Trật tự từ trong cõu cú thể: -Thể hiện thứ tự nhất định của sự vật hiện tượng, hoạt động, đặc điểm như thứ bậc quan trọng của sự vật, thứ tự trước sau của hoạt động, trỡnh tự quan sỏt củ
Trang 1Kiểm tra bài cũ
Việc thay đôỉ trật tự từ trong câu nhằm mục đích gỡ?
Trật tự từ trong cõu cú thể:
-Thể hiện thứ tự nhất định của sự vật hiện tượng, hoạt động, đặc điểm( như thứ bậc quan trọng của sự vật, thứ tự trước sau của hoạt động, trỡnh tự quan sỏt của người núi,…)
- Nhấn mạnh hỡnh ảnh, đặc điểm của sự vật, hiện tượng
- Liờn kết với những cõu khỏc trong văn bản
- Đảm bảo sự hài hũa về ngữ õm của lời núi
Trang 2TIẾT 119:
LỰA CHỌN TRẬT TỰ TỪ TRONG CÂU (LUYỆN TẬP)
Trang 31 Bài tập 1: Trật tự các từ và cụm từ in đậm dưới đây thể hiện mối quan
hệ giữa những hoạt động và trạng thái mà chúng biểu thị như thế nào?
a Tinh thần yêu nước cũng như các thứ của quý Có khi được trưng bày trong
tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng dễ thấy Nhưng cũng có khi được cất giấu kín đáo trong rương, trong hòm.Bổn phận của chúng ta là làm cho những của quý kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày Nghĩa là phải ra sức giải thích,
tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến.
Đầu tiên là giải thích cho quần chúng hiểu.
Sau đó là tuyên truyền cho quần chúng hưởng ứng.
Tổ chức cho quần chúng làm.
Lãnh đạo để quần chúng làm đúng.
Kết quả: làm cho tinh thần yêu nước của quần chúng được thực
hành vào công việc yêu nước, công việc kháng chiến.
Các hoạt động được liệt kê theo thứ tự trước sau trong công tác
vận động quần chúng phát huy lòng yêu nước.
Trang 41 Bài tập 1: Trật tự các từ và cụm từ in đậm dưới đây thể hiện mối
quan hệ giữa những hoạt động và trạng thái mà chúng biểu thị như thế nào?
b Gần đến ngày giỗ đầu thầy tôi, mẹ tôi ở Thanh Hóa vẫn chưa
về Trong đó nghe đâu mẹ tôi đi bán bóng đèn và những
phiên chợ chính còn bán cả vàng hương nữa.
Trật tự từ thể hiện thứ bậc việc chính, việc phụ:
Việc chính: việc thường xuyên diễn ra hàng ngày của mẹ là bán
bóng đèn.
Còn việc bán vàng hương chỉ là việc làm thêm trong những phiên chợ chính.
Trang 5b Nguyễn Tuân có một kho từ vựng hết sức phong phú mà
ông đã cần cù tích lũy Vốn từ vựng ấy, trước Cách mạng
tháng Tám,ông thường dùng để chơi ngông với đời
Cụm từ “Vốn từ vựng ấy” đặt ở đầu câu để liên kết với câu
trước.
Cụm từ “Ở tù” đặt ở đầu câu thứ 2, lặp lại ở câu trước để tạo
sự liên kết câu; nhấn mạnh sự coi thường việc đi ở tù của nhân vật Chí Phèo.
2 Bài tập 2: Vì sao các cụm từ in đậm dưới đây được đặt ở
đầu câu?
a Cùng lắm, nó có giở quẻ, hắn cũng chỉ đến đi ở tù Ở tù thì hắn coi là thường
Trang 62 Bài tập 2: Vì sao các cụm từ in đậm dưới đây được đặt ở
đầu câu?
c.Việc đến tai em bé con nhà thợ cày, em liền bảo cha:
–Chả mấy khi được lộc vua ban, cha cứ thưa với làng giết thịt hai con trâu
và đồ hai thúng gạo nếp để mọi người ăn một bữa cho sướng miệng Còn một trâu và một thúng gạo, ta sẽ xin làng làm phí tổn cho cha con ta trẩy
kinh lo liệu việc đó
d Một thời đại vừa chẵn mười năm
Trong mười năm ấy, thơ mới đã đấu tranh gắt gao với thơ cũ, một bên
giành quyền sống, một bên giữ quyền sống Cuộc đấu tranh kéo dài cho
đến ngày thơ mới toàn thắng Trong sự thắng lợi ấy, cũng có công của
những người tả xung hữu đột nơi chiến trường, nhưng trước hết là công những nhà thơ mới
Liên kết với câu trước.
Liên kết với câu trước.
Trang 7Bài tập 3: Phân tích hiệu quả diễn đạt của trật tự từ trong
những câu in màu dưới đây :
Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá, lá chen hoa
Lom khom dưới núi, tiều vài chú,
Lác đác bên sông, chợ mấy
nhà Nhớ nước đau lòng,
con quốc quốc Thương nhà mỏi
miệng, cái gia gia Dừng chân đứng
lại, trời, non, nước Một mảnh
tình riêng, ta với ta
(Bà Huyện Thanh Quan, Qua Đèo Ngang)
Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá, lá chen hoa
Dưới núi, vài chú tiều lom khom Bên sông, mấy nhà chợ lác đác
Con quốc quốc nhớ nước đau lòng, Cái gia gia thương nhà mỏi miệng
Dừng chân đứng lại, trời, non, nước Một mảnh tình riêng, ta với ta
Trang 8Lom khom dưới núi , tiều vài chú
Lác đác bên sống , chợ mấy nhà.
Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc
Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.
ĐÁP ÁN:
Hiệu quả diễn đạt của trật tự từ trong những câu in đậm:
Đảo trật tự từ thông thường của các từ trong câu in đậm nhằm nhấn mạnh:
Vẻ hoang sơ, tiêu điều của Đèo Ngang.
Nhấn mạnh tâm trạng buồn hoài cổ.
Tạo sự hài hòa về ngữ âm.
Đảo trật tự
cú pháp
Nhấn mạnh hình ảnh, đặc điểm của sự vật, hiện tượng và tâm trạng buồn
hoài cổ.
VN
VN VN
CN CN CN
TN
Trang 93 Bài tập 3: Phân tích hiệu quả diễn đạt của trật tự từ
trong những câu in đậm dưới đây:
b Rất đẹp hình anh lúc nắng chiều
Bóng dài trên đỉnh dốc cheo leo
Núi không đè nổi vai vươn tới
Lá ngụy trang reo với gió đèo
(Tố Hữu- Lên Tây Bắc)
Gợi ý: Đảo tính từ lên đầu câu nhấn mạnh vẻ đẹp của người chiến sỹ
vừa hiên ngang, anh dũng vừa lãng mạn, thơ mộng.
Trang 104 Bài tập 4: Các câu (a) và (b) sâu đây có gì khác nhau? Chọn câu thích hợp điền vào chỗ trống trong đoạn văn bên dưới.
a Tôi thấy một anh Bọ Ngựa trịnh trọng tiến vào.
b Tôi thấy trịnh trọng tiến vào một anh Bọ Ngựa.
Gợi ý: a Câu miêu tả bình thường
b Câu nhấn mạnh vẻ làm bộ quá mức của Bọ Ngựa.
*Đoạn văn:
“ Bỗng mấy chú Châu Chấu Ma đang nhảy nhót khoe tài
quanh các nàng Cào Cào, vội né giạt về một bên Rồi trong
cửa hàng chợt im tiếng ồn ào./ /Người ngợm anh Bọ
Ngựa này cũng bình thường thôi, nhưng chưa hiểu sao anh
làm ra lối quan dạng đến thế, anh đi cứ chân nhấc từng bước cao ngang đầu gối kiểu bước chân ngỗng, cách thức rất ta đây
kẻ giờ và hách dịch.
=>Chän c©u b ®iÒn vµo chç trèng sÏ hîp víi văn c¶nh h¬n, nhÊt lµ c©u cuèi đo¹n trÝch
Trang 115 Bài tập 5:
a.Hãy liệt kê các khả năng sắp xếp trật tự từ trong bộ phận câu in đậm?
Cây tre Việt Nam! Cây tre xanh, nhũn nhặn, ngay thẳng,
thủy chung, can đảm Cây tre mang những đức tính của
người hiền là tượng trưng cao quý của dân tộc Việt Nam
Gợi ý:
- Cây tre nhũn nhặn, thủy chung, ngay thẳng, can đảm, xanh.
- Cây tre thủy chung, ngay thẳng, can đảm, nhũn nhặn, xanh.
- Cây tre ngay thẳng, can đảm, thủy chung, nhũn nhặn, xanh
b Vì sao tác giả lại lựa chọn trật tự từ như vậy?
Gợi ý: màu xanh dễ thấy nhất- vẻ hình thức bề ngoài nói trước Các từ sau biểu thị phẩm chất tốt đẹp – vẻ đẹp bên trong phải có thời gian mới nhận biết - nói sau.
Trang 12Bài tập 6 : Viết đoạn văn về một trong hai đề tài sau đây:
a) Lợi ích của đi bộ với sức khỏe.
b) Lợi ích của đi bộ với việc mở rộng hiểu biết thực tế.
Yêu cầu:
- Đoạn văn từ 5 – 7 câu.
- Cách diễn đạt: diễn dịch (quy nạp).
- Triển khai đề tài.
- Sử dụng một câu sắp xếp trật từ từ mang hiệu quả diễn đạt
(liên kết câu, nhấn mạnh hình ảnh, thể hiện thứ tự sắp xếp các sự việc …)
Trang 13- Làm bài tập còn lại.
- Soạn bài tiếp theo.