Tổ chức thực hiện phát triển chương trình đào tạo đại học khối ngành Sinh học tại trường Đại học Sư phạm đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục.Tổ chức thực hiện phát triển chương trình đào tạo đại học khối ngành Sinh học tại trường Đại học Sư phạm đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục.Tổ chức thực hiện phát triển chương trình đào tạo đại học khối ngành Sinh học tại trường Đại học Sư phạm đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục.Tổ chức thực hiện phát triển chương trình đào tạo đại học khối ngành Sinh học tại trường Đại học Sư phạm đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục.Tổ chức thực hiện phát triển chương trình đào tạo đại học khối ngành Sinh học tại trường Đại học Sư phạm đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục.Tổ chức thực hiện phát triển chương trình đào tạo đại học khối ngành Sinh học tại trường Đại học Sư phạm đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục.Tổ chức thực hiện phát triển chương trình đào tạo đại học khối ngành Sinh học tại trường Đại học Sư phạm đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục.Tổ chức thực hiện phát triển chương trình đào tạo đại học khối ngành Sinh học tại trường Đại học Sư phạm đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục.Tổ chức thực hiện phát triển chương trình đào tạo đại học khối ngành Sinh học tại trường Đại học Sư phạm đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục.Tổ chức thực hiện phát triển chương trình đào tạo đại học khối ngành Sinh học tại trường Đại học Sư phạm đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HỌC VIỆN QUẢN LÝ GIÁO DỤC
TIỂU LUẬN CUỐI KHÓA LỚP BỒI DƯỠNG LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ CẤP PHÒNG
THUỘC ĐƠN VỊ SỰ NGHIÊP CÔNG LẬP TỔ CHỨC TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM - ĐH THÁI NGUYÊN
Tên tiểu luận
Tổ chức thực hiện phát triển chương trình đào tạo đại học khối ngành Sinh học tại trường Đại học Sư phạm đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục
Học viên: Vũ Thị Thu Thủy
Trang 2Phần 1 MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn chủ đề
Phát triển chương trình đào tạo là quá trình hay xây dựng tất cả các mônhọc trong một khoá học cụ thể Nó bao gồm các hoạt động như: thiết kế nội dung,lập kế hoạch, ứng dụng thử nghiệm và nghiên cứu khoa học nhằm đưa ra nhữngchương trình đào tạo mới hoặc cải thiện những chương trình đào tạo đã có Nhưvậy theo cách định nghĩa này, phát triển chương trình đào tạo bao hàm cả việc biênsoạn hay xây dựng một chương trình mới hoặc cải tiến một chương trình đào tạohiện có
Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam(khoá XI) đã thông qua Nghị quyết số 29/NQ-TW ngày 4 tháng 11 năm 2013 vềđổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá,hiện đại hoá trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hộinhập quốc tế; Quốc hội khóa 13 cũng ban hành Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày
28 tháng 11 năm 2014 về đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổthông, góp phần đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo Ngày 27 tháng 3năm 2015, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 404/QĐ-TTg phêduyệt Đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông
Mục tiêu đổi mới của Quốc hội quy định trong Nghị quyết 88/2014/QH13
đó là: “Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyểnbiến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạychữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng vềtruyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất vànăng lực, hài hoà đức, trí, thể, mĩ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi họcsinh.”
Khoa Sinh học là một trong 7 khoa đầu tiên của Nhà trường Sự phát triểncủa Khoa Sinh học gắn liền với truyền thống hơn 54 năm của Nhà trường Trải quachặng đường hơn nửa thế kỷ, Khoa Sinh học đã đạt được nhiều thành tựu tronggiảng dạy và NCKH Nhiệm vụ chính của Khoa Sinh học là đào tạo cử nhân sưphạm Sinh học để cung cấp đội ngũ giáo viên dạy Sinh học cho các trường THPT,
Trang 3THCS; đặc biệt là các trường thuộc địa bàn các tỉnh miền núi và trung du phía Bắc;đào tạo ThS và TS Ngoài ra, Khoa Sinh học còn tham gia bồi dưỡng nâng caonăng lực giảng dạy cho giáo viên Sinh học ở các trường THPT; THCS khu vựcmiền núi phía Bắc Vì vậy, vấn đề phát triển chương trình là vô cùng cần thiết đểđào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng nhu cầu xã hội
Xuất phát từ yêu cầu, nhiệm vụ về đổi mới giáo dục, căn cứ vào thực tiễn của
trường, tôi lựa chọn chủ đề: "Tổ chức thực hiện phát triển chương trình đào tạo đại học khối ngành Sinh học tại trường Đại học Sư phạm đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục " trong bài tiểu luận cuối khoá lớp Bồi dưỡng cán bộ quản
lý khoa, phòng ban nhằm vận dụng những kiến thức đã học vào thực tế quá trìnhđổi mới giáo dục tại trường để đạt hiệu quả cao nhất
2 Mục tiêu của chủ đề
Xây dựng được kế hoạch Phát triển chương trình đào tạo đại học khối ngànhSinh học tại trường Đại học Sư phạm đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục
3 Nội dung nghiên cứu của chủ đề
i Khái quát về Khoa Sinh học
ii Thực trạng hoạt động đổi mới chương trình đạo tạo đại học của KhoaSinh học và Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên
iii Những điểm mạnh và còn tồn tại của chương trình đạo tạo đại học củaKhoa Sinh học và Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên
iv Kế hoạch phát triển chương trình đào tạo Cử nhân Sư phạm Sinh học
Trang 4
-Phần 2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU VÀ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
2.1 Khái quát về Khoa Sinh học, trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên
Khoa Sinh học là một trong 7 khoa đầu tiên của Nhà trường Sự phát triển củaKhoa Sinh học gắn liền với truyền thống hơn 53 năm của Nhà trường Trải quachặng đường hơn nửa thế kỷ, Khoa Sinh học đã đạt được nhiều thành tựu tronggiảng dạy và NCKH Nhiệm vụ chính của Khoa Sinh học là đào tạo cử nhân sưphạm Sinh học để cung cấp đội ngũ giáo viên dạy Sinh học cho các trường THPT,THCS; đặc biệt là các trường thuộc địa bàn các tỉnh miền núi và trung du phía Bắc;đào tạo ThS và TS Ngoài ra, Khoa Sinh học còn tham gia bồi dưỡng nâng caonăng lực giảng dạy cho giáo viên Sinh học ở các trường THPT; THCS khu vựcmiền núi phía Bắc
Năm học 2018-2019, Khoa Sinh học có 24 giảng viên cơ hữu và 4 giảng viênkiêm nhiệm Số lượng giảng viên có học vị TS, chức danh GS và PGS là 22 người(1 GS, 7 PGS, 14 TS) Ngoài ra, 4 giảng viên trẻ của Khoa Sinh học đang tiếp tụchọc NCS tại Cộng hòa liên bang Đức, Cộng hòa Pháp, Đài Loan, Trung Quốc và ởtrong nước Khoa Sinh học có 3 bộ môn là: Bộ môn Động vật học, Bộ môn Sinhhọc hiện đại và Giáo dục Sinh học, Bộ môn Thực vật học
Khoa Sinh học đang phụ trách đào tạo chương trình đào tạo cử nhân sư phạmSinh học; 4 chuyên ngành ThS (Di truyền học, Sinh học thực nghiệm, Sinh tháihọc và Lý luận & PPGD Sinh học; 3 chuyên ngành TS (Di truyền học, Sinh tháihọc, Lý luận & PPGD Sinh học)
Khoa Sinh học luôn xác định, chương trình đào tạo là một trong những yếu tốquan trọng quyết định đến chất lượng đào tạo của Khoa Vì vậy, việc đổi mới, ràsoát, điều chỉnh chương trình đào tạo là việc làm thường xuyên Chương trình đàotạo Cử nhân sư phạm Sinh học luôn được xây dựng một cách bài bản theo các cácquy định của BGD&ĐT ban hành, có sự tham khảo chương trình đào tạo của cáctrường Đại học uy tín trong nước và khu vực
2.2 Thực trạng hoạt động đổi mới chương trình đạo tạo đại học của Khoa Sinh học và Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên
Trang 5Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên có vị thế là một trong bảy trường Đạihọc Sư phạm trọng điểm của cả nước Trường thực hiện tiếp cận cách phát triểnchương trình theo CDIO (Conceive - Design - Implement - Operate) Đây là kiểuphát triển chương trình được khởi đầu ở đại học MIT, Hoa Kỳ vào những năm 90thế kỷ trước, phát triển và hoàn thiện trên nền các chương trình đào tạo phù hợpvới phương thức đào tạo theo tín chỉ Khi xây dựng các chương trình đào tạo theocách tiếp cận CDIO đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa các nhà khoa học, chuyên giagiáo dục, cán bộ giảng dạy giàu kinh nghiệm, cán bộ trẻ được đào tạo ở nước ngoàiđang tham gia giảng dạy trong và ngoài trường với các nhà doanh nghiệp, đại diện
cơ quan tổ chức sử dụng sản phẩm đào tạo và một số cựu sinh viên thuộc ngànhđào tạo Với trí tuệ và sự tham gia tích cực của đội ngũ đông đảo đó, chương trìnhđào tạo mới không xa rời thực tiễn sinh động của sự nghiệp phát triển kinh tế - xãhội, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng
Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên với sư mạng là cơ sở giáodục đại học hàng đầu về đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lýgiáo dục có chất lượng cao; là trung tâm nghiên cứu và ứng dụng khoa học - côngnghệ trong lĩnh vực giáo dục, phục vụ sự nghiệp giáo dục - đào tạo, phát triển kinh
tế - xã hội của cả nước, đặc biệt là khu vực Trung du miền núi phía Bắc Theo đóKhoa Sinh học của Trường cũng thiết kế sứ mạng “ơi đào tạo giáo viên Sinh học
và đào tạo sau đại học trình độ thạc sĩ, tiến sĩ; bồi dưỡng chuẩn hoá và bồi dưỡngthường xuyên giáo viên Sinh học các cấp; thực hiện và hướng dẫn nghiên cứu khoahọc trong lĩnh vực Sinh học và Giáo dục sinh học”
Trên cơ sở tổng hợp kết quả điều tra, khảo sát tại các đơn vị sử dụng lao động
và các ý kiến đóng góp trực tiếp của các đơn vị sử dụng lao động, các nhà khoahọc, cựu sinh viên và sinh viên đang học,chương trình đào tạo khối ngành Sinh họccủa trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên được rà soát, chỉnh sửa, bổ sung dựatrên năng lực người học và đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động
Trang 6Mục tiêu của Khoa Sinh học: Đào tạo và bồi dưỡng giáo viên Sinh học trình
độ đại học, sau đại học; đào tạo sau đại học trình độ thạc sĩ, tiến sĩ; thực hiện vàhướng dẫn nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực Sinh học và giáo dục Sinh học.Người học sau khi tốt nghiệp có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt; có kiến thức cơbản, chuyên môn, nghiệp vụ vững vàng; có khả năng tự học, tự nghiên cứu, sángtạo và giải quyết những yêu cầu của lý luận, thực tiễn giáo dục đặt ra; có năng lựcngoại ngữ, tin học đủ đáp ứng yêu cầu công việc và hội nhập quốc tế
Mục tiêu cụ thể của chương trình đào tạo cử nhân sư phạm Sinh học như sau:1) Có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt và trách nhiệm nghề nghiệp, cólòng say mê khoa học và tình yêu nghề nghiệp
2) Có năng lực chuyên môn, bao gồm năng lực khoa học cơ bản, khoa họcSinh học chuyên sâu, hiện đại đáp ứng được yêu cầu dạy học sinh học ởtrường phổ thông và các cơ sở giáo dục đào tạo khác có liên quan.3) Vận dụng được kiến thức tâm lý học, giáo dục học, LL&PPDH vào tổchức dạy học Sinh học, hoạt động giáo dục ở trường phổ thông
4) Xây dựng và tổ chức được hoạt động NCKH; triển khai được hoạt độngtrải nghiệm ở trường phổ thông theo định hướng phát triển năng lựchọc sinh
5) Thực hiện và vận dụng được các thí nghiệm Sinh học vào tổ chức dạyhọc ở trường phổ thông và các cơ sở giáo dục đào tạo khác có liênquan
6) Sử dụng được tiếng Anh, công nghệ thông tin trong dạy học và nghiêncứu Sinh học
7) Có năng lực tự học, làm việc độc lập và làm việc nhóm
8) Có khả năng tiếp tục học tập nâng cao trình độ và hội nhập quốc tế
Chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo đỏi hỏi người học phải đạt được các yêu cầu cụ thể như:
Về kiến thức: Hiểu và vận dụng được các kiến thức cơ bản của chủ nghĩaMác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản ViệtNam; pháp luật Việt Nam, quốc phòng - an ninh trong hoạt động nghề nghiệp và
Trang 7cuộc sống Hiểu và vận dụng được các kiến thức cơ bản của tâm lý học, giáo dụchọc và quản lý nhà trường vào việc tổ chức hoạt động dạy học sinh học và hoạtđộng giáo dục ở trường phổ thông Vận dụng được các kiến thức cơ bản và chuyênsâu về nguyên lý và các quá trình cơ bản của sự sống từ mức phân tử đến sinhquyển vào dạy học Sinh học Vận dụng được các kiến thức về Công nghệ gen,Công nghệ tế bào động vật, Công nghệ tế bào thực vật và Tin sinh học nhằm đápứng nhu cầu thực tiễn theo định hướng giáo dục nghề nghiệp Vận dụng được kiếnthức sinh học trong tổ chức hoạt động trải nghiệm ở trường phổ thông và các cơ sởgiáo dục đào tạo khác có liên quan Thực hiện được các nghiên cứu về khoa họcgiáo dục và hướng dẫn học sinh thực hiện được các NCKH và kỹ thuật liên quanđến Sinh học.
Về kỹ năng nghề nghiệp: Giao tiếp có hiệu quả với học sinh, đồng nghiệp,cha mẹ học sinh và các bên liên quan khác Thực hiện được hoạt động tư vấn, hỗtrợ học sinh trong hoạt động dạy học, giáo dục và hướng nghiệp Đạt trình độ tinhọc IC3, ICDL, MOS hoặc tương đương và ứng dụng được trong hoạt độngchuyên môn, giáo dục Đạt trình độ tiếng Anh bậc 3 theo Khung năng lực ngoạingữ 6 bậc của Việt Nam và sử dụng được trong hoạt động giao tiếp Thực hiệnđược các hoạt động tự trải nghiệm nghề nghiệp để tìm kiếm cơ hội khởi nghiệp vàdẫn dắt người khác tìm kiếm cơ hội khởi nghiệp Phân biệt được các hình thức tổchức dạy học và vận dụng được các PPDH Sinh học theo định hướng phát triểnnăng lực trong dạy học ở trường phổ thông Xử lý được các tình huống trong hoạtđộng dạy học, giáo dục học sinh Phát triển được các kỹ năng thực hành sinh học
cơ bản và nâng cao trong dạy học ở trường phổ thông; trong nghiên cứu và địnhhướng nghề nghiệp theo xu hướng phát triển khoa học và công nghệ trong tươnglai Phối hợp được các phương pháp, hình thức, kỹ thuật kiểm tra đánh giá KQHT
và sự tiến bộ của người học
Năng lực tự chủ, chịu trách nhiệm: Hiểu và thực hiện đúng các quy định vềđạo đức nhà giáo, quy chế dân chủ ở trường phổ thông Làm việc độc lập và làmviệc theo nhóm trong điều kiện làm việc thay đổi, chịu trách nhiệm cá nhân và
Trang 8trách nhiệm đối với nhóm, thể hiện được quan điểm cá nhân trước các vấn đề cầngiải quyết Nhận thức được nhu cầu và có khả năng lập kế hoạch học tập suốt đời.Các CĐR này xác định các yêu cầu đạt được về năng lực vận dụng kiến thức
cơ bản và chuyên sâu trong lĩnh vực Sinh học vào dạy học, tổ chức hoạt động trảinghiệm và thực hiện các NCKH ở trường phổ thông; năng lực giao tiếp, hỗ trợ, tìmkiếm cơ hội khởi nghiệp và năng lực tiếng Anh, tin học sử dụng trong hoạt độngchuyên môn, giáo dục
Chương trình khung: Phân phối chương trình đào tạo khối ngành Sư phạmSinh học gồm 4 nhóm kiến thức đó là: Khối kiến thức chung, Khối kiến thức cơ sởngành, Khối kiến thức ngành và Khóa luận hoặc các môn thay thế khóa luận Tất
cả các môn học trong chương trình đều thiết kế nhiều loại giờ lên lớp như: Lýthuyết, bài tập, thực hành, thảo luận, thực tế…Trong mỗi khối kiến thức đều có cácmôn học bắt buộc và môn học tự chọn (bảng 1)
Bảng 1 Phân phối chương trình và kế hoạch đào tạo ngành Sư phạm Sinh học
Trang 93 Đường lối CM của Đảng Cộng sản
2 Kiến thức giáo dục chuyên
Trang 10Bảng 1, cho thấy việc thiết lập và phân phối chương trình đào tạo ngành Sư phạmSinh học mang tính cập nhật cao, đáp ứng tốt yêu cầu của đổi mới giáo dục Theo
đó, những điểm nổi bật như: chương trình rất rõ ràng theo khung hướng dẫn của
Bộ, có nhiều kiểu giờ dạy và nhiều kiểu môn học giúp người học có thể lựa chọnmôn học mà mình yêu thích Nhiều môn học mới được đưa vào chương trình đápứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông, cung cấp và cập nhật kiến thức và công
cụ phục vụ dạy học sinh học ở trưởng phổ thông như: Tin sinh học, Công nghệ tếbào thực vật, Khoa học tự nhiên (Sinh học cho Khoa Vật lý, Hóa học) Nhiều mônhọc được tái cấu trúc nội dung cho phù hợp với sự phát triển và đáp ứng đổi mớigiáo dục phổ thông như tăng thời lượng (môn Hóa sinh học), giảm nội dung nếu có
sự trùng lặp (vi sinh vật học, động vật học…) hay đổi mới nội dung môn học theohướng dạy những kiến thức cơ sở làm nền tảng định hướng cho những nghiên cứutiếp theo
Tổng hợp tỉ lệ phân bố kiến thức trong chương trình dạy học cử nhân sưphạm Sinh học được trình bày trong bảng 2
Bảng 2 Tỉ lệ phân bố các khối kiến thức trong chương trình dạy học cử nhân
sư phạm Sinh học T
T Khối kiến thức
Số TC
Loại học phần Số TC
Tỉ lệ (%)
Tự chọn 02/12 1,54
2 Giáo dục chuyên nghiệp 71 Bắt buộcTự chọn 06/1265 51,004,62
3 Kiến thức NVSP 28 Bắt buộcTự chọn 02/826 20,001,54
4
Khóa luận tốt nghiệp hoặc các
học phần thay thế khóa luận tốt
Theo bảng 2, chương trình đào tạo cử nhân sư phạm Sinh học có tỷ lệ hợp
lý, cân đối giữa các khối giáo dục đại cương, khối kiến thức giáo dục chuyênnghiệp (kiến thức cơ sở ngành, kiến thức chuyên ngành), khối kiến thức NVSP,khóa luận tốt nghiệp hoặc các học phần thay thế Trong đó, khối kiến thức giáo dục
Trang 11chuyên nghiệp và nghiệp vụ sư phạm được ưu tiên, đảm bảo hướng tới đạt đượcCĐR và đáp ứng được yêu cầu của đổi mới chương trình giáo dục phổ thông Tuynhiên, các học phần tự chọn trong khối kiến thức ngành và NVSP còn chưa nhiều
Phân bố các học phần bắt buộc/tự chọn và các học phần thuộc khối kiến thứcđại cương/cơ sở ngành/ngành/nghiệp vụ trong chương trình dạy học hợp lý Thôngtin về học phần học trước, học phần tiên quyết; thời lượng cho mỗi học phần đảmbảo cho việc sắp xếp thời điểm/học kỳ thực hiện theo trật tự logic Thời lượng mỗihọc phần được phân bố hợp lý phụ thuộc vào nội dung liên quan đến chương trìnhphổ thông và khối lượng kiến thức
Bảng 3 Phân bố các học phần trong khóa học
Tiếng Anh 3*
Thực vật học* Giáo dục thể chất 2* Giáo dục thể chất 3 Giáo dục quốc
phòngGiáo dục thể chất 1* Tâm lý học giáo
dục* Khoa học trái đất* Di truyền học*
Hóa học* Động vật học* Hóa sinh học* PP NCKH Sinh học*
Tế bào học* Vật lý* Tiếng Anh 2* Pháp luật đại cương*
Học phần tự chọn 1 Giáo dục học * Cơ sở Sinh thái học*
Khóa luận/ Các mônthay thế khóa luậnThực hành sư phạm
1*
Tư tưởng Hồ ChíMinh*
Tích hợp trong dạyhọc Sinh học*