Báo cáo "Tổ chức và hoạt dộng của Nghị viện nước Cộng hoà Ba Lan " doc

Còn phạm vi điều chỉnh của luật này quy định về việc phòng ngừa, ngăn chặn và đấu tranh chống tệ nạn ma tuý, kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma tuý, trách nhiệm của cá nhâ

thông tin

Tạp chí luật học - 59

Trịnh Tiến Việt *

ình trạng nghiện ma tuý và các tội phạm

liên quan đến ma tuý ở nước ta đ trở

thành hiểm họa lớn đối với toàn x hội, gây

ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự, an toàn

x hội, làm suy thoái nòi giống, sức khoẻ,

phẩm giá con người, là nỗi lo của mỗi gia

đình, nhà trường, cơ quan, tổ chức cũng như

các cơ quan bảo vệ pháp luật Bên cạnh đó,

ma tuý là cầu nối, tác nhân chính làm tăng

nhanh các tệ nạn x hội và tội phạm, đặc biệt

là đại dịch HIV/AIDS và các loại tội phạm

nguy hiểm như cướp tài sản, giết người, trộm

cắp, hiếp dâm Theo thống kê của cơ quan

công an thì năm 1995 có 72.831 người nghiện

ma tuý, năm 1996 có 80.321 người, năm

1997 có 77.201 người, năm 1998 có 97.034

người và đến năm 1999 có 104.547 người

cấp thì số vụ án về ma tuý luôn chiếm tỉ lệ

lớn trong tổng số các vụ án hình sự mà toà án

các cấp đ thụ lí Năm 1993 toàn quốc chỉ xét

xử 817 vụ với 1056 bị cáo thì đến năm 1999

các toà án trong toàn quốc đ xét xử 7574 vụ

với 10.927 bị cáo tức là tăng gần 10 lần về số

vụ án và số bị cáo Về hình phạt được áp

dụng thì từ năm 1993 đến tháng 9/2000 các

toà án trong toàn quốc đ xử phạt tử hình đối

với 266 bị cáo, phạt tù chung thân đối với 314

bị cáo, phạt tù từ 10 năm đến 20 năm đối với

5573 bị cáo, còn lại là các mức phạt dưới 10

năm tù (2)

Trong những năm vừa qua do nhận thức

sâu sắc về tác hại của ma tuý cũng như tầm quan trọng của cuộc đấu tranh không khoan nhượng với tệ nạn ma tuý đồng thời chấp hành nghiêm chỉnh các chỉ thị, nghị quyết của Đảng và Chính phủ về đấu tranh chống tệ nạn này, Đảng và Nhà nước ta đ ban hành nhiều văn bản pháp luật nhằm phục vụ cho công tác đấu tranh phòng, chống ma tuý như: Thông tư liên ngành số 02/TTLN ngày 20/03/1993 về hướng dẫn áp dụng một số quy

định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự; Thông tư liên ngành số 05/TTLN ngày 14/02/1995 về hướng dẫn áp dụng pháp luật đối với các hành vi buôn bán trái phép, vận chuyển trái phép chất ma tuý qua biên giới; Chỉ thị số 06/CT-TW ngày 30/11/1996 của Ban chấp hành trung ương

Đảng về tăng cường lnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống và kiểm soát ma tuý, các chương trình hành động phòng, chống ma tuý giai đoạn 1998 - 2000, giai đoạn 2001-2005 của Chính phủ, Quyết định số 61/2000/QĐ-TTg ngày 05/06/2000 của Thủ tướng Chính phủ về việc thành lập Uỷ ban quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma tuý, mại dâm Đặc biệt, Bộ luật hình sự năm

1999 đ quy định một chương riêng (chương XVIII) gồm mười điều luật (từ Điều 192 đến

Điều 201) để tăng cường đấu tranh phòng, chống tội phạm ma tuý bằng pháp luật hình

T

* Khoa Luật - Đại học quốc gia Hà Nội

thông tin

sự Công cuộc đấu tranh phòng, chống loại

tội phạm này còn rất nhiều khó khăn, trở ngại

do bọn tội phạm hoạt động ngày càng tinh vi,

xảo quyệt, tàn bạo, nhiều vụ buôn bán, sử

dụng trái phép chất ma tuý có sự tổ chức chặt

chẽ, phương tiện hoạt động hiện đại và thậm

chí có mối quan hệ với bọn tội phạm nước

ngoài Mặt khác, công tác tuyên truyền, phổ

biến, giáo dục pháp luật và đẩy mạnh phong

trào toàn dân tham gia phòng, chống ma tuý

còn chưa đồng bộ; công tác cai nghiện cho

các đối tượng có kết quả còn thấp nên số

lượng người nghiện, tái nghiện ngày càng

tăng, nhiều ổ nhóm, đường dây vẫn lén lút

sản xuất, vận chuyển và buôn bán ma tuý

chưa bị phát hiện, nhiều loại tội phạm có liên

quan đến ma tuý như trộm cắp, cướp giật,

cướp, giết người và nguy cơ lây nhiễm

HIV/AIDS đang phát triển đến mức báo động

đối với toàn x hội

Trước tình hình đó, nhằm đáp ứng yêu

cầu của công tác đấu tranh phòng, chống ma

tuý, đẩy mạnh phong trào toàn dân tham gia

phòng, chống ma tuý, tham gia phát hiện và

tố giác, ngăn chặn kịp thời tệ nạn này và thể

hiện rõ quan điểm của Việt Nam tham gia các

ngày 09/12/2000 Quốc hội nước ta đ thông

qua Luật phòng, chống ma tuý Luật phòng,

chống ma tuý bao gồm 8 chương với 56 điều

quy định một số nội dung chủ yếu sau:

- Thứ nhất, về tên gọi và phạm vi điều

chỉnh của Luật phòng, chống ma tuý quy

định tại chương I (từ Điều 1 đến Điều 5) Về

tên gọi có sự kết hợp cả hai mặt phòng và

chống, trong đó nhấn mạnh "phòng" là biện

pháp quan trọng, quyết định và mang ý nghĩa

chiến lược, còn "chống" là nhằm chủ động

phòng ngừa nên tên gọi của Luật này là Luật

phòng, chống ma tuý Còn phạm vi điều

chỉnh của luật này quy định về việc phòng

ngừa, ngăn chặn và đấu tranh chống tệ nạn

ma tuý, kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma tuý, trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức trong phòng, chống ma tuý Ngoài ra, ở chương này còn giải thích rõ một số thuật ngữ liên quan đến

ma tuý như chất ma tuý, chất gây nghiện, chất hướng thần, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, cây có chứa chất ma tuý

đồng thời, liệt kê hàng loạt các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến ma tuý bị luật nghiêm cấm

- Thứ hai, về trách nhiệm phòng, chống

ma tuý được quy định tại chương II (từ Điều

6 đến Điều 14) thuộc về cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức, trong đó nhấn mạnh trách nhiệm của gia đình đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với việc phòng ngừa, ngăn chặn và tiến tới đẩy lùi tệ nạn ma tuý Theo quy định tại chương này, gia đình có trách nhiệm giáo dục các thành viên trong gia đình, thân nhân

về tác hại của ma tuý và thực hiện các quy

định của pháp luật về phòng, chống ma tuý; gia đình quản lí chặt chẽ, ngăn chặn các thành viên tham gia tệ nạn ma tuý; tham gia,

hỗ trợ hoạt động cai nghiện ma tuý tại các cơ

sở cai nghiện và tại cộng đồng; theo dõi, giúp

đỡ người đ cai nghiện ma tuý hoà nhập cộng

đồng; phòng, chống tái nghiện Ngoài ra, trách nhiệm của Mặt trận tổ quốc Việt Nam

và các tổ chức thành viên, của nhà trường và các cơ sở giáo dục khác; cơ quan nhà nước,

đơn vị vũ trang nhân dân; các cơ quan thông tin, tuyên truyền và cơ quan chuyên trách về phòng, chống ma tuý thuộc công an nhân dân cũng đóng vai trò quan trọng trong công tác

đấu tranh phòng, chống tệ nạn ma tuý và các tội phạm về ma tuý Do vậy, để triển khai thực hiện có hiệu quả Luật này trên thực tế cần phải làm tốt công tác giáo dục, tuyên truyền và phổ biến pháp luật về phòng, chống

thông tin

ma tuý, đồng thời nâng cao ý thức, trách

nhiệm của tất cả các cá nhân, gia đình, cơ

quan, tổ chức để thực hiện tốt các quy định

của pháp luật

- Thứ ba, về việc kiểm soát các hoạt động

hợp pháp liên quan đến ma tuý được quy định

tại chương III (từ Điều 15 đến Điều 24) bao

gồm kiểm soát các hoạt động nghiên cứu,

giám định, sản xuất, vận chuyển, bảo quản,

tàng trữ, mua bán, phân phối, sử dụng, xử lí,

trao đổi, nhập khẩu, xuất khẩu, quá cảnh lnh

thổ Việt Nam chất ma tuý, tiền chất, thuốc

gây nghiện, thuốc hướng thần phải được quản

lí chặt chẽ theo quy định của pháp luật Khi

cá nhân, cơ quan, tổ chức tiến hành các hoạt

động trên phải lập hồ sơ về các hoạt động đó

theo quy định của cơ quan quản lí nhà nước

có thẩm quyền và thông báo cho các cơ quan

có liên quan khi có yêu cầu để phối hợp quản

lí, kiểm soát chặt chẽ Trong trường hợp cá

nhân, cơ quan, tổ chức được vận chuyển chất

ma tuý, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc

hướng thần thì phải đóng gói, niêm phong

theo quy định của cơ quan có thẩm quyền

đồng thời phải chịu trách nhiệm về số lượng,

chất lượng hàng của mình và có biện pháp

bảo vệ an toàn, không để bị thất lạc Sở dĩ

phải quy định chặt chẽ và quản lí nghiêm

ngặt như vậy vì Nhà nước độc quyền quản lí

và kiểm soát các hoạt động liên quan đến ma

tuý Nếu vi phạm các quy định về hoạt động

hợp pháp liên quan đến ma tuý không chỉ gây

khó khăn cho việc kiểm soát chất ma tuý của

Nhà nước mà còn góp phần tạo ra lớp người

nghiện, qua đó đe doạ nghiêm trọng đến an

toàn, trật tự công cộng, sức khoẻ và sự phát

triển lành mạnh của nòi giống

- Thứ tư, về công tác cai nghiện ma tuý

được quy định tại chương IV (từ Điều 25 đến

Điều 35) theo tinh thần là Nhà nước có chính

sách khuyến khích việc tự nguyện cai nghiện

ma tuý; áp dụng chế độ cai nghiện đối với người nghiện ma tuý; tổ chức các cơ sở cai nghiện ma tuý bắt buộc và khuyến khích cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức thực hiện các hình thức cai nghiện ma tuý tại gia đình và cộng đồng; khuyến khích tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài hỗ trợ các hoạt

động cai nghiện ma tuý Các cơ quan, tổ chức

ở địa phương có trách nhiệm hỗ trợ, kiểm tra, giám sát hoạt động cai nghiện tại gia đình và cộng đồng Chính phủ quy định cụ thể về tổ chức cai nghiện ma tuý tại gia đình và cộng

đồng Việc đưa người nghiện ma tuý vào cơ

sở cai nghiện bắt buộc được thực hiện theo quyết định của chủ tịch uỷ ban nhân dân huyện, quận, thị x, thành phố thuộc tỉnh Thời gian cai nghiện ma tuý tại cơ sở cai nghiện bắt buộc kéo dài từ 1 đến 2 năm nhằm giúp cho người nghiện ma tuý có đủ thời gian

để phục hồi sức khoẻ, ổn định tâm lí và đặc biệt là chống sự tái nghiện trở lại của họ

Đối tượng cai nghiện tại các cơ sở cai nghiện bắt buộc bao gồm tất cả người nghiện

ma tuý từ 12 tuổi trở lên Để phù hợp với chính sách của Nhà nước ta đối với người chưa thành niên, nếu người nghiện ma tuý từ

12 tuổi đến dưới 18 tuổi do tự nguyện hoặc

được gia đình làm đơn xin cai nghiện hoặc bị

đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc thì không coi là bị xử lí vi phạm hành chính Kinh phí

để xây dựng cơ sở vật chất, tổ chức cai nghiện bắt buộc và thực hiện các hoạt động liên quan (ví dụ như áp dụng phương pháp cai nghiện thích hợp đối với người nghiện ma tuý

là người bị tạm giam, phạm nhân, trại viên của cơ sở giáo dục, học sinh của trường giáo dưỡng; lập kế hoạch tổ chức cai nghiện; hỗ trợ tạo điều kiện cho người đ cai nghiện ma tuý hoà nhập cộng đồng) được lấy từ ngân sách nhà nước, nguồn đóng góp của người cai

thông tin

nghiện hoặc gia đình họ và các nguồn tài trợ

của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước

- Thứ năm, về công tác quản lí nhà nước

về phòng, chống ma tuý được quy định tại

chương V (từ Điều 36 đến Điều 45) bao gồm

các công tác xây dựng và tổ chức thực hiện

chiến lược, chủ trương, chính sách, kế hoạch

về phòng, chống ma tuý; ban hành và tổ chức

thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về

phòng, chống ma tuý; tổ chức tuyên truyền,

giáo dục về phòng, chống ma tuý; quyết định

thành lập, giải thể cơ sở cai nghiện ma tuý bắt

buộc, cấp, thu hồi giấy phép hoạt động của

các cơ sở khác về cai nghiện ma tuý; kiểm

tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và

xử lí vi phạm pháp luật về phòng, chống ma

tuý Luật quy định cơ quan thống nhất quản

lí nhà nước về phòng, chống ma tuý là Chính

phủ Ngoài ra, các cơ quan khác như: Bộ

Công an, Bộ lao động - thương binh và x

hội, Bộ y tế, Bộ công nghiệp, Bộ giáo dục và

đào tạo, Bộ nông nghiệp và phát triển nông

thôn, cơ quan hải quan, bộ đội biên phòng,

cảnh sát biển trong phạm vi nhiệm vụ,

quyền hạn của mình có trách nhiệm thực hiện

và phối hợp với các cơ quan hữu quan trong

hoạt động phòng, chống ma tuý đồng thời có

trách nhiệm kiểm tra, thanh tra việc thực hiện

các quy định về quản lí hoạt động hợp pháp

liên quan đến ma tuý, ngăn chặn và đấu tranh

chống tệ nạn ma tuý; cai nghiện ma tuý và

quản lí sau cai nghiện; nghiên cứu khoa học,

huấn luyện nghiệp vụ phòng, chống ma tuý

đồng thời xử lí các vi phạm hành chính theo

quy định của pháp luật và yêu cầu cơ quan

điều tra khởi tố, điều tra các hành vi có dấu

hiệu của tội phạm về ma tuý

- Một nội dung cơ bản khác cũng được đề

cập trong Luật phòng, chống ma tuý đó là

hợp tác quốc tế trong lĩnh vực phòng, chống

ma tuý quy định tại chương VI (từ Điều 46

đến Điều 51) Theo đó, Nhà nước Cộng hoà x hội chủ nghĩa Việt Nam thực hiện chính sách hợp tác quốc tế đa phương và song phương trong lĩnh vực phòng, chống ma tuý dựa trên nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền quốc gia với các nước trong khu vực

khuyến khích các tổ chức quốc tế, tổ chức cá nhân nước ngoài hợp tác với các cơ quan, tổ chức của Việt Nam hỗ trợ lẫn nhau về cơ sở vật chất, tăng cường năng lực pháp luật, thông tin, công nghệ và đào tạo cho hoạt

động phòng, chống ma tuý Trên cơ sở những quy định của Luật này và các điều ước quốc

tế có liên quan mà Việt Nam kí kết hoặc tham gia, các cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam thực hiện các chương trình hợp tác

về phòng, chống ma tuý với các cơ quan hữu quan của các nước, các tổ chức quốc tế, tổ chức, cá nhân nước ngoài Việc phối hợp giữa các cơ quan hữu quan của Việt Nam với nước

có liên quan để giải quyết vụ việc cụ thể về

ma tuý phải tuân theo các điều ước quốc tế

mà Việt Nam và các nước có liên quan đ kí kết hoặc tham gia hoặc theo thoả thuận trực tiếp giữa Chính phủ Việt Nam với chính phủ nước có liên quan

- Về khen thưởng, kỉ luật trong công tác

đấu tranh phòng, chống ma tuý, nếu cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức nào có thành tích tham gia thì được khen thưởng theo quy định của pháp luật Mọi hành vi vi phạm pháp luật

về phòng, chống ma tuý phải được xử lí kịp thời, nghiêm minh theo quy định của pháp luật Việc xử lí phải kiên quyết, công khai và thông báo cho cơ quan, tổ chức, chính quyền cơ sở nơi người vi phạm làm việc hoặc cư trú Trường hợp khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo đối với các vi phạm pháp luật về phòng, chống ma tuý được thực hiện

thông tin

theo quy định của pháp luật về giải quyết

khiếu nại, tố cáo

Như vậy, bằng những quy định cụ thể, rõ

ràng và chặt chẽ, Luật phòng, chống ma tuý

đ góp phần hình thành nên hệ thống các quy

định pháp luật về đấu tranh phòng, chống tệ

nạn ma tuý bên cạnh những văn bản pháp luật

khác có liên quan đồng thời phục vụ đắc lực

công cuộc đấu tranh phòng, chống tệ nạn ma

tuý và các tội phạm về ma tuý Song, hiện nay

mối hiểm hoạ ma tuý đang là vấn đề không

chỉ của một quốc gia mà là vấn đề nhức nhối

của toàn thế giới, vì vậy, mỗi chúng ta, mỗi

gia đình, mỗi cơ quan, tổ chức và các cơ quan

bảo vệ pháp luật cần có những biện pháp cụ

thể và thiết thực hơn nữa để sao cho có thể

ngăn chặn và đẩy lùi tệ nạn và tội phạm này

Theo chúng tôi, các biện pháp trước mắt và

những năm tiếp theo có thể là: a) Kịp thời ban

hành các văn bản (nghị định) hướng dẫn thi

hành Luật phòng, chống ma tuý (chẳng hạn:

Nghị định của Chính phủ về danh mục chất

ma tuý và tiền chất ma tuý, về tổ chức phòng,

chống ma tuý, về kiểm soát các hoạt động

hợp pháp liên quan đến ma tuý, về cai nghiện

ma tuý, về hợp tác quốc tế trong phòng,

chống ma tuý ); b) Tăng cường hoạt động

tuyên truyền, phổ biến nâng cao hiểu biết,

nhận thức về hiểm hoạ ma tuý đến tất cả các

tầng lớp nhân dân, đặc biệt là gia đình và nhà

trường phải nêu cao ý thức phòng ngừa, cảnh

giác, không để ma tuý xâm nhập; c) Xử lí

công khai, kịp thời và nghiêm minh mọi hành

vi vi phạm pháp luật liên quan đến ma tuý; d)

Đảm bảo sự phối kết hợp giữa các cơ quan

chức năng trong việc biên soạn các tài liệu

tuyên truyền về chủ trương, chính sách, pháp

luật có liên quan đến phòng, chống ma tuý và

công tác cai nghiện tại gia đình, tại các cộng

đồng dân cư; đ) Đẩy mạnh phong trào toàn

dân đoàn kết tham gia phát hiện, ngăn chặn

các hành vi tàng trữ, mua bán, vận chuyển ma tuý, thiết lập "đường dây nóng" để cổ vũ nhân dân tích cực tố giác người tàng trữ, mua bán, vận chuyển ma tuý; e) Vận động toàn dân tích cực tham gia ủng hộ "Quỹ phòng, chống

ma tuý" theo tinh thần Quyết định số 31/2000/QĐ/TTG của Thủ tướng Chính phủ ngày 02/03/2000 về thành lập quỹ phòng, chống ma tuý; f) Vận động, cảm hoá, giáo dục và giúp đỡ người nghiện ma tuý cai nghiện và những người đ cai nghiện xong tái hoà nhập cộng đồng; g) Có những chủ trương, chính sách, chương trình cụ thể về đào tạo nghề, tạo công ăn việc làm cho người đ cai nghiện; h/ Tăng cường quản lí chặt chẽ các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma tuý như nghiên cứu, giám định, bảo quản, sử dụng, phân phối i) Khen thưởng, động viên các cá nhân, tập thể, đơn vị nào có đóng góp tích cực trên mặt trận phòng, chống ma tuý bằng vật chất và tinh thần; k) Tiếp tục xây dựng các đề án, chương trình hành động phòng, chống ma tuý giai đoạn từ 2002 trở đi và kế hoạch tài chính, kinh phí phục vụ công tác

đấu tranh phòng, chống ma tuý, l) Tiếp tục tham gia và tích cực hưởng ứng Chương trình toàn cầu phòng, chống và kiểm soát ma tuý của Liên hợp quốc Thực hiện nghiêm chỉnh

và đồng bộ các biện pháp trên sẽ huy động

được sức mạnh toàn dân tham gia mạnh mẽ phong trào đấu tranh phòng, chống ma tuý và hoàn toàn sẽ ngăn chặn và đẩy lùi tệ nạn ma tuý và tội phạm ma tuý./

(1).Xem: Bản tin phòng chống ma tuý, Uỷ ban quốc gia về phòng, chống ADIS và phòng chống tệ nạn ma tuý, mi dâm, số 7/2000, tr 2

(2).Xem: Tài liệu đ dẫn, số 2/2001, tr 5

(3).Xem: Ba Công ước của Liên hợp quốc về kiểm soát

ma tuý Nxb Chính trị Quốc gia H.1994 Ngày 01/09/1997 Chủ tịch nước Cộng hoà x hội chủ nghĩa Việt Nam đ kí Quyết định số 798-QĐ/CTN tham gia

ba Công ước này