Về chức năng, nhiệm vụ của văn phòng chính phủ Theo Điều 1 Nghị định số 50 ngày 06/8/1993 của Chính phủ thì Văn phòng Chính phủ là cơ quan ngang bộ thực hiện hai chức năng cơ bản là: - G
Trang 1TS Thái Vĩnh Thắng * iện nay, công cuộc cải cách và hoàn
thiện bộ máy nhà nước là một trong
những nhiệm vụ quan trọng và cấp bách của
Đảng và Nhà nước ta Một trong những vấn
đề được các nhà chính trị và quản lí tranh
luận là địa vị pháp lí của Văn phòng Chính
phủ trong hệ thống bộ máy cơ quan hành
chính nhà nước Bài viết này nhằm góp phần
làm sáng tỏ những vấn đề lí luận và thực tiễn
về vấn đề nêu trên đây
I Về chức năng, nhiệm vụ của
văn phòng chính phủ
Theo Điều 1 Nghị định số 50 ngày
06/8/1993 của Chính phủ thì Văn phòng
Chính phủ là cơ quan ngang bộ thực hiện hai
chức năng cơ bản là:
- Giúp Chính phủ tổ chức các hoạt động
chung của Chính phủ;
- Tham mưu cho Thủ tướng Chính phủ
trong công tác lPnh đạo, chỉ đạo, điều hành,
đảm bảo tính thống nhất, liên tục và có hiệu
lực trong hoạt động của Chính phủ
Để thực hiện hai chức năng trên đây,
Điều 2 Nghị định số 50/CP ngày 06/8/1993
quy định 12 nhiệm vụ, quyền hạn của Văn
phòng Chính phủ Đó là các nhiệm vụ sau
đây:
1 Xây dựng các chương trình, kế hoạch
công tác của Chính phủ và Thủ tướng Chính
phủ; tổ chức theo dõi, đôn đốc các bộ, cơ
quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ,
các ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực
thuộc trung ương thực hiện chương trình, kế hoạch đó
Chuẩn bị các báo cáo về hoạt động của Chính phủ; tổ chức soạn thảo các đề án do Thủ tướng Chính phủ trực tiếp giao
2 Theo dõi, đôn đốc các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, các ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trong việc chuẩn bị các đề án (bao gồm dự án luật, pháp lệnh, văn bản pháp quy và các dự án kinh tế - xP hội), tham gia ý kiến về nội dung trong quá trình soạn thảo các đề án đó
Thẩm tra các dự án do các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung
ương trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quyết định hoặc để Chính phủ trình cấp có thẩm quyền quyết định
Trong trường hợp các dự án chưa bảo
đảm được yêu cầu về nội dung và thủ tục theo quy chế, Văn phòng Chính phủ đề nghị các cơ quan chủ dự án bổ sung, hoàn chỉnh thêm Nếu đề nghị đó không được cơ quan chủ dự án nhất trí thì Văn phòng Chính phủ báo cáo Thủ tướng Chính phủ quyết định
3 Tổ chức việc công bố, truyền đạt các quyết định của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, theo dõi, đánh giá việc thực hiện các quyết định ở các bộ, các ngành và địa
H
* Giảng viên chính Khoa hành chính Nhà nước Trường đại học luật Hà Nội
Trang 2phương để báo cáo và kiến nghị với Thủ
tướng Chính phủ các biện pháp cần thiết
nhằm thúc đẩy việc thực hiện có hiệu quả
các quyết định của Chính phủ, Thủ tướng
Chính phủ
Yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ
quan thuộc Chính phủ, các uỷ ban nhân dân
địa phương báo cáo tình hình thực hiện các
quyết định của Chính phủ, Thủ tướng Chính
phủ; cử chuyên viên tham dự các cuộc họp
bàn công tác, sơ kết, tổng kết công tác, bàn
kế hoạch, biện pháp tổ chức thực hiện các
quyết định của Chính phủ, Thủ tướng Chính
phủ
4 Đề xuất với Thủ tướng Chính phủ
những vấn đề chủ trương, chính sách, luật
pháp, cơ chế quản lí cần giao cho các cơ
quan nghiên cứu trình Chính phủ hoặc Thủ
tướng Chính phủ
Nghiên cứu, trình Chính phủ đề xuất với
Thủ tướng Chính phủ ý kiến xử lí các công
việc thường xuyên thuộc thẩm quyền của
Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ
5 Tổ chức và phục vụ các phiên họp của
Chính phủ, các cuộc họp và làm việc của Thủ
tướng, các phó Thủ tướng với các bộ, ngành
và địa phương
Biên tập và quản lí hồ sơ, biên bản các
phiên họp và làm việc của Chính phủ và Thủ
tướng Chính phủ
6 Quản lí thống nhất việc ban hành các
văn bản của Chính phủ, Thủ tướng Chính
phủ Chỉnh lí lần cuối các dự thảo văn bản do
các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc
Chính phủ trình Thủ tướng Chính phủ kí
hoặc để Thủ tướng Chính phủ trình cơ quan
Theo dõi, kiểm tra các bộ, cơ quan ngang
bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và cơ quan chính quyền các cấp trong việc ban hành các văn bản pháp quy, nếu phát hiện văn bản của các cơ quan này có sai sót hoặc trái pháp luật, trái với các quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ thì kiến nghị việc sửa
đổi bổ sung hoặc bPi bỏ Trong trường hợp các cơ quan đó không chấp thuận, Văn phòng Chính phủ báo cáo để Thủ tướng Chính phủ quyết định
Với sự tham gia của Bộ tư pháp, Văn phòng Chính phủ định kì tổ chức, hướng dẫn các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ tiến hành hệ thống hóa luật lệ, phát hiện để sửa đổi, bPi bỏ hoặc trình cấp có thẩm quyền sửa đổi, bPi bỏ những văn bản mâu thuẫn, chồng chéo với pháp luật hoặc không còn phù hợp với thực tế
7 Trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền các quy định về thủ tục hành chính trong xử lí công việc và về quản lí công văn giấy tờ trong các cơ quan hành chính nhà nước; quy định tiêu chuẩn các loại công văn giấy tờ được sử dụng thống nhất trong các cơ quan hành chính nhà nước
8 Bảo đảm cung cấp thông tin kịp phục
vụ cho công tác điều hành của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ Có quyền yêu cầu các
bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, hội đồng nhân dân và ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương gửi đến Văn phòng Chính phủ những văn bản pháp quy do các cơ quan đó đP ban hành và cung cấp thông tin, tài liệu, số liệu cần thiết theo yêu cầu của Chính phủ, Thủ tướng Chính
Trang 3Được Thủ tướng Chính phủ uỷ nhiệm, bộ
trưởng, chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ
định kì thông tin cho các thành viên Chính
phủ, thủ trưởng các cơ quan thuộc Chính
phủ, chủ tịch ủy ban nhân dân tỉnh, thành
phố trực thuộc trung ương về tình hình chung
của cả nước, hoạt động quản lí nhà nước của
Chính phủ và hoạt động chỉ đạo, điều hành
của Thủ tướng và các phó Thủ tướng; thông
tin cho báo chí về những hoạt động chủ yếu
và những quyết định quan trọng không do
các bộ phụ trách
Quản lí và trực tiếp xuất bản, phát hành
tờ Công báo của nước Cộng hòa xP hội chủ
nghĩa Việt Nam
9 Tổ chức thực hiện quan hệ làm việc
giữa Chính phủ với các cơ quan của Quốc
hội, với Mặt trận tổ quốc Việt Nam và các cơ
quan trung ương của các đoàn thể nhân dân
10 Hướng dẫn về chuyên môn, nghiệp
vụ công tác văn phòng đối với văn phòng các
bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính
phủ, ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực
thuộc trung ương
Sau khi thống nhất với Ban tổ chức - cán
bộ Chính phủ, bộ trưởng, chủ nhiệm Văn
phòng Chính phủ ban hành chức danh và tiêu
chuẩn nghiệp vụ đối với chánh văn phòng;
thỏa thuận với các bộ trưởng, thủ trưởng cơ
quan ngang bộ, thủ trưởng cơ quan thuộc
Chính phủ và chủ tịch uỷ ban nhân dân tỉnh,
thành phố trực thuộc trung ương về việc bổ
nhiệm chức danh này
11 Bảo đảm các điều kiện về vật chất, kĩ
thuật cho hoạt động của Chính phủ và Thủ
tướng
Quản lí tổ chức, biên chế cán bộ, ngân sách, tài sản được giao theo quy định của Nhà nước
12 Thực hiện một số nhiệm vụ khác do Thủ tướng Chính phủ giao
Sau khi xem xét các nhiệm vụ và quyền hạn trên đây của Văn phòng Chính phủ, theo chúng tôi, Nghị định số 50/CP ngày 06/8/1993 chưa phân biệt rõ giữa chức năng
và nhiệm vụ quyền hạn, vì vậy, một số chức năng đP được Nghị định xếp vào nhiệm vụ quyền hạn (là cái cụ thể hóa để thực hiện chức năng) Chức năng là phương diện hoạt
động cơ bản, là vai trò chủ yếu, vì vậy, phân
định rõ chức năng với nhiệm vụ quyền hạn sẽ tạo cơ sở cho Văn phòng Chính phủ phát huy cao hơn nữa vai trò của mình Theo chúng tôi Văn phòng Chính phủ thực hiện 4 chức năng cơ bản:
- Giúp Chính phủ tổ chức các hoạt động chung của Chính phủ (như tổ chức các phiên họp, phối hợp hoạt động giữa các bộ, biên tập quản lí hồ sơ )
- Tham mưu cho Chính phủ trên tất cả các lĩnh vực quản lí nhà nước (như đề nghị các quyết sách về kinh tế, về chế độ tiền lương, chế độ công vụ, công chức )
- Thực hiện chức năng quản lí nhà nước thống nhất về việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ, các bộ, các cơ quan ngang bộ, các cơ quan chính quyền
địa phương Thẩm tra các dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật (thẩm tra các dự án luật, pháp lệnh, nghị định, nghị quyết )
- Thực hiện chức năng quan hệ và phối hợp hoạt động giữa Chính phủ và Quốc hội,
Trang 4Mặt trận tổ quốc Việt Nam và các cơ quan
trung ương của các đoàn thể nhân dân
Hiện nay có quan điểm cho rằng Văn
phòng Chính phủ không có chức năng quản
lí nhà nước Theo chúng tôi, đó là quan điểm
hiểu quản lí nhà nước theo nghĩa hẹp Quản
lí nhà nước không những là quản lí theo
ngành hoặc lĩnh vực công tác trong phạm vi
cả nước mà còn có những dạng quản lí có
tính đặc thù hoặc tính phối hợp liên ngành để
tạo ra sự thống nhất Vì vậy, đối chiếu với
tính chất, đặc điểm và nội dung hoạt động cụ
thể của Văn phòng Chính phủ thì hoạt động
quản lí nhà nước của Văn phòng Chính phủ
là rất quan trọng và theo chúng tôi trong một
số trường hợp chỉ có Văn phòng Chính phủ
mới có thể thực hiện được việc quản lí các
công việc đó một cách tốt nhất Bởi quản lí
nhà nước của Văn phòng Chính phủ mang
tính bao quát và toàn diện hơn, quy mô rộng
lớn hơn Do chưa xác định rõ điều này nên
Văn phòng Chính phủ chưa thực hiện hết
chức năng của mình Chẳng hạn, hiện nay
các bộ, ngành ban hành nhiều văn bản quy
phạm pháp luật khác nhau, có rất nhiều văn
bản không đưa vào Công báo hoặc có những
văn bản đP có hiệu lực rất lâu rồi mới được
đưa vào Công báo Vì vậy, không đảm bảo
được tính công khai của các loại văn bản
này
Để quản lí các văn bản quy phạm pháp
luật một cách thống nhất và đảm bảo tính
công khai của chúng, Văn phòng Chính phủ
có thể đề nghị, bổ sung vào Luật ban hành
văn bản quy phạm pháp luật, buộc tất cả các
văn bản quy phạm của các bộ, ngành và
chính quyền địa phương phải đăng công khai
vậy, Văn phòng Chính phủ có thể quản lí tất cả các văn bản quy phạm pháp luật của các
bộ, ngành và chính quyền địa phương, đảm bảo tính thống nhất của pháp chế, loại trừ mâu thuẫn chồng chéo giữa các văn bản quy phạm pháp luật của các bộ, ngành giữa trung
ương và địa phương
II Về cơ cấu tổ chức của văn phòng chính phủ
Theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ số 155/1998/QĐ -TTg ngày 28/8/1998
và Quyết định bổ sung gần đây nhất, Văn phòng Chính phủ bao gồm 26 đơn vị tổ chức:
Vụ, cục, trung tâm, phòng ngoài ra còn có các ban, tổ nghiên cứu làm nhiệm vụ tư vấn cho Thủ tướng đặt bên cạnh Văn phòng Chính phủ do Thủ tướng Chính phủ quyết
định thành lập và trực tiếp trao nhiệm vụ Nhìn vào cơ cấu của Văn phòng Chính phủ chúng ta có thể thấy còn nhiều lĩnh vực quan trọng và bức bách của xP hội nhưng Văn phòng Chính phủ không có vụ (cục) tương ứng để theo dõi, đề xuất các ý kiến tham mưu cho Chính phủ Ví dụ, vấn đề bảo vệ môi trường, vấn đề quản lí nhà ở và đô thị, vấn đề thương mại quốc tế, vấn đề quốc phòng và an ninh quốc gia Hơn nữa, cơ cấu Văn phòng Chính phủ như vậy chỉ phù hợp với hoạt động hành chính, sự vụ, không phù hợp với chức năng tư vấn cho Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ Muốn thực hiện chức năng cho Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ trên các lĩnh vực khác nhau, theo chúng tôi Văn phòng Chính phủ phải thành lập các hội
đồng cố vấn sau đây:
- Hội đồng cố vấn kinh tế;
Trang 5- Hội đồng cố vấn thương mại quốc tế;
- Hội đồng cố vấn văn hóa - giáo dục;
- Hội đồng cố vấn quản lí đô thị và nhà
ở;
- Hội đồng cố vấn bảo vệ thiên nhiên và
môi trường;
- Hội đồng cố vấn quân sự và an ninh
quốc gia;
- Hội đồng cố vấn quan hệ đối ngoại
Các hội đồng cố vấn bao gồm các
chuyên gia có trình độ cao trên các lĩnh vực
khác nhau, họ bao gồm những người làm
việc chuyên trách, kiêm nhiệm và một số
chuyên gia - cộng tác viên Ngoài ra, Văn
phòng Chính phủ cần thành lập trung tâm nghiên cứu khoa học về hành chính, công vụ
và công chức
Văn phòng Chính phủ cần có chính sách lựa chọn người hiền tài vào làm việc tại Văn phòng như trả lương cao, có chế độ tu nghiệp hàng năm Có như vậy, Văn phòng Chính phủ sẽ là một trong những trung tâm của trí tuệ Việt Nam giúp cho Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ thực hiện tốt chức năng hành pháp, chức năng của cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa
xP hội chủ nghĩa Việt Nam./
Quyết định hình phạt Tiếp theo trang 38
chưa đạt thấp hơn mức hình phạt tối đa của
trường hợp tội phạm hoàn thành Có như vậy
thì việc áp dụng hình phạt với người chuẩn bị
phạm tội, phạm tội chưa đạt mới thoả đáng,
công bằng Chính vì vậy, nếu sử dụng thuật
ngữ như Điều 52 BLHS hiện hành là chưa rõ
ràng, chính xác Để việc quyết định hình
phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội,
phạm tội chưa đạt có hiệu quả hơn trong thực
tiễn thì khoản 2 Điều 52 nên sửa như sau "
nếu là tù có thời hạn thì mức hình phạt
không quá 1/2 mức cao nhất của khung hình
phạt mà điều luật quy định" và khoản 3 Điều
52 nên sửa lại là “ nếu là tù có thời hạn thì
mức hình phạt không quá 3/4 mức cao nhất
của khung hình phạt mà điều luật quy định"
Thứ hai, về trường hợp phạm tội chưa
đạt, khoản 3 Điều 52 quy định đối với trường
hợp phạm tội chưa đạt nếu điều luật được áp
dụng có quy định hình phạt cao nhất là tù chung thân hoặc tử hình thì có thể áp dụng các hình phạt này trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng Vậy "trường hợp đặc biệt nghiêm trọng" ở đây được hiểu như thế nào? Tiêu chí gì để phân biệt các trường hợp phạm tội trong trường hợp ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng Việc xác định thế nào là “trường hợp
đặc biệt nghiêm trọng” thực tế hiện nay chủ yếu là do cơ quan áp dụng luật tự xác định
Do vậy, quy định như trên có thể dẫn đến tình trạng vận dụng khoản 3 Điều 52 tuỳ tiện, thiếu thống nhất Để khắc phục hạn chế nói trên các cơ quan chức năng cần sớm ra văn bản hướng dẫn cụ thể về trường hợp
"phạm tội trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng"./