Nó tuân theo trình tự: GV thực hiện giảng dạy, kiểm tra kiến thức của HS, tiếnhành đánh giá về HS, dựa trên các kết quả kiểm tra đó làm cơ sở cho các hoạt động dạyhọc tiếp theo.Sơ đồ 2:
Trang 1Đáp án câu hỏi tự luận môn Lịch sử mô đun 3 THPT Câu 1: Thầy/cô hãy trình bày quan niệm về thuật ngữ “kiểm tra và đánh giá”.
c) Kiểm tra
- Kiểm tra là một cách tổ chức đánh giá (hoặc định giá), do đó nó có ý nghĩa và mụctiêu như đánh giá (hoặc định giá) Việc kiểm tra chú ý nhiều đến việc xây dựng công cụđánh giá, ví dụ như câu hỏi, bài tập, đề kiểm tra Các công cụ này được xây dựng trênmột căn cứ xác định, chẳng hạn như đường phát triển năng lực hoặc các rubric trình bàycác tiêu chí đánh giá
b) Đánh giá
Đánh giá trong giáo dục là một quá trình thu thập, tổng hợp, và diễn giải thông tin vềđối tượng cần đánh giá (ví dụ như kiến thức, kĩ năng, năng lực của HS; kế hoạch dạyhọc; chính sách giáo dục), qua đó hiểu biết và đưa ra được các quyết định cần thiết vềđối tượng
Đánh giá trong lớp học là quá trình thu thập, tổng hợp, diễn giải thông tin liên quan đếnhoạt động học tập và trải nghiệm của HS nhằm xác định những gì HS biết, hiểu và làmđược Từ đó đưa ra quyết định phù hợp tiếp theo trong quá trình giáo dục HS
Đánh giá kết quả học tập là quá trình thu thập thông tin về kết quả học tập của HS vàđược diễn giải bằng điểm số/chữ hoặc nhận xét của GV, từ đó biết được mức độ đạtđược của HS trong biểu điểm đang được sử dụng hoặc trong tiêu chí đánh giá trongnhận xét của GV
Trang 2Sơ đồ 1: Trong suốt thế kỉ XX, đánh giá được xem là nguồn cung cấp các chỉ số về việchọc tập Nó tuân theo trình tự: GV thực hiện giảng dạy, kiểm tra kiến thức của HS, tiếnhành đánh giá về HS, dựa trên các kết quả kiểm tra đó làm cơ sở cho các hoạt động dạyhọc tiếp theo.
Sơ đồ 2: Thời gian gần đây trước những yêu cầu của xã hội, trong bối cảnh sự phát triểncủa khoa học đã cung cấp những vấn đề bản chất của hoạt động học thì đánh giá khôngchỉ dừng ở việc thu thập và phân tích dữ liệu về kết quả học tập mà còn thực hiện cácchức năng nhiệm vụ cao hơn với mục đích cuối cùng là sự tiến bộ không ngừng của đốitượng được đánh giá
Quan điểm hiện đại về KTĐG theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực HS chútrọng đến đánh giá quá trình để phát hiện kịp thời sự tiến bộ của HS và vì sự tiến bộ của
HS, từ đó điều chỉnh và tự điều chỉnh kịp thời hoạt động dạy và hoạt động học trongquá trình dạy học Quan điểm này thể hiện rõ coi mỗi hoạt động đánh giá như là quátrình học tập (Assessment as learning) và đánh giá là vì học tập của HS (Assessment forlearning) Ngoài ra, đánh giá kết quả học tập (Assessment of learning) cũng được thựchiện tại một thời điểm cuối quá trình giáo dục để xác nhận những gì HS đạt được so vớichuẩn đầu ra
Câu 3: Theo thầy/cô, năng lực của học sinh được thể hiện như thế nào, biểu hiện
Trang 3thời đánh giá được cả kĩ năng nhận thức, kĩ năng thực hiện và những giá trị, tình cảmcủa HS.
Đánh giá năng lực được dựa trên kết quả thực hiện chương trình của tất cả các môn học,các hoạt động giáo dục, là tổng hòa, kết tinh kiến thức, kĩ năng, thái độ, tình cảm, giá trị,chuẩn mực đạo đức,… được hình thành từ nhiều lĩnh vực học tập và từ sự phát triển tựnhiên về mặt xã hội của một con người
Câu 4 Nguyên tắc kiểm tra đánh giá có ý nghĩa như thế nào trong kiểm tra đánh giá năng lực học sinh?
Đảm bảo tính toàn diện và linh hoạt: Việc đánh giá năng lực hiệu quả nhất khi phản ánhđược sự hiểu biết đa chiều, tích hợp, về bản chất của các hành vi được bộc lộ theo thờigian Năng lực là một tổ hợp, đòi hỏi không chỉ sự hiểu biết mà là những gì có thể làmvới những gì họ biết; nó bao gồm không chỉ có kiến thức, khả năng mà còn là giá trị,thái độ và thói quen hành vi ảnh hưởng đến mọi hoạt động Do vậy, đánh giá cần phảnánh những hiểu biết bằng cách sử dụng đa dạng các phương pháp nhằm mục đích mô tảmột bức tranh hoàn chỉnh hơn và chính xác năng lực của người được đánh giá
Đảm bảo tính phát triển HS: Nguyên tắc này đòi hỏi trong quá trình KTĐG, có thể pháthiện sự tiến bộ của HS, chỉ ra những điều kiện để cá nhân đạt kết quả tốt hơn về phẩmchất và năng lực; phát huy khả năng tự cải thiện của HS trong hoạt động dạy học vàgiáo dục
Đảm bảo đánh giá trong bối cảnh thực tiễn: Để chứng minh HS có phẩm chất và nănglực ở mức độ nào đó, phải tạo cơ hội để họ được giải quyết vấn đề trong tình huống, bốicảnh mang tính thực tiễn Vì vậy, KTĐG theo định hướng phát triển phẩm chất, năng
Trang 4lực HS chú trọng việc xây dựng những tình huống, bối cảnh thực tiễn để HS được trảinghiệm và thể hiện mình.
Đảm bảo phù hợp với đặc thù môn học: Mỗi môn học có những yêu cầu riêng về nănglực đặc thù cần hình thành cho HS, vì vậy, việc KTĐG cũng phải đảm bảo tính đặc thùcủa môn học nhằm định hướng cho GV lựa chọn và sử dụng các phương pháp, công cụđánh giá phù hợp với mục tiêu và yêu cầu cần đạt của môn học
Câu 5 Tại sao có thể nói quy trình 7 bước kiểm tra, đánh giá năng lực học sinh tạo nên vòng tròn khép kín
Có thể nói quy trình 7 bước kiểm tra, đánh giá năng lực học sinh tạo nên một vòng trònkhép kín vì kết quả kiểm tra đánh giá lại quay trở lại phục vụ cho việc nâng cao phẩmchất, năng lực cho học sinh trong quá trình học tập
Câu 6 Theo thầy/cô, đánh giá thường xuyên có nghĩa là gì?
Đánh giá thường xuyên là hoạt động đánh giá được thực hiện linh hoạt trong quá trìnhdạy học và giáo dục, không bị giới hạn bởi số lần đánh giá; mục đích chính là khuyếnkhích học sinh nỗ lực học tập, vì sự tiến bộ của học sinh Có thể là kiểm tra viết, quansát, thực hành, đánh giá qua hồ sơ, sản phẩm học tập…; có thể thông qua các công cụkhác nhau như phiếu quan sát, các thang đo, bảng kiểm, bảng kiểm tra, hồ sơ họctập…phù hợp với từng tình huống
Ý nghĩa: Nhằm đưa ra những khuyến nghị để HS tích cực học tập hơn trong thời giantiếp theo
Trang 5Vì vậy, khi áp dụng các nguyên tắc kiếm tra đánh giá có ý nghĩa vô cùng quan trongtrong kiểm tra đánh giá năng lực học sinh; đảm bảo cho sự phát triển toàn diện, đồngđều cho học sinh.
Câu 7: Theo thầy/cô, đánh giá định kì có nghĩa là gì?
Khái niệm đánh giá định kì
Đánh giá định kì là đánh giá kết quả giáo dục của HS sau một giai đoạn học tập, rènluyện, nhằm xác định mức độ hoàn thành nhiệm vụ học tập của HS so với yêu cầu cầnđạt so với qui định trong chương trình giáo dục phổ thông và sự hình thành, phát triểnnăng lực, phẩm chất HS
*Ý nghĩa đánh giá định kì
Đánh giá định kì là thu thập thông tin từ HS để đánh giá thành quả học tập và giáo dụcsau một giai đoạn học tập nhất định Dựa vào kết quả này để xác định thành tích của HS,xếp loại HS và đưa ra kết luận giáo dục cuối cùng
Câu 8.Thầy cô hãy cho biết câu hỏi tự luận có những dạng nào? Đặc điểm của mỗi dạng đó?
Các hình thức bài tự luận: được phân theo 2 hướng:
a) Dựa vào độ dài và giới hạn của câu trả lời:
- Dạng trả lời hạn chế:
Về nội dung: phạm vi đề tài cần giải quyết hạn chế
Trang 6Về hình thức: độ dài hay số lượng dòng, từ của câu trả lời được hạn chế Dạng này cóích cho việc đo lường kết quả học tập, đòi hỏi sự lí giải và ứng dụng dữ kiện vào mộtlĩnh vực chuyên biệt.
- Dạng trả lời mở rộng: cho phép HS chọn lựa những dữ kiện thích hợp để tổ chức câutrả lời phù hợp với phán đoán tốt nhất của họ Dạng này làm cho HS thể hiện khả năngchọn lựa, tổ chức, phối hợp, tuy nhiên làm nảy sinh khó khăn trong quá trình chấmđiểm Có nhiều ý kiến cho rằng chỉ sử dụng dạng này trong lúc giảng dạy để đánh giá
sự phát triển năng lực của HS mà thôi
b) Dựa vào các mức độ nhận thức: Có 4 loại:
- Bài tự luận đo lường khả năng ứng dụng;
- Bài tự luận đo lường khả năng phân tích;
- Bài tự luận đo lường khả năng tổng hợp;
- Bài tự luận đo lường khả năng đánh giá
Câu 9 Thầy, cô thường sử dụng phương pháp đánh giá bằng quan sát trong dạy học như thế nào?
Trong quá trình dạy học, tôi thường xuyên sử dụng phương pháp đánh giá bằng quansát Thông qua đó thấy được thái độ học tập, năng lực xử lí tình huống, phẩm chất củahọc sinh trong quá trình học tập
Câu 10 Thầy, cô thường sử dụng Phương pháp hỏi - đáp trong dạy học như thế nào?
Trang 7Phương pháp này nhằm giúp HS hình thành tri thức mới hoặc giúp HS cần nắm vững,hoặc nhằm tổng kết, củng cố, kiểm tra mở rộng, đào sâu những tri thức mà HS đã học.
Do vậy tôi thường xuyên sử dụng Phương pháp đặt câu hỏi vấn đáp cung cấp rất nhiềuthông tin chính thức và không chính thức về HS Phương pháp này còn được sử dụngphổ biến ở mọi lớp học và sau mỗi chủ đề dạy học Đây là phương pháp dạy học thườngđược sử dụng nhiều nhất
- Tuỳ theo vị trí của phương pháp vấn đáp trong quá trình dạy học, cũng như tuỳ theomục đích, nội dung của bài, phân biệt những dạng vấn đáp cơ bản sau:
Hỏi - đáp gợi mở: là hình thức GV khéo léo đặt những câu hỏi gợi mở dẫn dắt HS rút ranhững nhận xét, những kết luận cần thiết từ những sự kiện đã quan sát được hoặc nhữngtài liệu đã học được, được sử dụng khi cung cấp tri thức mới Hình thức này có tác dụngkhêu gợi tính tích cực của HS rất mạnh, nhưng cũng đòi hỏi GV phải khéo léo, tránh điđường vòng, lan man, xa vấn đề
Hỏi - đáp củng cố: Được sử dụng sau khi giảng tri thức mới, giúp HS củng cố đượcnhững tri thức cơ bản nhất và hệ thống hoá chúng: mở rộng và đào sâu những tri thức
đã thu lượm được, khắc phục tính thiếu chính xác của việc nắm tri thức
Hỏi - đáp tổng kết: được sử dụng khi cần dẫn dắt HS khái quát hoá, hệ thống hoá nhữngtri thức đã học sau một vấn đề, một phần, một chương hay một môn học nhất định.Phương pháp này giúp HS phát triển năng lực khái quát hoá, hệ thống hoá, tránh nắmbắt những đơn vị tri thức rời rạc - giúp cho các em phát huy tính mềm dẻo của tư duy
Trang 8Hỏi - đáp kiểm tra: được sử dụng trước, trong và sau giờ giảng hoặc sau một vài bài họcgiúp GV kiểm tra tri thức HS một cách nhanh gọn kịp thời để có thể bổ sung củng cố trithức ngay nếu cần thiết Nó cũng giúp HS tự kiểm tra tri thức của mình.
Như vậy là tuỳ vào mục đích và nội dung bài học, GV có thể sử dụng 1 trong 4 hoặc cả
4 dạng phương pháp vấn đáp nêu trên Ví dụ: khi dạy bài mới GV dùng dạng vấn đápgợi mở, sau khi đã cung cấp tri thức mới dùng vấn đáp củng cố để đảm bảo HS nắmchắc và đầy đủ tri thức Cuối giờ dùng vấn đáp kiểm tra để có thông tin kịp thời từ phía
HS Thông qua loại câu hỏi vấn đáp, GV có điều kiện tiếp xúc trực tiếp với người học,nhờ đó có thể đánh giá được thái độ của người họ
Câu 11: Trong thực tế dạy học thầy, cô đã sử dụng phương pháp đánh giá hồ sơ học tập cho học sinh như thế nào?
Khi sử dụng đánh giá hồ sơ học tập, có thể kết hợp với các công cụ như bảng quan sát,câu hỏi vấn đáp, phiếu đánh giá theo tiêu chí (rubric)…
Hồ sơ học tập dùng để kiểm tra, đánh giá trong dạy học Lịch sử có thể là các phiếu họctập, bài tập tình huống, bài tập vẽ, xây dựng qui trình chế biến, ảnh, video lưu lại quátrình thực hiện nhiệm vụ học tập ngoài lớp học… Việc GV sử dụng các công cụ khácnhau nhằm thu thập được thông tin phục vụ cho việc kiểm tra đánh giá quá trình học tậpcủa HS phụ thuộc vào cách thức tổ chức, chuyển giao nhiệm vụ học tập đó
Câu 12: theo thầy/cô sử dụng phương pháp đánh giá sản phẩm có thể đánh giá được năng lực chung và phẩm chất của học sinh không?
Sử dụng phương pháp đánh giá sản phẩm có thể đánh giá được năng lực chung và phẩmchất của học sinh vì :vì đặc thù nội dung học tập của môn Lịch sử gắn với những sản
Trang 9phẩm thực tiễn trong học tập và trong cuộc sống Ví dụ: với mạch nội dung “Các cuộc
chiến tranh bảo vệ Tổ quốc tiêu biểu trong lịch sử Việt Nam trước cách mạng tháng Tám năm 1945” – Lịch sử 11, yêu cầu cần đạt là: “Hoàn thiện được sơ đồ trục thời gian về các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc tiêu biểu trong lịch sử Việt Nam trước cách mạng tháng Tám năm 1945” thì sản phẩm học tập sẽ là một sơ đồ trục mà HS vẽ.
Để kiểm tra, đánh giá được sản phẩm học tập này thì GV cần thiết kế bảng kiểm hoặcrubric đánh giá theo các tiêu chí: hình thức sơ đồ trục; nội dung sơ đồ trục (các cuộcchiến tranh bảo vệ Tổ quốc tiêu biểu trong lịch sử Việt Nam trước cách mạng thángTám năm 1945);
Câu 13: Về mục tiêu đánh giá; căn cứ đánh giá; phạm vi đánh giá; đối tượng đánh giá theo chương trình GDPT cũ với chương trình GDPT 2018 có gì khác nhau?
Điểm khác nhua giưa chương trình phổ thông cũ và mới trong kiểm tra đánh giá họcsinh:
- Dựa vào cứ vào chuẩn kiến thức, kĩ năng (theo định hướng tiếp cận năng lực) từngmôn học, hoạt động giáo dục từng môn, từng lớp; yêu cầu cơ bản cần đạt về kiến thức,
kĩ năng, thái độ (theo định hướng tiếp cận năng lực) của học sinh của cấp học
- Phối hợp giữa đánh giá thường xuyên và đánh giá định kì, giữa đánh giá của giáo viên
và tự đánh giá của học sinh, giữa đánh giá của nhà trường và đánh giá của gia đình,cộng đồng
- Kết hợp giữa hình thức đánh giá bằng trắc nghiệm khách quan và tự luận nhằm pháthuy những ưu điểm của mỗi hình thức đánh giá này
Trang 10- Có công cụ đánh giá thích hợp nhằm đánh giá toàn diện, công bằng, trung thực, có khảnăng phân loại, giúp giáo viên và học sinh điều chỉnh kịp thời việc dạy và học.
Câu 14: Hãy tóm lược lại “Định hướng đánh giá kết quả giáo dục trong dạy học môn Lịch sử theo Chương trình GDPT 2018” theo cách hiểu của thầy, cô?
1 Chuyển từ chủ yếu đánh giá kết quả học tập cuối môn học, khóa học (đánh giá tổngkết) nhằm mục đích xếp hạng, phân loại sang sử dụng các loại hình thức đánh giáthường xuyên, đánh giá định kỳ sau từng chủ đề, từng chương nhằm mục đích phản hồiđiều chỉnh quá trình dạy học (đánh giá quá trình);
2 Chuyển từ chủ yếu đánh giá kiến thức, kĩ năng sang đánh giá năng lực của người học.Tức là chuyển trọng tâm đánh giá chủ yếu từ ghi nhớ, hiểu kiến thức, … sang đánh giánăng lực vận dụng, giải quyết những vấn đề của thực tiễn, đặc biệt chú trọng đánh giácác năng lực tư duy bậc cao như tư duy sáng tạo;
3 Chuyển đánh giá từ một hoạt động gần như độc lập với quá trình dạy học sang việctích hợp đánh giá vào quá trình dạy học, xem đánh giá như là một phương pháp dạy học;
4 Tăng cường sử dụng công nghệ thông tin trong kiểm tra, đánh giá: sử dụng các phầnmềm thẩm định các đặc tính đo lường của công cụ (độ tin cậy, độ khó, độ phân biệt, độgiá trị) và sử dụng các mô hình thống kê vào xử lý phân tích, lý giải kết quả đánh giá
Câu 15: Theo thầy/cô với mỗi chủ đề/bài học có cần phải xác định được cả 3 thành mỗi chủ đề/bài học có cần phải xác định được cả 3 thành phần năng lực Lịch sử
Trang 11Tại vì đây là yếu tố ảnh hưởng tực tiếp tới quá trình học tập của mỗi học sinh, có thểliên lụy tới cả quả trình dạy học của các thầy cô giáo phần năng lực Lịch sử hay không?Tại sao?
Câu 16: Hãy trình bày mục đích sử dụng sản phẩm học tập trong kiểm tra đánh giá?
Mục đích sử dụng sản phẩm học tập trong kiểm tra đanh giá là
Công khai hóa nhận định về năng lực và kết quả học tập của mỗi học sinh và tập thể lớp,tạo cơ hội cho học sinh phát triển kỹ năng tự đánh giá, giúp học sinh nhận ra sự tiến bộcủa mình, khuyến khích động viên việc học tập
- Giúp cho giáo viên có cơ sở thực tế để nhận ra những điểm mạnh và điểm yếu củamình, tự hoàn thiện hoạt động dạy, phân đấu không ngừng nâng cao chất lượng và hiệuquả dạy học
Như vậy,mục đích sử dụng sản phẩm học tập trong kiểm tra đanh giá là nhằm mục đíchnhận định thực trạng và định hướng, điều chỉnh hoạt động của trò mà còn đồng thời tạođiều kiện nhận định ra thực trạng và điều chỉnh hoạt động dạy của thầy
Câu 17: Hãy trình bày cách sử dụng sản phẩm học tập trong kiểm tra đánh giá?
Cách sử dụng sản phẩm học tập trong kiểm tra đánh giá hoạt động nhóm, thuyết trình,phản biện
Câu 18: Thầy cô hãy cho biết quan điểm của mình về mục đích sử dụng hồ sơ học tập?
Trang 12Hồ sơ học tập có thể được sử dụng với nhiều mục đích khác nhau, nhưng hai mục đíchchính của hồ sơ học tập là:
- Trưng bày/giới thiệu thành tích của HS: Với mục đích này, hồ sơ học tập chứa đựngcác bài làm, sản phẩm tốt nhất, mang tính điển hình của HS trong quá trình học tập mônhọc Nó được dùng cho việc khen ngợi, biểu dương thành tích mà HS đạt được, cũng cóthể dùng trong đánh giá tổng kết hoặc trưng bày, giới thiệu
- Chứng minh sự tiến bộ của HS về một chủ đề/lĩnh vực nào đó theo thời gian Loại hồ
sơ học tập này thu thập các mẫu bài làm liên tục của HS trong một giai đoạn học tậpnhất định để chẩn đoán khó khăn trong học tập, hướng dẫn cách học tập mới, qua đó cảithiện việc học tập của họ Đó là những bài làm, sản phẩm cho phép GV, bản thân HS vàcác lực lượng khác có liên quan nhìn thấy sự tiến bộ và sự cải thiện việc học tập theothời gian của HS
Câu 19: theo thầy, cô hồ sơ học tập nên quản lý thế nào?
Qua mục đích của hồ sơ học tập có thể nhận thấy: hồ sơ học tập mang tính cá nhân rấtcao, mỗi hồ sơ có nét độc đáo riêng Nó không dùng vào việc so sánh, đánh giá giữa các
HS với nhau Hồ sơ học tập tập trung vào hỗ trợ và điều chỉnh việc học của HS Nó chophép HS cơ hội để nhìn nhận lại và suy ngẫm về sản phẩm và quá trình mà họ đã thựchiện, qua đó họ phát huy điểm mạnh và khắc phục hạn chế trong học tập Hồ sơ học tậpđược sử dụng trong nhiều thời điểm khác nhau của năm học Với hồ sơ đánh giá sự tiến
bộ của HS thì sẽ được sử dụng thường xuyên Sau mỗi lần lựa chọn sản phẩm để đưavào hồ sơ, GV có thể tổ chức cho HS đánh giá cho từng sản phẩm đó Vào cuối kì hoặccuối năm, toàn bộ các nội dung của hồ sơ học tập sẽ được đánh giá tổng thể, khi đó GVcần thiết kế các bảng kiểm, thang đo hay rubric để đánh giá GV cũng có thể sử dụng hồ
Trang 13sơ học tập trong các cuộc họp phụ huynh cuối kì, cuối năm để thông báo cho cha mẹ HS
Câu 22: Thầy, cô hãy trình bày hiểu biết của mình về thang đánh giá?
hang đánh giá dùng để đánh giá sản phẩm, quá trình hoạt động hay một phẩm chất nào
đó ở HS Với một thang đánh giá được thiết kế sẵn, người đánh giá so sánh hoạt động,sản phẩm hoặc biểu hiện về phẩm chất của HS với những mức độ trên thang đo để xácđịnh xem HS đạt được ở mức độ nào Thang đánh giá rất có giá trị trong việc theo dõi
sự tiến bộ của HS Nếu GV lưu giữ bản sao chép thang đánh giá qua một số bàitập/nhiệm vụ khác nhau ở những thời điểm khác nhau, sẽ có một hồ sơ để giúp theo dõi