QUẢN LÝ HIỆU QUẢ VĂN HÓA HỌC ĐƯỜNG TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

QUẢN LÝ HIỆU QUẢ VĂN HÓA HỌC ĐƯỜNG TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN.QUẢN LÝ HIỆU QUẢ VĂN HÓA HỌC ĐƯỜNG TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN.QUẢN LÝ HIỆU QUẢ VĂN HÓA HỌC ĐƯỜNG TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN.QUẢN LÝ HIỆU QUẢ VĂN HÓA HỌC ĐƯỜNG TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN.QUẢN LÝ HIỆU QUẢ VĂN HÓA HỌC ĐƯỜNG TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN.QUẢN LÝ HIỆU QUẢ VĂN HÓA HỌC ĐƯỜNG TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN.QUẢN LÝ HIỆU QUẢ VĂN HÓA HỌC ĐƯỜNG TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN.QUẢN LÝ HIỆU QUẢ VĂN HÓA HỌC ĐƯỜNG TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN.QUẢN LÝ HIỆU QUẢ VĂN HÓA HỌC ĐƯỜNG TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN.QUẢN LÝ HIỆU QUẢ VĂN HÓA HỌC ĐƯỜNG TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN.QUẢN LÝ HIỆU QUẢ VĂN HÓA HỌC ĐƯỜNG TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HỌC VIỆN QUẢN LÝ GIÁO DỤC

TIỂU LUẬN CUỐI KHÓA

Lớp bồi dưỡng cán bộ quản lý Khoa, Phòng trường Đại học

tổ chức tại Trường Đại học Sư phạm – Đại học Thái Nguyên

QUẢN LÝ HIỆU QUẢ VĂN HÓA HỌC ĐƯỜNG TRONG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM - ĐHTN

Học viên: Dương Ngọc Toàn

Thái Nguyên, tháng 08 năm 2019

1 Lý do lựa chọn chủ đề tiểu luận

Văn hoá học đường là một loại hình văn hoá được hiểu theo nghĩa hẹp, cũngnhư khi ta nói đến văn hoá đạo đức, văn hoá chính trị, văn hoá nghệ thuật, vănhoá ngoại giao, văn hoá kinh tế Văn hóa học đường là một thuật ngữ khoa họccòn mới mẻ nhưng lại đang là một vấn đề thực tiễn có tính cấp thiết, nhận được sựquan tâm của xã hội, của những nhà quản lý giáo dục

Văn hoá học đường có vị trí và tầm quan trọng đặc biệt trong đời sống vănhóa xã hội, trong hoạt động giáo dục nhà trường bởi vì nó tham gia trực tiếp vàoquá trình hoàn thiện nhân cách sinh viên, là nhân tố quan trọng góp phần thựchiện sứ mạng, mục tiêu đào tạo và thương hiệu của các trường đại học Quá trìnhCNH, HĐH đất nước trong điều kiện Việt Nam hội nhập ngày càng sâu rộng vàothế giới như hiện nay đòi hỏi chất lượng nguồn lực lao động ngày càng cao hơntrước, do đó GDVHHĐ trong các trường đại học trở thành một trong những vấn

đề thời sự được xã hội quan tâm Văn hoá học đường là sản phẩm văn hóa tinhthần của xã hội, của tập thể người trong mỗi trường học và được biểu hiện thôngqua nhận thức, thái độ, hành vi ứng xử văn hóa của cá nhân, tổ chức bộ máy hoạtđộng của nhà trường Văn hóa học đường là hệ thống những giá trị, những chuẩnmực vật chất và tinh thần được tích lũy qua quá trình phát triển của nhà trường.Những giá trị đó tác động trực tiếp đến nhận thức, thái độ, hành vi của các thànhviên nhằm tạo nên môi trường văn hóa chuẩn mực, phù hợp với mục đích giáodục và tạo nên bản sắc riêng cho mỗi tổ chức sư phạm

Văn hoá học đường liên quan đến toàn bộ đời sống vật chất, tinh thần củamột nhà trường Nó biểu hiện trước hết trong sứ mạng, triết lý, chiến lược, mụctiêu, hệ thống các giá trị, chuẩn mực cốt lõi, phong cách lãnh đạo, quản lý bầukhông khí dân chủ, tinh thần sáng tạo Sau đó VHHĐ được biểu lộ thành hệ thốngcác chuẩn mực, các giá trị, niềm tin, quy tắc ứng xử được xem là tốt đẹp và đượcmỗi thành viên trong nhà trường chấp nhận Văn hoá học đường là môi trường đểgiáo dục và rèn luyện nhân cách con người, đặc biệt là thế hệ trẻ Nếu môi trường

học đường bị “ô nhiễm” thì nhà trường không thực hiện được chức năng truyềntải tri thức, các giá trị, chuẩn mực văn hóa đến thế hệ trẻ Trong môi trường đạihọc hiện nay, đa số các chủ thể tham gia vào quá trình giáo dục vẫn giữ được cácgiá trị, nét đẹp của nền giáo dục truyền thống, đặc biệt chuẩn mực đạo đức yêutrò, kính thầy vẫn là tư tưởng chủ đạo.

Bên cạnh đó, trước những tác động của mặt trái kinh tế thị trường, sự bùng

nổ của công nghệ thông tin, đặc biệt sự du nhập của văn hóa phương Tây đã làmcho môi trường đại học bị biến đổi, đạo đức của một bộ phận giảng viên đang bịxuống cấp, nảy sinh nhiều hiện tượng tiêu cực trong giảng đường đại học Có thểnói môi trường đại học là một xã hội thu nhỏ, ở ngoài xã hội có tệ nạn gì thì ởtrong môi trường đại học có tiêu cực đó Sự vi phạm các chuẩn mực đạo đức, vănhóa trong môi trường đại học diễn biến phức tạp, ảnh hưởng tiêu cực đến sự pháttriển của xã hội Do vậy, vấn đề quản lý hiệu quả giáo dục văn hóa học đường hiệnnay ở các trường Đại học trong cả nước là hết sức cần thiết, và trường Đại họcHồng Đức cũng không ngoại lệ Muốn quản lý hiệu quả văn hóa học đường chosinh viên thì vai trò của giảng viên là vô cùng quan trọng

2 Tình hình thực tế việc quản lý hiệu quả văn hóa học đường cho sinh viên trường Đại học Sư phạm – Đại học Thái Nguyên

2.1 Quan niệm về văn hóa học đường

Văn hoá học đường là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá sựphát triển của một nền giáo dục, trong môi trường này tất cả các chủ thể tham gia

từ người học đến nhà quản lý, giáo viên, nhân viên đều phải tuân thủ pháp luật,quy định, rèn luyện đạo đức, lối sống Nếu môi trường học đường không giữđược nền nếp, giá trị, chuẩn mực, thầy không ra thầy, trò không ra trò thì nhàtrường không thể thực hiện được chức năng truyền tải, giáo dục văn hóa

Để xây dựng văn hóa học đường cần thực hiện đồng bộ từ cơ chế, chínhsách, pháp luật, quy định đến việc giữ đúng chuẩn mực đạo đức, văn hóa của mỗichủ thể tham gia vào quá trình giáo dục Có thể nói, khái niệm văn hóa học đường

là một khái niệm còn mới ở Việt Nam, đến nay có một số nghiên cứu cũng bước

đầu đề cập đến khái niệm này: “Văn hoá học đường là hệ thống những giá trị vật

chất và tinh thần được hình thành và tích luỹ trong lịch sử bao gồm những suy nghĩ, quan niệm thói quen, tập quán, tư tưởng, luật pháp nhằm thiết lập mối quan hệ giữa thầy, trò và các thành viên có liên quan để việc dạy và học đạt kết quả cao” Ở một khía cạnh khác, khái niệm văn hóa học đường được đề cập đến ở

những nội dung cụ thể hơn “Văn hóa học đường là toàn bộ yếu tố vật chất (giảng

đường, phòng thí nghiệm, xưởng thực hành, không gian, cảnh quan) đảm bảo tính thẩm mỹ, giáo dục, góp phần tạo nên môi trường và phương tiện giáo dục tốt nhất; nội quy, quy chế của nhà trường phù hợp với chuẩn mực văn hóa chung của

xã hội, phù hợp với nội quy, quy định của môi trường học đường đảm bảo cho các hoạt động trong trường học diễn ra lành mạnh, đạt mục tiêu giáo dục là đào tạo những con người toàn diện, có đủ đức, trí, mỹ, thể, có tri thức và có hoài bão khát vọng vươn lên Như vậy, nhìn chung khái niệm văn hóa học đường được biểu hiện

ở một số nội dung sau: Văn hóa học đường là khái niệm đề cập đến toàn bộ hoạtđộng vật chất, tinh thần của một nhà trường; biểu hiện trước hết ở hệ thống các giátrị, chuẩn mực, niềm tin, quy tắc ứng xử tốt đẹp giữa các chủ thể trong môi trườnggiáo dục; đóng góp tích cực vào quá trình hoàn thiện, phát triển nhân cách ngườihọc, hướng đến các giá trị chân, thiện, mỹ

2.2 Văn hóa học đường là văn hóa ứng xử trong các mối quan hệ giữa các thành viên trong nhà trường.

Văn hóa học đường được biểu hiện tập trung nhất, rõ nhất ở hành vi ứng xử của các thành viên trong không gian trường học, tham gia vào hoạt động giáo dục đào tạo trong nhà trường, là lối sống văn minh trong trường học thể hiện trên mấy mặt sau:

Trong quan hệ với môi trường tự nhiên, các thành viên trong nhà trường phải hình thành thói quen giữ gìn và bảo vệ, làm đẹp cảnh quan tự nhiên của nhà trường Có ý thức giữ gìn vệ sinh chung, có ý thức trách nhiệm trong việc giữ gìn, bảo vệ của công (trang thiết bị trường học), có ý thức tiết kiệm trong sử dụng trangthiết bị phục vụ giảng dạy học tập

Trong quan hệ xã hội ở nhà trường, quan hệ giữa các thành viên thực sự phải là quan hệ có văn hóa, lịch sự Phải có sự tôn trọng lẫn nhau giữa các thành viên (lãnh đạo quản lý, giảng viên, sinh viên và cán bộ, viên chức), tiếp đó là đoàn kết, nhất trí trong việc thực hiện mục tiêu đào tạo Ngoài quan hệ mang tính chất hành chính bắt buộc đó còn có quan hệ tình người.

+ Ứng xử của thầy, cô giáo với sinh viên: Được thể hiện như sự quan tâmđến học sinh, sinh viên, biết tôn trong người học, biết phát hiện ra ưu điểm, nhượcđiểm người học để chỉ bảo… Thầy, cô luôn gương mẫu trước học sinh, sinh viên

+ Ứng xử của học sinh, sinh viên với thầy, cô giáo thể hiện bằng sự kínhtrọng, yêu quí của người học với thầy, cô giáo Trân trọng những tri thức, kỹ năng

và sự chỉ dẫn giáo dục của thầy, cô và thực hiện điều đó tự giác, có trách nhiệm

+ Ứng xử giữa lãnh đạo, quản lý với giáo viên, nhân viên thể hiện ngườilãnh đạo phải có năng lực tổ chức các hoạt động giáo dục Người lãnh đạo có lòng

vị tha, độ lượng, tôn trọng giáo viên, nhân viên xây dựng được bầu không khí dânchủ , tôn trọng trong tập thể nhà trường

+ Ứng xử giữa các đồng nghiệp, học sinh, sinh viên với nhau phải thể hiệnqua cách đối xử mang tính tôn trọng, tin tưởng,thân thiện, giúp đỡ lẫn nhau

+ Tất cả các ứng xử trong nhà trường là nhằm xây dựng một môi trườngsống văn minh, lịch sự trong nhà trường

Mục tiêu chung nhất của văn hóa học đường là xây dựng trường học lànhmạnh, các mối quan hệ thân thiện và nâng cao chất lượng giáo dục, phát triểnthương hiệu của nhà trường

Trên cơ sở mục tiêu đào tạo chung ở bậc đại học, mỗi trường học có mụctiêu, nội dung văn hóa học đường của trường mình Căn cứ hoàn cảnh cụ thể, điềukiện của mình mà các trường xây dựng một hệ chuẩn mực, giá trị phù hợp đượccác thành viên trong nhà trường cùng tham gia xây dựng với những biện pháp tổchức thực hiện Hệ chuẩn mực, giá trị đó phải tương hợp với một mức độ nhất địnhvới các giá trị truyền thống và thời đại Hệ giá trị làm nên cốt lõi của VHHĐ sẽ làchuẩn mực để mọi thành viên đồng thuận, là cơ sở xác định nội dung, lấy đó làmmục tiêu phấn đấu, thước đo thành quả của bản thân, của lớp, của trường, đặc biệt

về mặt đạo đức xã hội, giá trị nhân cách… thường được gọi là dạy người bên cạnhdạy chữ, dạy nghề Hệ giá trị của mỗi trường là yếu tố cốt lõi của thương hiệu nhàtrường, của cơ sở giáo dục Từ đây, từng người và tập thể phát huy sở trường, tiềmnăng của mình.

Thực tế những năm vừa qua, môi trường giáo dục đại học của Việt Nam cónhiều biểu hiện tiêu cực Tuy nhiên, có một điểm đáng lưu ý là sự vi phạm văn hóahọc đường thời gian qua không chỉ xuất phát từ phía người học mà không ít trườnghợp nó đến từ những người thầy, người cô, những người đáng lẽ phải là những

“khuôn mẫu” đạo đức, văn hóa trong môi trường giáo dục Như vậy, để đánh giákhách quan, toàn diện hiện tượng vi phạm văn hóa học đường phải xét toàn diệncác chủ thể tham gia vào quá trình giáo dục như nhà quản lý, nhà giáo, nhân viên,học sinh, sinh viên, từ pháp luật đến quy định của nhà trường…Trong đó giảngviên đóng vai trò quan trọng

Câu hỏi xuất phát của vấn đề nghiên cứu rằng tại sao tác giả lại nhấn mạnhđến vai trò của giảng viên khi xây dựng văn hóa học đường? Như chúng ta đã biết,trường đại học là nơi xây dựng môi trường văn hóa, truyền tải văn hóa, mà ngườigiữ trọng trách cơ bản ở đây chính là giảng viên, bởi vậy để tạo nên một nhân cách

có văn hóa thì trước hết, nhà giáo dục phải là người có văn hóa Thực tế đã chứngminh, muốn có trò giỏi, trò ngoan thì trước hết, thầy phải giỏi, phải chuẩn mực, bởivậy C Mác đã nhấn mạnh rằng, bản thân “nhà giáo dục cũng cần phải được giáodục" Còn Chủ tịch Hồ Chí Minh thì lại nhấn mạnh: “thầy tốt thì ảnh hưởng tốt,thầy xấu thì ảnh hưởng xấu” Nhà trường không chỉ là nơi dạy chữ, mà còn là nơidạy người, dạy cách ứng xử, lối sống có văn hóa, có đạo đức nên vai trò của ngườithầy rất quan trọng và không phải người nào cũng có thể làm thầy “thầy phải xứngđáng là thầy, thầy phải được lựa chọn cẩn thận vì không phải ai cũng làm thầyđược”, thầy “phải là kiểu mẫu về mọi mặt, tư tưởng, đạo đức, lối làm việc” Nhưvậy có thể thấy, các nhà lý luận mác xít đều khẳng định phương pháp nêu gươngcủa người thầy trong môi trường giáo dục

2.3 Một số biểu hiện vi phạm văn hóa học đường của giảng viên trong môi trường Đại học Sư phạm – ĐH Thái Nguyên hiện nay

Dân tộc Việt Nam đã đúc rút được chân lý “không thầy đố mày làm nên”nhưng cũng rất biện chứng khi khẳng định “Thượng bất chính, hạ tất loạn”,

“Người trên ở chẳng chính ngôi; Khiến cho kẻ dưới chúng tôi hỗn hào” hay muốn

trò “tôn sư” thì trước hết thầy phải “trọng đạo” Đứng trên quan điểm biện chứng,hiện tượng tiêu cực nảy sinh trong môi trường đại học hiện nay không thể vàkhông nên đổ lỗi tất cả cho sinh viên, có thể nói đó là cách nhìn phiến diện, bởi vì,những lỗi đó có thể bắt nguồn từ sự thiếu trách nhiệm, từ sự vi phạm văn hóa họcđường của chính giảng viên Đánh giá về hiện tượng này, Chiến lược phát triểngiáo dục đã khẳng định, hiện nay “vẫn còn một bộ phận nhỏ nhà giáo và cán bộquản lý giáo dục có biểu hiện thiếu trách nhiệm và tâm huyết với nghề, vi phạmđạo đức và lối sống, ảnh hưởng không tốt tới uy tín của nhà giáo trong xã hội” Cóthể khái quát một số biểu hiện vi phạm văn hóa học đường của một bộ phận giảngviên hiện nay:

- Vi phạm đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước: Đã là giảng viên

đại học, là người có trình độ cao, được Đảng và Nhà nước tạo điều kiện để học tập,nâng cao trình độ chuyên môn, thậm chí hàng năm, Nhà nước còn phải bỏ ngânsách để đưa giảng viên đi đào tạo ở nước ngoài Với trình độ cao, đáng lẽ giảngviên phải là người hiểu biết, tích cực truyền bá đường lối, chính sách, pháp luậtcủa Đảng và Nhà nước đến người học, phải tích cực truyền bá tri thức khoa họcgiúp phát triển nền giáo dục nước nhà, giáo dục tinh thần yêu nước, đạo đức cáchmạng Tuy nhiên, hiện nay có một bộ phận giảng viên do sự suy thoái về tư tưởng,chính trị, đạo đức, lối sống… bởi sự tác động của chiến lược “Diễn biến hòa bình”,bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch nên vô tình hay hữu ý vi phạm chuẩn mựcđạo đức nhà giáo, vi phạm chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước Thiếtnghĩ, trong điều kiện hiện nay, Đảng ta ngoài việc tăng cường xây dựng chỉnh đốn

để làm tốt vai trò lãnh đạo thì cũng cần phải loại bỏ những phần tử thoái hóa, biếnchất ra khỏi Đảng, đồng thời các cơ quan, đoàn thể cũng phải cho thôi việc, chấm

dứt hợp đồng lao động với những kẻ suy thoái về đạo đức, lối sống, tham ô, thamnhũng, xuyên tạc đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước Đặc biệtđối với giảng viên, là người truyền thụ tri thức, đạo đức, nhân cách, ảnh hưởng đếnnhiều thế hệ càng cần phải đặt ra yêu cầu cao về phẩm chất chính trị, tư tưởng,trình độ, năng lực, nếu họ thoái hóa, biến chất sẽ làm vẩn đục, đầu độc nhân cáchcủa nhiều thế hệ, do đó, cần phải loại bỏ ra khỏi môi trường giáo dục Chủ tịch HồChí Minh đã từng khẳng định: “Óc những người tuổi trẻ trong sạch như một tấmlụa trắng, nhuộm xanh thì nó sẽ xanh, nhuộm đỏ thì nó sẽ đỏ, vì vậy sự học tập ởnhà trường có ảnh hưởng rất lớn cho tương lai của thanh niên và tương lai củathanh niên là tương lai của nước nhà”.

- Vi phạm các quy định về văn hóa trang phục: Trong giảng đường đại học,

giảng viên không chỉ là người truyền thụ kiến thức mà còn là tấm gương về đạođức để sinh viên noi theo từ trang phục đến giao tiếp, ứng xử… Trong đó, trangphục đến trường của mỗi giảng viên cũng là một yếu tố tác động đến suy nghĩ,nhận thức, lối sống của sinh viên Nếu giảng viên ăn mặc thiếu nghiêm túc, điđứng, ngôn ngữ thiếu chuẩn mực… sẽ ảnh hưởng không tốt đến môi trường giáodục vốn lấy đạo đức, lễ nghĩa, nghi thức làm trọng Có một mâu thuẫn ở đây là, đốivới giáo dục phổ thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo qui định tất cả học sinh phải mặcđồng phục, trong khi đó, các thầy cô giáo (không có quy định bắt buộc) lại đượcmặc tự do, theo sở thích Đối với bậc đại học, chỉ có một số trường quy định sinhviên, giảng viên phải mặc đồng phục, còn đại đa số là không có quy định, đặc biệt

là đối với giảng viên Tại Trường Đại học Sư phạm – ĐH Thái Nguyên, điều 6 quyđịnh đối với cán bộ, viên chức phải “đeo thẻ cán bộ, viên chức, trang phục gọngàng, lịch sự, đi giày hoặc dép có quai hậu” Tuy nhiên, thực tế cho thấy có không

ít giảng viên tự cho mình đặc quyền là không phải đeo thẻ công chức, điều đángbuồn hơn là nó diễn ra không chỉ ở giảng viên mà còn ở cả cán bộ - giảng viên.Khi lên lớp, giảng viên nào cũng giao giảng về quy định, đặt ra hết quy định nàyđến quy định khác đối với sinh viên tuy nhiên, có một quy định tối thiểu là đeo thẻđến công sở thì giảng viên đó cũng không thực hiện được, vậy giảng viên đó còngiáo dục được ai nữa? Còn về trang phục, nếu chú ý quan sát chúng ta cũng sẽ

không khó để bắt gặp những hình ảnh giảng viên, đặc biệt là giảng viên trẻ cótrang phục “kiệm vải”, mong manh lên giảng đường…

- Vi phạm quy định về thời gian lên lớp, thời gian công bố điểm: Giờ vào

lớp, giờ giải lao, giờ kết thúc đều ghi rõ trong quy định của Nhà trường và đượcghi rõ trong phòng chờ giảng viên nhưng có không ít giảng viên không thực hiệnquy định này Khi vào lớp nhiều giảng viên không cho sinh viên vào muộn, đưa raquy định về trừ điểm chuyên cần khi đến muộn, khi nghỉ không có lý do nhưng cómột thực tế là có một bộ phận không nhỏ giảng viên thường xuyên đến muộn vàvào lớp muộn, ra giải lao rất lâu nhưng lại cho về sớm so với thời gian quy định

Có thể nói bộ phận giảng viên này đã không tận tâm với nhiệm vụ lên lớp, khônglàm tròn trách nhiệm của giảng viên khi lên giảng đường Thậm chí có giảng viên

có việc (nếu là đột xuất) có lẽ cũng không cần bàn nhưng thực tế có những việckhác vẫn có thể xếp lại được nhưng họ sẵn sàng cho nghỉ mà không báo lại cho Bộmôn biết để sau này dạy bù sau, với họ ưu tiên số một chưa phải là việc lên lớp.Thử hỏi lớp có sĩ số một trăm sinh viên, có những sinh viên ở xa đi học nhưng khiđến lớp nhận được một tin ngắn “thầy cô ốm”, với ứng xử của giảng viên như vậy,

họ sẵn sàng hy sinh thời gian, công sức, tiền bạc của số đông sinh viên để thuận lợicho công việc riêng của họ Việc này không loại trừ khả năng, có một số giảngviên còn lợi dụng khe hở trong quản của nhà trường, vì dạy bù rất khó thanh tranên có thể cho lớp về sớm chăng? Những việc đó có lẽ chỉ những sinh viên –người trong cuộc, là nạn nhân của sự tùy tiện đó mới hiểu rõ được Văn hóa họcđường được nhà trường đặt ra nhưng chính người thực hiện nó - giảng viên đã viphạm một cách trắng trợn những chuẩn mực tối thiểu, thử hỏi làm sao sinh viênkhông vi phạm văn hóa học đường, không coi thường giảng viên

Có lẽ cũng xuất phát từ thực tế nhiều giảng viên không hoàn thành thời giannộp điểm về Khoa/ Bộ môn, từ đó nộp chậm lên Phòng Đào tạo đúng thời hạn nênNhà trường đã đưa ra quy định giảng viên phải nộp điểm về Khoa/ Bộ môn sau 7ngày thi Tuy nhiên, thực tế có một bộ phận không nhỏ giảng viên vi phạm điềunày, thậm chí có giảng viên vi phạm thường xuyên nhưng không bị xử lý Đặc biệt,

thông thường buổi học cuối cùng của môn học, giảng viên phải công bố công khaiđiểm giữa kỳ, điểm chuyên cần của sinh viên, tuy nhiên, điều tối thiểu này cũng cógiảng viên cố tình không thực hiện… Việc chậm công bố điểm của sinh viên cóthể ảnh hưởng đến kết quả xét tốt nghiệp, xét học bổng của sinh viên và không loạitrừ có thể nảy sinh tiêu cực trong quá trình chấm điểm của giảng viên Thực tế hiệnnay, trong môi trường đại học, có một bộ phận giảng viên chỉ xem nghề dạy là

“công cụ” kiếm sống, thậm chí sẵn sàng bán rẻ nhân cách để “đổi điểm lấy tiền”,

“đổi điểm lấy tình” như báo chí đã thông tin Hiện tượng này có thể chưa trở thànhphổ biến nhưng cũng không còn là hiện tượng “con sâu bỏ rầu nồi canh” nữa Do

đó, cần phải “chú trọng nâng cao đạo đức nghề nghiệp, tác phong và tư cách củađội ngũ nhà giáo để làm gương cho học sinh, sinh viên” Có thể khẳng định, nếugiảng viên thực sự tôn trọng sinh viên, có tinh thần trách nhiệm với nghề nghiệpthì sẽ không có những hành động vi phạm quy chế về học và thi cử như vậy Chính

sự vi phạm quy định lên lớp, thi và chấm thi của một bộ phận giảng viên đã ảnhhưởng xấu đến tâm lý, tình cảm, động lực, động cơ học tập, phấn đấu của sinhviên

- Vi phạm sự phân công của Bộ môn khi lên lớp: Bên cạnh sự tùy tiện về

thời gian lên lớp, còn có một vi phạm khác của giảng viên mà các trường ít quantâm Hiện nay, sinh viên đăng ký theo tín chỉ, khi đăng ký môn học sinh viên đãlựa chọn giảng viên dạy môn học đó Tuy nhiên, có những giảng viên rất “hồnnhiên” vì một lý do nào đó như ở xa, dạy tiết 1, đi học nước ngoài… nên đã chủđộng đổi lớp cho giảng viên khác Điều này cũng tác động lớn đến tâm lý, tìnhcảm của sinh viên khi vào học môn học, họ bị rơi vào tình trạng “hẫng hụt”, “bịlừa”, “treo đầu dê bán thịt chó”… sinh viên không biết kêu ai mà chỉ biết than vãnvới nhau “đăng ký cô này nhưng lại được học cô khác” Với cách ứng xử tùy tiệncủa một số giảng viên như vậy đã vô tình vi phạm quyền dân chủ của sinh viên làđược lựa chọn giảng viên khi học, ảnh hưởng đến tâm lý, kết quả học tập của sinhviên, lỗi này thuộc về giảng viên, Bộ môn và Ban Quản lý đào tạo nhưng trước hết

là thuộc về giảng viên Giảng viên cần tôn trọng người học, trong đó có quyềnđược lựa chọn giảng viên trong quá trình học Từ thực tế là có một bộ phận nhỏ

giảng viên do trình độ, năng lực, phẩm chất hạn chế nên đã tạo ra điều tiếng khônghay cho Bộ môn, Khoa, có sinh viên khi xin mở lớp đặc biệt đã đề nghị từ chối họcmột số giảng viên, nếu Bộ môn quyết tâm phân công cho giảng viên đó thì sinhviên đó miễn cưỡng chấp nhận và không thực hiện các bước tiếp theo để mở lớpđặc biệt.

- Bảo thủ, không đổi mới hoặc lạm dụng đổi mới phương pháp giáo dục: Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đang thực hiện đổi mới căn bản,

toàn diện giáo dục đại học, trong đó có nội dung đổi mới phương pháp giáo dục.Phương pháp giáo dục được sử dụng phổ biến hiện nay là “lấy người học làmtrung tâm”, với mục tiêu là biến quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục, quátrình đào tạo thành quá trình tự đào tạo, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạocủa người học Giảng viên không còn đóng vai trò là người truyền thụ tri thức màchủ yếu giữ vai trò là người định hướng, gợi mở Thấy được những tồn tại, yếukém của giáo dục và đào tạo những năm qua, Đảng ta đã khẳng định cần phải “tiếptục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tínhtích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắcphục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học,cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới trithức, kỹ năng, phát triển năng lực” Trước tiên cần khẳng định, để đổi mới phươngpháp giáo dục phụ thuộc vào nhiều yếu tố từ cơ sở vật chất của nhà trường; nănglực, trình độ, phương pháp giảng dạy của giảng viên; điểm đầu vào, năng lực, trình

độ nhận thức của sinh viên… đồng thời, nó còn phụ thuộc vào nội dung chươngtrình của từng môn học để lựa chọn và triển khai phương pháp giảng dạy cho phùhợp với từng nội dung… Tuy nhiên, thực tế phương pháp giáo dục này đang “biếntướng” thành nhiều hình thức khác nhau:

Đối với bộ phận giảng viên “thủ cựu”, họ phê phán phương pháp giáo dụclấy người học làm trung tâm Họ vẫn tiếp tục với phương pháp lấy người dạy làmtrung tâm: Giảng viên chủ yếu sử dụng phương pháp thuyết trình, giảng viên nóisinh viên ghi, giảng viên trình bày toàn bộ nội dung bài học, tranh thủ truyền thụ

vốn hiểu biết và kinh nghiệm của mình Trong khi đó, sinh viên tiếp thu thụ động,

cố hiểu và nhớ những điều giảng viên đã giảng, trả lời những câu hỏi giảng viênnêu ra về những vấn đề đã dạy Thực tế cho thấy, có không ít giảng viên hiện naykhông thể đổi mới phương pháp giáo dục do hạn chế về năng lực, trình độ, phươngpháp và mắc vào căn “bệnh” bảo thủ, ngại khó, ngại khổ để chuyển sang phươngpháp mới Bộ phận giảng viên có tư tưởng bảo thủ này còn khá nhiều và xem ra họcũng “tâm huyết” với sinh viên, họ chỉ sợ đổi mới phương pháp giảng dạy thì sinhviên không thể tự học được Do đó, những giờ học trên lớp, họ chỉ tập trung giúpsinh viên chép được những kiến thức ngắn hơn giáo trình, thời gian để mở rộng vàđào sâu kiến thức gần như không có và đối với nhiều sinh viên thụ động, thì họcũng thích phương pháp giảng dạy “truyền thống” này vì không phải tư duy nhiều

và không phải đọc tài liệu Trong thời đại cách mạng khoa học phát triển nhanh, vịtrí, vai trò của giảng viên đã thay đổi nhiều so với truyền thống Trong nền giáodục truyền thống, người thầy là người nắm toàn bộ tri thức trong sách “Thánhhiền” nên phương pháp dạy học lấy người dạy làm trung tâm là phù hợp Hiện nay,đặc biệt với chủ trương đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đại học, với cuộccách mạng khoa học và công nghệ đang phát triển như vũ bão, nếu giảng viên vẫngiữ phương pháp giảng dạy truyền thống sẽ không còn phù hợp Đặc biệt với hìnhthức đào tạo tín chỉ đang triển khai ở nhiều trường đại học, cao đẳng, thời gian lênlớp của sinh viên rất ít, chủ yếu là thời gian tự học, tự nghiên cứu mà giảng viênkhông thay đổi phương pháp thì sẽ triệt tiêu mọi động lực học tập, nghiên cứu củasinh viên, lên lớp mà giảng viên vẫn sử dụng những câu quen thuộc như “ghi đi”,

“chép đi”, v.v thì làm sao phát huy được năng lực chủ động, sáng tạo của sinhviên, và thực chất đó cũng không phải là giáo dục đại học mà cùng lắm mới chỉdừng lại ở “giáo dục cấp 4” mà thôi

Đối với bộ phận giảng viên “cấp tiến” thì triệt để sử dụng phương pháp giáodục lấy người học làm trung tâm Ở phương pháp này, giảng viên coi trọng việc tổchức cho sinh viên hoạt động độc lập hoặc theo nhóm (thảo luận, làm thínghiệm…) thông qua đó sinh viên vừa chủ động nắm tri thức, kĩ năng mới, đồngthời được rèn luyện về phương pháp tự học, làm quen với phương pháp nghiên