Bài giảng Kỹ thuật phòng thí nghiệm: Bài 4 - Phạm Thị Hải Yến

Bài giảng Kỹ thuật phòng thí nghiệm: Bài 4 Xác định các chỉ tiêu của sản phẩm nhiên liệu theo tiêu chuẩn ASTM hoặc TCVN được biên soạn với mục tiêu nhằm giúp sinh viên trình bày được ý nghĩa của các chỉ tiêu theo ASTM và TCVN; xác định được các chỉ tiêu chính của sản phẩm nhiên liệu theo ASTM hay TCVN.

K  THU T PHÒNG THÍ  Ỹ Ậ NGHI M Ệ

BÀI 4: XÁC Đ NH CÁC CH  TIÊU C A  Ị Ỉ Ủ

S N PH M NHIÊN LI U THEO TIÊU CHU N  Ả Ẩ Ệ Ẩ

ASTM HO C TCVN Ặ

Bài 4: Xác đ nh các ch  tiêu c a s n ph m nhiên li u theo  ị ỉ ủ ả ẩ ệ

tiêu chu n ASTM ho c TCVN ẩ ặ

MỤC TIÊU CỦA BÀI 4:

Sau khi h c xong bài 4, ngọ ườ ọi h c có kh  năng:ả

2

Ø Trình bày được  ý nghĩa c a các ch  tiêu theo ASTM và TCVN;ủ ỉ

Ø Xác đ nh đị ược các ch  tiêu chính c a s n ph m nhiên li u theo ỉ ủ ả ẩ ệ

Sau khi h c xong bài 4, ngọ ườ ọi h c có kh  năng:ả

Ø Tuân th  đúng n i quy và quy đ nh phòng thí nghi m.ủ ộ ị ệ

Ø Rèn luy n tác phong làm vi c khoa h c, tính c n th n, t  m , ệ ệ ọ ẩ ậ ỉ ỉ

chính xác và kh  năng làm vi c theo nhóm.ả ệ

4.1 Đ c đi m c a các chi tiêu ASTM và TCVN ặ ể ủ

v Tiêu chu n ASTM ẩ

 “American Society for Testing and Materials”

 (Hiêp hôi vât liêu va  th  nghiêm Hoa Ky )̣ ̣ ̣ ̣ ̀ ử ̣ ̀

- La  tô ch c tiêu chuân quô c tê  pha t triên va  đ a ra ca c ̀ ̉ ứ ̉ ́ ́ ́ ̉ ̀ ư ́tiêu chuân ky  thuât cho ca c hê thô ng, san phâm, dich vu ̉ ̃ ̣ ́ ̣ ́ ̉ ̉ ̣ ̣

va  nguyên vât liêu.̀ ̣ ̣

­  Ca c  tiêu  chuân  do  ASTM  International  tao  ra  co  ́ ̉ ̣ ́ 6  chu  đê   ̉ ̀

chi nh:́

+ Tiêu chuân vê  ti nh năng ky  thuât.̉ ̀ ́ ̃ ̣

+ Tiêu chuân vê  ph̉ ̀ ương pha p kiêm nghiêm, th  nghiêḿ ̉ ̣ ử ̣

+ Tiêu chuân vê  th c ha nh.̉ ̀ ự ̀

+ Tiêu chuân vê  h̉ ̀ ướng dâ n.̃

+ Tiêu chuân vê  phân loai.̉ ̀ ̣

+ Tiêu chuân vê  ca c thuât ng ̉ ̀ ́ ̣ ữ

5. Ca c san phâm dâ u mo, dâ u nh n va  nhiên liêu khoa nǵ ̉ ̉ ̀ ̉ ̀ ờ ̀ ̣ ́

6. S n, h p châ t th m va  ca c h p châ t phuơ ợ ́ ơ ̀ ́ ợ ́ ̉

7. Dêt maỵ

8. Nh a Plasticsự

9. Cao su

10. Điên t  va  ca ch điêṇ ử ̀ ́ ̣

11. Công nghê môi tṛ ường va  ǹ ước

12. Năng lượng đia nhiêt, măt tr i va  hat nhâṇ ̣ ̣ ờ ̀ ̣

13. Dich vu va  dung cu y tệ ̣ ̀ ̣ ̣ ́

14. Thiê t bi va  ph́ ̣ ̀ ương pha p no i chunǵ ́

4.1 Đ c đi m c a các chi tiêu ASTM và TCVN ặ ể ủ

v Tiêu chu n Vi t Nam (TCVN) ẩ ệ

­ Do Vi n Tiêu chu n Ch t lệ ẩ ấ ượng Vi t Nam (thu c T ng c c Tiêu ệ ộ ổ ụchu n Đo lẩ ường ch t lấ ượng) t  ch c xây d ng và B  Khoa h c và ổ ứ ự ộ ọCông ngh  công b ệ ố

­ Được phân lo i theo nh ng lĩnh v c/ ch  đ  phù h p v i khung ạ ữ ự ủ ề ợ ớphân  lo i  tiêu  chu n  Qu c  t   International  classification  for ạ ẩ ố ếstandards (ICS))

4.2 Các lo i máy phân tích d u chuyên d ng ạ ầ ụ

M t s   lo i  máy phân tích  chuyên d ng thộ ố ạ ụ ường g p trong ặphòng thí nghi m hoá d u nh :ệ ầ ư

- Thi t b  xác đ nh đ  nh  gi t c a mế ị ị ộ ỏ ọ ủ ỡ

- Thi t b  xác đ nh đ  xuyên kimế ị ị ộ

- Thi t b  ch ng c tế ị ư ấ

- Thi t b  xác đ nh đ  nh t đ ng h cế ị ị ộ ớ ộ ọ

- Thi t b  xác đ nh đ  ăn mòn đi m đ ng…ế ị ị ộ ể ồ

khi nể

- R a  s ch  nh t  k   r i  tráng  l i  b ng  acetone,  sau  đó  s y ử ạ ớ ế ồ ạ ằ ấkhô. 

4.3.3. Cách ti n hành ế

4.3 Đ  nh t ộ ớ

- Dùng pipet hút 7 ml d u diesel cho vào nh t k  ầ ớ ế

v Ti n hành đo:ế

­ Cài đ t các thông s  cho máy theo hặ ố ướng d n c a giáo viên. ẫ ủ

- Th i gian đờ ược ghi nh n là th i gian ch t l ng ch y t  m c ậ ờ ấ ỏ ả ừ ự

th  nh t đ n m c th  hai.ứ ấ ế ự ứ

- L p  l i  quá  trình  này.  K t  qu   đặ ạ ế ả ược  ghi  nh n  khi  sai  s  ậ ố

gi a 2 l n đo  0.2%ữ ầ ≈

4.4.2. Thi t b  d ng c ế ị ụ ụ

4.4.4. K t qu  thí nghi m ế ả ệ

- Kh i lố ượng chén s : moứ

- Kh i lố ượng d u: m1ầ

- Kh i lố ượng chén ch a d u sau khi đ t: m2ứ ầ ố

- Kh i lố ượng c n carbon: mặ

Hàm lượng c n carbon = ặ % 

4.5.1. Nguyên t c   ắ

4.5 Màu Saybol

- Tìm đ  cao c a c t màu c a m u. ộ ủ ộ ủ ẫ

- T  đ  cao thu đừ ộ ược và lo i kính chu n tra b ng tìm đạ ẩ ả ược giá tr  màu Saybolt. ị

- Giá tr  màu đị ược báo cáo tương  ng v i chi u cao c t m uứ ớ ề ộ ẫ

v Ph ươ ng pháp đo: D a vào tiêu chu n ASTM D156. ự ẩ

4.5.2. Thi t b  d ng c ế ị ụ ụ

1 ng m u  Ố ẫ

2 ng tr n Ố ơ

3.Các mi ng  ế chu n màu ẩ

4.5.3. Cách ti n hành ế

4.5 Màu Saybol

a. Chu n b  m u ẩ ị ẫ

- N u m u đ c, l c m u b ng gi y l c.ế ẫ ụ ọ ẫ ằ ấ ọ

- Đ i v i m u sáp, đun nóng m u.ố ớ ẫ ẫ

4.5.4. K t qu  thí nghi m ế ả ệ

Ghi  k t  qu   nh   sau:  “Màu  Saybolt  đ n  v ”, ế ả ư ơ ịtrong  đó,  ph n    là  ch   s   màu  ghi  nh n  đầ ỉ ố ậ ược trong quá trình đo màu. N u m u c n ph i l c, thêm c m t  ế ẫ ầ ả ọ ụ ừ

“m u l c” vào ph n cu i c a dòng k t qu ẫ ọ ầ ố ủ ế ả

4.6.1. Nguyên t c   ắ

4.6 Xác đ nh đ  ăn mòn t m đ ng ị ộ ấ ồ

Nguyên  t c:  nhúng  t m  đ ng  đã  đắ ấ ồ ược  làm  s ch  trong  m t ạ ộ

th  tích xác đ nh nhiên li u,   m t nhi t đ  xác đ nh và trong ể ị ệ ở ộ ệ ộ ị

th i gian xác đ nh, sau đó r a s ch t m đ ng và so màu v i ờ ị ử ạ ấ ồ ớ

b ng màu chu nả ẩ

v Ph ươ ng pháp đo: D a vào tiêu chu n ASTM D130. ự ẩ

a. Màu đ  r u vang ỏ ượ

b. Màu tím hoa o i h ng ả ươ

c. Nhi u màu bao g m xanh tím o i h ng, ho c màu b c, ho c c  hai  ề ồ ả ươ ặ ạ ặ ả trên n n màu đ  r u vang ề ỏ ượ

d. Màu b c ạ

e. Màu đ ng thau ho c màu c a vàng ồ ặ ủ

3 M  đ m ờ ậ

a. Màu đ  t i ph  trên n n màu đ ng thau ỏ ươ ủ ề ồ

b. Nhi u màu bao g m màu đ , màu xanh lá t i, nh ng không có màu  ề ồ ỏ ươ ư xám

v Chu n b  t m đ ng: ẩ ị ấ ồ

- Dùng gi y nhám chà s ch b  m t t m đ ng. ấ ạ ề ặ ấ ồ

- Ngâm t m đ ng trong dung d ch r a ấ ồ ị ử

- Th c hi n ngâm t m đ ng trong nhiên li uự ệ ấ ồ ệ

4.6.3. Cách ti n hành

4.6 Xác đ nh đ  ăn mòn t m đ ng ị ộ ấ ồ

v So màu t m đ ngấ ồ

- Đ  dung d ch trong  ng nghi m ra m t c c th y tinh, cho t m ổ ị ố ệ ộ ố ủ ấ

đ ng r i xu ng c c. ồ ơ ố ố

- Dùng k p g p t m đ ng ra kh i c c và ngâm vào dung d ch ẹ ắ ấ ồ ỏ ố ị

r a. Lau khô và th c hi n so màu.ử ự ệ

- Tra B ng 4.1 đ  suy ra c p đ  ăn mòn t m đ ng c a m u ả ể ấ ộ ấ ồ ủ ẫnhiên li u.ệ

4.6.3. Cách ti n hành ế

4.6.4. K t qu  thí nghi m ế ả ệ

Đ  ăn mòn t m đ ng (Xh/YOC) Phân lo i Zpộ ấ ồ ạ

Trong đó:

X: Th i gian ngâm t m đ ng trong m u nhiên li u, giờ ấ ồ ẫ ệ ờ

Y:  Nhi t đ  thí nghi m, OCệ ộ ệ

Z: Phân lo i c p đ  ăn mòn (1, 2, 3, 4)ạ ấ ộ

p:  Ch  s  tỉ ố ương  ng v i màu s c, tr ng thái t m đ ng (a, b, c, ứ ớ ắ ạ ấ ồ

d, e)

4.7.1. Nguyên t c   ắ

4.7 Xác đ nh đi m Anilin ị ể

Xác đ nh đi m anilin c a m u trên nguyên t c: ị ể ủ ẫ ắ

- Gia nhi t h n h p m u – anilin v i t c đ  ki m soát cho ệ ỗ ợ ẫ ớ ố ộ ể

đ n khi hai pha đ ng nh t; ế ồ ấ

- Làm ngu i h n h p v i t c đ  ki m soát và nhi t đ  mà ộ ỗ ợ ớ ố ộ ể ệ ộ

t i  đó  hai  pha  b t  đ u  tách  riêng  đạ ắ ầ ược  ghi  l i  là  đi m ạ ểanilin c a m uủ ẫ

v Ph ươ ng pháp đo: D a vào tiêu chu n ASTM D611­07. ự ẩ

4.7.2. Thi t b  d ng c ế ị ụ ụ

Đ ng c   ộ ơ khu y ấ

T m n p  ấ ắ

b ng nh a ằ ự

K p gi   ng  ẹ ữ ố

đo Que khu y ấ

Bình d u ầ

4.7.3. Cách ti n hành ế

- Đi u  ch nh  nhi t  đ   c a  b   sao  cho  h n  h p  m u  –  anilin ề ỉ ệ ộ ủ ể ỗ ợ ẫngu i v i t c đ  t  0,5oC đ n 1oC /phút.ộ ớ ố ộ ừ ế

- Ghi l i nhi t đ  là đi m anilin mà t i đó xu t hi n pha th  hai.ạ ệ ộ ể ạ ấ ệ ứ

- L p l i quá trình quan sát cho đ n khi đ t đặ ạ ế ạ ược k t qu  báo ế ảcáo

4.8.1. Nguyên t c   ắ

v Ph ươ ng pháp đo: D a vào tiêu chu n ASTM D473­02. ự ẩ

- D u  thô  và  dung  môi  (bão  hòa  nầ ước)  đã  bi t  trế ước  th  ểtích được cho vào  ng chi t và đun nóng t i 60 ± 3oC. ố ế ớ

- Sau khi chi t, đ c th  tích l p t p ch t và nế ọ ể ớ ạ ấ ướ ở ước   d i đáy c a  ng.ủ ố

Hình 4.5: Thi t b  xác đ nh t p ch t c  h c ế ị ị ạ ấ ơ ọ

4.8.2. Thi t b  d ng c ế ị ụ ụ

4.8 Xác đ nh t p ch t c  h c ị ạ ấ ơ ọ

4.8.3. Cách ti n hành ế

v Chu n b :ẩ ị

- Chi t  s   b   b ng  cách  đ   dung  môi  ch y  vào  ng  chi t ế ơ ộ ằ ể ả ố ếtrong ít nh t 1 gi  ấ ờ

- S y khô  ng chi t trong vòng 1 gi    nhi t đ  115 – 120oC; ấ ố ế ờ ở ệ ộ

- làm  ngu i  trong  bình  hút  m  kho ng  1  gi ,  cân  chính  xác ộ ẩ ả ờ

đ n 0.1mg. ế

- L p l i quá trình cho đ n khi kh i lặ ạ ế ố ượng c a  ng chi t sau 2 ủ ố ế

4.8.4. K t qu  thí nghi m ế ả ệ

Câu h i 3 ỏ : Hàm lượng c n cacbon đặ ược tính theo công th c ứsau: 

Đáp án: 4.4575 cSt

Câu h i 7 ỏ : Trong thí nghi m c n cacbon, kh i lệ ặ ố ượng chén s  là ứ37.14g, kh i lố ượng d u là 5.00g, n u hàm lầ ế ượng c n cacbon là ặ3.6% thì kh i lố ượng chén ch a d u sau khi đ t là bao nhiêu??ứ ầ ố

Đáp án: 37.32g

Câu h i 8 ỏ : Khi đo màu Saybolt, n u m u đ c, ta có th  x  lý ế ẫ ụ ể ử

m u nh  sau?ẫ ư

C ng c ủ ố

Câu  h i  9 ỏ :  Trong  thí  nghi m  ăn  mòn  t m  đ ng,  thí  nghi m ệ ấ ồ ệ

được  ti n  hành    75oC  trong  1ti ng,  t m  đ ng  sau  khi  thí ế ở ế ấ ồnghi m, so trong b ng màu tiêu chu n  ng v i phân lo i 2, c p ệ ả ẩ ứ ớ ạ ấ

đ  ăn mòn m  trung bình, màu s c là d (Màu b c). K t qu  thí ộ ờ ắ ạ ế ảnghi m đệ ược trình bày nh  sau?ư

Đáp án: Đ  ăn mòn t m đ ng (1h/75OC) Phân lo i 2dộ ấ ồ ạ

Thank You!

WWW.PVMTC.EDU.VN