Phát triển tư duy phản biện cho học sinh ở trường phổ thông việt nam từ chính sách đến thực tiễn

PHÁT TRIỂN TƯ DUY PHẢN BIỆN CHO HỌC SINH Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG VIỆT NAM TỪ CHÍNH SÁCH ĐẾN THỰC TIỄN Phát triển tư duy phản biện cho học sinh gần đây đã nhận được sự quan tâm đáng kể trong các diễn ngôn v.

PHÁT TRIỂN TƯ DUY PHẢN BIỆN CHO HỌC SINH Ở

TRƯỜNG PHỔ THÔNG VIỆT NAM: TỪ CHÍNH SÁCH ĐẾN

THỰC TIỄN

Phát triển tư duy phản biện cho học sinh gần đây đã nhận được sự quan tâm đáng kể trong các diễn ngôn và thực tiễn giáo dục toàn cầu, đáp ứng nhu cầu xã hội đối với những công dân tự chủ trong nền kinh tế tri thức Tại Việt Nam, mục tiêu phát triển tư duy phản biện cho học sinh hiện đã trở thành một trong những trọng tâm trong chương trình giáo dục phổ thông mới theo yêu cầu của Chính phủ Tuy nhiên, khi xem xét lại các tài liệu về tư duy phản biện, chương trình giáo dục phổ thông mới

và thực tiễn dạy và học ở các trường phổ thông Việt Nam, cho thấy một

số trở ngại tiềm ẩn đối với những thay đổi, bao gồm việc thiếu hướng dẫn rõ ràng và chi tiết trong chương trình mới về tư duy phản biện tư duy phê phán, niềm tin và thói quen giảng dạy của giáo viên, văn hóa học tập thụ động và thi cử, và truyền thống tôn ti trật tự và giữ thể diện

1 Giới thiệu

Tư duy phản biện thường được khái niệm hóa như các kỹ năng nhận thức ở cấp độ tư duy cao hơn, trong đó các cá nhân thể hiện khả năng đánh giá các giá trị của ý tưởng, lập luận và tình huống Cùng với tư duy sáng tạo và giải quyết vấn đề, tư duy phản biện được coi là tối quan trọng trong nền kinh tế tri thức1 , vì nó có thể giúp học sinh trở thành những công dân tự trị Do đó, các trường học trên khắp thế giới được yêu cầu dạy học sinh cách tư duy phản biện

Trong làn sóng đổi mới hệ thống giáo dục, Việt Nam thời gian gần đây rất chú trọng đến việc phát triển các kỹ năng tư duy bậc cao cho học sinh Chương trình giáo dục phổ thông mới chính thức ban hành năm

2017 và bắt đầu có hiệu lực từ năm học 2019-2020 yêu cầu các trường chuyển từ dạy học theo nội dung sang dạy học tiếp cận năng lực.2 Chương trình mới nêu rõ trọng tâm của nhà trường là phát triển tư duy phản biện, năng lực sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh Tuy nhiên, chương trình mới này được nhiều nhà nghiên cứu Việt

Nam cho là đầy tham vọng do có nhiều yếu tố văn hóa xã hội cản trở và truyền thống dạy và học lâu đời

Việt Nam là một quốc gia ở Đông Nam Á, nơi mà tư duy và hành vi của người dân chịu ảnh hưởng rõ rệt bởi tinh thần tập thể và văn hóa giữ thể diện Đó là, duy trì bầu không khí hòa thuận trong cộng đồng và tạo ấn tượng tốt với người khác được coi là điều tối quan trọng trong suy nghĩ của người Việt Nam Do đó, mọi người có thể tránh tư duy phản biện vì điều này có thể bị hiểu nhầm là chỉ trích cá nhân, tạo ra xung đột và đổ

vỡ trong các mối quan hệ Do đó, truyền thống tôn trọng sự hài hòa và 'giữ thể diện' có thể hạn chế thói quen đặt câu hỏi về ý tưởng của người khác của học sinh3 Hơn nữa, vì Việt Nam là một nền văn hóa chịu ảnh hưởng của Nho giáo, truyền thống thứ bậc giữa giáo viên và học sinh đã tồn tại trong các lớp học; điều này có thể cản trở văn hóa đặt câu hỏi và tương tác, được coi là môi trường thuận lợi cho tư duy phản biện Do đó, những giá trị văn hóa này cần được tính đến khi triển khai giảng dạy tư duy phản biện tại các trường học ở Việt Nam

Bài viết này sẽ mô tả những thay đổi trong chương trình giáo dục phổ thông mới liên quan đến tư duy phản biện và phân tích những rào cản văn hóa xã hội tiềm ẩn đối với những thay đổi đó và đề xuất các giải pháp khả thi để giảm khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn

2 Nội dung

2.1 Kỹ năng Tư duy Phản biện ở Học sinh

Tư duy phản biện là gì?

Các định nghĩa về tư duy phản biện rất đa dạng Trong lịch sử, Socrates – một triết gia Hy Lạp cổ đại – được coi là người đầu tiên đề cập đến phương pháp học tập thông qua kỹ thuật thường được gọi là 'câu hỏi Socrates' này Kỹ thuật này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đưa ra các câu hỏi thích hợp cho bất kỳ thông tin nào mà chúng tôi đã nhận được Tuy nhiên, John Dewey – một triết gia và nhà tâm lý học người

Mỹ – thường được coi là cha đẻ của tư duy phản biện, bởi ông là người

đầu tiên đặt ra thuật ngữ “tư duy phản biện” [4, 5]4 5 Dewey tuyên bố rằng 'tư duy phản xạ' là yếu tố cốt lõi để trở thành một người học tự chủ,

vì đây là một quá trình tích cực cho thấy sự xem xét kiên trì và cẩn thận

về một niềm tin dựa trên bằng chứng được hỗ trợ mà sau này đặt nền tảng cho các kết luận và hàm ý tiếp theo.5 Theo Dewey, các đặc điểm chính của tư duy phản xạ bao gồm khả năng của một cá nhân trở thành chủ sở hữu suy nghĩ của họ, đặt câu hỏi và tìm kiếm thông tin liên quan, cũng như lập luận để ủng hộ hoặc bác bỏ một niềm tin cụ thể

Những hiểu biết về tư duy phản biện đã phát triển qua nhiều năm và việc xem xét các tài liệu mang tính phản biện cho thấy hai cách điển hình để định nghĩa thuật ngữ này Một cách hiểu phổ biến đã nhận được sự đồng

ý từ phần lớn các nhà giáo dục và nhà nghiên cứu được xây dựng trên khái niệm về tư duy phản ánh của Dewey5 Như vậy, tư duy phản biện được hiểu là khả năng của cá nhân trong việc tìm hiểu, xác minh và đánh giá bất kỳ hiện tượng nào một cách có suy nghĩ trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nào.6 Những người khác định nghĩa tư duy phản biện là quá

trình “ suy nghĩ về suy nghĩ ”7 Trọng tâm của phương pháp này là khám phá những gì thực sự làm nền tảng cho tư duy phản biện Ví dụ, Paul (1993) coi tư duy phản biện là một phương thức tư duy tập trung vào sự phát triển của siêu nhận thức Do đó, các kỹ năng tư duy phản biện cơ bản có thể bao gồm các kỹ năng xác định các yếu tố, đánh giá các giả định và lập luận, phân loại và diễn giải các biểu thức và ý tưởng, phân tích và tổng hợp, rút ra các lập luận, suy luận và kết luận

Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng việc đưa ra một định nghĩa ngắn gọn về

tư duy phản biện là khó khăn vì nó là một khái niệm phức tạp.4 5 8 Tóm lại, tư duy phản biện là một loại kỹ năng tư duy bậc cao, trong đó các cá nhân thể hiện khả năng đánh giá một cách khoa học và chu đáo một hiện tượng từ các quan điểm khác nhau và trong các bối cảnh khác nhau để đưa ra quyết định hiệu quả cuối cùng Những khả năng này đòi hỏi mọi người phải sở hữu một loạt các kỹ năng như đặt câu hỏi, điều tra, đánh giá và ra quyết định

Các đặc điểm của một nhà tư tưởng phê phán là gì?

Vì tư duy phản biện là một quá trình tư duy tích cực và có mục đích, đòi hỏi một người phải xem xét và đánh giá cẩn thận bất kỳ hiện tượng nào trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nào, nên nó đòi hỏi kỹ năng tư duy Thể hiện sự thành thạo các kỹ năng điều tra, phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa và đánh giá là rất quan trọng đối với những người có

tư duy phản biện, khi họ sử dụng các kỹ năng siêu nhận thức để đánh giá, đưa ra quyết định và giải quyết vấn đề thành công Hơn nữa, có đủ kiến thức cơ bản cũng rất quan trọng Người ta lập luận rằng thật khó để suy nghĩ chín chắn về một điều gì đó nếu một người không biết gì về

nó.9 Do đó, điều cần thiết là một nhà tư tưởng phản biện phải có kiến thức liên ngành và kiến thức rộng và sâu Tư duy phản biện cũng tương phản với quan điểm không cân bằng trong đó điểm yếu được làm nổi bật hơn Thay vào đó, các cá nhân nên có khả năng nhìn thấy cả điểm mạnh

và điểm yếu trong bất kỳ yêu cầu nào.10 Nói cách khác, một tâm trí cởi

mở, công bằng và mang tính xây dựng là thái độ thích hợp cho tư duy phản biện Ngoài ra, để có được những hiểu biết sâu sắc về hiện tượng này, các cá nhân nên có thái độ hoài nghi.11 và khả năng đặt câu hỏi phù hợp cho mọi tình huống và yêu cầu bồi thường

Đã có lo ngại về khả năng tư duy phản biện có thể cản trở tư duy sáng tạo10 Người ta lý luận rằng tư duy phản biện thường yêu cầu một người tuân thủ chặt chẽ các quy tắc trong việc đưa ra lập luận và đánh giá, trong khi tư duy sáng tạo có thể dựa trên việc phá vỡ các quy tắc để tạo

ra những điều mới Tuy nhiên, hầu hết các nhà nghiên cứu hiện nay tin rằng tư duy phản biện là một yếu tố quan trọng của tư duy sáng tạo và giải quyết vấn đề.10 ,12 ,13 Để tạo ra những điều mới hoặc giải pháp cho các vấn đề, điều quan trọng là phải đánh giá cẩn thận những gì đã tồn tại Hơn nữa, khi đưa ra kết luận và quyết định cuối cùng về các giải pháp, tư duy phản biện chắc chắn đóng một vai trò quan trọng Có ý kiến cho rằng tư duy phản biện có thể học được và việc dạy tư duy phản biện

không tách rời việc dạy tư duy sáng tạo và tư duy giải quyết vấn đề, vì chúng thường đan xen với nhau.10 ,12

2.2 Giảng dạy để phát triển tư duy phản biện trong trường học

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng những sinh viên có tư duy phản biện sở hữu thái độ hoài nghi, cởi mở/công bằng, hiểu biết rộng, tư duy khác biệt và khả năng đặt câu hỏi, tìm ra bằng chứng và lý do liên quan cho bất kỳ giả định nào11 Họ có thể đưa ra những lập luận thuyết phục của riêng mình, đề xuất các giải pháp thay thế cho các vấn đề, đánh giá và đưa ra quyết định cuối cùng về các vấn đề Vì vậy, phát triển tư duy phản biện cho học sinh cần chú trọng dạy các em cả nội dung/kiến thức và phương pháp tìm kiếm, xử lý, đánh giá thông tin

Nhiều cách được gợi ý để phát triển tư duy phản biện cho học sinh; ba cách chính đã xuất hiện từ thực tiễn, bao gồm dạy tư duy phản biện một cách trực tiếp, gián tiếp và kết hợp cả hai Dạy học trực tiếp có nghĩa là

tư duy phản biện được dạy trong một môn học riêng biệt, trong khi dạy học gián tiếp liên quan đến việc phát triển tư duy phản biện cho học sinh thông qua các môn học hiện có Cách tiếp cận thứ ba kết hợp hai cách Theo Bailin et al (1999), sự kết hợp của phương pháp giảng dạy trực tiếp và gián tiếp để phát triển tư duy phản biện đã được chứng minh

là thành công hơn trong việc giảng dạy tư duy phản biện.14 Cần lưu ý rằng nhiều thực tiễn hiệu quả phản ánh việc sử dụng cách tiếp cận kiến tạo xã hội trong thiết kế chương trình giảng dạy, giảng dạy và đánh giá Cách tiếp cận kiến tạo xã hội coi học tập là hệ quả của các tương tác xã hội của các thành viên trong một cộng đồng cụ thể; học tập là một quá trình trung gian và định vị Bản chất trung gian của việc học được phản ánh qua lý thuyết vùng phát triển gần (ZPD) của Vygotsky Vygotsky định nghĩa ZPD là “khoảng cách giữa mức độ phát triển thực tế được xác định bằng cách giải quyết vấn đề độc lập và mức độ phát triển tiềm năng được xác định thông qua việc giải quyết vấn đề dưới sự hướng dẫn của người lớn hoặc trong sự hợp tác với những người đồng trang lứa có năng lực hơn” [15 , tr 86] Lý thuyết về ZPD có thể gợi ý rằng việc học

tập tốt nhất xảy ra trong các lớp học hợp tác và tương tác, trong đó học sinh là trung tâm trong việc học của họ Họ được khuyến khích chủ động điều tra và đánh giá hiện tượng Bản chất tình huống của việc học gợi ý rằng việc học bị ảnh hưởng bởi môi trường văn hóa xã hội mà nó đang diễn ra.16 ,17

Cách tiếp cận kiến tạo xã hội đối với học tập phù hợp với sự phát triển của tư duy phản biện Người ta chấp nhận rộng rãi rằng trọng tâm của

mô hình giảng dạy truyền tải là truyền đạt kiến thức; học sinh thường thụ động trong học tập Cách tiếp cận kiến tạo xã hội khuyến khích học sinh trở thành tác nhân trong việc học của chính mình Họ cần tự tổ chức, tự điều chỉnh và tự phản ánh thông qua hợp tác và tương tác với những người khác Các nguyên tắc của phương pháp tiếp cận kiến tạo xã hội sẽ kích hoạt các cuộc thảo luận và tranh luận giữa các sinh viên, điều này không chỉ giúp họ hiểu sâu hơn về một hiện tượng mà còn khuyến khích từng cá nhân sinh viên nói lên ý kiến của mình và có cơ hội thực hành 'tư duy phản biện'

Sử dụng nguyên tắc tiếp cận kiến tạo xã hội trong học tập, phương pháp dạy học heuristic18 có nhiều khả năng phát triển tư duy phản biện cho học sinh được đề xuất: học tập dựa trên dự án, học tập dựa trên yêu cầu, học tập dựa trên vấn đề và đặt câu hỏi Những chiến lược giảng dạy này

sẽ tạo ra một môi trường thuận lợi để học sinh thực hành các kỹ năng điều tra, xem xét kỹ lưỡng và đánh giá một hiện tượng cần thiết để học sinh trở thành những người có tư duy phản biện.19

2.3 Chính sách phát triển tư duy phản biện cho sinh viên Việt Nam

Từ năm 2006 đến nay, Việt Nam đã áp dụng cách tiếp cận chương trình giảng dạy dựa trên nội dung, trong đó trọng tâm chính là truyền đạt kiến thức thực tế cho học sinh hơn là tạo cơ hội cho học sinh hiểu sâu, giải quyết vấn đề và tự đưa ra quyết định Kết quả là, phát triển tư duy phản biện dường như không phải là trọng tâm chính trong chương trình giảng dạy hiện tại và do đó ít giáo viên chú ý đến việc phát triển loại kỹ năng

tư duy này cho học sinh của họ Hệ quả là kỹ năng tư duy phản biện ở sinh viên Việt Nam tỏ ra yếu kém20

Chính phủ Việt Nam đã nhận ra những hạn chế của cách tiếp cận chương trình giảng dạy dựa trên nội dung và quyết định chuyển sang cách tiếp cận chương trình giảng dạy dựa trên năng lực Chương trình giáo dục phổ thông mới được soạn thảo lần đầu vào năm 2015 và chính thức ban hành vào năm 2017 Tuy nhiên, ngoài tám năng lực chuyên biệt cốt lõi, bao gồm năng lực về ngôn ngữ, toán học, khám phá tự nhiên và

xã hội, công nghệ, tin học, thẩm mỹ và thể chất, các trường học ở Việt Nam sẽ có chú trọng hình thành ba năng lực chung chủ yếu: tự học, độc lập học tập, giao tiếp và hợp tác, năng lực sáng tạo và giải quyết vấn

đề.2

Bồi dưỡng tư duy phản biện cho học sinh được nêu trong chương trình giáo dục phổ thông mới là một bộ phận của năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề với tên gọi “tư duy độc lập”.2 Theo chương trình mới,

tư duy này được thể hiện thông qua khả năng đặt câu hỏi, lắng nghe và tiếp nhận thông tin của học sinh với sự suy xét cẩn thận và các dẫn chứng xác đáng, đánh giá một hiện tượng từ nhiều góc độ khác nhau và

đề xuất giải pháp cho vấn đề

Có vẻ như mặc dù sử dụng một tên gọi khác, kỹ năng mà chính phủ Việt Nam mong đợi các trường học phát triển cho học sinh trong chương trình mới rõ ràng là tư duy phản biện Để nuôi dưỡng tư duy phản biện, chương trình mới yêu cầu các trường chuyển từ mô hình dạy học truyền thống sang phương pháp dạy học tương tác Giáo viên đóng vai trò là người hỗ trợ trong khi học sinh là tác nhân trong việc học của chính

họ Họ được khuyến khích đóng góp tích cực vào các hoạt động trong lớp như tìm hiểu, giải quyết vấn đề, thảo luận thông qua làm việc độc lập và hợp tác2 21 Mặc dù những thay đổi tích cực trong chính sách đã

rõ ràng, nhưng vẫn còn một chặng đường dài để biến mục tiêu đổi mới thành hiện thực, do một số thách thức từ các giá trị văn hóa xã hội và truyền thống dạy và học hiện có của Việt Nam

2.4 Những trở ngại đối với việc phát triển tư duy phản biện trong trường học Việt Nam và những gợi ý để tiến lên phía trước

Thiếu mô tả và thực hiện rõ ràng trong các chính sách

Như đã đề cập ở phần trước, mặc dù mục tiêu bồi dưỡng tư duy phản biện được đặt ra trong chương trình giáo dục phổ thông mới nhưng dường như nó được gộp chung vào năng lực sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề Để hiện thực khách quan trong thực tiễn dạy học, tư duy phản biện phải được coi là “năng lực mục tiêu”22 Điều này là do nếu tư duy phản biện được coi là một tập hợp con của năng lực sáng tạo và giải quyết vấn đề, thì nó không được coi là quan trọng đối với giáo viên Hơn nữa, Trần Thị Bích Liễu et al (2016) nhận thấy rằng việc thiếu hướng dẫn rõ ràng cho giáo viên về dạy học năng lực tư duy sáng tạo đã góp phần hạn chế thực hành23 Tư duy phản biện là một mục tiêu mới và đầy tham vọng cần có thêm tài liệu để hướng dẫn giáo viên cách giúp học sinh trở thành những người có tư duy phản biện trong các môn học cụ thể

Niềm tin và thói quen giảng dạy của giáo viên

Kể từ năm 1986, hệ thống giáo dục Việt Nam đã trải qua một số cải cách, và các khóa đào tạo đã được cung cấp cho giáo viên nhằm trang bị cho họ những phương pháp và kỹ thuật giảng dạy đổi mới Tuy nhiên, nghiên cứu đã phát hiện ra rằng phong cách dạy và học truyền thống vẫn chiếm ưu thế trong các trường học Việt Nam16 ,24 ,25 Nghĩa là, giáo viên đóng vai trò trung tâm trong lớp học và thực hiện hầu hết các hoạt động, trong khi học sinh thụ động, chỉ tiếp nhận thông tin thực tế từ giáo viên Ngoài ra, việc phụ thuộc quá nhiều vào sách giáo khoa trong dạy

và học là điều hiển nhiên và đây được coi là một rào cản đối với việc thúc đẩy tư duy phản biện trong các trường học Việt Nam Nghiên cứu của Ngô Vũ Thu Hằng và cộng sự (2015) tiết lộ rằng sách giáo khoa được sử dụng làm nguồn dạy và học chính cho cả giáo viên và học sinh trong các lớp học khoa học ở cấp tiểu học26 Giáo viên có xu hướng chỉ

sử dụng sách giáo khoa để truyền tải thông tin thực tế Họ tương tác với

học sinh trong lớp bằng cách đặt câu hỏi; học sinh chỉ cần tìm thông tin trong sách giáo khoa để đưa ra câu trả lời Mặc dù tư duy phản biện yêu cầu học sinh tiếp cận nhiều nguồn khác nhau để hiểu sâu về một hiện tượng từ nhiều góc độ khác nhau, nhưng việc giáo viên và học sinh quá phụ thuộc vào sách giáo khoa có thể cản trở sự phát triển tư duy phản biện Điều này cho thấy cần phải nâng cấp các nguồn lực dạy và học và cần có một sự thay đổi căn bản trong phương pháp dạy và học ở các trường phổ thông Việt Nam

Niềm tin của giáo viên về học tập và giảng dạy đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển của tư duy phản biện Nghiên cứu được thực hiện bởi Masa (2014) cho thấy rằng một số giáo viên coi việc giảng dạy

là một quá trình truyền đạt kiến thức đã hạn chế khả năng phát triển tư duy phản biện, trong khi những người tin rằng việc học tập được xây dựng đồng thời thông qua sự tương tác giữa giáo viên và học sinh tổ chức nhiều hoạt động tư duy phản biện hơn lớp học của họ8

Nghiên cứu cho thấy thêm rằng một số giáo viên Việt Nam có niềm tin sai lệch rằng tư duy phản biện được coi là một trong những kỹ năng tư duy bậc cao; nó chỉ phù hợp để dạy học sinh giỏi27 Nếu lớp học của họ

có nhiều học sinh có thành tích học tập trung bình, thì việc dạy tư duy phản biện có thể không phải là trọng tâm của họ Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng tư duy phản biện có thể dạy được18 , và có bằng chứng thực nghiệm về sự phát triển tư duy phản biện ở học sinh trong các loại thành tích khác nhau Nghiên cứu của Lê Trung Tín và Nguyễn Hữu Châu trên học sinh lớp 10 ở 5 tỉnh miền Bắc Việt Nam cho thấy học sinh có kết quả học tập khác nhau đã tiến bộ về kỹ năng tư duy phản biện sau khi tiếp thu bài học được thiết kế theo cách khuyến khích các em đặt câu hỏi, đánh giá và dự đoán thông tin Các tác giả này gợi ý rằng giáo viên nên thay đổi niềm tin đã được thiết lập của họ, bởi vì mọi học sinh đều

có thể học được tư duy phản biện Điều giáo viên nên làm là nhận ra các đặc điểm của tư duy phản biện ở các nhóm học sinh khác nhau để thiết

kế các bài học phù hợp với mọi học sinh.27

Quan trọng hơn, đối với các phương pháp mới, giáo viên cần được hỗ trợ về mặt đào tạo và giám sát Nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng nếu giáo viên được đào tạo về dạy tư duy phản biện, thì họ sẽ thực hiện việc giảng dạy tư duy phản biện.19 ,28 Điều này có thể gợi ý rằng việc thực hiện thành công việc phát triển tư duy phản biện có thể yêu cầu phát triển chuyên môn đặc biệt tập trung vào tư duy phản biện và cách giúp học sinh trở thành những người có tư duy phản biện

Các phương pháp đổi mới để phát triển tư duy phản biện của giáo viên trước khi nhập ngũ ở các trường đại học đào tạo giáo viên đã được chứng minh là có tác động tích cực đến việc thực hành tư duy phản biện của giáo viên Trumbull và Slack (1999) tin rằng những giáo viên từng trải qua môi trường giáo dục truyền thống sẽ không thể phát triển những

ý tưởng kiến tạo về dạy và học.28 Điều này gợi ý rằng các trường đại học đào tạo giáo viên phải khuyến khích các giáo viên trước khi nhập ngũ suy nghĩ chín chắn thông qua việc sử dụng phương pháp kiến tạo xã hội Nói cách khác, để thúc đẩy thực hành giảng dạy tư duy phản biện trong nhà trường, các trường đại học sư phạm ở Việt Nam phải đổi mới phương pháp giảng dạy của chính họ theo hướng chú trọng đến tư duy phản biện

Cây lúa nước và các giá trị văn hóa chịu ảnh hưởng của Nho giáo

Nghiên cứu đã tìm ra nhiều trở ngại văn hóa xã hội đối với sự phát triển

tư duy phản biện cho học sinh ở Việt Nam Những điều này có thể bao gồm văn hóa học tập thụ động vì mục đích thi cử, giữ thể diện và mối quan hệ thứ bậc giữa giáo viên và học sinh

Văn hóa học tập thụ động và thi cử

Do phương pháp giảng dạy lấy giáo viên làm trung tâm vẫn tồn tại, học sinh Việt Nam đã quen với việc học một cách thụ động Họ thường lắng nghe và ghi chép những gì giáo viên nói và coi ý kiến của giáo viên là nguồn thông tin chính xác nhất Điều này có thể hạn chế cơ hội để học sinh phát triển tư duy của chính mình và cản trở sự phát triển của các kỹ