Điều trị ngoại khoa thoái hóa khớp gối

ĐIỀU TRỊ NGOẠI KHOA THOÁI HÓA KHỚP GỐI TRÊN BỆNH NHÂN LỚN TUỔI BS ĐINH VĂN THỦY BV CHỈNH HÌNH & PHỤC HỒI CHỨC NĂNG... Điều trị, không dùng thuốc, dùng thuốc, sinh học, kể cả corticoid, t

ĐIỀU TRỊ NGOẠI KHOA

THOÁI HÓA KHỚP GỐI

TRÊN BỆNH NHÂN LỚN TUỔI

BS ĐINH VĂN THỦY

BV CHỈNH HÌNH & PHỤC HỒI CHỨC NĂNG

TP HCM (BV.1A)

+ Thoái hóa khớp (osteoarthritis (OA) gối ở người lớn tuổi.

- Chiếm 85% các nguyên nhân chính gây ra cơn đau, suy giảm thể chất và chất lượng cuộc sống

- Đứng hàng thứ tư nguyên nhân gây nên sự tàn tật

Dự báo khoảng 250 triệu người vào năm 2050.

+ Biểu hiện:

Đau mãn tính, cứng khớp, hạn chế khả năng vận động … + Tổn thương Chính:

- Khiếm khuyết sụn khớp,

- Xương dưới sụn, dây chằn

- Màng hoạt dịch và các cơ quanh khớp

+ Yếu tố nguy cơ:

Gặp nhiều ở phái Nữ, tuổi cao , béo phì, di truyền…

Điều trị, không dùng thuốc, dùng thuốc, sinh học, kể cả

corticoid, thuốc bôi trơn, phẫu thuật… Chỉ giúp giảm đau,giữ tầm vận động khớp, hoặc giúp làm chậm lại sự thoái hóa, Không

có khả năng phục hồi sự hư hại khớp

Khuynh hướng mới, liệu pháp tế bào tái tạo: Tế bào gốc trung

mô (MSCs), Huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) có khả năng biệt hóa thành sụn, điều hòa miễn dịch Đã được nghiên cứu, ghi nhận là tiềm năng như một chiến lược điều trị mới với OA gối

PHÂN LOẠI THOÁI HÓA KHỚP GỐI

Điều trị thoái hóa khớp gối

trên BN lớn tuổi

HiỆN NAY 1- Nội khoa, là điều trị (ĐT) đầu tiên và chủ yếu OA gối

- Không dùng thuốc (tự ĐT): tập thể dục đúng cách, kiểm soát cân nặng (đang rất được khuyến khích)

- Dùng thuốc: paracetamol và NSAID, corticosteroid nội khớp, Axit hyaluronic (HA)…

2- Ngoại khoa

- Chỉ thực hiện khi ĐT nội thất bại

- Ngoại khoa CŨNG chỉ giúp giảm đau, cải thiện vận động khớp khi điều trị nội thất bại.

3- Xu hướng mới: liệu pháp tế bào gốc

ĐIỀU TRỊ NGOẠI KHOA

I- NỘI SOI

I,1- Cắt lọc, rửa khớp gối qua nội soi

+ Potts et al (2012) phân tích & tổng kết thấy Sau Moseley cho thấy

số case nội soi cắt lọc giảm: từ 19.8 % (2003) xuống 13.4 % (2007).

AAOS (American Academy of Orthopaedic Surgeons)

khuyên không làm.

Arthroscopic debridement for

the treatment of osteoarthritis of

2-I-Kết quả cắt lọc, rửa khớp gối nội soi

ĐT, OA tại châu Âu

Kết quả : + Tốt hơn với những AO độ 1, độ 2 so với độ 3, 4

(theo Kellgren và Lawrence)

+ Cụ thể:

- Độ 1, 2: 7,1% xuất sắc, 18,2% rất tốt và khá 35,9%

- Độ 3,4: 0,6% xuất sắc, 1,2% rất tốt và 14,7% quả khá.

- Tuổi: NỮ, dưới 60 tuổi, tốt hơn BN lớn hơn (p <0,001)

NAM, 12,4 % dưới 60 tuổi kết quả tốt hơn trên 60 t

Hội bác sỹ phẫu thuật nội soi

khớp gối Châu Âu thành lập

nhóm nghiên cứu đa trung tâm

ESSKA (European Society of

Sports Traumatology Knee

Surgery and Arthroscopy)

+ 227 bs chuyên ngành + Tuổi nghề > 10 Y

39,4% khuyến nghị không nội soi khi thoái hóa khớp nặng Gối lệch trục (valgus hoặc varus.) cho kết quả xấu hơn (p

<0,001)

NHỮNG THỦ THUẬT NGOẠI KHOA KHÔNG NÊN ỨNG DỤNG

(Unicondylar knee arthroplasty- UKA)

` + Bắt đầu 1950 bởi Mc Intosh và Mc Keever + UKA ít xâm lấn:

- ĐT cục bộ vùng thoái hóa (thường ngăn trong)

- Thay thế, cho thay khớp gối toàn phần (TKA)

CHỈ ĐỊNH

1- AO khu trú 1 ngăn.

2- Gấp gối được > 90 độ 3- Biến dạng <10 độ

4- > 60 tuổi, không quá mập 5- còn dây chằng chéo trước 6- Không trong tình trạng viêm khớp nhiễm trùng

Published online 2016 Nov 14. doi: 10.1016/j.jcot.2016.08.010 PMCID: PMC5359524

PMID: 28360489

So sánh USK  với TKA và cắt xương sửa trục 

+ Chuyển đổi sang TKA dễ dàng hơn

Updated: 8/26/2021 

Unicompartmental Knee Replacement

Daniel Hatch 

Chỉ ĐịnhThay khớp gối toàn phần

(Total Knee Replacement- TKR)

Chỉ định

Điều trị bảo tồn thất bạ i (Failed Conservative Management)

+ TKR chỉ định khi thoái hóa khớp nặng, bề mặt khớp

“xương trên xương”).

‐ Tổn thương 2 hoặc 3 ngăn

‐ Đau không thể kiểm soát

‐ Giảm chức năng rất đáng kể (đi lại,các hoạt

động đơn giản hàng ngày…). 

• AO sau chấn thương •Viêm khớp dạng thấp

• Viêm khớp vẩy nến • Hoại tử khớp vô mạch

GHI NHỚ: Chẩn đoán ít quan trọng hơn chỉ định phẫu thuật

MRI

Tổn thương sụn khớp lồi cầu trong vùng chịu lực

trơ xương dưới sụn

Thay khớp gối toàn phần(tt)

+ Một nghiên cứu của Anh : 8095 BN (81,8% hài lòng, 

11,2% bệnh nhân không chắc chắn, 7% không hài lòng) 

+ TKR không thể trả lại một khớp gối hoàn toàn bình  thường. 

+ TKR  rất thành công trong việc giảm đau, phục hồi chức  năng  khá tốt cho người mắc bệnh AO gối giai đoạn cuối

Kết quả:

Chú ý: Thay khớp cho những Bn OA độ 2,3 (theo Kellgren-Lawrence), hầu hết không cải

thiện cả triệu chứng và chức năng

Chống chỉ ĐịnhThay khớp gối

(USK & TKA)

• Tình trạng nhiễm trùng đang hoạt động

• Chi mất chức năng

• Bệnh thần kinh

• Bệnh nền chưa ổn định

• Thiếu máu mãn tính

Gandhi(2009) : 

+ Nếu không tính biến chứng lỏng vô trùng 

khớp có xi măng tồn tại lâu hơn

+ Hai phương pháp có biến chứng và kết quả điều trị tương tự

• OAS Oswestry Arthroscopy 

Score

• LLLT Low‐level laser therapy

• PRP Platelet‐Rich‐Plasma 

+ Khi OA, MSCs với số lượng nhiều hơn nhưng hoạt động hỗn loạn (chaotic) không đủ khả năng  sửa chữa, tái tạo những sụn hư, mô hư!

Vai trò của tia laser mức thấp (LLLT) cải thiện hiệu quả MSCs.

‐Số lượng thu thập MSCs ít, khả năng sinh

sôi trong ống nghiệm nhỏ.

‐ Tìm được vai trò LLLT  thúc đẩy sự phát

triển, tăng sinh, biệt hóa tế bào của MSCs, 

và tác dụng trong cả vivo và vitro

Cơ sở lý luận liệu pháp PRP  trên lâm sàng

+ Tiêm PRP vào vị trí bị thương, sửa chữa

mô hư hại thông qua kích hoạt yếu tố tăng trưởng, cytokine, lysosome, protein tổng hợp mô liên kết mới và tái thông mạch .

• Vấn đề điều trị ngoại khoa trong OA gối ở người cao tuổi vẫn đang phát triển

• Các phương pháp ít xâm lấn hơn phẫu thuật thay khớp để điều trị OA gối vẫn đang được tiếp tục nghiên cứu

• Mỗi phương pháp đều có ưu ‐ khuyết điểm riêng

• Cần chọn lựa phương pháp ĐT  tùy theo thương tổn, tuổi, nhu cầu vận động, mong muốn của BN

• Liệu pháp mới (MSCs, PRP) rất được quan tâm với tiềm năng tái tạo sụn mới và  điều hòa miễn dịch. Tránh được những hạn chế và rủi ro khi dung thuốc. MSCs, 

PRP đang mở ra một cách tiếp cận khích lệ đối với y học tái tạo trong ĐT OA gối.

XIN CHÂN THÀNH CÁM ƠN