Tiếp tục hoàn thiện quy định về phân cấp, phân quyền, ủy quyền cho TP hồ chí minh

Thực chất, phân c ấp QLNN được hiểu là phân c ấp quản lý hành chính nhà nư ớc hay phân cấp hành chính, đó là “ Chuyển giao nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan quản lý nhà nước cấp trên cho

Tiếp tục hoàn thi ện quy định về phân cấp, phân quyền, ủy quyền cho

TP Hồ Chí Minh

Tăng cường phân cấp, phân quyền, ủy quyền quản lý nhà nước

giữa Trung ương và địa phương nh ằm phát huy m ạnh mẽ tính năng động, sáng tạo, quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương là rất cần thiết TP Hồ Chí Minh cũng đang đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, ủy quyền trong b ối cảnh thực hiện chính quy ền đô thị

và bước đầu tạo ra những cơ hội, điều kiện thuận lợi cho TP Hồ Chí Minh Tuy nhiên, v ẫn còn những hạn chế, bất cập nhất định Bài viết trên cơ sở phân tích các quy định hiện hành trong phân cấp, phân

quyền, ủy quyền đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện hơn n ữa cơ chế, chính sách đ ặc thù trong phân c ấp, phân quy ền cho TP H ồ Chí Minh

Ủy ban Nhân dân TP Hồ Chí Minh

Khái quát về phân cấp, phân quy ền, ủy quyền trong qu ản lý nhà nước

Ở Việt Nam, vấn đề phân cấp, phân quyền quản lý nhà nước được xem là một nhiệm vụ chính tr ị quan trọng của quá trình cải cách nền hành chính nhà nước Thực tế về phân cấp, phân quyền vẫn còn nhiều điều chưa thống

nhất cả về lý luận và thực tiễn “hiện nay, các công trình nghiên c ứu của quốc tế và Việt Nam chưa có s ự tiếp cận và s ử dụng thống nhất thuật ngữ

“phân cấp, phân quyền” 1 ;“Hiện nay, chúng ta thường nói gộp phân cấp, phân quyền với nhau làm m ột Nên nội hàm c ủa khái ni ệm là không th ật rõ Tuy nhiên, có lẽ hợp lý hơn, phân c ấp là phân chia chính quy ền ra thành các cấp Phân quyền là phân chia quy ền lực (thẩm quyền) giữa các cấp chính quy ền Còn quyền lực của cấp trên nhưng phân xu ống cho cấp dưới thì nên được gọi là ủy quyền” 2

Từ góc độ khoa học quản lý và thực tiễn hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước ở Việt Nam, có thể hiểu phân cấp, phân quyền, ủy quyền

(PCPQUQ) như sau:

(1) Phân cấp quản lý nhà nước (QLNN)

Ở Việt Nam phân cấp QLNN được hiểu là “sự phân định thẩm quyền, trách nhiệm giữa các cấp chính quyền trên cơ sở bảo đảm sự phù h ợp giữa chức năng, nhiệm vụ với năng lực và điều kiện thực tế của từng cấp nhằm tăng cường chất lượng, hiệu lực và hiệu quả của hoạt động QLNN Ở đây tồn tại tính thứ bậc hành chính gi ữa các đơn v ị hành chính – lãnh th ổ” 3 Thực

chất, phân c ấp QLNN được hiểu là phân c ấp quản lý hành chính nhà nư ớc

hay phân cấp hành chính, đó là “ Chuyển giao nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan quản lý nhà nước cấp trên cho cơ quan qu ản lý nhà nư ớc cấp dưới thực hiện thường xuyên, lâu dài, ổn định trên cơ sở pháp luật… thực chất của phân cấp quản lý hành chính là xác đ ịnh lại sự phân chia thẩm quyền theo các c ấp hành chính phù h ợp với yêu cầu của tình hình m ới” 4 Phân cấp là chuyển giao nhi ệm vụ, quyền hạn của cơ quan nhà nư ớc cấp trên cho

cơ quan nhà nước cấp dưới thực hiện thường xuyên, lâu dài, ổn định trên

cơ sở quy định của pháp luật (mang tính chiều dọc, có thứ bậc từ trên

xuống)

Ở nước ta, khoản 2 Điều 112 Hiến pháp năm 2013 xác định: “nhiệm vụ, quyền hạn của chính quy ền địa phương đư ợc xác định trên cơ sở phân định thẩm quyền giữa các cơ quan nhà nư ớc ở Trung ương và đ ịa phương và c ủa mỗi cấp chính quyền địa phương” Quy định này của Hiến pháp năm 2013

là căn cứ pháp lý quan trọng để quy định về phân cấp cho từng cấp chính

quyền địa phương (CQĐP) Trên cơ s ở đó, Luật Tổ chức CQĐP năm 2015

đã có những quy định cụ thể về phân cấp cho CQĐP Điều 13 Luật Tổ chức Chính quy ền địa phương năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2019) quy đ ịnh

căn cứ vào yêu cầu công tác, khả năng thực hiện và điều kiện, tình hình cụ thể của địa phương, cơ quan nhà nư ớc ở Trung ương và địa phương đư ợc quyền phân cấp cho CQĐP ho ặc cơ quan nhà nư ớc cấp dư ới…Việc phân cấp phải bảo đảm các nguyên tắc và phải được quy định trong văn b ản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nư ớc phân cấp… Phải bảo đảm điều kiện

về tài chính, nguồn nhân lực và điều kiện cần thiết khác đ ể thực hiện

nhiệm vụ, quyền hạn mà mình phân cấp

(2) Phân quyền QLNN

Phân quyền theo cách hi ểu chung nhất là “phân cho một tập thể hay một đơn vị hành chính – lãnh thổ tự quản lý, có tư cách pháp nhân, có nh ững quyền hạn và những ngu ồn lực nhất định, dưới sự kiểm tra c ủa Nhà

nước”5 Hiện nay phân quy ền đư ợc chia thành phân quy ền ngang và phân

quyền dọc Ở nước ta, sự phân quyền theo chi ều ngang này là s ự phân

công, phối hợp và kiểm soát trong thực hiện quyền lập pháp, quyền hành

pháp và quy ền tư pháp Phân quy ền dọc là việc phân quy ền giữa Trung

ương và CQĐP Phân quyền theo chiều dọc (phân quyền theo lãnh thổ) là việc cấp Trung ương chuy ển giao m ột phần quyền hạn, nhiệm vụ, phương tiện vật chất… cho các c ấp CQĐP thực hiện Theo đó, CQĐP đư ợc tự quyết định các vấn đề của địa phương trên cơ sở quy định của pháp luật; Trung ương thực hiện kiểm tra hoạt động của CQĐP thông qua hệ thống pháp luật

và tài phán hành chính

Như vậy, phân quyền trong QLNN giữa Trung ương và địa phương được

tiếp cận phân quyền chiều dọc, theo đó “ phân quy ền theo cấp lãnh thổ là nguyên tắc tổ chức thực hiện quyền lực, theo đó, Nhà nước trung ương chuyển giao (thông qua hi ến pháp và lu ật) cho các hội đồng dân biểu địa phương những quyền hạn độc lập và toàn vẹn (bao gồm cả phương tiện vật chất, tài chính, nhân s ự…), trong phạm vi đó nó th ực hiện một cách ch ủ động, độc lập và tự chịu trách nhiệm” 6 Theo quy định của Điều 12 Luật

Tổ chức CQĐP năm 2015(sửa đổi, bổ sung năm 2019) thì vi ệc phân quyền

cho mỗi cấp CQĐP phải được quy định trong các luật CQĐP tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong việc thực hiện các nhi ệm vụ, quyền hạn đư ợc phân quyền Cơ quan nhà nư ớc cấp trên trong ph ạm vi nhi ệm vụ, quy ền hạn của

mình có trách nhi ệm thanh tra, ki ểm tra tính h ợp hiến, hợp pháp trong vi ệc thực hiện các nhi ệm vụ, quyền hạn đư ợc phân quy ền cho các c ấp CQĐP…

(3) Ủy quyền trong QLNN

Ủy quyền theo cách hiểu phổ biến là giao cho người khác sử dụng một số quyền mà pháp luật đã giao cho mình ho ặc giao quyền cho ngư ời khác thay mặt mình sử dụng quyền mà mình có đư ợc một cách hợp pháp Theo đó,

trong hoạt động QLNN “ủy quyền thực chất là việc cơ quan c ấp trên trao cho cơ quan cấp dưới thực hiện quyền giải quyết các công việc của mình trong những điều kiện cụ thể, mà cấp trên thấy mình không c ần phải trực tiếp giải quyết”7

Ủy quyền thường được thực hiện theo từng vụ việc cụ thể, khi ủy quyền thì chính quy ền cấp trên, ngư ời lãnh đạo cấp trên có thể trao cho c ấp dư ới cả các phương tiện, vật chất kỹ thuật, tài chính để thực hiện các công việc nhất định và chính quy ền cấp trên, ngư ời lãnh đ ạo cấp trên giữ quyền kiểm tra, giám sát đối với cấp dưới, cơ quan, người ủy quyền có thể chấm dứt sự

ủy quyền vào bất kỳ lúc nào khi xét thấy cần thiết và người được ủy quyền

không có quyền ủy quyền cho người khác Theo Đi ều 14 Luật Tổ chức

CQĐP năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2019) quy định: “Trong trường hợp cần thiết,… cơ quan hành chính nhà nư ớc cấp trên có thể ủy quyền cho

Ủy ban nhân dân (UBND) cấp dưới trực tiếp,… Chủ tịch UBND có thể ủy quyền cho phó ch ủ tịch UBND cùng cấp, người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc UBND cùng c ấp, chủ tịch UBND cấp dưới trực tiếp thực hiện một hoặc một số nhiệm vụ, quyền hạn của mình…”

Như vậy, PCPQUQ là xu thế phổ biến trong tổ chức thực hiện QLNN giữa

Trung ương và địa phương, giữa các cấp chính quyền, đã xuất hiện trong

các quy định của pháp luật, đặc biệt là Luật Tổ chức CQĐP.Những quy

định cơ bản góp phần giúp triển khai các nhiệm vụ của CQĐP, đặc biệt là chính quy ền đô thị một cách hi ệu lực, hiệu quả

Về phân cấp, phân quy ền, ủy quyền của Trung ương cho TP H ồ Chí Minh

Thể chế hóa tinh th ần Hiến pháp năm 2013 và Luật Tổ chức CQĐP năm

2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2019), Qu ốc hội đã ban hành Ngh ị quyết số 131/2020/QH14 ngày 16/11/2020 v ề tổ chức chính quyền đô th ị tại TP Hồ Chí Minh Tiếp theo, Chính ph ủ ban hành Ngh ị định số 33/2021/NĐ-CP quy định chi tiết và biện pháp thi hành Nghị quyết số 131/2020/QH14 Trên

cơ sở đó, CQĐP ở TP Hồ Chí Minh là cấp chính quyền gồm có HĐND Thành phố và UBND Thành ph ố; CQĐP ở quận tại TP Hồ Chí Minh là UBND quận; CQĐP ở phường là UBND phư ờng Chính quyền đô thị ở TP

Hồ Chí Minh thực hiện các nhi ệm vụ, quyền hạn chung theo quy đ ịnh

tại Luật Tổ chức CQĐP, Nghị quyết số 131/2020/QH14 và Ngh ị định số

33/2021/NĐ-CP và quy định khác của pháp luật có liên quan

Việc phân cấp, phân quy ền, ủy quyền của Trung ương cho chính quy ền đô thị TP Hồ Chí Minh ngoài th ực hiện theo quy đ ịnh chung nêu trên còn được thực hiện cụ thể theo Nghị định số 93/2001/NĐ-CP ngày 12/12/2001 của Chính phủ về phân c ấp quản lý một số lĩnh vực cho TP H ồ Chí Minh

và Nghị quyết số 54/2017/QH14 quy đ ịnh về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Hồ Chí Minh trên các lĩnh vực.Theo đó, Nghị định

số 93/2001/NĐ -CP phân cấp quản lý cho TP H ồ Chí Minh trên 4 lĩnh v ực: (1) Quản lý quy ho ạch, kế hoạch, đầu tư và phát tri ển kinh t ế, xã hội; (2) Quản lý nhà, đất và hạ tầng kỹ thuật đô thị; (3) Quản lý ngân sách nhà nước; (4) Tổ chức bộ máy và quản lý cán bộ, công chức Nghị quyết số 54/2017/QH14 phân quy ền, ủy quyền cho TP H ồ Chí Minh thực hiện một

số hoạt động sau: (1) Qu ản lý đất đai; (2) Quản lý đầu tư; (3) Quản lý tài chính – ngân sách nhà nư ớc; (4) Thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức thuộc Thành phố quản lý; (5) Tổ chức bộ máy các phòng thu ộc các cơ quan chuyên môn thu ộc UBND Thành ph ố

Ngoài ra, UBND TP H ồ Chí Minh đã ba n hành Quyết định số 4712/QĐUBND ngày 20/10/2018 (s ửa đổi, bổ sung b ởi Quyết định số 3751/QĐ

-UBND ngày 10/10/2020) về ủy quyền cho các s ở, ngành, -UBND các qu ận, huyện thực hiện một số nhiệm vụ, quyền hạn của UBND TP Hồ Chí Minh Các quy định của pháp luật về PCPQUQ cho chính quyền đô thị TP Hồ Chí Minh thể hiện tính thực tiễn và tính khoa h ọc về tổ chức thực hiện QLNN, tạo ra cơ ch ế PCPQUQ, chủ động thực hiện các công vi ệc mang tính n ội

bộ, đột phá cho TP H ồ Chí Minh phù hợp với thực tiễn thời gian qua8 Ngoài ra, vi ệc PCPQUQ này cũng giúp TP H ồ Chí Minh chủ động phân cấp, ủy quyền cho thủ trưởng các cơ quan, đơn v ị, UBND các qu ận, huyện, thành phố Thủ Đức thuộc TP Hồ Chí Minh Những quy đ ịnh này t ạo cơ chế đặc thù để TP Hồ Chí Minh phát triển thành đô thị đặc biệt, giúp TP Hồ Chí Minh phát huy kh ả năng sáng tạo, chủ động trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ

Các quy định về PCPQUQ cho TP Hồ Chí Minh thời gian qua còn một số hạn chế, bất cập sau đây:

Thứ nhất, một số nội dung PCPQUQ chưa th ật sự bảo đảm quyền chủ động

cho TP H ồ Chí Minh trong thi ết kế tổ chức bộ máy

Thực tế quy định việc phân cấp thẩm quyền cho TP Hồ Chí Minh quy ết định việc thành lập các cơ quan chuyên môn thuộc UBND theo Nghị định

số 93/2001/NĐ -CP thực chất không có gì khác so v ới việc phân cấp cho CQĐP cấp tỉnh ở các địa phương khác9 Hiện nay, mặc dù cho phép UBND Thành phố được quyền điều chỉnh tên gọi, chức năng, nhi ệm vụ các phòng thuộc các cơ quan chuyên môn thu ộc UBND Thành ph ố (phòng thuộc Sở)

để phù hợp với đặc điểm của Thành phố theo Nghị quyết số 54/2017/QH14 cũng không có sự đột phá để giúp Thành phố có thể chủ động thiết kế tổ chức bộ máy các cơ quan chuyên môn thu ộc UBND Thành ph ố

Các quy định về tổ chức các cơ quan chuyên môn theo Nghị định số

24/2014/NĐ-CP ngày 04/4/2014 và Nghị định số 107/2020/NĐ-CP ngày 14/9/2020 c ủa Chính phủ vẫn quy đ ịnh thẩm quyền quyết định về tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND là thẩm quyền của Chính phủ TP

Hồ Chí Minh chỉ có thể triển khai xây dựng tổ chức bộ máy hành chính trên cơ sở quy định chung của Chính phủ Mặc dù, từ thời điểm năm 2001

đã có sự phân cấp này nhưng thực tế các quy định không có sự thay đổi đột phá để trao quyền chủ động cho TP Hồ Chí Minh

Bên cạnh đó, xây d ựng chính quyền đô th ị để quản trị hiệu quả đô thị là vấn đề quan trọng trong tổ chức CQĐP ở nước ta, nh ằm tạo ra sự đột phát trong tổ chức CQĐP Thành ph ố Thủ Đức thuộc TP Hồ Chí Minh đư ợc thành lập theo Ngh ị quyết số 1111/2020/UBTVQH14 ngày 09/12/2020 c ủa

Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên sơ sở nhập toàn bộ diện tích tự nhiên, dân

số của Quận 2, Quận 9 và qu ận Thủ Đức Thành ph ố Thủ Đức ra đ ời nhằm mục đích dẫn dắt kinh tế tri thức, trở thành trung tâm đ ổi mới sáng tạo, thúc đẩy TP Hồ Chí Minh và Đông Nam Bộ phát triển Đây là lần đầu tiên một đơn vị thành phố thuộc thành ph ố được thành l ập tại một thành phố trực thuộc Trung ương CQĐP c ủa thành ph ố Thủ Đức thuộc TP H ồ Chí Minh bao gồm HĐND, UBND thành ph ố và chính quy ền phư ờng (UBND) trực thuộc thành ph ố Thủ Đức

Tại thành phố Thủ Đức, việc tổ chức các cơ quan chuyên môn thu ộc UBND thành phố được thực hiện theo Nghị định số 37/2014/NĐ-CP ngày

05/5/2014 c ủa Chính phủ (đã đư ợc sửa đổi, bổ sung một số điều bởi Nghị định số 108/2020/NĐ-CP ngày 14/9/2020) Mặc dù, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 33/2021/NĐ-CP ngày 29/3/2021 quy đ ịnh chi tiết và biện pháp thi hành Ngh ị quyết số 131/2020/QH14 v ề tổ chức chính quy ền đô th ị tại TP Hồ Chí Minh nhưng vi ệc thành lập các cơ quan chuyên môn thu ộc UBND thành phố Thủ Đức thuộc TP Hồ Chí Minh v ẫn do Chính ph ủ quy định Theo đó, các cơ quan chuyên môn thu ộc UBND thành phố Thủ Đức bao gồm 13 cơ quan chuyên môn và trong cơ c ấu các cơ quan chuyên môn thuộc UBND thành ph ố thuộc TP Hồ Chí Minh, so v ới các quận, huyện thì ngoài 10 phòng được tổ chức thống nhất ở các đơn vị hành chính cấp

huyện, 2 phòng đư ợc thành lập ở các quận là phòng Kinh t ế, phòng Qu ản lý

đô thị, có thêm 1 phòng đặc thù là phòng Khoa học và Công nghệ

Tuy nhiên, Nghị định số 33/2021/NĐ-CP chỉ trao cho TP Hồ Chí Minh

thẩm quyền “Căn cứ quy định tại Nghị định số 37/2014/NĐ-CP, Nghị định

số 108/2020/NĐ-CP và quy định tại khoản 1 Điều này, UBND thành ph ố thuộc TP Hồ Chí Minh trình HĐND cùng c ấp xem xét, quyết định việc thành lập, tổ chức lại, giải thể các phòng cho phù h ợp với yêu c ầu QLNN ở thành phố thuộc TP H ồ Chí Minh; quy đ ịnh cụ thể chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của phòng thuộc UBND thành ph ố thuộc TP Hồ Chí Minh” Do

đó, TP Hồ Chí Minh cũng không có th ẩm quyền chủ động quyết định cơ cấu, tổ chức các cơ quan chuyên môn c ủa UBND thành ph ố Thủ Đức mà thực hiện theo cơ c ấu tổ chức do Nghị định số 33/2021/NĐ-CP quy định Đối với UBND các phường thuộc thành phố Thủ Đức thì các chức danh công chức ở phường cũng không có gì khác bi ệt so với các chức danh công chức ở cấp xã nói chung Bên c ạnh đó, cơ c ấu tổ chức của UBND phư ờng, gồm: chủ tịch phường; phó chủ tịch phường; trư ởng công an phư ờng; chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự phường; văn phòng – thống kê; địa chính – xây dựng – đô thị và môi trường; tài chính – kế toán; tư pháp – hộ tịch; văn hóa – xã hội Quy định này thực chất không tạo ra sự khác biệt giữa UBND phường thuộc thành phốThủ Đức so với UBND cấp xã trên cả nước

Thứ hai, các quy đ ịnh về PCPQUQ chưa trao quy ền chủ động quyết định

biên chế và chính sách ưu đãi trong tuy ển dụng cán bộ, công chức, viên chức cho Thành ph ố

Nghị định số 93/2001/NĐ-CP ngày 12/12/2001 c ủa Chính ph ủ trao quyền cho UBND TP H ồ Chí Minh căn cứ vào tổng biên chế được Chính phủ giao

và yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội từng thời kỳ xác định và phân b ổ chỉ tiêu biên ch ế cho các đơn vị hành chính, sự nghiệp trực thuộc Thành phố sau khi được sự đồng ý của HĐND Thành phố Tuy nhiên, việc xác định và phân bổ chỉ tiêu biên chế hằng năm c ủa TP Hồ Chí Minh nói riêng v ẫn trên cơ sở tổng biên chế được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt

Như vậy, nội dung phân cấp này cũng không có gì đặc biệt, chưa phát huy tính chủ động của Thành phố trong quyết định chỉ tiêu biên chế công chức đáp ứng nhu cầu tuyển dụng, bố trí, sử dụng đội ngũ công chức tại Thành phố Mặt khác, s ố lượng biên ch ế công chức làm việc tại cấp xã hiện nay Chính phủ cũng đã kh ống chế số lượng và TP H ồ Chí Minh không có th ẩm quyền riêng nào quy ết định số lượng cán bộ, công ch ức cấp xã và những người hoạt động không chuyên trách cấp xã tại Thành phố Trên thực tế, có những phường, xã c ủa TP Hồ Chí Minh có dân cư r ất đông và số lượng công chức đã đư ợc ấn định như vậy không t ạo điều kiện linh ho ạt cho

chính quy ền cấp xã của Thành ph ố thực hiện có hiệu quả chức năng, nhiệm

vụ được giao

Ngoài ra, Ngh ị định số 93/2001/NĐ -CP trao quyền cho TP H ồ Chí Minh được quy định các chế độ ưu đãi trong việc tuyển dụng những cán bộ, công chức vào những ngành ngh ề ít người dự tuyển Như vậy, nội dung phân c ấp này chỉ trao quy ền cho TP H ồ Chí Minh đư ợc quyền quy định chế độ ưu đãi trong tuyển dụng công chức vào ngành nghề ít người dự tuyển mà chưa trao quyền chủ động cho TP H ồ Chí Minh đư ợc quyền quyết định chế độ chính sách trong tuy ển dụng công chức nhằm phát huy vi ệc thu hút và

trọng dụng nhân tài vào làm vi ệc trong các cơ quan nhà nư ớc của Thành phố1 0

Thứ ba, một số quy định về PCPQUQ chưa hoàn thi ện, việc triển khai thực

hiện gặp nhiều khó khăn, vư ớng mắc, chưa bảo đảm tính đ ột phá cho sự phát triển của chính quy ền đô th ị thuộc Thành phố

Theo quy định Nghị quyết số 131/2020/QH14, thì UBND quận, UBND phường làm việc theo chế độ thủ trưởng, bảo đảm nguyên tắc tập trung dân chủ Tuy nhiên, m ột số quy định của pháp luật quy định thẩm quyền tập thể UBND1 1 Do vậy, thực tế các quận, các phư ờng thuộc TP Hồ Chí Minh trong khi triển khai các công vi ệc vẫn còn khó khăn nh ất định, do thiếu các quy định hoặc hướng dẫn cụ thể từ các cơ quan nhà nước có thẩm quyền

Quy định về thẩm quyền của chủ tịch UBND thành phố thuộc TP Hồ Chí Minh còn bất cập Theo đó, ch ủ tịch UBND thành ph ố thuộc TP Hồ Chí Minh có thẩm quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm, điều động, luân chuy ển, biệt phái, khen thưởng, kỷ luật, đình chỉ công tác chủ tịch, phó chủ tịch UBND các phường trực thuộc, người đứng đầu và cấp phó của người đứng đầu các

cơ quan chuyên môn thuộc UBND thành phố thuộc thành phố Tuy nhiên, thẩm quyền này chỉ được thực hiện sau khi HĐND cùng c ấp tiến hành bầu, bãi nhiệm các ủy viên UBND Nói cá ch khác, tuy là ngư ời ra quyết định bổ

nhiệm đối với các trưởng phòng nhưng th ực ra “Chủ tịch UBND thành ph ố thuộc thành phố không có th ẩm quyền lựa chọn các thành viên UBND như lựa chọn một “ê kíp” ăn ý cho mình trong quá trình th ực hiện chức năng, nhiệm vụ Điều này sẽ không phù hợp với mô hình UBND ho ạt động theo chế độ thủ trưởng” 1 2 Do vậy, cần tăng cư ờng thẩm quyền cho chủ tịch

UBND thành phố thuộc Thành phố trong quy ết định vấn đề về tổ chức bộ máy và nhân sự

Mặt khác, các quy đ ịnh của Luật Tổ chức CQĐP, Nghị quyết số

131/2020/QH14 quy định thẩm quyền, chức năng, nhiệm vụ của thành phố Thủ Đức hiện nay chỉ ngang với các đơn v ị hành chính qu ận, huyện, do đó chưa phát huy hiệu quả chính quyền thành phố thuộc thành phố, chưa bảo đảm tính đột phá trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ Hơn thế nữa thành phố Thủ Đức – đơn vị hành chính thu ộc Thành phố được thành lập trên cơ

sở 3 quận nhưng biên ch ế lại giảm, tạo ra sự quá tải về công vi ệc, gây áp lực thời hạn giải quyết hồ sơ, trong khi các quy đ ịnh chưa có những chính sách đãi ngộ đột phá, đặc biệt cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức thuộc bộ máy hành chính thành ph ố thuộc TP Hồ Chí Minh

Thứ tư, các quy định về kiểm tra, giám sát vi ệc PCPQUQ chưa c ụ thể

Hiện nay, chưa có các quy đ ịnh cụ thể về kiểm tra, giám sát vi ệc PCPQUQ của chính quyền thành phố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương Công tác kiểm tra, giám sát vi ệc PCPQUQ của chính quy ền đô th ị vẫn chủ yếu theo các quy định của pháp luật chung cho cả nước nên chưa có các quy định đặc thù cho chính quyền đô thị thực hiện theo cơ chế PCPQUQ nên thực tế nhiều quy đ ịnh PCPQUQ chưa đư ợc chính quy ền thành ph ố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương th ực hiện có hiệu quả Cụ thể, Nghị quyết

số 131/2020/QH14 và Ngh ị định số 33/2021/NĐ-CP, quy đ ịnh chủ tịch UBND phường ủy quyền cho công ch ức tư pháp – hộ tịch ký chứng thực

giấy tờ, văn bản Tuy nhiên trên th ực tế việc thực hiện quy đ ịnh này còn rất hạn chế

Theo Nghị quyết số 131/2020/QH14 thì HĐND TP H ồ Chí Minh “ giám sát việc tuân theo Hiến pháp, pháp lu ật và việc thực hiện nghị quyết của

HĐND Thành phố trên địa bàn quận, phường thuộc quận; giám sát hoạt động của UBND quận, UBND phường thuộc quận, Tòa án nhân dân quận, Viện kiểm sát nhân dân qu ận”; HĐND thành ph ố thuộc TP Hồ Chí Minh

“Giám sát việc tuân theo Hiến pháp, pháp luật và việc thực hiện nghị quyết của HĐND thành ph ố thuộc Thành ph ố trên địa bàn phường trực thuộc; giám sát ho ạt động của UBND, chủ tịch UBND phường trực thuộc”

Xuất phát từ việc CQĐP ở quận không có HĐND nên vi ệc giám sát đư ợc giao cho HĐND TP H ồ Chí Minh còn đối với thành phố Thủ Đức có

HĐND nên việc giám sát giao cho HĐND thành ph ố Thủ Đức Tuy nhiên, pháp luật hiện hành vẫn chưa có quy định cụ thể về nội dung, phương th ức, trình tự, thủ tục giám sát c ủa HĐND cấp trên đối với UBND p hường cấp

dưới “việc HĐND thành phố Thủ Đức thực hiện chức năng giám sát hoạt động của UBND, Chủ tịch UBND phường trực thuộc cũng phải được quy định cụ thể về trình tự, cách thức thực hiện Việc giám sát hoạt động của

cả UBND thành ph ố Thủ Đức lẫn UBND các phường trực thuộc là không đơn giản bởi nội dung, phương thức, thủ tục tổ chức giám sát sẽ có rất nhiều những khác biệt” 1 3

Một số kiến nghị

Thứ nhất, tổng kết thực tiễn thực hiện các quy đ ịnh về PCPQUQ cho TP

Hồ Chí Minh

TP Hồ Chí Minh ti ếp tục tiến hành tổng kết thực tiễn thực hiện các quy định về PCPQUQ của Trung ương cho Thành phố và các quy định phân cấp, ủy quyền của Thành phố cho các sở, ngành và CQĐP thu ộc Thành ph ố

để đánh giá những ưu điểm và hạn chế của thể chế về PCPQUQ Thực tế cho thấy, nhiều quy định về PCPQUQ đã ban hành t ừ rất lâu, trư ớc khi Thành phố thực hiện chính quy ền đô th ị, nhưng nhi ều quy định vẫn còn mang tính chất chung, giống với cấp tỉnh, chưa có sự đột phá khác biệt cho chính quy ền đô thị đặc biệt Do đó, Thành ph ố tiến hành tổng kết việc thực hiện Nghị định số 93/2001/NĐ-CP và Nghị quyết số 131/2020/QH14và Nghị quyết số 54/2017/QH14 là đi ều cần thiết Đồng thời, kiến nghị Trung