Các chỉ tiêu theo dõi Độ dài các đợt lộc; tỷ lệ đậu quả của các công thức thí nghiệm; một số chỉ tiêu về quả: Khối lượng quả, độ Brix, hàm lượng vitamin C; năng suất thực thu/cây; hiệu
Trang 1NGHIÊN CỨU THỜI ĐIỂM KẾT THÚC BÓN PHÂN VÔ CƠ CHO CÂY CAM XÃ ĐOÀI TẠI VÙNG CAO PHONG - HOÀ BÌNH
Nguyễn Ngọc Tú
SUMMARY
Study on the last timing for chemical fertilizer application for Xa Doai orange
in Cao Phong - Hoa Binh
Orange is one of the fruits that has hightly nutritious value and is an important drug for human, which has been increasingly cultivated in various locations throughout country However, the orange quality has been reduced recently caused mainly by the overuse of chemical fertilizers in which the dosage and timing of urea utilization are of big issues that need to be accordingly solved With the aim of improving the quality of orange fruit and income of orange producers in Hoabinh province, the study has achieved god success on the determination of the last time of chemical fertilization applied for Xa Doai orange in Hoabinh province And, what is more, the results conducted from the above - mentioned study have been successfully applied by local growers in Hoa binh province
Keywords: Chemical fertiliers, timing, Xa Doai orange
I ĐẶT VẤN ĐỀ
Cam Xã Đoài là cây ăn quả có giá trị
dinh dưỡng cao, dựng để ăn tươi, làm mứt,
nước giải khát, tinh dầu cất từ vỏ quả, lá,
hoa được dùng nhiều trong công nghệ thực
phNm và chế mỹ phNm (nước hoa, dầu gội
đầu, kem dưỡng da ) N gười ta còn dùng
quả cam trong việc chữa trị nhiều bệnh về
tiêu hoá, nhuận tràng, bệnh chảy máu dưới
da, bệnh phổi Vì vậy, cam Xã Đoài cũng
được coi là loại dược liệu quan trọng trong
đời sống của con người
Tuy nhiên, những năm gần đây năng
suất và chất lượng cam quả có phần giảm
sút N guyên nhân chính là do quá trình canh
tác; đặc biệt là chế độ bón phân, người
trồng cam đã lạm dụng quá nhiều phân vô
cơ, chủ yếu là phân urê với liều lượng cũng
như thời điểm kết thúc bón không hợp lý
N ghiên cứu thời điểm kết thúc bón phân vô
cơ cho cam Xã Đoài đã khắc phục hiện tượng trên mang lại hiệu quả kinh tế và góp phần hoàn thiện qui trình kỹ thuật thâm canh cam Xã Đoài tại vùng Cao Phong - Hoà Bình
II VẬT LIỆU VÀ PHƯƠN G PHÁP
N GHIÊN CỨU
1 Đối tượng nghiên cứu
Giống cam Xã Đoài, nhân giống bằng phương pháp ghép, vườn cây có độ tuổi là 8
- 10 tuổi tại Cao Phong - Hoà Bình trong thời gian 2006 - 2008
2 Thí nghiệm được bố trí ngẫu nhiên với
3 công thức, 3 lần nhắc lại
Mỗi công thức 3 cây trên một lần nhắc lại, tổng số cây của một công thức là 9 cây
Công thức I: Kết thúc bón phân vào
trung tuần tháng 7
Trang 2Lần 1: Bón 10% phân đạm + 10% kali
vào tháng 12; lần 2: Bón 15% phân đạm +
10% kali vào đầu tháng 1; lần 3: Bón 15%
phân đạm + 15% phân kali vào trung tuần
tháng 2; lần 4: Bón 20% phân đạm + 20%
phân kali vào đầu tháng 4; lần 5: Bón 20%
phân đạm + 20% phân kali vào trung tuần
tháng 5; lần 6: Bón 20% phân đạm + 25%
phân kali vào trung tuần tháng 7
Công thức II: Kết thúc bón phân vào
đầu tháng 9
Lần 1: Bón 10% phân đạm + 10% kali
vào tháng 12; lần 2: Bón 15% phân đạm +
10% kali vào đầu tháng 1; lần 3: Bón 15%
phân đạm + 15% phân kali vào trung tuần
tháng 3; lần 4: Bón 20% phân đạm + 20%
phân kali vào trung tuần tháng 5; lần 5: Bón
20% phân đạm + 20% phân kali vào trung
tuần tháng 7; lần 6: Bón 20% phân đạm +
25% phân kali vào đầu tháng 9
Công thức III: Kết thúc bón phân vào
trung tuần tháng 10 (đối chứng)
Lần 1: Bón 10% phân đạm + 10% kali
vào tháng 12; lần 2: Bón 15% phân đạm +
10% kali vào đầu tháng 1; lần 3: Bón 15%
phân đạm + 15% phân kali vào trung tuần
tháng 3; lần 4: Bón 20% phân đạm + 20%
phân kali vào trung tuần tháng 5; lần 5: Bón
20% phân đạm + 20% phân kali vào trung
tuần tháng 8; lần 6: Bón 20% phân đạm +
25% phân kali vào trung tuần tháng 10
Tất cả công thức trên đều áp dụng lượng phân bón là 90kg phân hữu cơ + 2,5
kg urê + 2,5 kg supe lân + 2,0 kg kali clorua + 2,0 kg vôi bột/1 cây và các biện pháp chăm súc như: Làm cỏ, tưới nước, phun thuốc, cắt tỉa như nhau
Phân hữu cơ là phân trâu bò đã được ủ hoai mục + phân lân + vùi trộn đều bón 1 lần sau khi thu quả 20 ngày
3 Các chỉ tiêu theo dõi
Độ dài các đợt lộc; tỷ lệ đậu quả của các công thức thí nghiệm; một số chỉ tiêu
về quả: Khối lượng quả, độ Brix, hàm lượng vitamin C; năng suất thực thu/cây; hiệu quả kinh tế
4 Phương pháp xử lý số liệu và tính toán
Số liệu được xử lý thống kê trên máy vi tính bằng phần mềm IRRISTAT
III KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
1 Ảnh hưởng của thời điểm kết thúc bón phân đến độ dài của các đợt lộc trong năm của các công thức thí nghiệm
Kết quả đánh giá ảnh hưởng của thời điểm kết thúc bón phân vô cơ đến độ dài các đợt lộc cam Xã Đoài được trình bày
trong bảng 1
Bảng 1 Ảnh hưởng của thời điểm kết thúc bón phân đến độ dài các đợt lộc
III (đối chứng) 12,2a 20,1b 22,2a 10,5
Trong năm, cây cam Xã Đoài có 3 đợt lộc
chính là lộc xuân, hè, thu và đôi lúc có thể sinh
ra lộc đông Trong các đợt lộc, lộc hè và lộc
thu phát triển tốt nhất về chiều dài cũng như sự
đồng đều Giai đoạn phát lộc trùng với thời kỳ
có nhiệt độ, Nm độ thích hợp nên đã tạo điều kiện cho lộc sinh trưởng tốt Chiều dài lộc xuân của các công thức không có sự sai khác
Trang 3(không có ý nghĩa về măt thống kê) còn ở lộc
hè, lộc thu đã có sự sai khác giữa các công
thức Ngoài ra công thức 3 do kết thúc bón
muộn hơn vào trung tuần tháng 10 nên lộc đông phát triển tương đối nhiều, điều này không có lợi cho mùa quả năm sau
2 Ảnh hưởng của thời điểm kết thúc bón phân đến tỷ lệ đậu quả của các công thức
Bảng 2 Ảnh hưởng của thời điểm kết thúc bón phân đến tỷ lệ đậu quả
Qua số liệu ở bảng 2 nhận thấy: Tỷ lệ
đậu quả ở các công thức đều có sự sai khác
rõ rệt, công thức 2: 3,80% cao hơn cả, còn
ở công thức 3: 3,20% là thấp nhất
3 Ảnh hưởng của thời điểm kết thúc bón
phân đến kích thước quả ở các công thức
thí nghiệm
Đã tiến hành đo sự tăng trưởng về
đường kính, chiều cao của quả nhằm đánh
giá ảnh hưởng của thời điểm kết thúc bón
phân đến kích thước quả, được thể hiện ở
hình 1, 2 và 3
Qua hình 1, 2 và 3 cho thấy thời điểm
kết thúc bón phân đã ảnh hưởng một cách
rõ rệt đến sự tăng trưởng của đường kính
cũng như chiều cao của quả Ở các thời
điểm kết thúc bón phân khác nhau thì tốc
độ tăng trưởng khác nhau
Hình 1 Kích cỡ quả của các
công thức thí nghiệm
0,00 1,00 2,00 3,00 4,00 5,00 6,00 7,00 8,00
2/ 6/ 06-08 2/ 7/ 06-08 2/ 8/ 06-8 2/ 9/ 06-08 2/ 1 0/ 06-08 2/ 1 1/ 06- 08 7/ 1 1/ 06-08Thêi gian
Hình 2 Biến động đường kính quả của các
công thức
0 1 2 3 4 5 6 7 8
2/ 6/ 06-08 2/ 7/ 06-08 2/ 8/ 8 2/ 9/ 06-08 2/ 10/ 06-08 2/ 11/ 06-08 7/ 11/ 06-08 Thêi gi an
Hình 3 Biến động chiều cao quả của các
công thức
Trang 44 Ảnh hưởng của thời điểm bón phân
đến độ chín của quả
Qua theo dõi, quan sát mầu sắc của vỏ quả trên đồng ruộng ở các ô thí nghiệm, số liệu thu được trình bày ở bảng 3
Bảng 3 Ảnh hưởng của thời điểm bón phân đến độ chín của quả
Số liệu bảng 3 cho thấy: Thời gian kết
thúc bón cũng ảnh hưởng đến độ chín của
quả, kết thúc bón phân sớm hơn thì quả cũng chín sớm hơn 13 - 16 ngày
5 Ảnh hưởng của thời điểm kết thúc bón phân đến năng suất quả
Bảng 4 Ảnh hưởng của thời điểm kết thúc bón phân đến năng suất
Kết quả bảng 4 cho thấy: Ở các công
thức bón phân khác nhau, các chỉ tiêu cấu
thành năng suất cũng khác nhau Về khối
lượng quả: Tăng dần từ công thức 1 đến
công thức 3 Năng suất trung bình tăng từ
công thức 1 đến công thức 2, đến công thức
3 năng suất lại giảm rõ rệt
Điều đó cho phép kết luận rằng ở vùng
đất Cao Phong kết thúc bón phân vào đầu
tháng 9 cho năng suất cao nhất
6 Ảnh hưởng của thời điểm kết thúc bón phân đến chất lượng quả
Cùng với năng suất, việc đánh giá phNm chất quả cũng rất quan trọng Trong thí nghiệm này đã đánh giá những chỉ tiêu sinh hoá chủ yếu của quả cam, số liệu được trình bày ở bảng 5
Bảng 5 Ảnh hưởng của thời điểm kết thúc bón phân đến chất lượng quả
II 10,70 9,50 29,20 0,48 31,93 68,07 III (đối
chứng) 9,5 8,30 30,90 0,57 30,33 69,67
Số liệu bảng 5 cho thấy: Các chỉ tiêu
sinh hoá của quả cam ở các công thức đã
có sự sai khác Tại thời điểm lấy mẫu,
các công thức đều có độ Brix, đường
tổng số giảm dần từ công thức đến công
thức 3, còn lượng vitamin C, axít, tỷ lệ
nước tăng dần
7 Ảnh hưởng của thời điểm kết thúc bón phân đến tỷ lệ quả thối sau thu hoạch
Quả cam sau khi thu hoạch đã tiến hành bảo quản trong điều kiện tự nhiên ở nơi
thoáng mát Kết quả theo dõi được trình bày
ở bảng 6
Trang 5Bảng 6 Ảnh hưởng của thời điểm kết thúc bón phân đến tỷ lệ quả thối sau thu hoạch
Như vậy thời gian kết thúc bón phân đã
ảnh hưởng rất rõ rệt đến tỷ lệ thối quả sau
thu hoạch của cam Xã Đoài
8 Hiệu quả kinh tế của các công thức bón phân
Kết quả tính toán hiệu quả kinh tế của các công thức bón phân cho cam Xã Đoài tại nông trường Cao Phong - Hoà Bình được trình bày ở bảng 7
Bảng 7 Hiệu quả kinh tế trung bình của các công thức bón phân cho cam Xã Đoài tại
vùng Cao Phong - Hòa Bình (tính cho một ha)
Giá trị tổng thu là kết quả phép nhân
của sản lượng với đơn giá tại thời điểm thu
hoạch Nói chung sản lượng càng cao tổng
thu càng lớn
Tổng chi bao gồm các chi phí về lao
động, phân bón, hoá chất bảo vệ thực vật,
thuế nông nghiệp ở các công thức thí
nghiệm được coi là tương đương nhau
Số liệu bảng 7 cho thấy: Ở các công
thức thí nghiệm khác nhau lãi thuần thu
được khác nhau Công thức 2 cho lãi thuần
cao nhất
IV KẾT LUẬN
Đối với vùng đất Cao Phong - Hòa Bình
và vùng lân cận vườn cam Xã Đoài ở tuổi
thứ 8 - 10 áp dụng lượng phân bón: 90 kg
phân hữu cơ + 2,5 kg urê + 2,5 kg supe lân
+ 2,0 kg kali clorua + 2,0 kg vôi bột/1 cây
và kết thúc bón phân vào đầu tháng 9 mang
lại hiệu quả kinh tế cao nhất
TÀI LIỆU THAMKHẢO
1 Dguyễn Minh Châu, 1997 Sử dụng
phân bón cho cây có múi Tài liệu tập huấn cây ăn quả, Viện Nghiên cứu Cây
ăn quả miền Nam
2 Vũ Mạnh Hải, Đỗ Đình Ca, Đoàn Thế
Lư, Phạm Văn Côn và cộng sự, 2000
Tài liệu tập huấn cây ăn quả, Viện Nghiên cứu Rau quả
3 Đường Hồng Dật, 2003 Sổ tay hướng
dẫn sử dụng phân bón NXB Nông nghiệp - Hà Nội
4 Phạm Chí Thành, 1988 Phương pháp
thí nghiệm đồng ruộng NXB Nông nghiệp
5 Trần Thế Tục, Cao Anh Long, Phạm Văn Côn, Hoàng Dgọc Thuận, Đoàn Thế Lư, 1998 Giáo trình cây ăn quả
NXB Nông nghiệp
Sgười phản biện: Vũ Mạnh Hải
