BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ Thành phố Hồ Chí M
Giới thiệu tổng quan về mô đun
Mô đun 2 “Sử dụng phương pháp đạo học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trung học cơ sở môn Lịch sử và Địa lý” nhằm nâng cao khả năng lựa chọn và ứng dụng phương pháp, kỹ thuật dạy học phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh cho giáo viên môn Lịch sử và Địa lý trung học cơ sở Hoàn thành mô đun này giúp giáo viên tổ chức hoạt động dạy học phù hợp với yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, đồng thời đáp ứng tiêu chuẩn phát triển chuyên môn, nghiệp vụ theo Thông tư số 20/2018/TT-BGDĐT của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Mô đun này bao gồm các nội dung chính:
Bạn đang tìm hiểu các xu hướng hiện đại về phương pháp, kỹ thuật dạy học và giáo dục nhằm phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh trung học cơ sở Các phương pháp này nhằm thúc đẩy khả năng tư duy sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề và kỹ năng hợp tác của học sinh Việc áp dụng các xu hướng mới trong giảng dạy giúp nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục trung học cơ sở Đồng thời, các kỹ thuật dạy học tiên tiến còn góp phần xây dựng môi trường học tập tích cực, khơi nguồn cảm hứng và phát huy tối đa tiềm năng của học sinh.
Trong chương trình giáo dục phổ thông 2018, việc lựa chọn và sử dụng các phương pháp, kỹ thuật dạy học phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển phẩm chất và năng lực học sinh trung học cơ sở môn Lịch sử và Địa lý Các phương pháp dạy học tích cực, sáng tạo giúp nâng cao khả năng tư duy, phân tích, vận dụng kiến thức của học sinh, từ đó thúc đẩy quá trình học tập hiệu quả hơn Việc áp dụng các kỹ thuật dạy học phù hợp còn góp phần tạo môi trường học tập thân thiện, khoa học, giúp học sinh phát triển toàn diện các phẩm chất như tư duy phản biện, ham học hỏi và kỹ năng hợp tác Điều này phù hợp với mục tiêu của chương trình giáo dục nhằm hình thành và phát triển năng lực học sinh theo hướng hiện đại, đáp ứng yêu cầu của xã hội và thị trường lao động trong thời kỳ hội nhập.
− Lựa chọn, xây dựng các chiến lược dạy học, giáo dục hiệu quả phù hợp với học sinh trung học cơ sở
Số tiết mô đun: 40 tiết (gồm 16 tiết lí thuyết và 24 tiết thực hành)
Tài liệu đọc trong mô đun được xây dựng theo định hướng tổ chức hoạt động bồi dưỡng kết hợp (trực tuyến và trực tiếp), cụ thể:
− Giai đoạn trực tuyến 1: 5 ngày
− Giai đoạn trực tiếp: 3 ngày;
Giai đoạn trực tuyến thứ hai kéo dài 7 ngày cần sự tham gia đầy đủ các hoạt động giảng dạy trực tuyến và trực tiếp để đạt hiệu quả bồi dưỡng cao nhất Người học cần chủ động tự học, nghiên cứu và thảo luận với đồng nghiệp để hoàn thành các nhiệm vụ được giao, đồng thời tự đánh giá sự tiến bộ về năng lực nghiệp vụ trước và sau khi tham gia khóa đào tạo theo nội dung của mô đun.
Mô đun 2 "Sử dụng phương pháp dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trung học cơ sở môn Lịch sử và Địa lý" được tổ chức dưới hình thức bồi dưỡng từ xa với phương thức hiện đại, giúp thầy cô có cơ hội trải nghiệm một chương trình học hấp dẫn, sáng tạo và đầy cảm xúc Phương pháp này nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy và phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trung học cơ sở thông qua các hoạt động bồi dưỡng trực tuyến linh hoạt, phù hợp với thời đại số Hy vọng rằng, thông qua mô đun này, thầy cô sẽ tích lũy được nhiều kiến thức mới mẻ, ấn tượng và ứng dụng thành công trong giảng dạy.
2 YÊU CẦU CẦN ĐẠT CỦA MÔ ĐUN
− Phân tích được những vấn đề chung về PP, KTDH và giáo dục phát triển PC, NL học sinh trung học cơ sở
Trong chương trình giáo dục phổ thông 2018, việc lựa chọn và sử dụng các phương pháp, kỹ thuật dạy học phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển tư duy phản biện và năng lực học sinh trong môn Lịch sử và Địa lý Áp dụng các phương pháp giảng dạy hiệu quả không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách sáng tạo, mà còn nâng cao khả năng tư duy logic và phân tích, góp phần phát triển năng lực chung phù hợp với yêu cầu của chương trình giáo dục mới.
− Lựa chọn, xây dựng được các chiến lược dạy học, giáo dục hiệu quả phù hợp với đối tượng học sinh trung học cơ sở
− Hỗ trợ đồng nghiệp phát triển về kiến thức, kĩ năng và kinh nghiệm vận dụng các
PP, KTDH và giáo dục theo hướng phát triển PC, NL học sinh ở trường trung học cơ sở
− Tìm hiểu các xu hướng hiện đại về PP, KTDH và giáo dục nhằm phát triển PC, NL học sinh trung học cơ sở
Chọn và sử dụng các phương pháp, kỹ thuật dạy học phù hợp nhằm phát triển tư duy, năng lực học sinh trong môn Lịch sử và Địa lý theo Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 Việc áp dụng các phương pháp dạy học hiệu quả giúp nâng cao khả năng tiếp cận kiến thức, phát huy năng lực suy nghĩ phản biện của học sinh trong các môn học này Đồng thời, lựa chọn phương pháp phù hợp còn góp phần thúc đẩy hoạt động học tập tích cực, khơi dậy niềm đam mê khám phá lịch sử và địa lý của học sinh trong quá trình học tập.
− Lựa chọn, xây dựng các chiến lược dạy học, giáo dục hiệu quả phù hợp với đối tượng học sinh trung học cơ sở
4 TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG
4.1 Kế hoạch hoạt động bồi dưỡng qua mạng
4.1.1 Kế hoạch hoạt động bồi dưỡng qua mạng (5 ngày)
KẾ HOẠCH BỒI DƯỠNG QUA MẠNG
(căn cứ theo Phụ lục 1-TL1, Công văn số 214/CV-ETEP ngày 23 tháng 06 năm 2020)
Mô đun 2: SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN
PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC HỌC SINH THCS MÔN LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ
(theo Quyết định số 4660/QĐ-BGDĐT ngày 04 tháng 12 năm 2019)
Hình thức và thời lượng: 5 ngày, từ xa qua mạng
Môn học: Lịch sử và Địa lí
KỊCH BẢN SƯ PHẠM BÀI GIẢNG QUA MẠNG
Xem video giới thiệu về mô đun 2
II Nhiệm vụ học tập của học viên
Học viên thực hiện các nhiệm vụ học tập chính trong khoá bồi dưỡng như sau:
Nghiên cứu thêm tài liệu đọc, và Infographic (tuỳ chọn)
Nhiệm vụ 2 bao gồm việc thực hiện các bài tập trong quá trình học cũng như sau khi hoàn thành nội dung học tập, nhằm củng cố kiến thức đã học Người học cần làm bài kiểm tra cuối mỗi giai đoạn (tùy chọn) để đánh giá mức độ hiểu bài, và bắt buộc làm bài kiểm tra cuối khóa nhằm kiểm tra tổng quan kiến thức Việc hoàn thành các bài tập và kiểm tra giúp nâng cao hiệu quả học tập và đảm bảo sự tiến bộ của người học.
Nhiệm vụ 3 Phản hồi, đánh giá về nội dung và hình thức học tập
III Yêu cầu cần đạt của mô đun
Học viên sau khi hoàn thành khoá bồi dưỡng cần đạt những yêu cầu sau:
Yêu cầu 1: Phân tích được những vấn đề chung về phương pháp, kĩ thuật dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực học sinh THCS
Trong chương trình GDPT 2018, việc lựa chọn và sử dụng các phương pháp, kỹ thuật dạy học phù hợp ở cấp học THCS đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh trong môn Lịch sử và Địa lý Áp dụng các phương pháp dạy học tích cực giúp học sinh hứng thú, nâng cao khả năng tư duy phân tích và vận dụng kiến thức vào thực tiễn Việc lựa chọn kỹ thuật phù hợp không chỉ giúp truyền đạt kiến thức một cách hiệu quả mà còn tạo điều kiện để học sinh phát triển các phẩm chất như tích cực, sáng tạo và tự chủ Điều này phù hợp với mục tiêu của chương trình, hướng đến đào tạo những công dân có năng lực toàn diện, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ hội nhập.
Yêu cầu 3: Lựa chọn, xây dựng được các chiến lược dạy học hiệu quả phù hợp với đối tượng học sinh THCS trong môn Lịch sử và Địa lí
Yêu cầu 4 nhấn mạnh việc hỗ trợ đồng nghiệp trong việc nâng cao kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm giảng dạy Đây là bước quan trọng để chia sẻ phương pháp, kỹ thuật dạy học hiệu quả, từ đó phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh trong trường trung học cơ sở Việc hợp tác này giúp đội ngũ giáo viên nâng cao chất lượng giảng dạy, đồng thời tạo môi trường học tập tích cực, thúc đẩy sự phát triển toàn diện của học sinh.
IV Ôn bài trước (Mô đun 1)
Nghiên cứu lại nội dung mô đun 1 nhằm làm rõ các đặc điểm, mục tiêu và yêu cầu cần đạt về phẩm chất và năng lực của học sinh Đồng thời, tập trung phân tích mối quan hệ giữa 6 thành phần năng lực và 2 mạch nội dung với 4 nội dung chung của môn Lịch sử và Địa lý Bài viết cũng định hướng về phương pháp giáo dục phù hợp trong chương trình môn Lịch sử và Địa lý nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập.
- Trả lời trắc nghiệm khách quan - khảo sát biểu hiện năng lực ban đầu của học viên về PP, KTDH phát triển phẩm chất, năng lực
Sử dụng 10 câu hỏi (tỉ lệ 3-4-3 theo 3 nội dung) nhiều lựa chọn trong ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm)
B GIAI ĐOẠN 2: HỌC TẬP, THỰC HÀNH
Nội dung 1: Những vấn đề chung về phương pháp dạy học và giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực
Hoạt động 1: a) Tên hoạt động: Khởi động
Mô tả: Tìm hiểu về phẩm chất, năng lực trong chương trình GDPT 2018 b) Yêu cầu cần đạt:
- Trình bày được các phẩm chất chủ yếu và năng lực cốt lõi trong chương trình GDPT
- Chỉ ra được phẩm chất chủ yếu và năng lực cốt lõi trong những tình huống cụ thể c) Nhiệm vụ của người học (qua mạng)
- Xem tài liệu đọc về phẩm chất, năng lực trong chương trình GDPT 2018
Trong chương trình GDPT 2018, việc giám sát, phản hồi và đánh giá đóng vai trò quan trọng trong phát triển phẩm chất và năng lực học sinh Các tình huống liên quan đến nhiệm vụ này giúp học sinh hiểu rõ vai trò của việc theo dõi tiến trình học tập, tạo điều kiện cho phản hồi xây dựng và đánh giá chính xác kết quả học tập Phẩm chất và năng lực như tự chủ, trách nhiệm, khả năng tự phản hồi được phát triển thông qua khả năng giám sát cá nhân và nhận xét phản hồi từ giáo viên Điều này góp phần hình thành phẩm chất tích cực, nâng cao năng lực tự học, tự hoàn thiện và thích nghi trong môi trường giáo dục hiện đại.
- Giám sát: mức độ hoàn thành nhiệm vụ
- Phản hồi: mức độ hoàn thành theo yêu cầu của hoạt động 1
- Đánh giá: đạt 80% câu hỏi e) Tài liệu/học liệu phục vụ hoạt động 1
- Tài liệu đọc, nội dung 1, mục 1.1.1
- Trả lời câu hỏi trắc nghiệm [dạng nghe]
Hoạt động 2: a)Tên hoạt động: Thử tài
Mô tả: Tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực b) Yêu cầu cần đạt:
- Xác định được các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực
- Phân tích được vai trò của các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực c) Nhiệm vụ của người học
- Nghiên cứu tài liệu đọc, nội dung 1, mục 1.1.2, về các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực
Xác định các yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực giúp nâng cao hiệu quả giáo dục và đào tạo Việc phân tích vai trò của từng yếu tố như hình ảnh, môi trường, và phản hồi góp phần tạo nền tảng vững chắc cho sự trưởng thành của học viên Giám sát, phản hồi và đánh giá chính là những công cụ quan trọng nhằm điều chỉnh, hoàn thiện quá trình phát triển phẩm chất và năng lực của người học Nhờ đó, quá trình học tập trở nên hiệu quả hơn, phù hợp với mục tiêu phát triển toàn diện.
- Giám sát: mức độ hoàn thành nhiệm vụ
- Phản hồi: mức độ hoàn thành theo yêu cầu của hoạt động 2
- Đánh giá: đạt 75% câu hỏi e) Tài liệu/học liệu phục vụ hoạt động 2
- Tài liệu đọc, nội dung 1, mục 1.1.2
- Hình ảnh phục vụ bài tập
Hoạt động 3: a) Tên hoạt động: Khám phá
Mô tả: Tìm hiểu về các nguyên tắc dạy học phát triển phẩm chất, năng lực b) Yêu cầu cần đạt:
- Xác định được các nguyên tắc dạy học phát triển phẩm chất, năng lực
- Phân tích được yêu cầu của các nguyên tắc dạy học phát triển phẩm chất, năng lực c) Nhiệm vụ của người học
- Xem infographic về các nguyên tắc dạy học phát triển phẩm chất, năng lực
- Đọc tài liệu đọc, nội dung 1, mục 1.1.3 về các nguyên tắc dạy học phát triển phẩm chất, năng lực
- Trả lời câu hỏi trắc nghiệm ở cuối hoạt động d) Giám sát/Phản hồi/ Đánh giá
- Giám sát: mức độ hoàn thành nhiệm vụ
- Phản hồi: mức độ hoàn thành theo yêu cầu của hoạt động 3
- Đánh giá: đạt 80% câu hỏi trắc nghiệm e) Tài liệu/học liệu phục vụ hoạt động 3
- Tài liệu đọc, nội dung 1, mục 1.1.3
Hoạt động 4: a)Tên hoạt động: Điền khuyết
Mô tả: Tìm hiểu xu hướng hiện đại về phương pháp dạy học phát triển phẩm chất, năng lực b) Yêu cầu cần đạt:
Phân tích được xu hướng hiện đại về phương pháp dạy học phát triển phẩm chất, năng lực c) Nhiệm vụ của người học
- Xem tài liệu đọc, nội dung 1, mục 1.2.3, về xu hướng hiện đại về phương pháp dạy học phát triển phẩm chất, năng lực
- Trả lời câu hỏi TN d) Giám sát/Phản hồi/ Đánh giá
- Giám sát: mức độ hoàn thành nhiệm vụ
- Phản hồi: mức độ hoàn thành theo yêu cầu của hoạt động 4
- Đánh giá: đạt 80% câu hỏi trắc nghiệm e) Tài liệu/học liệu phục vụ hoạt động 4
- Tài liệu đọc, nội dung 1, mục 1.2.3
Hoạt động 5: a)Tên hoạt động: Nghiên cứu
Mô tả: Tìm hiểu một số PPDH phát triển phẩm chất, năng lực theo xu hướng hiện đại b) Yêu cầu cần đạt:
Xác định được một số PPDH phát triển phẩm chất, năng lực theo xu hướng hiện đại c) Nhiệm vụ của người học
- Xem tài liệu đọc, nội dung 1, mục 1.2.3, về một số phương pháp, kĩ thuật dạy học phát triển phẩm chất, năng lực theo xu hướng hiện đại
- Trả lời câu hỏi trắc nghiệm [dạng trò chơi] d) Giám sát/Phản hồi/ Đánh giá
- Giám sát: mức độ hoàn thành nhiệm vụ
- Phản hồi: mức độ hoàn thành theo yêu cầu của hoạt động 5
- Đánh giá: đạt 75% câu hỏi trắc nghiệm e) Tài liệu/học liệu phục vụ hoạt động 5
- Tài liệu đọc, nội dung 1, mục 1.2.3
2 Đánh giá /phản hồi chủ đề 1
- Xem và hoàn thành các hoạt động: 1, 2, 3, 4, 5
- Thực hiện kiểm tra cuối chủ đề 1: câu hỏi tự luận số 2, 3 trong tài liệu đọc – nội dung 1
Nội dung 2: Các phương pháp dạy học phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trong môn Lịch sử và Địa lí ở THCS
Hoạt động 6: a) Tên hoạt động: Nhận diện
Mô tả: Tìm hiểu định hướng chung về PP, KTDH phát triển phẩm chất, năng lực cho
HS trong môn Lịch sử và Địa lí ở THCS b) Yêu cầu cần đạt:
- Trình bày được định hướng chung về PP, KTDH phát triển phẩm chất, năng lực cho
HS trong môn Lịch sử và Địa lí ở THCS
- Nhận diện các PP, KTDH phát triển phẩm chất, năng lực trong môn Lịch sử và Địa lí ở THCS c) Nhiệm vụ của người học (qua mạng)
- Xem video chuyên gia và trả lời 5 câu hỏi trắc nghiệm
Xem infographic và đọc tài liệu để hiểu rõ đặc điểm, vị trí và mục tiêu của môn Lịch sử và Địa lí trong chương trình THCS Nội dung này nhấn mạnh mối liên hệ giữa 6 thành phần năng lực và 2 mạch nội dung chính của môn học, đồng thời phân tích các phương pháp, kỹ thuật(dạy học) nhằm phát triển phẩm chất và năng lực học sinh Việc giám sát, phản hồi và đánh giá đóng vai trò quan trọng trong quá trình rèn luyện và nâng cao năng lực của học sinh trong lĩnh vực này.
- Giám sát: mức độ hoàn thành nhiệm vụ
- Phản hồi: mức độ hoàn thành theo yêu cầu của hoạt động 6
- Đánh giá: đạt 80% câu hỏi trắc nghiệm e) Tài liệu/học liệu phục vụ hoạt động 6
- Tài liệu đọc, nội dung 2, mục 2.1 (2.1.1; 2.1.2 và 2.1.4)
Hoạt động 7: a) Tên hoạt động: Ghép đôi
Mô tả: Tìm hiểu một số PP, KTDH phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh trong môn Lịch sử và Địa lí ở THCS b) Yêu cầu cần đạt:
- Xác định được bản chất, định hướng sử dụng một số PP, KTDH phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trong môn Lịch sử và Địa lí ở THCS
Trong bài viết này, chúng tôi trình bày quy trình thực hiện một số phương pháp, kỹ thuật dạy học phát triển phẩm chất và năng lực học sinh trong môn Lịch sử và Địa lý ở THCS Đồng thời, chúng tôi cũng đề cập đến nhiệm vụ của người học qua mạng, nhấn mạnh vai trò chủ động học tập và tự rèn kỹ năng để nâng cao kiến thức, phẩm chất cá nhân trong môi trường giáo dục trực tuyến.
- Xem infographic và tài liệu đọc, nội dung 2, mục 2.2, về một số PP, KTDH phát triển phẩm chất, năng lực HS trong môn Lịch sử và Địa lí ở THCS
- Trả lời câu hỏi trắc nghiệm d) Giám sát/Phản hồi/ Đánh giá
- Giám sát: mức độ hoàn thành nhiệm vụ
- Phản hồi: mức độ hoàn thành theo yêu cầu của hoạt động 7
- Đánh giá: đạt 80% câu hỏi trắc nghiệm e) Tài liệu/học liệu phục vụ hoạt động
- Tài liệu đọc, nội dung 2, mục 2.2
Nội dung 3: Lựa chọn, sử dụng phương pháp và kĩ thuật dạy học chủ đề trong môn Lịch sử và Địa lí ở trường THCS
1 Tiến trình học tập nội dung 3:
Hoạt động 8: Kết nối a) Tên hoạt động: