Đề tài kinh nghiệm của một số địa phương về thực thi chính sách bảo trợ xã hội đối với lao động tự do trong bối cảnh đại dịch covid 19 và những giá trị tham khảo

Đề tài kinh nghiệm của một số địa phương về thực thi chính sách bảo trợ xã hội đối với lao đ ộng tự do trong bối cảnh đại dịch Covid-19 và những giá trị tham khảo Quanlynhanuoc.vn – Chín

Đề tài kinh nghiệm của một số địa phương về thực thi chính sách bảo trợ

xã hội đối với lao đ ộng tự do trong bối cảnh đại dịch Covid-19 và những

giá trị tham khảo (Quanlynhanuoc.vn) – Chính sác h an sinh xã hội nói chung và tr ợ giúp xã hội nói riêng đối với người yếu thế là hoạt động mang đậm tính nhân đ ạo,

có ý nghĩa kinh tế, chính trị, xã hội, góp phần bảo đảm an sinh xã hội Phát huy tinh th ần và thực hiện đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính

phủ: “Không để ai bị bỏ lại phía sau”, bài vi ết nêu lên kinh nghi ệm của một số địa phương trong tri ển khai và thực thi chính sách b ảo trợ xã

hội đối với lao động tự do trong bối cảnh đại dịch và sau đại dịch

Covid-19

Người dân nhận tiền hỗ trợ Covid-19 Ảnh: thanhnien.vn

Nhằm thực hiện mục tiêu cuối cùng là bảo đảm an sinh xã hội (ASXH) su ốt đời cho mọi công dân, Đảng và Nhà nước đã ban hành rất nhiều văn bản, như: Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 23/5/2018 của Ban Chấp hành Trung ương (khóa XIII) về cải cách bảo hiểm xã hội, Quyết định số 488/QĐ-TTg ngày 14/4/2017 c ủa Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “đổi mới, phát triển trợ giúp xã hội giai đo ạn 2017 – 2025 và t ầm nhìn đ ến năm 2030”; Nghị định số 20/2021/NĐ-CP ngày 15/3/2021 c ủa Chính phủ quy định chính sách tr ợ giúp xã h ội đối với đối tượng bảo trợ xã hội…

Trước diễn biến phức tạp của đại dịch Covid-19, việc tạm dừng hoạt động bình thường của nền kinh tế và toàn xã hội khiến hàng triệu người lao động (NLĐ) phải ngừng việc, tạm hoàn, chấm dứt hợp đồng lao động, ảnh hưởng lớn đến bảo đảm ASXH của ngư ời dân Chính vì v ậy, để bảo đảm ASXH, các tỉnh, thành ph ố trong c ả nước đã thực thi và ban hành nhi ều nghị quyết,

kế hoạch và tổ chức triển khai nhiều hoạt động nhằm bảo đảm quyền lợi cho các đối tượng chính sách, đặc biệt là lao động tự do trong bối cảnh đại dịch Covid-19

Kinh nghi ệm một số tỉnh, thành ph ố về thực thi chính sách b ảo trợ xã hội đối với lao động tự do

Thành ph ố Hà Nội

Theo Sở Lao động – Thương binh và Xã h ội thành ph ố Hà Nội, từ tháng 7/2021 đến ngày 10/12/2021, Hà Nội có gần 5,2 triệu lượt người dân, NLĐ,

hộ gia đình đư ợc tiếp cận, thụ hưởng ngu ồn hỗ trợ ASXH theo các chính sách của trung ương và đ ặc thù của thành phố Tổng kinh phí h ỗ trợ là gần 6.239 tỷ đồng, (trong đó ngu ồn kinh phí từ ngân sách là 5.833 t ỷ đồng; nguồn vận động xã hội hóa là gần 406 tỷ đồng)1 Và có gần 1.537 t ỷ đồng được chi trả hỗ trợ cho 450.000 lao động tự do theo Nghị quyết số

68/NQ-CP ngày 01/7/2021 c ủa Chính phủ về một số chính sách h ỗ trợ NLĐ và người sử dụng lao động gặp khó khăn do đại dịch Covid-19.2

Thực hiện Nghị quyết số 116/NQ-CP ngày 24/9/2021 c ủa Chính ph ủ về chính sách hỗ trợ NLĐ và ngư ời sử dụng lao đ ộng bị ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 từ quỹ bảo hiểm thất nghiệp, cụ thể là 3.991 t ỷ đồng đã được hỗ trợ cho 1,641 triệu NLĐ đang tham gia bảo hiểm thất nghiệp

Ngoài ra, các chính sách h ỗ trợ đặc thù của thành phố Hà Nội đã áp d ụng

và triển khai đến với gần 1,56 triệu lư ợt người dân, NLĐ3

Theo Quyết định số 3642/QĐ-UBND ngày 21/7/2021 c ủa Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội về việc thực hiện một số chính sách hỗ trợ NLĐ và ngư ời

sử dụng lao động gặp khó khăn do đ ại dịch Covid-19, trong đó h ỗ trợ là 1,5 triệu đồng/ngư ời/lần đối với lao động tự do đủ điều kiện hỗ trợ khi cư trú hợp pháp trên đ ịa bàn thành ph ố; bị mất việc làm do ph ải dừng hoạt động trong thời gian từ ngày 01/5/2021 – 31/12/2021 Ngoài ra, trong giai đo ạn nền kinh tế thành phố chịu ảnh hư ởng, tác động lớn bởi đại dịch việc triển khai thực hiện các chính sách h ỗ trợ ASXH được các cơ quan ch ức năng

thành phố Hà Nội triển khai linh hoạt, bảo đảm đúng ngư ời, đối tượng thụ hưởng

Tỉnh Hậu Giang

Năm 2020, khi bùng phát dịch Covid -19, trên địa bàn tỉnh Hậu Giang có khoảng 125.000 ngư ời bị ảnh hư ởng, trong đó ngư ời có công v ới cách

mạng, thương binh, ngư ời hưởng chính sách như thương binh b ị mất sức lao động, đang hưởng trợ cấp thường xuyên hàng tháng có 6.229 người; đối tượng bảo trợ xã hội có trên 27.000 người; người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo 71.168 người; lao động làm việc theo chế độ hợp đồng lao động phải thỏa thuận tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động hoặc nghỉ việc không hưởng lương khoảng 3.000 người4 Cùng v ới công tác phòng, ch ống dịch bệnh, lãnh đạo tỉnh cũng luôn quan tâm đ ến công tác ASXH, b ảo đảm đời sống ngư ời dân nhất là cho lao đ ộng tự do trên địa bàn

Thực hiện Nghị quyết số 42/NQ-CP ngày 09/4/2020 và Ngh ị quyết số

154/NQ-CP ngày 19/10/2020 c ủa Chính phủ về các biện pháp h ỗ trợ người dân gặp khó khăn do đ ại dịch Covid-19, tỉnh đã hỗ trợ NLĐ b ị chấm dứt hợp đồng lao động, h ợp đồng làm việc nhưng không đ ủ điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp cho 8 ngư ời, kinh phí 8 tri ệu đồng NLĐ không có giao kết hợp đồng lao động bị mất việc làm (lao đ ộng tự do): 22.485 ngư ời, kinh phí: 22.435,1 tri ệu đồng5

Trong năm 2021, thực hiện Nghị định số 20/NĐ-CP ngày 15/3/2021 của Chính phủ, UBND t ỉnh Hậu Giang đã ban hành nhi ều văn bản nhằm tiếp tục trợ cấp đầy đủ và kịp thời cho các đối tượng bảo trợ xã hội, ngư ời có công, trung bình hàng tháng: chi 10 t ỷ đồng cho 6.229 người có công, 18 t ỷ đồng cho 35.500 đối tượng bảo trợ xã hội xã hội Ngoài ra, tỉnh hỗ trợ cho 10 nhóm chính sách theo Ngh ị quyết số 68/NQ-CP gồm 150.075 ngư ời với số tiền 226,48 t ỷ đồng, h ỗ trợ cho 6.318 h ỗ nghèo với số tiền 6,318 t ỷ đồng Tiếp tục trong năm 2022, t ỉnh đã h ỗ trợ 4,38 tỷ đồng tiền thuê nhà cho 7.288 NLĐ của 31 doanh nghiệp; hỗ trợ 3,898 tỷ đồng cho 6.824 NLĐ; chi

484 triệu đồng hỗ trợ 464 NLĐ tr ở lại làm việc6

Tỉnh Đồng Nai

Nhằm kiểm soát dịch bệnh, bảo vệ tốt nhất cho an toàn sức khỏe, tính m ạng của người dân, tỉnh Đồng Nai đã kiện toàn, thành l ập Ban Ch ỉ đạo phòng, chống dịch Covid-19 tỉnh do Bí thư Tỉnh ủy làm Trưởng ban trực tiếp chỉ đạo điều hành tại Quyết định số 308-QĐ/TU ngày 17/8/2021 của Ban

Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Nai; đồng thời, thành lập Trung tâm Chỉ huy, điều hành phòng, chống dịch Covid-19 tỉnh do Phó Bí thư Tỉnh ủy – Chủ tịch UBND t ỉnh làm Trư ởng ban Theo đó, UBND t ỉnh Đồng Nai đã thiết lập nhiều vùng cách ly y t ế phòng, ch ống dịch Covid-19 trong thời gian dài, đã dẫn đến người dân trong tỉnh gặp nhiều khó khăn do giãn cách xã hội, nhiều doanh nghiệp phải tạm ngưng hoạt động sản xuất – kinh doanh ảnh hưởng đến việc làm của nhiều NLĐ

Các chính sách h ỗ trợ các doanh nghiệp, ngư ời dân đư ợc tỉnh Đồng Nai ban hành, triển khai đã đem đ ến những kết quả tích cực, cụ thể: đã tổ chức cho khoảng 4.200 doanh nghi ệp bị ảnh hư ởng cùng v ới gần 500.000 lao đ ộng phải ngừng việc, tạm hoãn, chấm dứt hợp đồng7, đồng thời, triển khai đồng

bộ các giải pháp ổn định sản xuất và lưu thông, cun g cấp hàng hóa, đảm bảo nguồn hàng hóa thi ết yếu cho đời sống ngư ời dân và chỉ đạo triển khai thực hiện nghiêm túc các ch ế độ, chính sách của Chính phủ về hỗ trợ người dân gặp khó khăn do d ịch bệnh, như: phê duy ệt hỗ trợ cho 24.783 NLĐ không có giao k ết hợp đồng, bị mất việc với số tiền 24,783 tỷ đồng, hỗ trợ

112 triệu đồng cho 112 NLĐ ch ấm dứt hợp đồng và không đủ điều kiện hưởng bảo hiểm thất nghiệp; hỗ trợ 714,6 triệu đồng cho 230 NLĐ tạm hoãn hoặc nghỉ việc không lương8 Cùng v ới đó, tỉnh Đồng Nai cũng thực hiện việc hỗ trợ các doanh nghi ệp, hộ kinh doanh: gi ảm mức đóng bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp cho 10.534 đơn v ị với 719.109 lao động với số tiền 251 tỷ đồng; hỗ trợ 820,98 tỷ đồng cho 266.071 NLĐ tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động, nghỉ việc không lương; h ỗ trợ

388,33 tỷ đồng cho 316.717 NLĐ ng ừng việc; chi 66,78 tỷ đồng hỗ trợ 22.259 hộ kinh doanh; h ỗ trợ 299,440 tỷ đồng tiền thuê tr ọ cho 2.213

doanh nghiệp với 218.372 NLĐ …9

Một số kinh nghiệm về thực thi chính sách b ảo trợ xã hội đối với lao động

tự do

Qua thực tế thực hiện chính sách hỗ trợ bảo đảm ASXH c ủa thành ph ố Hà Nội, tỉnh Hậu Giang, tỉnh Đồng Nai có th ể rút ra một số bài học:

Thứ nhất, công tác xác đ ịnh đối tượng thu ộc trợ giúp xã h ội, đặc biệt là lao

động tự do cần chính xác Lao động tự do là đối tượng khó xác định nhất trong quá trình th ực hiện chính sách h ỗ trợ, do đó, m ỗi địa phương có cách phù hợp để xác định đối tư ợng này trên đ ịa bàn UBND thành ph ố Hà

Nộiquy định lao đ ộng tự do đư ợc hỗ trợ là NLĐ theo quy đ ịnh tại khoản 1

Điều 3 Luật Việc làm (NLĐ là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên, có

khả năng lao đ ộng và có nhu c ầu làm việc), làm việc trong các ngành ngh ề

bị mất việc làm do phải tạm dừng hoạt động theo yêu cầu tại các văn b ản chỉ đạo của UBND thành ph ố, với nhóm lao đ ộng tự do khác đư ợc hỗ trợ là NLĐ bị cách ly, cư trú trong khu vực bị phong tỏa theo quyết định của cấp

có thẩm quyền, trừ trường hợp NLĐ đang hư ởng lương hưu, tr ợ cấp mất sức lao động hàng tháng Các đ ối tư ợng đư ợc hỗ trợ theo Nghị quyết số 68/NQ-CP của thành phố Hà Nội có số lượng ngư ời thụ hưởng thuộc tốp đầu cả nước, được dư luận phấn khởi, đánh giá cao Ngoài ra, Ngh ị quyết

số 15/NQ-HĐND ngày 13/8/2021 c ủa Hội đồng nhân dân thành ph ố Hà Nội quy định một số chính sách đặc thù của thành phố Hà Nội hỗ trợ đối tượng

bị ảnh hưởng, gặp khó khăn do đ ại dịch Covid -19 đã xác định thêm 10

nhóm đối tượng cần được hỗ trợ cùng với các đối tượng đã được quy định trong Ngh ị quyết số 68/NQ-CP

Thứ hai, quá trình th ực thi chính sách ph ải linh hoạt và có tổ chức Ngoài

triển khai t ốt các chính sách h ỗ trợ xã hội đối với người dân, lao đ ộng tự

do trong đại dịch Covid-19, tỉnh Hậu Giang đã triển khai thực hiện các chính sách hỗ trợ, như giảm, dãn n ộp các lo ại thuế, bảo hiểm, cho vay v ốn trả lương… cho ngư ời sử dụng lao đ ộng, doanh nghi ệp bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh Covid -19 nhanh chóng, k ịp thời giúp ho ạt động sản xuất – kinh doanh sớm trở lại bình thư ờng HĐND tình H ậu Giangcũng đã ban hành Nghị quyết số 23/NQ-HĐND ngày 26/10/2021 quy đ ịnh chính sách h ỗ trợ mức đóng bảo hiểm y tế áp dụng trên đ ịa bàn tỉnh Hậu Giang nh ằm tạo điều kiện cho ngư ời thuộc hộ gia đình làm nông, lâm, ngư nghi ệp có mức sống trung bình có điều kiện tham gia bảo hiểm y tế để tiếp cận cách dịch vụ khám, chữa bệnh, nhất là trong điều kiện dịch bệnh Covid -19 bùng phát

Thứ ba, xây dựng sự đồng thuận của người dân với các quyết định của các

cấp lãnh đạo từ trung ương đến địa phương Các quy ết sách của Đảng, Nhà nước, tình hình diễn biến dịch Covid-19 được công khai không chỉ trên các trang thông tin của Đảng, Nhà nư ớc mà còn đư ợc thông tin công khai, r ộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng Cùng với đó, những chính sách cũng cụ thể, thiết thực và phù hợp với từng thời điểm dịch, như tổ Covid-19 cộng đồng; qu ản lý điều trị tại nhà cho ngư ời nhiễm Covid -19; hỗ trợ tư vấn từ xa; mô hình sản xuất “3 tại chỗ” trong phòng, ch ống dịch; có biện pháp h ỗ trợ cho từng đối tư ợng cụ thể bị ảnh hư ởng bởi Covid-19…

Thứ tư, ứng dụng công ngh ệ thông tin trong qu ản lý đối tượng nhiễm, nghi

nhiễm Covid-19 Trong tình hình d ịch Covid-19, ứng dụng truy vết ngư ời nhiễm, nghi nhi ễm bệnh đư ợc các địa phương trên c ả nước khuyến khích người dân thực hiện khai báo thường xuyên, đây là một trong những biện pháp quan trọng giúp theo dõi đư ợc tình hình diễn biến dịch Covid-19 và

có biện pháp cách ly, theo dõi, b ảo đảm hoạt động ổn định của toàn xã hội Thông qua ứng dụng công nghệ thông tin đã đơn gi ản hóa công tác truy vết, tăng hi ệu quả của hoạt động quản lý đ ối tư ợng nhiễm, nghi nhiễm

Covid-19

Những kinh nghiệm nêu trên cho th ấy rằng, việc thực hiện chính sách b ảo trợ xã hội đối với lao động tự do tại các đ ịa phương c ần phải đư ợc phối hợp với các chính sách y t ế và việc làm và các chương trình b ảo hiểm xã hội luôn là công c ụ chính để đạt đư ợc mục tiêu về hiệu quả của các chính

sách ASXH nhằm bảo đảm đúng v ới tinh th ần chỉ đạo của Đảng ta tại Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt

Nam về ngăn chặn, đẩy lùi Covid -19 và đúng với sự chỉ đạo của Thủ trướng

Chính phủ tại Nghị quyết số 128/NQ-CP ngày 11/10/2021 c ủa Chính phủ

về “Thích ứng an toàn, linh ho ạt, kiểm soát hi ệu quả dịch Covid -19”

Chú thích:

1, 2, 3 Gần 450.000 lao đ ộng tự do ở Hà Nội đã được hỗ trợ an sinh

https://hanoimoi.com.vn, ngày 10/12/2021

4, 5, 6 Sở Lao động, Thương bi nh và Xã hội tỉnh Hậu Giang Tham lu ận

tại Hội thảo khoa h ọc: Chính sách an sinh cho nhóm y ếu thế giai đoạn hậu Covid-19, ngày 27/10/2022

7, 8, 9 Sở Lao động, Thương binh và Xã h ội tỉnh Đồng Nai Tham lu ận tại

Hội thảo khoa h ọc: Chính sách an sinh cho nh óm yếu thế giai đoạn hậu Covid-19, ngày 27/10/2022

Tài liệu tham kh ảo:

1 Nghị định số 20/2021/NĐ-CP ngày 15/3/2021 của Chính phủ quy định chính sách trợ giúp xã h ội đối với đối tượng bảo trợ xã hội

2 Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 23/5/2018 của Ban Ch ấp hành Trung ương về cải cách bảo hiểm xã hội

3 Nghị quyết số 68/NQ-CP ngày 01/7/2021 của Chính ph ủ về một số chính sách hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động gặp khó khăn do đ ại dịch Covid-19

4 Nghị quyết số 116/NQ -CP ngày 24/9/2021 c ủa Chính ph ủ về chính sách

hồ trợ người lao động và người sử dụng lao đ ộng bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19 từ quỹ bảo hiểm thất nghiệp