MOÄT SOÁ BIEÄN PHAÙP NAÂNG CAO HIEÄU QUAÛ CUÛA PHÖÔNG PHAÙP DAÏY - HOÏC THEO NHOÙM NHOÛ ÔÛ TRÖÔØNG THCS I SOÂNG ÑOÁC, TRAÀN VAÊN THÔØI, CAØ MAU

MOÄT SOÁ BIEÄN PHAÙP NAÂNG CAO HIEÄU QUAÛ CUÛA PHÖÔNG PHAÙP DAÏY HOÏC THEO NHOÙM NHOÛ ÔÛ TRÖÔØNG THCS I SOÂNG ÑOÁC, TRAÀN VAÊN THÔØI, CAØ MAU MOÄT SOÁ BIEÄN PHAÙP MOÄT SOÁ BIEÄN PHAÙP NAÂNG CAO HIEÄU[.]

MỘT SỐ BIỆN PHÁP

NÂNG CAO HIỆU QUẢ

CỦA PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC HỢP TÁC THEO NHÓM

NHỎ Ở TRƯỜNG THCS

đến với chuyên đề

đổi mới phương pháp

dạy học hợp tác trong

nhóm nhỏ

LÝ DO

• Phương pháp dạy học có quan hệ chặt chẽ với các thành tố của quá trình dạy học; định hướng đổi mới phương pháp dạy học được thể hiện trong Tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm giáo dục của Đảng Cộng sản Việt Nam:

• Nghị quyết Trung ương II khóa VIII khảng định: “

Đổi mới phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương tiện tiên tiến và các phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, bảo đảm điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh nhất là sinh viên đại học”.

• Định hướng trên được pháp chế hóa trong Luật giáo dục, các văn bản của Chính phủ và của Bộ giáo dục và đào tạo Chính vì thế mà hiện nay các nhà trường đang rất chú ý đến việc đổi mới phương pháp và nội dung chương trình sách giáo

khoa, đang hướng vào nhóm phương pháp Lấy học

sinh sinh làm trung tâm.

Một trong những phương pháp dạy học Lấy học sinh sinh làm trung tâm , trong đó có phướng pháp dạy học theo nhóm nhỏ (hợp tác), đang được các nước trên thế giới sử dụng nhiều

Nhưng thực tế thì trong cách thức tổ chức của giáo viên hiện nay còn gặp rất nhiều khó khăn như: chưa hiểu sâu sắc về phương pháp; đôi khi lạm dụng phương pháp tổ chức học tập theo nhóm nhỏ; cách thức tổ chức còn lúng túng dẫn tới không chủ động về thời gian, gây ồn ào,…

I CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 KHÁI NIỆM DẠY HỌC HỢP TÁC THEO

NHÓM NHỎ

học hợp tác trong nhóm là một phương pháp học tập mà theo phương pháp đó học sinh trong nhóm trao đổi, giúp đỡ và hợp tác với nhau trong học tập”.

Vai trò của nhóm

nhỏ

1.1 Học tập nhóm nhỏ nuôi dưỡng một môi trường học tập có lợi.

• Tất cả học sinh trong nhóm giúp đỡ, trao đổi và

hợp tác với nhau Điều đó tạo nên một môi trường học tập cởi mở Các thành viên của nhóm cảm thấy tự do hỏi nhau những vấn đề mình còn chưa hiểu Với việc thảo luận cùng các thành viên khác của nhóm và của lớp, khó khăn thường vượt qua, nhiệm vụ học tập được giải quyết dễ dàng hơn.

1.2 Học tập nhóm tạo nên các nhóm nhỏ có khả năng học tập.

• Để lĩnh hội những khái niệm khó, giáo viên có thể chia các học sinh thành các nhóm nhỏ và cho phép họ tiếp tục thảo luận theo chủ đề của bài giảng Những học sinh nhanh hiểu có thể giúp những học sinh chậm hiểu không bị tụt hậu với nhóm Trong một vài trường hợp, giáo viên có thể lụa chọn làm việc với một nhóm riêng biệt học sinh (nhanh hay chậm hiểu) trong khi các thành viên còn lại của lớp làm những bài tập được giao.

1.3 Học tập nhóm nâng cao thành tích học tập của lớp học.

• Mỗi thành viên của nhóm chịu trách

nhiệm về thành tích của nhóm mình và cũng yêu cầu sự tự giác của các thành viên khác trong nhóm.

1.4 Học tập nhóm giúp cho học sinh sáng tạo hơn.

• Các học sinh có thời gian làm việc

độc lập và tự giải quyết các vấn đề Học sinh được tự do lựa chọn cách học của riêng mình Điều đó làm cho học sinh tự do hơn trong trong cách giải quyết các vấn đề.

2 TỔ CHỨC VÀ CÁCH TIẾN

HÀNH HỌC TẬP THEO NHÓM NHỎ

2.1 Các dạng hình thức học tập

theo nhóm

a Hình thức học tập theo nhóm thống nhất: Tất cả các học sinh đều thực hiện những nhiệm vụ như nhau.

b Hình thức học tập theo nhóm phân hóa: Những nhóm khác nhau thực hiện những nhiệm vụ khác nhau trong khuôn khổ đề tài chung cho tất cả lớp.

2.2 Cách thành lập

nhóm:

Việc phân chia nhóm thường dựa trên số lượng học sinh, tùy theo chủ đề bài học, hay các đặc điểm của học sinh (giới tính, sở thích, sự hiểu biết,…).

Có rất nhiều cách chia nhóm, có thể hoàn toàn ngẫu nhiên

(nhất là lúc mới bắt đầu khóa

học) hoặc tùy theo tiêu chuẩn của giáo viên, không nên để các học sinh tự lựa chọn mà không có tiêu chuẩn (các em có thể xếp nhóm

với bạn bè và không hoạt động

tích cực).

- Cấu trúc của các nhóm có thể

giữ nguyên qua suốt một tiết học

hoặc thay đổi, tùy theo đặc điểm của mỗi bài học.

- Số lượng các thành viên có thể

là:

+ Số lượng tối ưu trong một

nhóm, nếu căn cứ vào cơ sở tiếp

nhận thông tin mới và đề xuất được

ý tưởng thì nên từ 5 – 7 học sinh.

+ Phụ thuộc vào kích thước phòng học, điều kiện bàn ghế và những

điêu kiện thực tế thì hợp lý hơn cả là nhóm 4 học sinh

+ Đặc biệt có thể có từ 6 -15

học sinh.

Nhóm trưởng

nhóm trưởng mà chỉ thay nhau làm đại diện cho nhóm trong trong những thời điểm nhất định Song trong hoàn cảnh trình độ tổ chức của các thành viên yếu thì có thể cử nhóm trưởng trong thơi gian đầu Khi các thành viên trong nhóm đã quen dần với tổ chức học nhóm thì có thể loại bỏ.

Vai trò của nhóm

trưởng

Chuẩn bị nội dung:

• Xác đinh mục tiêu;

• Cung cấp tư liệu cho từng thành viên

trong nhóm;

• Phân công nhiệm vụ cho từng thành

viên trong nhóm;

• Bố trí chỗ ngồi hợp ly.ù

Khởi động thảo luận:

- Tạo bầu không khí bằng cách vào đề một cách sinh động (chân tình, thoải mái)

Trong thời gian thảo

2.3 Cách sắp xếp theo

nhóm nhỏ

Các nhóm cần có chỗ thoải mái Đôi khi cần chia các nhóm ra các phòng khác nhau để giảm bớt xao lãng và ồn ào.

2.4 Các bước tiến hành hoạt động nhóm

Bước 1: Sau khi chia nhóm, giáo viên giới thiệu nội dung và cung cấp

một số thông tin để định hướng cho hoạt động nhóm Nên giới

thiệu mục tiêu và nội dung theo

cách nhìn của học sinh để các em có thể hiểu ngay yêu cầu và lý

do cho các hoạt động của các em

Chăûng hạn

viên cần làm gì

(đợi nhóm khác hay giải lao)

lớp, thì yêu cầu báo cáo

như thế nào ( trên giấy,…)

Chăûng hạn

cầu báo cáo như thế nào ( trên giấy,…)

(chỉ một người nói, tất cả cùng nghe)

Khi gặp khó khăn hoặc thắc mắc, nhóm sẽ làm gì

Tất cả các hành viên có cần thêm sáng tỏ trước khi bắt đầu.

Sau đó đề ra nhiệm vụ cho các nhóm.

nhiệm vụ thu thập các ý kiến trong nhóm để báo cáo trước lớp.

Bước 3: Thảo luận lớp: Các nhóm

báo cáo trước lớp nếu cần các

nhóm có thể thảo luận với nhau

để đi đến kết luận

Bước 4: Giáo viên tổng kết và khái quát kết quả chủ đề.

2.5 Nhiệm vụ của giáo viên khi các nhóm nhỏ

làm việc:

• Điều động các nhóm hoạt động

• Đi khắp các nhóm theo dõi công

việc nhằm xem các nhóm có tìm ra

cách giải quyết hợp lý nhất không

• Tìm những sai lầm mà các nhóm

mắc phải, sai lầm điển hình, sai lầm

chưa sửa chữa được

• Đặt câu hỏi bổ sung

• Nhắc lại các ý kiến

• Nhấn mạnh các khái niệm, ý quan

trọng

2.5 Nhiệm vụ của giáo

viên khi các nhóm nhỏ

làm việc:

của nhóm trong nội dung bài học

khăn giáo viên có thể tham gia vào với tư cách chỉ đạo thảo

luận nhằm giải quyết khó khăn đó.

II THỰC TẾ VIỆC THỰC HIỆN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC HỢP TÁC THEO NHÓM

NHỎ CỦA MỘT SỐ

TRƯỜNG THCS

II THỰC TẾ VIỆC THỰC HIỆN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC HỢP TÁC THEO NHÓM NHỎ CỦA

MỘT SỐ TRƯỜNG THCS

nhỏ, từ khi thực hiện việc đổi mới phương pháp và nội dung sách giáo khoa bậc phổ thông cho đến nay, các nhà trường tại địa phương huyện Trần Văn Thời nói chung, thị trấn Sông Đốc nói riêng đã và đang được áp dụng Song việc áp dụng cũng còn nhiều vấn đề cần bàn:

1 Ưu điểm

thảo luận nên việc giải quyết nhiệm vụ dễ dàng, hướng tới

việc dạy học “lấy người học làm

trung tâm”.

mỗi cá nhân phát huy được tính độc lập, sáng tạo, khả năng

diễn đạt trước đám đông và

tính hợp tác cao.

1 Ưu điểm

• Ý thức tập thể tốt, khả năng

tổng hợp và chia sẻ kinh nghiệm

2 Khuyết điểm và tồn tại

phương pháp thảo luận nhóm gặp rất nhiều khó khăn: cơ sở vật chất, sĩ số lớp đông,…

phí, dễ gây ồn ào

tham gia đồng đều, hình thức.

2 Khuyết điểm

và tồn tại

phu, thiếu dụng cụ học tập

pháp hoặc thiếu sự kiếm soát

ngày, thường là các em ngồi gần nhau thành một nhóm, dẫn đến nhàm chán trong thảo luận nhóm

kết quả, khả năng diễn đạt yếu

III MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN PHƯƠNG

PHÁP DẠY HỌC HỢP TÁC THEO

NHÓM NHỎ.

1 Theo tác giả Phan Trọng Ngọ (2005, trường ĐHSP Hà Nội):

đề nhỏ có sự liên kết với nhau.

nhóm có nhóm trưởng và thơ kí.

việc với một chủ đề

nhận vấn đề, đưa ra giả thuyết, tìm kiếm luận cứ chứng minh hay bác bỏ giả thuyết, đánh giá và thống nhất các giải pháp

III MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG

CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN

PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC HỢP

TÁC THEO NHÓM NHỎ.

bản.

mở của giáo viên khi đi kiểm tra các nhóm (có thể tham gia với nhóm).

kết luận, giáo viên ghi chép, đánh giá, tóm tắt ý tưởng của các nhóm để các nhóm phát hiện ý tưởng của mình và có sự khuyến khích bằng nhiều hình thức khác nhau.

III MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC

HIỆN PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC HỢP TÁC THEO NHÓM NHỎ.

Ý khác:

cả lớp khi bước vào đầu khóa học, nhất là đối với học sinh đầu cấp học để các em dễ tiếp nhận công việc.

lý, nội dung để chọn chủ đề tương ứng, chia nhóm phù hợp.

(khoảng 25 – 30 học sinh.