Chuyển đổi ngân hàng số trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư và một số khuyến nghị

Có thể hiểu, tất cả những gì khách hàng c ó thể thực hiện ở các chi nhánh ngân hàng truyền thống đư ợc số hóa và tích hợp vào một ứng dụng ngân hàng số duy nhất và thông qua ứng dụng này

Chuyển đổi ngân hàng số trong b ối cảnh cuộc Cách mạng công nghi ệp lần

thứ tư và một số khuyến nghị

Tóm tắt: Trong th ời gian qua, chuy ển đổi số đã đư ợc áp dụng trong ngành

Ngân hàng và tạo ra những bư ớc tiến mạnh mẽ, mở rộng quy mô và ph ạm

vi, tạo ra khuynh hư ớng giao dịch mới và đư ợc ghi nhận bằng nhi ều thành quả tích cực Tuy nhiên, bên c ạnh những lợi ích mang lại, việc chuyển đổi

số cũng đặt ra cho ngành Ngân hàng nhi ều thách thức trong vấn đề hoàn thiện các quy định pháp lý đ ể quản lý, đảm bảo an ninh, an toàn và b ảo mật

dữ liệu khách hàng, h ạn chế thấp nhất rủi ro mất cắp dữ liệu từ các tội phạm công ngh ệ cao Xuất phát từ đó, bài viết tập trung phân tích các hành lang pháp lý v ề chuyển đổi ngân hàng số, thực tiễn triển khai ngân hàng số tại một số quốc gia điển hình trên th ế giới và từ đó đưa ra một số khuyến nghị cho Vi ệt Nam

1 Đặt vấn đề

Trong nhi ều năm tr ở lại đây, ngành công ngh ệ thông tin thực sự đã len lỏi vào từng ngóc ngách c ủa đời sống xã hội nhờ sự phát triển bùng n ổ của cuộc Cách mạng công nghi ệp lần thứ tư (CMCN 4.0)1 Bất kể một lĩnh vực hay ngành, nghề nào đều ứng dụng công ngh ệ thông tin, lĩnh v ực ngân hàng cũng không nằm ngoài xu hướng chung đó Đặc biệt, trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đã và đang ph ục hồi từ đại dịch Covid-19, việc áp dụng công nghệ đóng vai trò ngày càng quan tr ọng trong n ền kinh tế toàn cầu Ngày nay, h ầu hết khách hàng, đ ặc biệt là những khách hàng tr ẻ tuổi đều đang sử dụng công nghệ số cho những giao dịch và thanh toán của mình

Do vậy, nhiệm vụ của các ngân hàng là ph ải đáp ứng được nhu c ầu của người dùng và có thể cung cấp các sản phẩm, dịch vụ họ mong đợi Để làm được điều này, chuyển đổi số trong ngân hàng là tất yếu Bên cạnh đó, việc chuyển đổi số giúp các t ổ chức ngân hàng bắt kịp xu hư ớng công nghệ và những thay đ ổi của thị trường nhanh hơn Ch ỉ khi một tổ chức có thể tự nâng cấp, nó mới có thể đáp ứng nhu c ầu của khách hàng thời đại mới Các công nghệ kỹ thuật số tinh vi đã thay đ ổi cách th ức hoạt động ngân hàng truyền thống Sự xuất hiện của các cổng thông tin mua s ắm, kênh xã hội và ứng dụng di động tích hợp đã mở ra rất nhiều cánh cửa cho các ngân hàng tiếp cận với khách hàng c ủa họ Các tổ chức ngân hàng c ần đón nhận thế giới kỹ thuật số mới này bằng cách hư ớng tới chuyển đổi số Tuy nhiên, đ ể thực hiện được việc chuy ển đổi số trong ngành Ngân hàng đ ạt đư ợc tính

hiệu quả tối ưu thì không ph ải là điều dễ dàng, vì vậy, việc nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia điển hình trên thế giới để giúp hoàn thiện cho công tác chuy ển đổi trong nước là vấn đề quan trọng, cấp thiết trong b ối cảnh hiện nay

2 Chuyển đổi ngân hàng s ố trong thời đại của cuộc CMCN 4.0

Công nghệ mới giúp hiện thực hóa các ý tư ởng sáng tạo đột phá, đáp ứng được nhu cầu ngày càng phức tạp của khách hàng, cũng như giúp cho

doanh nghiệp/ngân hàng qu ản lý và đi ều hành hi ệu quả Theo Cục Tin học hóa (Bộ Thông tin và Truy ền thông), “chuy ển đổi số” là việc đưa toàn bộ các hoạt động từ xã hội thực lên không gia n mạng, từ môi trư ờng truyền thống lên môi trư ờng số Bốn công nghệ số đại diện cho công cu ộc chuyển đổi số là trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence - AI), Internet vạn vật (Internet of Things - IoT), dữ liệu lớn (Big Data), đi ện toán đám mây

(Cloud Co mputing) Bên c ạnh đó, chu ỗi khối (Blockchain) đang d ần đư ợc coi là một thành ph ần quan trọng và đầy tiềm năng c ủa chuyển đổi số

Theo đó, Ngân hàng số (Digital Banking) là một hình thức ngân hàng số hóa tất cả những ho ạt động và dịch vụ ngân hàng truyền thống nh ờ áp dụng công nghệ mới2 Đặc điểm của nó là các sản phẩm và dịch vụ do ngân hàng cung cấp đều được thực hiện dưới dạng số hóa, nên ngư ời sử dụng thông tin (khách hàng) được tiếp cận miễn phí và đơn giản hóa đáng kể cuộc sống của họ, vì hầu hết con ngư ời hiện đại sử dụng tài nguyên đi ện tử Nghĩa là,

“mô hình ngân hàng như vậy được tối ưu hóa để tương tác trong thời gian thực và khái ni ệm “số hóa” đảm bảo những thay đ ổi trong công ngh ệ số diễn ra với tốc độ cao”

Có thể hiểu, tất cả những gì khách hàng c ó thể thực hiện ở các chi nhánh ngân hàng truyền thống đư ợc số hóa và tích hợp vào một ứng dụng ngân hàng số duy nhất và thông qua ứng dụng này, khách hàng không c ần phải đến ngân hàng để trực tiếp giao dịch mà vẫn có thể thực hiện được tất cả các giao d ịch, đồng thời các hoạt động của ngân hàng như đi ều hành, quản

lý rủi ro, ngu ồn vốn, phát triển sản phẩm, quảng cáo, quản lý bán hàng cũng được số hóa

Nhờ việc ứng dụng công nghệ thông tin m ột cách kịp thời và đúng lúc, áp dụng công ngh ệ mới vào quản lý và v ận hành mà các ngân hàng đã có th ể nhanh chóng hiểu được nhu cầu, tâm lý khách hàng Đ ồng thời, giúp các ngân hàng tiết kiệm chi ph í, tăng khả năng c ạnh tranh, nâng cao t ính tuân thủ và minh bạch trong hoạt động kinh doanh Đ ối với khách hàng, ngân hàng số giúp khách hàng sử dụng dịch vụ ngân hàng thuận tiện, an to àn với tiện ích tối đa, ti ết kiệm chi ph í và nâng cao hiệu quả sử dụng tài chính, hỗ trợ phát triển kinh doanh tr ực tuyến

Với những lợi ích tuyệt vời như vậy nên chuyển đổi ngân hàng số đòi hỏi cao về công nghệ, bao gồm sự đổi mới trong d ịch vụ tài chính cho khách hàng xung quanh cùng v ới các chiến lược về ứng dụng kỹ thuật số, ứng dụng AI, thanh toán, công ngh ệ điều tiết (RegTech), Big Data, Bl ockchain, giao diện chương trình ứng dụng (API), kênh phân ph ối và công ngh ệ3

3 Hành lang pháp lý v ề chuyển đổi ngân hàng s ố

Việc ứng dụng chuyển đổi công nghệ số vào lĩnh vực ngân hàng đã và đang được cả xã hội quan tâm, các cơ quan có th ẩm quyền cũng đã kịp thời ban hành những chính sách pháp lu ật để triển khai, đồng bộ hóa hệ thống của mình

Sau khi xác định chuyển đổi số sẽ trở thành nền tảng vững chắc cho phục hồi, phát triển bền vững kinh tế - xã hội, Bộ Chính tr ị đã ban hành Ngh ị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 v ề một số chủ trương, chính sách ch ủ động tham gia cuộc CMCN 4.0 Đây là Nghị quyết mở đầu cho hàng loạt văn bản, quyết định, nghị quyết quan trọng sau đó của Chính phủ và các

bộ, ngành liên quan v ề xu hướng và tính c ấp thiết của chuyển đổi số nhằm tạo hành lang pháp lý thu ận lợi cho chuyển đổi số trong ngành Ngân hàng,

khuyến khích ngân hàng áp d ụng công nghệ số hóa mới để cung ứng dịch

vụ và phục vụ khách hàng tốt hơn Trong đó, đáng chú ý là Quy ết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt “Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, đ ịnh hướng đến năm 2030”

Theo đó, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã ban hành Thông tư số 16/2020/TT-NHNN ngày 04/12/2020 sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 23/2014/TT-NHNN ngày 19/8/2014 của Thống đốc NHNN hướng dẫn việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, trong đó bổ sung quy định, hướng dẫn về mở tài khoản thanh toán b ằng phương thức điện tử (eKYC) Vi ệc mở tài khoản thanh toán không g ặp mặt trực tiếp khách hàng sẽ góp phần tạo điều kiện giúp ngân hàng m ở rộng tệp khách hàng và khách hàng có th ể tiếp cận các dịch vụ ngân hàng (dịch vụ thanh toán, ti ết kiệm, cho vay ) Đ ặc biệt, trong b ối cảnh dịch bệnh Covid-19, việc mở tài khoản thanh toán không gặp mặt trực tiếp giúp ngư ời dân có th ể sử dụng dịch vụ thanh toán qua kênh điện tử, giảm thiểu nguy cơ dịch bệnh từ tiếp xúc

Bên cạnh đó, NHNN đang d ự thảo Nghị định quy đ ịnh về thanh toán không dùng tiền mặt trình Chính ph ủ thay thế Nghị định số 101/2012/NĐ -CP ngày 22/11/2012 của Chính ph ủ về thanh toán không dùng ti ền mặt Dự thảo nghị định này quy định về hoạt động thanh toán không dùng ti ền mặt, bao gồm: Mở và sử dụng tài kho ản thanh toán; d ịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt; dịch vụ trung gian thanh toán; t ổ chức, quản lý và giám sát các h ệ thống thanh toán NHNN đã hoàn thi ện trình Chính ph ủ dự thảo Nghị định

về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát hoạt động công ngh ệ tài chính trong lĩnh vực ngân hàng

Những nỗ lực này t ừ phía nhà quản lý được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá trong việc thúc đẩy ứng dụng công ngh ệ mới sáng tạo vào hoạt động ngân hàng, đồng thời cũng cân bằng được với quản trị rủi ro, ổn định tài chính, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Trong lĩnh vực ngân hàng, chuy ển đổi số vừa mang đến cơ hội lớn cho các ngân hàng thương mại (NHTM) trong việc tạo ra những mô hình kinh

doanh mới, giá trị mới; vừa đặt ra những thách thức trọng yếu trong đảm bảo an ninh, an toàn d ữ liệu Nhận diện tính tất yếu cũng như cơ h ội lớn từ chuyển đổi số, đồng thời hư ởng ứng Quyết định số 810/QĐ-NHNN phê

duyệt “Kế hoạch chuyển đổi số ngành Ngân hàng đ ến năm 2025, đ ịnh

hướng đến năm 2030” của Thống đốc NHNN ban hành ngày 11/5/2021, các ngân hàng đã có những bước đi mạnh mẽ trong thúc đẩy chuyển đổi số, đến nay những bư ớc đi này đã ph ần nào mang lại những kết quả tích c ực Tại Quyết định số 810/QĐ -NHNN, Thống đốc NHNN đã chỉ đạo thành lập Ban Chỉ đạo Chuyển đổi số ngành Ngân hàng th ực hiện chức năng, nhi ệm vụ nghiên cứu, đề xuất chủ trương, chiến lược, cơ chế, chính sách tạo môi trường pháp lý thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số và đôn đốc, chỉ đạo triển khai thực hiện kế hoạch Bên cạnh đó, Nghị quyết số 100/NQ -CP ngày 06/9/2021 c ủa Chính phủ về việc thông qua đề nghị xây dựng Nghị định về

cơ chế thử nghiệm có kiểm soát hoạt động công nghệ tài chính (Fintech) trong lĩnh vực ngân hàng đã tháo gỡ nhiều khó khăn, vướng mắc, hỗ trợ thị trường, tạo điều kiện cho phát triển dịch vụ tài chính thích ứng với những yêu cầu của chuyển đổi số Theo đó, NHNN ch ỉ đạo tổ chức triển khai và

sơ kết đánh giá tình hình, kết quả thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm về chuyển đổi số ngành Ngân hàng, phát tri ển Chính ph ủ điện tử tại Quyết định số 1977/QĐ-NHNN ngày 10/12/2021 c ủa Thống đốc NHNN thành lập Ban ch ỉ đạo và Tổ công tác Chuy ển đổi số ngành Ngân hàng

4 Kinh nghi ệm triển khai ngân hàng s ố tại một số quốc gia trên thế giới

Các dịch vụ ngân hàng s ố đã hiện diện ở khắp nơi trên thế giới Các ngân hàng số cung cấp trải nghiệm ngân hàng hiệu quả và dễ tiếp cận cho khách hàng Không có một công thức chung nào với mô hình kinh doanh ngân hàng số tại các thị trường khác nhau trên th ế giới Các mô hình kinh doanh thường phù hợp với các điều kiện kinh tế, văn hóa và chính trị khác nhau Nhóm tác gi ả lựa chọn một số quốc gia điển hình và có s ự tương quan so sánh với Việt Nam để so sánh và đối chiếu

4.1 Trung Quốc

Không còn l ạ gì nữa khi nói rằng Trung Qu ốc là một trong những quốc gia

có nền kinh tế năng động thuộc bậc nhất thế giới Trong 10 năm tr ở lại đây, các công ty tài chính ứng dụng công nghệ ở Trung Qu ốc có sự phát triển vượt bậc chưa từng thấy diễn ra ở nơi khác Tiền mặt gần như biến mất mà thay thế bằng các loại hình thanh toán di đ ộng, QR Code Đi ển hình của việc áp dụng công nghệ mới vào đời sống thư ờng ngày ở Trung Quốc đã

đạt tới trình độ cao vượt bậc là giới ăn mày xin tiền bằng cách quẹt mã QR Code4

Tại Trung Quốc, Ngân hàng Xây d ựng Trung Qu ốc đã tri ển khai thành công ngân hàng tự động hóa hoàn toàn cùng v ới Robot Tiểu Long (Xiao Long)

để phục vụ khách hàng, ATM có khả năng mở tài khoản mới cho khách hàng và giao d ịch ngoại hối5 Ngân hàng cho bi ết việc đưa Robot v ào quản

lý có thể xử lý đư ợc 90% nhu c ầu về tiền mặt và phi ti ền mặt của một điểm giao dịch ngân hàng truy ền thống Cách này đã giúp ti ết kiệm chi phí, th ời gian và công s ức rất nhiều

Trong m ảng thanh toán, ứng dụng Wechat c ủa Tencent cũng s ở hữu hơn 1

tỷ người dùng mỗi tháng Ngư ời dùng Wechat có th ể thanh toán tiêu dùng

cá nhân, đặt vé máy bay, mua sắm trực tuyến thông qua Wechatpay Ngoài

ra, ngân hàng ảo đầu tiên của Trung Quốc, AiBank, một liên doanh gi ữa Ngân hàng CITIC Trung Qu ốc và công ty công ngh ệ Baidu6, cung c ấp các giải pháp tài chính cho các khách hàng tr ẻ tuổi vốn là đối tượng các ngân hàng truy ền thống chưa ti ếp cận và cung c ấp các khoản vay cho các doanh nghiệp nhỏ và siêu nh ỏ ở các vùng sâu, vùng xa

Chính phủ Trung Quốc đã có nhiều chính sách t ạo điều kiện phát triển minh bạch cho các ngân hàng s ố; đẩy mạnh các giao dịch số thông qua các chính sách khuyến khích tài chính tiêu dùng, b ảo vệ người dùng dịch vụ ngân hàng s ố, thúc đẩy sự phát tri ển của Internet và công ngh ệ thông tin7

Về khuôn kh ổ pháp lý, Trung Qu ốc hình thành khung pháp lý v ề tài chính

kỹ thuật số với nguyên tắc tối ưu hóa hiệu quả dịch vụ tài chính, hạn chế những biến động về giá/chi phí tài chính, đ ảm bảo quyền lợi của ngư ời tiêu dùng, c ạnh tranh công b ằng và có sự giám sát của cơ quan quản lý Trong

đó, khung pháp lý chú tr ọng quan tâm đến công tác quản trị rủi ro và bảo mật của hoạt động kinh doanh ngân hàng đi ện tử dựa trên nguyên t ắc

Basel; bảo vệ người tiêu dùng V ề thực tiễn ứng dụng công ngh ệ - kỹ thuật, Trung Quốc có đủ điều kiện và tiềm lực để phát triển mạnh mẽ theo hư ớng

số hóa với nền tảng công nghệ vững chắc gồm Internet di động, Big Data, IoT, Cloud Computing, Blockchain, AI Trên nguyên t ắc nhà cung c ấp dịch

vụ tài chính phải tham gia cạnh tranh công b ằng và tuân th ủ các yêu cầu pháp lý, tháng 4/2021, Chính ph ủ Trung Qu ốc đã có những chế tài đối với công ty Fintech, ch ẳng hạn: Trung Qu ốc phạt đế chế thương mại điện tử Alibaba 18 tỷ RMB (kho ảng 2,75 tỷ USD) vì bị cáo buộc vi ph ạm Luật

Chống độc quyền, lạm dụng vị thế thống lĩnh thị trường; phạt 500.000 RMB đối với Tencent Holdings do Tập đoàn này không báo cáo chính

quyền về các thương v ụ mua, bán, sáp nh ập theo Luật Chống độc quyền8

Rõ ràng, các ngân hàng truy ền thống đang bắt đầu xây dựng nền tảng dữ liệu và công ngh ệ của riêng mình

4.2 Ấn Độ

Các ngân hàng của Ấn Độ đã bắt kịp các thông lệ hàng đầu toàn cầu, đạt được những bước tiến lớn trong mười năm qua Các sản phẩm và dịch vụ linh hoạt của ngân hàng số tại Ấn Độ mang lại nhiều lợi ích, v ới mức độ tương tác cao, không chỉ giữa khách hàng và ngân hàng, mà còn mở rộng đến bên thứ ba là các đối tác hoặc người dùng cuối Hơn nữa, với quy mô

và mức đầu tư tương đương, ngân hàng s ố có thể phục vụ khách hàng và đem lại lợi ích kinh tế gấp nhiều lần so với mô hình truyền thống Về mặt chính sách, hướng dẫn của Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI), ban hành sau một thông báo đư ợc đưa ra trong ngân sách h ằng năm để thành lập 75 đơn

vị Ngân hàng Kỹ thuật số (DBU) trên 75 qu ận nhằm đề ra một lộ trình cho khuôn khổ pháp lý của nó ở Ấn Độ9 Điều này tạo điều kiện cho sự phát triển toàn diện của ngân hàng s ố Về thực tiễn áp dụng, trong giai đo ạn

2018 - 2020, Ấn Độ cũng hòa nhịp theo xu thế chuyển đổi số toàn cầu, phát triển theo xu hư ớng CMCN 4.0, đây là y ếu tố thúc đẩy thanh toán s ố tại quốc gia Tây Á này Đ ến giai đoạn đại dịch Covid-19, Chính ph ủ Ấn Độ hiểu rằng việc thúc đẩy thanh toán s ố là một trong những biện pháp đ ể chống lại đại dịch Tính đến năm 2021, tri ển khai ngân hàng s ố đã trở

thành một phương thức hữu dụng và hi ệu quả được sử dụng trong giao d ịch tại Ấn Độ Hiện nay, ngân hàng s ố Ấn Độ đã có hơn 1,8 tri ệu khách hàng

và bắt đầu có lợi nhuận chỉ sau 18 tháng đi vào ho ạt động1 0

Ngân hàng s ố phát tri ển tại Ấn Độ có thể kể đến DBS DBS là m ột tập đoàn tài chính hàng đầu châu Á với sự hiện diện tại 18 thị trường, có trụ sở chính tại Singapore Xuất phát đi ểm của DBS là một ngân hàng địa phương

ở Singapore, bị rất nhiều lời phàn nàn từ chính khách hàng của mình nhưng với việc chuyển đổi ngân hàng số từ năm 2014, DBS đã có nh ững bư ớc tiến mạnh mẽ, chắc chắn và đã đạt nhiều kết quả xuất sắc với nhiều giải thư ởng trong đó có giải thưởng “Ngân hàng số tốt nhất thế giới năm 2018” do

Euromoney bình ch ọn Theo quan điểm của DBS, ngân hàng s ố phải là ngân hàng s ố từ khâu ti ếp xúc khách hàng đ ến khâu hỗ trợ phía sau Ngân

hàng số phải tự động hóa đư ợc các quy trình và d ịch vụ, giảm thiểu tác nghiệp của con ngư ời Theo đó, DBS đã đ ầu tư ngu ồn lực tài chính và nhân

sự rất lớn cho sự phát triển ngân hàng số, xây dựng bộ phận ngân hàng số giống mô hình các công ty Fintec h, với 25 cán bộ nghiệp vụ và 180 cán bộ

kỹ thuật Bộ phận này có nhi ệm vụ xây dựng trải nghiệm khách hàng m ột cách đơn giản, trong suốt và đầy đủ Đây cũng là công cụ để đạt mục tiêu chuyển từ tập trung vào s ản phẩm sang lấy khách hàng làm trung tâm,

mang lại sự hài lòng cho khách hàng v ề dịch vụ ngân hàng Đi ểm nổi bật

về ngân hàng số của DBS là triển khai ngân hàng s ố đầu tiên ở Ấn Độ chỉ với kênh Mobile Banking v ới đặc trưng là quy trình cung c ấp dịch vụ cho khách hàng không c ần giấy tờ, không c ần chữ ký và không cần chi nhánh,

hỗ trợ khách hàng b ằng AI

4.3 Thái Lan

Thái Lan được xem như là một hình mẫu chuyển đổi số trong khu vực Đông Nam Á V ới sự nhận thức rõ ràng của các nhà lãnh đ ạo Thái Lan v ề tầm quan trọng của chuyển đổi số, bắt đầu từ năm 2017 với tham vọng là

chuyển đổi số cho toàn b ộ hệ thống công quyền, từ quản lý công cho đ ến

hỗ trợ du lịch, cảnh báo th ảm họa thiên nhiên và nâng cao hi ệu quả của nông nghi ệp, đặc biệt là lĩnh vực ngân hàng

Trên tinh thần nỗ lực phát tri ển các hệ thống công ngh ệ dữ liệu như vậy, đã

có những sáng ki ến do Ngân hàng Trung ương Thái Lan (Bank of Thailand

- BoT) đưa ra, ch ẳng hạn như kế hoạch tổng thể về thanh toán điện tử quốc gia (National e-Payments Master Plan) Theo đó, các t ổ chức tài chính ở Thái Lan đã giảm tốc độ mở rộng mạng lư ới chi nhánh và đang t ập trung nhiều hơn vào việc cung cấp dịch vụ trực tuyến nhằm mục đích giảm chi phí hoạt động của chi nhánh Các ngân hàng đã đ ầu tư nhiều hơn vào công nghệ, tuyển dụng thêm nhân viên công ngh ệ thông tin và phát triển các dịch vụ sáng tạo mới, sẵn sàng mở ra kỷ nguyên tài chính s ố hoàn toàn tại

tổ chức của mình

Về mặt quy định, BoT ti ếp tục ban hành các quy đ ịnh mới và linh hoạt để bắt kịp tiến bộ công ngh ệ và hỗ trợ các tổ chức tài chính tối đa hóa l ợi ích của công nghệ để phát triển các dịch vụ mới BoT ban hành hư ớng dẫn sử dụng công ngh ệ sinh trắc học và Blockchain trong các d ịch vụ tài chính Ngoài ra, BoT cũng hợp tác chặt chẽ với các tổ chức nhà nước và tư nhân

để tạo nền tảng cho các dịch vụ tài chính số BoT đang nghiên cứu giấy phép cho các ngân hàng s ố, một công cụ nhằm tăng cường khả năng bao trùm về tài chính và b ắt kịp với nhu cầu của người tiêu dùng1 1

4.4 Singapore

Singapore là một quốc gia phát tri ển ở khu vực Đông Nam Á Sau Vương quốc Anh và H ồng Kông (Trung Qu ốc), đến lư ợt Singapore m ở cửa hệ

thống ngân hàng cho các công ty thu ần công ngh ệ nhằm đổi mới và kích thích sự cạnh tranh trên th ị trư ờng tài chính, nơi v ốn hoàn toàn thu ộc về các ngân hàng truy ền thống

Thời báo Kinh doanh của Singapore cho r ằng, ngân hàng s ố sẽ phát triển mạnh trong năm 2022 B ởi lẽ, Hiệp hội Ngân hàng Singapore (ABS) và Ngân hàng Trung ương Singapore (MAS) đã phê duy ệt giấy phép ngân hàng

kỹ thuật số đầu tiên của đất nước, điều này s ẽ giúp các dịch vụ tài chính dễ tiếp cận hơn đối với các phân khúc chưa đư ợc phục vụ, chẳng hạn như các doanh nghiệp nhỏ và vừa Có hai loại giấy phép ngân hàng k ỹ thuật số - giấy phép ngân hàng k ỹ thuật số đầy đủ (DFB) và gi ấy phép ngân hàng bán buôn kỹ thuật số (DWB) Vào đầu tháng 12/2020, MAS thông báo r ằng 04 đơn vị đã được trao giấy phép ngân hàng kỹ thuật số1 2 Các ngân hàng s ố ở Singapore cung c ấp các dịch vụ ngân hàng tương t ự như các đối tác truyền thống của họ, với sự khác biệt chính là các d ịch vụ này đư ợc cung c ấp trực tuyến thay vì tại một chi nhánh thực Các ngân hàng k ỹ thuật số ở

Singapore cũng tìm cách cung c ấp các dịch vụ tài chính sáng tạo và được

cá nhân hóa, có th ể thực hiện đư ợc với việc sử dụng công nghệ và dữ

liệu1 3

Về pháp lý, Singapore đã b ắt đầu cho phép mở rộng ngân hàng s ố và thúc đẩy phát triển MAS trước đó đã thông báo rằng họ sẽ trao giấy phép ngân hàng cho tối đa 02 DFB và t ối đa 03 DWB, tuy nhiên, có t ổng cộng 14 đơn đăng ký đủ điều kiện Các ứng dụng được đánh giá trên các tiêu chí sau:

(i) Đề xuất giá trị của mô hình kinh doanh, k ết hợp sử dụng công nghệ sáng tạo để phục vụ nhu cầu của khách hàng; (ii) Kh ả năng quản lý ho ạt động kinh doanh ngân hàng k ỹ thuật số bền vững và th ận trọng; và (iii) Tri ển vọng tăng trưởng và những đóng góp khác cho trung tâm tài chính c ủa

Singapore

5 Thực trạng phát triển ngân hàng s ố tại Việt Nam

Thực hiện theo ch ỉ đạo của Thống đốc NHNN, hiện nay, phần lớn các ngân hàng Việt Nam đã triển khai ngân hàng s ố ở cấp độ chuyển đổi về quy trình

và kênh giao tiếp, trong khi chuy ển đổi về nền tảng dữ liệu mới được triển khai tại một số ngân hàng tiên phong Theo kết quả khảo sát c ủa NHNN vào tháng 9/2020, toàn h ệ thống có 95% ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đã/đang xây dựng chiến lược thực hiện triển khai chuyển đổi

số

5.1 Những chuyển biến tích cực trong tri ển khai ngân hàng s ố tại Việt Nam

Hầu hết các ngân hàng Vi ệt Nam đã và đang triển khai k ế hoạch chuyển đổi

số, thành lập riêng bộ phận ngân hàng số tập trung nghiên c ứu thực hiện chuyển đổi số Chẳng hạn như NHTM cổ phần Nam Á (Nam A Bank) đã cho ra đời không gian giao dịch số tích hợp hệ sinh thái thiết bị hiện đại, ứng dụng AI với sự xuất hiện của Robot OPBA và chi nhánh số VTM

OPBA; NHTM c ổ phần Phương Đông (OCB) đã xây d ựng kênh OCB

OMNI Theo đó, các kênh giao dịch số được kết nối, đồng nhất cho khách hàng trải nghiệm xuyên su ốt khi họ có sự chuyển dịch giữa các kênh, giúp khách hàng có th ể sử dụng sản phẩm, dịch vụ mà không cần đến phòng giao dịch

Cùng với xu hướng phát triển của CMCN 4.0, các NHTM Vi ệt Nam đã triển khai và đạt được một số thành công nhất định trong số hóa và ứng dụng công nghệ hiện đại trong các ho ạt động tài chính - ngân hàng như: Digital banking/Digital Lab; Timo Bank, ATM + LiveBank

Bên cạnh đó, nhiều ngân hàng đang b ắt đầu triển khai ngân hàng s ố ở cấp

độ quy trình và kênh giao tiếp, chỉ một số ít ngân hàng chuyển đổi số hóa ở nền tảng dữ liệu Ở khía cạnh quy trình, m ột số ngân hàng đã hoàn thi ện hệ thống giao dịch tự động, ứng dụng một phần Big Data như: NHTM c ổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), NHTM cổ phần Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), NHTM c ổ phần Kỹ Thương Việt Nam (Techcombank),