Thực trạng và giải pháp hướng dẫn học sinh đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở trường THPT thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam Bài viết phản ánh kết quả nghiên cứu của nhóm tác giả tham gia hướng dẫn.
Trang 1Thực trạng và giải pháp hướng dẫn học sinh đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở trường THPT thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Bài viết phản ánh kết quả nghiên cứu của nhóm tác giả tham gia hướng dẫn học sinh đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở các trường trung học phổ thông tại Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam Trên cơ sở các nguồn tài liệu tham khảo và khảo sát thực tế, nhóm tác giả tập trung vào 4 nội dung chính: 1) Tổng quan về sự kiện và đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông; 2) Luận chứng
sự cần thiết phải hướng dẫn học sinh đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử; 3) Đưa ra bức tranh về thực trạng hướng dẫn học sinh đánh giá các sự kiện trong dạy học lịch sử ở trường THPT - thông qua điều tra, khảo sát tại Thành phố Hồ Chí Minh; 4) Đề xuất một số giải pháp và định hướng cho giáo viên lịch sử ở trường THPT về quy trình và cách thức hướng dẫn học sinh đánh giá các sự kiện trong quá trình tổ chức hoạt động dạy và học theo định hướng phát triển năng lực
1 Giới thiệu
Từ những năm 1990, xu hướng đổi mới giáo dục trên thế giới đã thay đổi mạnh
mẽ, từ cách tiếp cận giáo dục theo nội dung (chủ yếu) sang định hướng phát triển năng lực, tức là từ chỗ người học biết gì, nghĩa là gì để vận dụng những gì vào thực hành thông qua học tập1 2 3 … Ở Việt Nam, đồng thời trong chương trình giáo dục phổ thông chú trọng dạy học “lấy học sinh làm trung tâm” và “phát huy tính tích cực, chủ động của người học” (kéo dài đến đầu thập kỷ thứ hai của thế kỷ XXI) Nhiều văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nhiều bài báo của các nhà nghiên cứu giáo dục thuộc các lĩnh vực, ngành học khác nhau được đăng tải, chia
sẻ và thảo luận theo hướng này4 5 6 7 số 8 Trong quá trình thực hiện, các mục tiêu giáo dục nhìn chung đã đạt được những kết quả tích cực, nhưng với một số môn học thuộc khối khoa học xã hội (Văn, Sử, Địa) đang đứng trước những thách thức lớn, nhất là môn Lịch sử Số học sinh phổ thông hứng thú học tập ngày càng giảm, các em thường ngại thi và ít lựa chọn môn Lịch sử khi thi tốt nghiệp Có nhiều nguyên nhân dẫn đến điều này nhưng nguyên nhân cơ bản là do đội ngũ giáo viên chậm đổi mới về phương pháp, cách thức tổ chức hoạt động học tập: đánh giá sự kiện còn chủ quan, áp đặt, người học ít có cơ hội tiếp cận nguồn tư liệu, chưa hiểu
và tôn trọng học sinh khi nêu quan điểm, ý kiến về các sự kiện lịch
sử,9 10 ,11 ,12 ,13 ,14 ,15 ,16 ,17 ,18 … Từ tâm trạng băn khoăn đó, nhiều nhà giáo, người làm công tác giáo dục lịch sử đã có bài viết phân tích trình bày giải pháp đổi mới phương pháp bồi dưỡng giáo viên và dạy học lịch sử theo định hướng phát triển năng lực9 19 ,20 ,21 ,22
Trang 2Tiếp cận với nền giáo dục tiên tiến trên thế giới (Mỹ, Nhật, Đức, Anh, Pháp…), Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam đã xây dựng Đề án đổi mới chương trình giáo dục phổ thông Ngày 28 tháng 7 năm 1977, chương trình giáo dục phổ thông mới được thông qua, chú trọng hình thành, phát triển năm phẩm chất và ba cặp năng lực chung cho người học [23 ; trang 6-7] Theo chương trình mới, mục tiêu cuối cùng của học sinh phổ thông là đạt được 5 phẩm chất (yêu nước, nhân ái, chăm học, trung thực, trách nhiệm) và 3 cặp năng lực chung (tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề) và sáng tạo) Theo kế hoạch, năm học 2019-2020, chương trình giáo dục phổ thông mới bắt đầu được áp dụng vào thực tế
Theo chương trình giáo dục phổ thông mới, mỗi môn học sẽ phải học để phát triển các năng lực cụ thể trong từng môn học (năng lực chuyên môn) và các năng lực đặc biệt (năng khiếu) Trong chương trình giáo dục phổ thông mới, môn Lịch sử với tư cách là một môn học độc lập, được chọn ở cấp trung học phổ thông, cần chú trọng hình thành và phát triển các năng lực cụ thể cho học sinh, bao gồm: thu thập,
xử lý thông tin về các sự kiện, hiện tượng lịch sử; tái hiện quá khứ lịch sử; Xác định mối liên hệ logic của các sự kiện, hiện tượng lịch sử; đánh giá, giải thích các
sự kiện, hiện tượng lịch sử; vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề liên quan đến thực tế; phương pháp trình bày sự kiện, hiện tượng lịch sử20 ,25 ,26 ,27 Rõ ràng, hướng dẫn học sinh tiếp cận, tìm hiểu, đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử là vấn đề quan trọng, nhưng vấn đề này chưa được giáo viên quan tâm, đây là nguyên nhân cơ bản khiến học sinh không thích môn học này Để góp phần giải quyết tình trạng trên, bài viết này sẽ tập trung giải quyết bốn nội dung chính của phần tóm tắt
2 Nội dung
2.1 Khái niệm sự kiện, sự kiện lịch sử và đánh giá sự kiện trong dạy học lịch
sử ở trường THPT
2.1.1 Quan niệm về sự kiện và sự kiện lịch sử
Có nhiều quan niệm khác nhau về sự kiện và sự kiện lịch sử6 7 11 ,14 ,15 ,16 ,19 ,24 ,25 Trong quá trình nghiên cứu và giảng dạy lịch sử trong nhà trường, cuốn Thuật ngữ
ở trường phổ thông theo chương trình và sách giáo khoa mới của Phan Ngọc
Liênđược tham khảo nhiều nhất, nhấn mạnh hai ý nghĩa của sự kiện lịch sử: 1) Sự kiện lịch sử xảy ra là liên quan đến sự phát triển của xã hội loài người, từ khi con người xuất hiện, bao gồm các sự kiện lịch sử và hiện tượng lịch sử; 2) Những hiểu biết và ghi chép của con người về những gì đã xảy ra trong lịch sử [25 ; 319-320]
Trang 3Được tổng hợp từ nhiều nguồn khác nhau, có ba nhóm quan điểm: 1) Đó là những
gì đã xảy ra trong xã hội loài người, kể từ khi con người xuất hiện, xã hội loài người xuất hiện - một cách khách quan; 2) Những sự kiện lịch sử, do con người tưởng tượng ra, chỉ tồn tại trong đầu óc con người - mang tính chủ quan, áp đặt; 3) Đây là những sự kiện có thật, đã xảy ra trong quá khứ, được con người biết đến, phục dựng
Tiếp cận các quan niệm khác nhau về sự kiện, sự kiện lịch sử, chúng tôi cho rằng:
Sự kiện (lịch sử) là tất cả những gì có liên quan đến xã hội loài người đã xảy ra trong quá khứ, được con người ghi nhận, khôi phục thông qua các tư liệu lịch sử khác nhau Theo đó, các sự kiện lịch sử luôn tồn tại dưới ba dạng: sự kiện thực (sự kiện xảy ra, sự kiện có thật), sự kiện tư liệu (được phản ánh qua các nguồn như truyền miệng, hiện vật và chữ viết) và sự kiện tri thức (tức là tri thức, nhận thức của con người dựa trên các tài liệu lịch sử) Ba loại sự kiện này có mối quan hệ ràng buộc: không có sự kiện thực tế thì không có sự kiện vật chất và sự kiện tri thức; Không có sự thật lịch sử thì sự thật lịch sử vẫn là một “bí ẩn”; Nếu không có thực tế chứng minh có sự kiện vật chất và sự kiện tri thức thì đó là sự kiện “bịa đặt”, không có khoa học Như vậy, trong nghiên cứu và giảng dạy lịch sử, các sự kiện lịch sử được phản ánh trong các tư liệu lịch sử có tính chất tín nhiệm là cơ sở của quá trình nhận thức Các sự kiện lịch sử được ví như “viên gạch”, “nền móng”
để xây nên những công trình vĩ đại Học sinh sẽ không thể đánh giá đúng các sự kiện lịch sử nếu không có tư liệu lịch sử đầy đủ (càng nhiều tư liệu lịch sử càng tốt cho việc học lịch sử)
2.1.2 Khái niệm đánh giá sự kiện lịch sử
Nguyễn Thị Côi trong cuốn Những con đường , giải pháp nâng cao hiệu quả dạy
học Lịch sử ở trường phổ thông đã đề cập “Đánh giá sự kiện bao gồm việc phân tích, nhận xét nội dung, ý nghĩa, bài học kinh nghiệm của sự kiện…” [15 ; 58] Theo sách Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Lịch sử lớp 12, đánh giá
là mức độ thứ năm trong sáu mức độ kiến thức cần đạt, mang một số đặc điểm: 1) Giá trị thông tin, tức là nhận xét, nhận định, đánh giá , còn thông tin là tư tưởng, nội dung kiến thức và phương pháp Theo đó, đối tượng được đánh giá không chỉ
là tư tưởng, nội dung tri thức (của sự kiện) mà còn là phương pháp; 2) Đi vào bản chất, là mức độ tối thiểu khi đánh giá thông tin; 3) Căn cứ vào tiêu chí, bao gồm tiêu chí bên trong và tiêu chí bên ngoài [26 ; số 8]
Trang 4Trên cơ sở nội dung của sự kiện lịch sử, chúng tôi cho rằng đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông là theo hướng quá trình, hướng dẫn học sinh cách thu thập, xử lý thông tin (dựa trên các thao tác tư duy như phân tích, so sánh, trừu tượng hóa, khái quát hóa, tổng hợp vấn đề, v.v.) của các sự kiện, hiện tượng để trước hết tìm ra bản chất, sau đó làm rõ tác động, ý nghĩa, chiều hướng phát triển của sự kiện lịch sử, vận dụng kết quả (sau khi đánh giá) vào giải quyết vấn đề do thực tế đặt ra Đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử được coi là cấp độ nhận thức cao nhất trong quá trình học tập của học sinh phổ thông: nhận biết à hiểu à vận dụng và vận dụng cao
2.2 Vì sao phải hướng dẫn học sinh đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông?
Mỗi sự kiện, hiện tượng lịch sử chỉ xảy ra một lần, gắn với thời gian, không gian
và nhân vật cụ thể Trong học lịch sử, học sinh không thể “quan sát trực tiếp” các
sự kiện, hiện tượng như các môn khoa học tự nhiên (Lý, Hóa, Sinh) mà chỉ có thể
“nhận thức gián tiếp qua tư liệu được lưu lại” Giáo viên cũng không thể tiến hành thí nghiệm thực tế lịch sử để tái hiện quá khứ cho học sinh quan sát Đây là quá khứ, điểm khác biệt lớn nhất giữa nhận thức lịch sử với các sự kiện, hiện tượng của
tự nhiên Để khắc phục hạn chế trong nhận thức lịch sử của học sinh khi chưa trực tiếp quan sát, giáo viên phải hướng dẫn học sinh tiếp cận các tư liệu lịch sử để làm
cơ sở đánh giá chính xác các sự kiện lịch sử
Trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông, việc nhận thức sự kiện của học sinh là một quá trình phức tạp được thể hiện qua 3 đặc điểm chính: tính gián tiếp, tính dẫn dắt - có tính hướng dẫn và tính giáo dục [19 ; 15] Tính gián tiếp là đối tượng của
hoạt động nhận thức và nhận thức của học sinh chủ yếu thông qua tri thức đã được khoa học cơ bản phát hiện, khẳng định (không tìm ra cái mới) Học sinh sẽ tiếp nhận kiến thức và kinh nghiệm của người khác một cách gián tiếp thông qua các
nguồn tài liệu và giáo viên Khả năng lãnh đạo(directed) là nhận thức của học sinh
về những gì đang xảy ra trong tổ chức, sự chỉ đạo của giáo viên Trong quá trình học tập, học sinh không thể tự mình tìm tòi, nghiên cứu tri thức mà không có sự hướng dẫn, điều khiển, tổ chức của giáo viên Có trường hợp học sinh tự tìm tòi kiến thức không kiểm soát được; việc tổ chức của giáo viên sẽ không đạt được định hướng đúng để hoàn thành mục tiêu dạy học Như vậy, quá trình dạy học lịch
sử ở trường phổ thông là quá trình thống nhất biện chứng giữa hai hoạt động (dạy của thầy và trò học) Giáo viên không chỉ hướng dẫn (học sinh tiếp nhận kiến thức khoa học và giáo dục) mà còn dạy học sinh cách học, dạy học sinh sử dụng các
phương pháp trong học tập sao cho hiệu quả nhất Tất nhiên,Giáo dục là quá trình
Trang 5học sinh học tập, học hỏi từ người thầy để phát triển toàn diện về trí lực, trí lực, thể chất và lao động (theo quan điểm của Đảng, Nhà nước Việt Nam về giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ) thế hệ thông qua Lịch sử
Chẳng hạn, khi hướng dẫn học sinh đánh giá các sự kiện liên quan đến cuộc chiến tranh của thực dân Anh ở Bắc Mĩ thế kỉ XIII (cuối thế kỉ XVIII), giáo viên không thể hướng học sinh quan sát các sự kiện lịch sử mà phải thông qua các nguồn tư liệu để tổ chức hoạt động nhận thức, hướng dẫn học sinh cách đánh giá khôi phục
sự kiện Trên cơ sở hiểu sự kiện đó, HS mới đánh giá chính xác (theo định hướng của GV): Thắng lợi của cuộc 13 13 Thực dân chiến tranh ở Bắc Mĩ là vấn đề của cuộc cách mạng tư sản dân chủ (đã tiến hành ra nhiệm vụ giải phóng dân tộc, vừa giải quyết nhiệm vụ dân chủ, vừa mở đường cho chủ nghĩa tư bản ở Mỹ phát triển) Như vậy, thông qua nguồn tư liệu về sự kiện, học sinh sẽ biết cách sắp xếp các dữ liệu để phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, đánh giá lịch sử, từ đó gây hứng thú học tốt môn Lịch sử cho học sinh Tuy nhiên, các sự kiện lịch sử rất đa dạng và phức tạp, bao gồm hiện tượng, sự kiện, khái niệm, nhân vật, thời gian, không gian Giáo viên cần hướng dẫn học sinh tự đánh giá - đối tượng được đánh giá Nếu giáo viên có phương pháp và thường xuyên hướng dẫn học sinh đánh giá các sự kiện trong dạy học lịch sử thì các em sẽ hiểu được bản chất của sự kiện, biết trân trọng lịch sử và đánh giá khách quan; bồi dưỡng lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc, rèn luyện ý thức tự giác, sáng tạo trong học tập; học sinh sẽ tránh được tình trạng “học vẹt”, chỉ thấy cái riêng lẻ, rời rạc mà không thấy mối liên hệ, bản chất của sự việc ; Nếu giáo viên trang bị cho học sinh cách đánh giá sự kiện đúng đắn thì sẽ tạo cho học sinh thói quen và hứng thú đối với môn Lịch sử Học sinh sẽ không thể học tốt lịch sử nếu không biết đánh giá sự kiện Vì vậy, giáo viên phải hướng dẫn học sinh một số kỹ năng học tập, như: xác định đối tượng của sự kiện cần đánh giá; xác định nguồn gốc của sự kiện và thu thập tài liệu cần đánh giá; Khi đánh giá các sự kiện, các em phải thông qua các hoạt động tư duy, phân tích, tổng hợp, so sánh, đối chiếu… Thông qua các thông tin, các kỹ năng - thủ thuật, học sinh sẽ hệ thống được một cách đầy đủ và hoàn thiện hơn về lịch sử và việc học tập với có liên quan [ Học sinh sẽ không thể học tốt lịch sử nếu không biết đánh giá sự kiện Vì vậy, giáo viên phải hướng dẫn học sinh một số kỹ năng học tập, như: xác định đối tượng của sự kiện cần đánh giá; xác định nguồn gốc của sự kiện và thu thập tài liệu cần đánh giá; Khi đánh giá các sự kiện, các em phải thông qua các hoạt động tư duy, phân tích, tổng hợp, so sánh, đối chiếu… Thông qua các thông tin, các kỹ năng - thủ thuật, học sinh sẽ hệ thống được một cách đầy đủ và hoàn thiện hơn về lịch sử và việc học tập với có liên quan [ Học sinh sẽ không thể học
Trang 6tốt lịch sử nếu không biết đánh giá sự kiện Vì vậy, giáo viên phải hướng dẫn học sinh một số kỹ năng học tập, như: xác định đối tượng của sự kiện cần đánh giá; xác định nguồn gốc của sự kiện và thu thập tài liệu cần đánh giá; Khi đánh giá các sự kiện, các em phải thông qua các hoạt động tư duy, phân tích, tổng hợp, so sánh, đối chiếu… Thông qua các thông tin, các kỹ năng - thủ thuật, học sinh sẽ hệ thống được một cách đầy đủ và hoàn thiện hơn về lịch sử và việc học tập với có liên quan [ xác định nguồn gốc của sự kiện và thu thập tài liệu cần đánh giá; Khi đánh giá các sự kiện, các em phải thông qua các hoạt động tư duy, phân tích, tổng hợp, so sánh, đối chiếu… Thông qua các thông tin, các kỹ năng - thủ thuật, học sinh sẽ hệ thống được một cách đầy đủ và hoàn thiện hơn về lịch sử và việc học tập với có liên quan [ xác định nguồn gốc của sự kiện và thu thập tài liệu cần đánh giá; Khi đánh giá các sự kiện, các em phải thông qua các hoạt động tư duy, phân tích, tổng hợp, so sánh, đối chiếu… Thông qua các thông tin, các kỹ năng - thủ thuật, học sinh sẽ hệ thống được một cách đầy đủ và hoàn thiện hơn về lịch sử và việc học tập với có liên quan [5 ; 124 - 125]
2.3 Thực trạng hướng dẫn học sinh đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở
2.3.1 Mục đích, đối tượng và nội dung điều tra, khảo sát hiện trạng
- Mục tiêu: Cung cấp cái nhìn tổng quan về thực trạng giáo viên hướng dẫn học
sinh đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở các trường trung học phổ thông trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh Tìm hiểu và đánh giá đúng thực trạng việc học tập lịch sử của học sinh, từ đó đề xuất các giải pháp giúp giáo viên hoàn thiện phương pháp dạy học đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông
- Mục tiêu khảo sát : Để đảm bảo thông tin thu thập được khách quan, chúng tôi
chia làm 2 nhóm: nhóm giáo viên và học viên (học sinh lớp 3, 4 Khoa Sử TP.HCM) tại các trường THPT trên địa bàn thành phố); Nhóm học sinh THPT (lớp
10, 11, 12) học tập trên địa bàn TP
- Nội dung khảo sát : Nhóm nghiên cứu xây dựng bảng câu hỏi (mỗi câu 12 câu) để
giáo viên và học sinh hỏi ý kiến câu hỏi có nội dung tương ứng để thuận tiện cho việc đối chiếu kết quả) Ngoài điều tra khảo sát và điều tra bằng bảng câu hỏi, chúng tôi còn có thời gian phỏng vấn, nhằm bổ sung thông tin cho việc đánh giá hiện trạng
Câu 1 và 2 : Nhận thức sơ bộ của giáo viên và học sinh về thực trạng dạy học lịch
sử; Về vị trí của môn lịch sử ở trường phổ thông
Trang 7Câu 3, 4 : Nhận thức của giáo viên và học sinh trong việc hướng dẫn người học
đánh giá sự kiện; Hiệu quả của hoạt động này trong quá trình dạy học lịch sử
Câu 5, 6, 7, 8 : Cách thức tổ chức, phương pháp và cách hướng dẫn học sinh đánh
giá sự kiện trong dạy học lịch sử
Câu 9, 10 : Khó khăn của giáo viên khi hướng dẫn học sinh đánh giá sự kiện; đề
xuất các giải pháp để hoạt động này hiệu quả hơn
Câu 11 : Quan điểm của thầy và trò về mối quan hệ giữa hoạt động đánh giá sự
kiện của học sinh với sự phát triển năng lực người học
Câu 12 : Bày tỏ quan điểm, ý kiến cá nhân xoay quanh việc đổi mới phương pháp
dạy học, dạy học lịch sử theo định hướng phát triển năng lực, giải pháp hướng dẫn học sinh đánh giá sự kiện (câu hỏi mở cho cả giáo viên và học sinh)
Ngoài các câu trả lời do nhóm nghiên cứu gợi ý, các câu trả lời khác được bổ sung
để người trả lời khảo sát tự do bày tỏ quan điểm của mình, không trả lời các câu hỏi không có sẵn
Thời gian điều tra, khảo sát được tác giả thực hiện thành 2 đợt: tháng 3 - 4 năm
2017 và tháng 3 - 4 năm 2018 (kết hợp với quá trình hướng dẫn sinh viên đại học) Quá trình thu thập thông tin thuận lợi, giáo viên và học sinh các trường THPT trên địa bàn thành phố đều ủng hộ
2.2.2 Phân tích, đánh giá kết quả điều tra, khảo sát thực trạng
Số phiếu giáo viên: phát ra 40 phiếu, thu lại 32 phiếu
Số phiếu học sinh: phát 240 phiếu, thu lại 221 phiếu (Đã khảo sát số trường THPT tại TP.HCM gồm 7 trường: Tân Bình, Lê Hồng Phong, Lương Văn Can, Lương Thế Vinh, Tên Lẻ Mần , An Lạc, Gia Định)
Sau khi thu thập phiếu điều tra, tiến hành khảo sát và xử lý kết quả theo phương pháp toán thống kê được trình bày trong Bảng 1 - Bảng 10
* Bảng 1 và bảng 2: Thực trạng chất lượng dạy học Lịch sử và quan niệm về
vị trí của môn học này trong chương trình THPT
Bảng 1 Kết quả điều tra, khảo sát lấy ý kiến học sinh về thực trạng chất lượng dạy học Lịch sử và quan niệm về vị trí của môn học này trong chương trình phổ thông
Trang 8 Bảng 2 Kết quả điều tra, khảo sát lấy ý kiến giáo viên về thực trạng chất lượng dạy học Lịch sử và quan niệm về vị trí của môn học này trong chương trình phổ thông
* Bảng 3 và Bảng 4 Quan niệm, thái độ đối với việc hướng dẫn học sinh đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông
Bảng 3 Kết quả điều tra, khảo sát lấy ý kiến của học sinh về quan niệm, thái độ đối với việc hướng dẫn học sinh đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông
Bảng 4 Kết quả điều tra, khảo sát lấy ý kiến của giáo viên về quan niệm, thái độ đối với việc hướng dẫn học sinh đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông
Trang 9* Bảng 5 và Bảng 6 Tần suất và phương pháp hướng dẫn đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông
Bảng 5 Kết quả điều tra, khảo sát lấy ý kiến học sinh về tần suất và phương pháp hướng dẫn đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông
Bảng 6 Kết quả điều tra, khảo sát lấy ý kiến giáo viên về tần suất và phương pháp hướng dẫn đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông
Trang 10* Bảng 7 và Bảng 8 Khó khăn và đề xuất hướng dẫn đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông
Bảng 7 Kết quả điều tra, khảo sát lấy ý kiến của học sinh về những khó khăn và gợi ý hướng dẫn đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông
Bảng 8 Kết quả điều tra, khảo sát lấy ý kiến của giáo viên về những khó khăn và gợi ý hướng dẫn đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở trường phổ thông