Thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt không chỉ ưu đãi về phí

Bên c ạnh đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam NHNN đã không ngừng hoàn thiện hành lang pháp lý tạo điều kiện cho thanh toán đi ện tử, đồng thời chỉ đạo các ngân hàng thương mại NHTM, t ổ chứ

THÚC ĐẨY THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT: KHÔNG CHỈ ƯU

ĐÃI VỀ PHÍ

Để tiếp tục hỗ trợ người dân, doanh nghiệp trước diễn biến phức tạp của đại dịch Covid -19, đồng thời thúc đ ẩy thanh toán không dùng ti ền mặt (TTKDTM), ngành Ngân hàng đã liên ti ếp có các chính sách mi ễn, giảm phí dịch vụ thanh toán Bên c ạnh đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã không ngừng hoàn thiện hành lang pháp lý tạo điều kiện cho thanh toán đi ện tử, đồng thời chỉ đạo các ngân hàng thương mại (NHTM), t ổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán đ ẩy

mạnh cung ứng dịch vụ TTKDTM, tăng cư ờng kết nối hệ thống thanh toán điện tử với các đơn vị cung ứng hàng hóa, dịch vụ, tạo sự đồng bộ

và phát tri ển hệ sinh thái s ố đa dạng, gia tăng ti ện ích cho ngư ời dân, doanh nghi ệp sử dụng dịch vụ

Miễn, giảm phí dịch vụ thanh toán: Chia s ẻ khó khăn với ngư ời dân, doanh nghi ệp

Thực hiện Nghị quyết số 63/NQ-CP ngày 29/6/2021 c ủa Chính phủ về các nhiệm vụ, giải pháp ch ủ yếu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, giải ngân v ốn đầu tư công và xuất khẩu bền vững những tháng cuối năm 2021 và đầu năm

2022, NHNN đã ban hành Thôn g tư số 13/2021/TT-NHNN ngày 23/8/2021 sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư s ố 26/2013/TT -NHNN ngày 05/12/2013 của NHNN ban hành Bi ểu phí d ịch vụ thanh toán qua NHNN Theo đó, giảm 50% mức phí giao dịch qua Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng ( TTĐTLNH) c ủa NHNN từ ngày 01/9/2021 đ ến hết ngày

30/6/2022 Theo NHNN, đây là m ột trong những giải pháp nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp trong bối cảnh đại dịch Covid-19 vẫn còn diễn biến phức tạp Như vậy, từ năm 2020 đ ến nay, NHNN đã ba l ần thực hiện giảm 50% mức phí giao dịch qua Hệ thống TTĐTLNH

Trước đó, NHNN đã hai lần thực hiện giảm 50% mức phí giao dịch thanh toán qua Hệ thống TTĐTLNH cho các t ổ chức tín dụng (TCTD): L ần 1: Áp dụng từ ngày 01/4/2020 đ ến hết ngày 31/12/2020 (theo Thông tư s ố

04/2020/TT-NHNN ngày 31/3/2020 c ủa NHNN); Lần 2: Áp d ụng từ ngày 01/01/2021 đến hết ngày 30/6/2021 (theo Thông tư số 19/2020/TT-NHNN ngày 30/12/2020 c ủa NHNN)

Đồng thời, NHNN đã thực hiện hoàn phí giao dịch cho Ngân hàng Chính sách xã h ội khi thực hiện giải ngân cho vay theo Quy ết định số

15/2020/QĐ-TTg ngày 24/4/2020 của Thủ tướng Chính phủ quy định về việc thực hiện các chính sách h ỗ trợ người dân gặp khó khăn do đ ại dịch Covid-19

Liên quan đến chính sách về phí cung ứng dịch vụ ngân hàng, theo quy định của pháp luật hiện hành, trong hoạt động kinh doanh của TCTD,

TCTD được quyền ấn định và phải niêm yết công khai mức phí cung ứng dịch vụ trong hoạt động kinh doanh c ủa TCTD (Điều 91 Luật Các TCTD 2010) Tuy nhiên, để thúc đẩy người dân sử dụng các phương thức

TTKDTM, đặc biệt là thanh toán điện tử, thời gian qua, NHNN đã ban hành nhiều cơ chế chính sách, trong đó có đ ề nghị các NHTM, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán nghiên cứu, áp dụng chính sách ưu đãi, mi ễn/giảm phí d ịch vụ thanh toán trong giai đoạn đầu để khuyến khích và tạo lập thói quen TTKDTM đối với tổ chức, cá nhân có nhu c ầu sử dụng dịch vụ thanh toán đi ện tử

Đặc biệt, trong bối cảnh tác động của đại dịch Covid-19, NHNN đã chủ động, tích cực, khẩn trương ban hành các chính sách; ch ỉ đạo các TCTD, Công ty C ổ phần Thanh toán Qu ốc gia Vi ệt Nam (Napas) thực hiện miễn, giảm phí dịch vụ thanh toán cho khách hàng nh ằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp bị ảnh hư ởng bởi dịch Covid-19, qua đó thúc đ ẩy TTKDTM

Theo đó, từ năm 2020 đến nay, Napas và các TCTD đã ba l ần thực hiện giảm phí giao dịch thanh toán đi ện tử cho khách hàng: L ần 1: Gi ảm phí dịch vụ chuyển tiền nhanh liên ngân hàng có giá tr ị nhỏ (từ 500.000 VND trở xuống), áp dụng từ ngày 25/02/2020; Lần 2: Điều chỉnh giảm phí d ịch

vụ đối với phí dịch vụ thanh toán cho các món thanh toán có giá tr ị từ

500.001 VND - 2.000.000 VND cho khách hàng và gi ảm giá sử dụng sản phẩm thông tin tín d ụng với khách hàng, th ời gian thực hiện từ ngày

25/3/2020 đến hết ngày 31/12/2020, ước tính tổng số phí mà các TCTD giảm cho khách hàng trong năm 2020 cho c ả hai lần giảm phí kho ảng 1.004

tỷ đồng; Lần 3: Th ực hiện giảm phí dịch vụ thanh toán đi ện tử tương đương với mức giảm của NHNN theo Thông tư s ố 19/2020/TT -NHNN, áp d ụng từ ngày 01/01/2021 đến hết ngày 30/6/2021

Ngoài ra, Napas và các TCTD còn th ực hiện các chính sách mi ễn phí dịch

vụ thanh toán như: Mi ễn phí dịch vụ thanh toán với các giao dịch thanh toán trực tuyến (online) các d ịch vụ công thực hiện trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia; Cổng Dịch vụ công của các bộ, ngành, đ ịa phương (theo Công văn số 727/NHNN-TT ngày 11/02/2020 của NHNN); miễn phí chuyển tiền

ủng hộ phòng, chống dịch Covid-19 và hạn hán, xâm nhập mặn qua tài khoản ngân hàng; mi ễn phí dịch vụ thanh toán cho cá c đối tượng nhận hỗ trợ theo Nghị quyết số 42/NQ-CP ngày 09/4/2020 c ủa Chính ph ủ; Quyết định số 15/2020/QĐ-TTg ngày 24/4/2020 của Thủ tướng Chính phủ và Công văn số 3054/NHNN-TT ngày 28/4/2020 của NHNN

Từ đầu năm 2021 đ ến nay, NHNN đã hai l ần chỉ đạo các TCTD và Napas thực hiện miễn, giảm các loại phí dịch vụ thanh toán nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, người dân: Thực hiện miễn phí chuy ển tiền ủng hộ Quỹ vắc - xin phòng Covid -19 và nghiên c ứu, chỉnh sửa ứng dụng và tạo mã QR cho phép khách hàng dễ dàng nh ận biết và thao tác, thực hiện chuyển tiền ủng hộ Quỹ vắc - xin một cách nhanh chóng, thu ận tiện; có các văn b ản chỉ đạo, định hướng đối với Napas về việc tiếp tục giảm phí chuyển mạch năm 2021

và yêu cầu TCTD áp d ụng các chính sách mi ễn, giảm phí d ịch vụ thanh toán với thời gian thực hiện tối thiểu từ ngày 01/8/2021 đ ến hết ngày

31/12/2021 Theo đó, chỉ đạo Napas giảm 50% phí dịch vụ cho các giao dịch trên ATM, POS và gi ảm tối thiểu 75% phí d ịch vụ cho các giao d ịch chuyển khoản liên ngân hàng 24/7 so v ới mức phí đang áp d ụng; yêu cầu TCTD điều chỉnh giảm phí giao dịch trên ATM, POS xử lý qua Napas và phí giao dịch chuyển khoản liên ngân hàng 24/7 cho khách hàng v ới mức giảm tối thiểu bằng ho ặc lớn hơn mức giảm phí mà Napas thực hiện, tiếp tục thực hiện các chính sách miễn phí giao dịch đang áp d ụng

Sự chỉ đạo kịp thời và vi ệc triển khai nhiều chính sách mi ễn, giảm phí d ịch

vụ thanh toán đi ện tử trong thời gian qua cho th ấy, ngành Ngân hàng luôn đồng hành cùng doanh nghiệp, người dân và tích cực vào cuộc cùng Chính phủ, các bộ, ngành nhằm tháo g ỡ khó khăn cho s ản xuất kinh doanh, b ảo đảm an sinh - xã hội ứng phó với đại dịch Covid-19, thúc đẩy thanh toán điện tử

Đầu tư cơ sở hạ tầng và công nghệ kết nối hệ thống thanh toán

Trong b ối cảnh phải thực hiện giãn các h xã hội để phòng tránh s ự lây lan của dịch Covid-19, hành vi c ủa người tiêu dùng cũng thay đ ổi, phần lớn đã chuyển sang thanh toán đi ện tử Để thúc đẩy TTKDTM, ngoài các chính sách về miễn, giảm phí nói trên, ngành Ngân hàng cũng chú tr ọng thúc đẩy liên kết giữa đơn vị bán hàng và các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh to án, trung gian thanh to án Do đó, bên c ạnh việc xây dựng, hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm tạo thuận lợi cho ho ạt động thanh toán đi ện tử, NHNN

đã chỉ đạo các NHTM, tổ chức trung gian thanh toán tích c ực đẩy mạnh

cung ứng dịch vụ TTKDTM, k ết nối hệ thống thanh toán đi ện tử với các đơn vị cung ứng hàng hóa, dịch vụ như điện, nước, viễn thông, siêu thị, cửa hàng tiện lợi,

Đồng thời, NHNN đã chỉ đạo các NHTM hoàn thiện hạ tầng thanh toán điện

tử để phục vụ cho việc thanh toán d ịch vụ công và chi trả an sinh xã h ội; chú trọng phát tri ển các chương trình hư ớng dẫn, hỗ trợ đào tạo khách hàng

về quy trình thanh toán, t ạo thói quen cho khách hàng trong vi ệc thanh toán dịch vụ công v à chi tr ả an sinh - xã hội qua ngân hàng Bên c ạnh đó, NHNN đã phối hợp cùng các bộ, ngành liên quan, các tổ chức cung ứng dịch vụ công, NHTM, các trung gian thanh toán đ ể mở rộng, phát tri ển các hình thức thanh toán đi ện tử mới tiện lợi, an toàn bảo mật (điển hình là dịch vụ thanh toán QR Code trên thi ết bị di động) thu hút lư ợng lớn khách hàng sử dụng

Về phía Napas, v ới vai trò là t ổ chức chuyển mạch cũng đã cho phép k ết nối thanh toán trực tiếp qua Cổng Dịch vụ công Qu ốc gia với tất cả các TCTD, trung gian thanh toán có nhu c ầu

Để tăng cường an ninh, bảo mật trong thanh toán điện tử, NHNN đã chỉ đạo các đơn vị trong toàn Ngành chủ động nắm bắt, cập nhật các phương thức, thủ đoạn tội phạm và triển khai các bi ện pháp tăng cư ờng phòng, chống tội phạm công nghệ cao trong hoạt động thanh toán C ụ thể: Tăng cường đầu

tư cơ sở hạ tầng, áp dụng các giải pháp công nghệ thanh toán tiên tiến và các tiêu chu ẩn quốc tế về an ninh, bảo mật cho hệ thống công ngh ệ thông tin, đặc biệt cho hệ thống thanh toán thẻ; khẩn trương hoàn thành chuyển đổi thẻ ngân hàng từ thẻ từ sang thẻ gắn vi mạch điện tử (thẻ chip) theo lộ trình quy định; tăng cường các biện pháp phòng, chống rửa tiền, đặc biệt là định danh khách hàng điện tử (eKYC), giám sát giao dịch để phát hiện các giao dịch đáng ng ờ, bất thư ờng và có biện pháp xử lý kịp thời, phù hợp với quy định của pháp luật; phối hợp với cơ quan bảo vệ pháp luật để trao đổi thông tin, xử lý các vụ việc gian lận, lừa đảo trong thanh toán; đ ẩy mạnh công tác tuyên truy ền, cảnh báo, hướng dẫn khách hàng nâng cao c ảnh giác, phòng ch ống tội phạm

Với các giải pháp đ ồng bộ trên, trong 6 tháng đ ầu năm 2021, các ch ỉ số TTKDTM cũng đạt mức tăng trưởng ấn tượng so với cùng kỳ năm trước Theo Vụ Thanh toán (NHNN), t ổng số lượng giao d ịch qua h ệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng tăng 7,84% về số lượng và tăng 38,76% về giá trị, giao dịch qua kênh Internet tăng tương ứng 62,5% về số lượng và

32,03% về giá trị, giao d ịch thanh toán qua đi ện thoại di động tăng 82,71%

về số lượng và 115,11% v ề giá trị, giao dịch qua kênh QR Code tăng tương ứng 79,93% về số lượng và 164,85% về giá trị so với cùng kỳ năm 2020 Tổng số lượng giao dịch bằng ví đi ện tử được xử lý thành công đ ạt xấp xỉ 802,56 triệu món v ới tổng giá tr ị giao dịch đạt khoảng 302,16 nghìn t ỷ đồng (tăng lần lượt là 85,38% về số lượng giao dịch và 91,57% về giá trị giao dịch so với cùng kỳ năm 2020)

Mặc dù vậy, TTKDTM tại Việt Nam vẫn chủ yếu tập trung ở các thành ph ố, thói quen thanh toán b ằng tiền mặt còn ph ổ biến tại khu v ực nông thôn, miền núi H ạ tầng thanh toán còn thi ếu tính k ết nối, chưa đồng bộ trên khắp cả nước, hạn chế sự tiếp cận dịch vụ ngân hàng của người dân Bên cạnh đó, một bộ phận ngư ời dân còn e ngại về tính an toàn, b ảo mật của các hình thức thanh toán m ới

Để tăng cường hơn nữa sự đồng bộ trong thanh toán, thúc đẩy TTKDTM, thời gian t ới, về hành lang pháp lý, NHNN c ần tiếp tục xây dựng các chính sách và chỉ đạo đẩy mạnh phát triển, khuyến khích phát triển các ti ện ích thanh toán trên thi ết bị di động như: Thanh t oán qua QR Code; mã hóa thông tin thẻ (Tokenization); thanh toán di đ ộng (Mobile Payment); thanh toán phi tiếp xúc (Contactless); ví đi ện tử…; cần xây dựng và ban hành cơ chế thử nghiệm có kiểm soát hoạt động công nghệ tài chính (Fintech) trong lĩnh vực ngân hàng nhằm tạo lập khung khổ pháp lý, thúc đẩy đổi mới, sáng tạo và triển khai các mô hình h ợp tác, kinh doanh m ới trong cung ứng dịch vụ thanh toán

Về phía các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, trung gian thanh toán, cần hoàn thi ện, tăng cư ờng kết nối, tích h ợp giữa hạ tầng thanh toán đi ện

tử với hạ tầng của các đơn vị chấp nhận thanh toán, đáp ứng tốt hơn yêu cầu thanh toán điện tử trong thương m ại điện tử, tại các điểm bán l ẻ và thanh toán hóa đơn hàng hóa, d ịch vụ trực tuyến

Việc hoàn thiện hệ thống thanh toán n ội bộ của các ngân hàng v à các hệ thống thanh toán khác là rất cần thiết, đảm bảo kết nối, tích hợp với hạ tầng các hệ thống khác (trong đ ó có đơn vị cung ứng hàng hóa, dịch vụ) để cung ứng dịch vụ thanh toán một cách thuận tiện, hiệu quả cho tổ chức, cá nhân Chú trọng phát triển hạ tầng chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử, góp phần thúc đ ẩy phát triển thanh toán bán l ẻ, mở rộng hệ sinh thái, đ ảm bảo khả năng kết nối, tích h ợp với các ngành, lĩnh v ực khác để phục vụ thanh toán trực tuyến

Các NHTM cần đẩy nhanh hoàn thành k ế hoạch chuyển đổi từ thẻ từ sang thẻ chip tại Việt Nam theo tiêu chu ẩn cơ sở đối với thẻ chip n ội địa theo quy định; triển khai tiêu chuẩn cơ sở QR Code, đảm bảo an ninh, an toàn trong thanh toán th ẻ, gia tăng dịch vụ, tạo thuận lợi kết nối với các hệ thống thanh toán khác

Ngành Ngân hàng ti ếp tục tăng cư ờng truyền thông, giáo dục tài chính nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng cho ngư ời dân trong sử dụng dịch vụ ngân hàng, trong đó có thanh toán điện tử, từ đó thúc đẩy TTKDTM và góp phần phổ cập tài chính./