốn xương có tương quan chặt chẽ với

dài ngón tay giữa và dài bàn tay

Một số phương trình hồi quy tuyến tính

được xây dựng dựa vào thốn xương:

Dntg = 1,511 x Tx + 2,605 cm (chung cho

hai giới)

Dntg = 1,280 x Tx + 3,502 cm (nam giới)

Dbt = 3,186 x Tx + 6,636 cm (chung cho

hai giới)

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bùi Văn Thăng (2009), "Xác định kích thước

của thốn, tìm hiểu mối tương quan thốn với

một số đoạn chi thể ở người Việt Nam trưởng

thành", Luận văn thạc sỹ, Học viện Quân Y

2 Nguyễn Thị Mỹ Thơ (2015), "Nghiên cứu

mối quan hệ giữa các kích thước bàn tay của

nam công nhân tuổi từ 25 đến 30", Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội

3 Đỗ Thị Hoa Ngà (2019), "Nghiên cứu nhân

trắc bàn tay nữ sinh viên phục vụ thiết kế găng tay da", Luận văn thạc sỹ, Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội

4 Sangeeta Dey và Anup Kumar Kapoor (2016) Hand index: An Anthropo-Foresic

Tool for Human Identification in Idia Asian Journal of Science and Applied Technology,

Vol 5, 1–9

5 Greiner Thomas M (1991), Hand anthropometry of US army personnel, No.92/011 Army Natick Research Development and Engineering Center MA., United State

6 Hoàng Văn Minh và Lưu Ngọc Hoạt (2020) Phương pháp chọn mẫu và tính toán

cỡ mẫu trong nghiên cứu sức khoẻ

7 Trần Sinh Vương (2005), "Nghiên cứu một

số đặc điểm hình thái thể lực, dinh dưỡng người Việt Nam trưởng thành ở một số tỉnh Đồng Bằng Bắc Bộ", Luận án tiến sĩ, Trường Đại học Y Hà Nội

8 Ibeachu P.C., Abu E.C., và Didia B.C (2011) Anthropometric Sexual Dimorphism

of Hand Length, Breadth and Hand Indices of University of Port-Harcourt Students 5

9 Jeyaseelan Nadankutty (2016) Estimation

of hand index and sex variations among the University students of Malaysia – An Anthropometric study International Journal

of Humanities and Social Science, 21(1), 32–

37

10 Ekezie J (2005) Somatometric evalution of

long bones of the upper extrimity: a forensic tool Forensic Research & Criminology International Journal, 175–181