Bài giảng Đo lường điện: Bài 3 được biên soạn với mục tiêu nhằm giúp sinh viên trình bày được các phương pháp đo dòng điện và điện áp; Sử dụng được các thiết bị đo dòng điện và điện áp để thực hiện phép đo dòng điện và điện áp cho một mạch cụ thể. Mời các bạn cùng tham khảo!
Trang 1Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
PVMTC
Gi ng viên: ả LÊ TH THU H Ị ƯỜ NG
Email: Huongltt@pvmtc.edu.vn Mobile: 098.962.2866
ĐO L ƯỜ NG ĐI N Ệ
BÀI 3: ĐO DÒNG ĐI N VÀ ĐI N ÁP Ệ Ệ
Trang 2Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
Sau khi học xong bài 3, người học có khả năng:
phép đo dòng điện và điện áp cho một mạch cụ thể;
dòng điện
Trang 3Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
Sau khi học xong bài 3, người học có khả năng:
phép đo dòng điện và điện áp cho một mạch cụ thể;
dòng điện
Trang 4Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
Đo dòng điện
1.1
Đo điện áp
1.2
Trang 5Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
5
Đặc điểm yêu cầu
Dụng cụ đo dòng điện là Ampe kế
Ký hiệu:
Yêu cầu đối với dụng cụ đo dòng điện:
dụng cụ đo
Trang 6Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
6
Sơ đồ mắc Ampe kế và một số loại Ampe kế:
Sơ đồ mắc Ampe kế:
Trang 7Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
7
Câu hỏi: Các em hãy cho biết cách mắc A để đo dòng điện qua bóng
đèn?
Trang 8Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
8
Một số loại Ampe kế:
Trang 9Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
9
Đo dòng điện một chiều dùng Ampe kế từ điện:
kim tỉ lệ thuận với dòng điện chạy qua cuộn dây động
Dòng điện cho phép qua cơ cấu đo tối đa: 20mA
Điện trở cơ cấu đo khoảng: 20Ω÷2KΩ
Để đo dòng điện trong thực tế ta cần mở rộng thang đo cho Ampe kế từ
Trang 10Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
10
I: Dòng điện cần đo (A)
Im: Dòng điện chạy qua cơ cấu (A)
Khi I đạt giá trị lớn nhất thì Im sẽ là Imax hay IFS (Full Scale deflection)
Is: Dòng điện chạy qua điện trở shunt [A]
Rm: Nội trở cơ cấu đo
Trang 11Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
11
Trang 12Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
12
Trang 13Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
13
Đặc điểm của điện trở shunt:
đo lớn hơn dòng giới hạn của cơ cấu
trở thấp như: Manganin (Cu 85%, Mn 12%, Ni 3%) hoặc Conxtan để
đảm bảo độ chính xác cao (1% đến 0,1%)
để có khả năng phân dòng lớn hơn
Trang 14Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
14
Trang 15Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
15
Các mạch đo dung điện trở Shunt:
Mạch đo dòng điện dùng điện trở shunt mắc theo kiểu riêng biệt:
• Thuận lợi cho việc sửa chữa,
hiệu chỉnh
chuyển mạch không tiếp xúc
cơ cấu dễ bị hư hỏng
Được dùng trong các đồng hồ
đo điện chuyên dụng
Trang 16Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
16
Mạch đo dòng điện dùng điện trở shunt mắc theo kiểu vạn năng:
• Có lợi về kinh tế
không bị ảnh hưởng
Được dùng trong các đồng hồ vạn năng
Trang 17Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
17
Ví dụ: Rm=1 kΩ; Imax của cơ cấu là 50 µA, xác định ba tầm đo B (1
mA), C (10 mA) và D(100 mA) cho R1 , R2 và R3
Trang 18Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
18
Trang 19Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
19
Trang 20Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
20
Đặc điểm của ampe kế từ điện:
nhiệt
Trang 21Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
21
Đo dòng điện một chiều dùng Ampe kế từ điện:
Để đo dòng điện trong thực tế ta cần mở rộng thang đo cho Ampe kế
điện từ:
Trang 22Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
22
Chia nhỏ cuộn dây cố định: Cuộn dây tĩnh được cấu tạo thành nhiều
phân đoạn có số vòng như nhau, thay đổi giới hạn đo bằng cách đổi nối
các phân đoạn ấy theo kiểu song song hoặc nối tiếp, tuy nhiên phải
đảm bảo điều kiện sức từ động tổng trong thiết bị bằng hằng số
Trang 23Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
23
Trang 24Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
Trang 25Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
25
Được chia thành hai loại:
Để đo dòng điện trong thực tế ta cần mở rộng thang đo cho Ampe kế
động.
Trang 26Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
26
Đặc điểm của ampe kế điện động:
•Dễ bị ảnh hưởng bởi từ trường nhiễu bên ngoài
•Cấu tạo phức tạp, đắt tiền
Trang 27Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
27
Đo dòng điện xoay chiều:
công nghiệp(400÷2000Hz)
Trang 28Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
28
Dùng Ampe kế từ điện chỉnh lưu:
biến dòng
số chỉnh lưu thay đổi theo nhiệt độ và theo tần số
Trang 29Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
29
Thực tế để bảo vệ diode chỉnh lưu trong bán kì diode bị phân cực ngược
dùng điện trở R và diode thứ 2 mắc song song mạch đo
Trang 30Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
30
Trang 31Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
31
Mở rộng tầm đo cho Ampe kế từ điện dùng điện trở Shunt: dòng chỉnh
lưu trung bình qua cơ cấu và dòng AC qua điện trở Shunt
Trang 32Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
32
Mở rộng tầm đo cho Ampe kế từ điện dùng biến dòng:
Trang 33Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
33
Trang 34Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
34
Ví dụ:Cho mạch đo như hình vẽ có n1=5 vòng, n2=100 vòng,
i1=10A(rms) Xác định dòng điện i2?
Trang 35Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
35
Trang 36Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
36
Để thuận tiện cho việc đo cường độ dòng điện lớn và hạn chế thao tác
khi đo, người ta sử dụng Ampe kìm Đây là dạng kết hợp đặc biệt của cơ cấu đo với biến dòng
Ampe kìm sử dụng máy biến dòng với lõi có thể tách ra được, vì vậy rất
tiện lợi vì khi cần đo dòng điện chạy qua một dây dẫn nào đó, ta không
cần ngắt mạch điện để mắc dụng cụ đo vào như các loại Ampe kế khác
Trang 37Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
37
Ảnh hưởng của ampe-kế trên mạch đo:
tầm đo
đến mạch đo
số do ảnh hưởng của ampe-kế trở nên không đáng kể
Trang 38Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
38
Đặc điểm yêu cầu
Dụng cụ đo dòng điện là Volt kế (V)
Ký hiệu:
Yêu cầu đối với dụng cụ đo dòng điện:
dụng cụ đo
Trang 39Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
39
Sơ đồ mắc Volt kế:
Trang 40Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
40
Đo điện áp một chiều bằng Vôn kế từ điện:
dòng một chiều nên được dùng để chế tạo vôn kế 1 chiều
cao, tiêu tốn ít năng lượng
điện trở phụ RP nối tiếp với cơ cấu đo
Trang 41Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
41
Trang 42Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
42
Các mạch đo dùng điện trở phụ:
Mạch đo điện áp dùng điện trở phụ mắc theo kiểu riêng biệt:
Được dùng trong các đồng hồ đo điện chuyên dụng
Trang 43Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
43
Mạch đo điện áp dùng điện trở phụ mắc theo kiểu vạn năng:
chữa, hiệu chỉnh
điện áp nhỏ là một phần
trong điện trở phụ của thang
đo điện áp lớn hơn
• Có lợi về kinh tế
cũng bị ảnh hưởng
Được dùng trong các đồng hồ vạn năng
Trang 44Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
44
Đo điện áp xoay chiều:
Các cơ cấu đo kiểu điện từ, điện động đều có thể đo trực tiếp điện áp
hiệu dụng AC
Riêng với cơ cấu từ điện khi cần đo điện áp AC thì phải sử dụng thêm
bộ chỉnh lưu
Trang 45Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
45
Trang 46Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
46
Ví dụ: Cho một cơ cấu có Rm = 1 [k ], IFS=50 [ A] được mắc thành
mạch đo điện áp xoay chiều sử dụng một diode Hãy xác định giá trị điện trở RP khi cần đo VAC = 10 [V], cho biết VD = 0,6 [V]
Trang 47Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
47
Trang 48Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
48
Ví dụ: Cho một cơ cấu có Rm = 1 [k ], IFS=50 [ A] được mắc thành mạch đo điện áp xoay chiều sử dụng một diode Hãy xác định giá trị điện trở RP khi cần đo VAC = 10 [V], cho biết VD = 0,6 [V]
Trang 49Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
49
Trang 50Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
50
Đo điện áp một chiều bằng phương pháp biến trở
Điện thế kế một chiều điện trở lớn:
Ux : Điện áp cần đo
EN : Nguồn điện áp chuẩn
Rk : Biến trở đo lường
RN : Điện trở mẫu
Rdc : Biến trở điều chỉnh
G: Điện kế chỉ 0
Ucc : Nguồn điện áp cung cấp cho mạch đo
Trang 51Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
51
Trang 52Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
52
Bài 1: Một ampe-kế dùng cơ cấu đo từ điện có điện trở cơ cấu đo
R(m)=99Ω và dòng làm lệch tối đa Imax = 0,1mA Điện trở shunt Rs =
1Ω Tính dòng điện tổng cộng đi qua ampe-kế trong các trường hợp:
Trang 53Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
53
Bài 1: Một ampe-kế dùng cơ cấu đo từ điện có điện trở cơ cấu đo
R(m)=99Ω và dòng làm lệch tối đa Imax = 0,1mA Điện trở shunt Rs =
1Ω Tính dòng điện tổng cộng đi qua ampe-kế trong các trường hợp:
Trang 54Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
Trang 55Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
Trang 56Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
56
Bài 2: Một cơ cấu đo từ điện có I= 100µA, điện trở nội khung quay R=
1KΩ Tính điện trở shunt mắc vào cơ cấu đo để trở thành một
ampe-kế tương ứng với hình 1.1
a) Dm = 100mA = tầm đo 1
b) Dm = 1A = tầm đo 2
Trang 57Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
57
Trang 58Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
58
Volt kế điện tử, Ampe kế điện tử
Nguyên lí đo của Volt kế điện tử, Ampe kế điện tử:
Tất cả các đại lượng cần đo đều được chuyển đổi thành tín hiệu điện áp
trước khi đưa vào mạch xử lí Các thiết bị đo lường điện tử đều dựa
trên cơ sở của Volt kế điện tử
Chuy n ể
đ i ra ổ
đi n áp 1 ệ chi u ề
So sánh,
x lí d ử ữ
li u ệ
Hi n ể thị
Trang 59Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
v Những nội dung chính:
Trang 60Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
Câu 1: Nguyên lý đo dòng điện là:
Trang 61Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
Câu 2: Khi sử dụng Ampe kế để đo dòng điện trong mạch Nếu điện trở
cần đo khá nhỏ so với điện trở nội của Ampe kế thì:
Trang 62Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
Câu3: Để phép đo dòng điện được càng chính xác thì điện trở cơ cấu
đo so với điện trở tải phải:
Trang 63Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
Câu 4: Một cơ cấu đo kiểu từ điện có Im = 100µA, Rm= 1kΩ Để cơ cấu
này trở thành Ampe kế có thang đo 2,1mA Giá trị điện trở Shunt là:
Trang 64Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
Câu 5: Để phép đo điện áp được càng chính xác thì tổng trở cơ cấu đo
so với điện trở tải phải:
Trang 65Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
Câu 6: Một cơ cấu đo kiểu từ điện có Imax = 100µA, Rm= 1kΩ Để cơ
cấu này trở thành Volt kế có thang đo 200V Giá trị điện trở phụ là:
Trang 66Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
Câu 6: Quan hệ ngõ vào và ra của cơ cấu chỉ thị điện từ là một hàm:
Trang 67Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
Câu 6: Máy biến dòng điện (BI) có công dụng:
tải
đo tiêu chuẩn
thiết bị
chuẩn
Trang 68Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
Câu 7: Một máy biến dòng điện có tỉ số biến dòng là 25; giá trị dòng
điện thứ cấp đọc được là 2,5A thì giá trị thực tế của dòng điện trong
Trang 69Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
Câu 8: Giới hạn đo của Ampe kế từ điện càng được mở rộng khi :
điện (Rm)
điện (Rm)
Trang 70Lê Th Thu H ị ườ ng Đo l ng đi n ườ ệ
PVMTC
Gi ng viên: ả LÊ TH THU H Ị ƯỜ NG
Email: Huongltt@pvmtc.edu.vn Mobile: 098.962.2866
Thank You!
WWW.PVMTC.EDU.VN
70