Chính sách đối với người cao tuổi tại thành phố hồ chí minh – thực trạng và một số kiến nghị

Hồ Chí Minh đã tri ển khai thực hiện tốt nhiều chính sách nhằm chăm sóc, trợ giúp ngư ời cao tu ổi, trong đó, đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động chăm sóc sức khỏe và phát huy vai trò ngườ

Chính sách đối với người cao tuổi tại Thành phố Hồ Chí Minh – thực trạng và một số kiến nghị

Tại TP Hồ Chí Minh, t ổng số người cao tuổi năm 2020 là hơn 561.000 người, chiếm tỷ lệ 6,3% dân số Để người cao tuổi được “sống vui, sống khỏe, sống có ích”, các c ấp chính quy ền TP Hồ Chí Minh đã tri ển khai thực hiện tốt nhiều chính sách nhằm chăm sóc, trợ giúp ngư ời cao tu ổi, trong đó, đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động chăm sóc sức khỏe và phát huy vai trò người cao tuổi phù hợp với tiềm năng và trình độ phát triển kinh tế – xã hội của thành ph ố

Ảnh minh họa Nguồn: internet

Những kết quả đạt được trong th ực hiện chính sách ngư ời cao tu ổi

Năm 2020, cả nước có gần 13 triệu người cao tuổi (NCT), chiếm 12% dân

số, trong đó khoảng 1,98 triệu ngư ời trên 80 tuổi, gần 4,8 tri ệu NCT là nam; 7,7 triệu NCT sống ở nông thôn1 Tại TP Hồ Chí Minh, t ổng số NCT năm 2020 là hơn 561.000 ngư ời, chiếm tỷ lệ 6,3% dân số2 Trong bối cảnh

đó, để NCT được “sống vui, sống khỏe, sống có ích”, các cấp chính quyền

TP Hồ Chí Minh đã tri ển khai thực hiện tốt nhiều chính sách nh ằm chăm sóc, trợ giúp NCT, trong đó, đ ẩy mạnh xã h ội hóa các ho ạt động chăm sóc

sức khỏe (CSSK) và phát huy vai trò NCT phù h ợp với tiềm năng và trình

độ phát triển kinh tế – xã hội của thành phố Thời gian qua, việc thực hiện chính sách về NCT tại TP H ồ Chí Minh đ ạt đư ợc nhiều kết quả tích cực:

Thứ nhất, kịp thời chỉ đạo triển khai thực hiện các chính sách v ề NCT

Các cơ quan, đơn vị, địa phương trên địa bàn thành phố đã chỉ đạo quán triệt đầy đủ các quy định của Luật NCT, thông báo K ết luận số 305-TB/TW ngày 03/02/2010 c ủa Ban Bí thư v ề kết quả thực hiện Chỉ thị số 59-CT/TW ngày 27/9/2005 c ủa Ban Bí thư (khóa VII) v ề chăm sóc NCT, Chương trình hành động quốc gia về NCT giai đo ạn 2 Ngoài ra, thành ph ố đã triển khai Quyết định số 1781/QĐ-TTg ngày 22/11/2012 c ủa Thủ tướng Chính ph ủ về phê duyệt Chương trình hành đ ộng quốc gia v ề NCT Việt Nam giai đo ạn

2012 – 2020 Ủy ban nhân dân (UBND) TP H ồ Chí Minh đã ban hành

Quyết định số 6328/QĐ-UBND ngày 30/11/2013 v ề Kế hoạch thực hiện Chương trình hành động quốc gia về NCT Việt Nam trên địa bàn TP Hồ Chí Minh giai đoạn 2013 – 2020

Năm 2017, trên cơ sở Quyết định 7618/QĐ-BYT ngày 30/12/2016 của Bộ Y

tế về việc phê duy ệt Đề án CSSK NCT giai đo ạn 2017 – 2025 và hư ớng dẫn của Bộ Y tế tại Công văn s ố 1439/BYT -TCDS ngày 24/3/2017, UBND TP

Hồ Chí Minh đã xây d ựng Kế hoạch thực hiện Đề án CSSK NCT tại TP H ồ Chí Minh giai đoạn 2017 – 2025 nhằm đáp ứng nhu cầu CSSK NCT của thành phố thích ứng với giai đo ạn già hóa dân s ố, góp ph ần thực hiện

Chương trình hành động quốc gia về NCT; Chiến lược quốc gia bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân

Thứ hai, công tác CSSK NCT đư ợc triển khai có hi ệu quả

Tại TP Hồ Chí Minh, các đơn v ị y tế, các cơ s ở khám chữa bệnh (KCB) đã thực hiện tốt công tác CSSK NCT theo đúng quy đ ịnh Luật NCT và quy định của Bộ Y tế Đặc biệt, để nâng cao chất lượng CSSK cho NCT, lãnh đạo TP Hồ Chí Minh và Sở Y tế đã kịp thời chỉ đạo các bệnh viện cấp thành phố tích cực chuẩn bị để thành lập Khoa Lão khoa nh ằm CSSK cho NCT Số liệu báo cáo của UBND thành ph ố cho biết, có nhiều bệnh viện cấp thành phố thành l ập Khoa Lão khoa3, hoặc tổ chức khoa Lão khoa k ết hợp khoa khác4 Mặt khác, thành phố cũng đã cấp bảo hiểm y tế đầy đủ cho tất cả đối tư ợng NCT thu ộc diện được cấp bảo hiểm y tế Vì vậy, công tác CSSK NCT t ại TP Hồ Chí Minh được nâng cao cả về số lượng lẫn chất lượng

Thứ ba, thực hiện công tác chăm lo đ ời sống vật chất, bảo trợ xã hội và

chăm lo đời sống tinh thần cho NCT

Thành phố đã triển khai kịp thời việc chăm lo cho đời sống vật chất cũng như thực hiện có hiệu quả chính sách bảo trợ xã hội cho NCT Hiện TP Hồ Chí Minh có 8 trung tâm b ảo trợ xã hội công lập đang nuôi dư ỡng hơn 1.400 NCT và gần 800 NCT đư ợc nuôi dư ỡng tại 13 trung tâm b ảo trợ xã hội ngoài công l ập5 Các trường hợp này đều được hưởng trợ cấp đầy đủ, đúng quy định Ngoài ra, thành phố còn tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, thể dục – thể thao, vui chơi gi ải trí phù h ợp với NCT; h ỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành các câu l ạc bộ văn hóa, thể thao cho NCT

Một số hạn chế, bất cập

Bên cạnh những ưu đi ểm nêu trên, vi ệc thực hiện các chính sách v ề NCT trên địa bàn TP Hồ Chí Minh vẫn còn một số hạn chế sau:

Một là, công tác tuyên truy ền chính sách NCT chưa th ật sự đầy đủ

Mặc dù trong kế hoạch thực hiện Chương trình hành đ ộng quốc gia về NCT tại TP Hồ Chí Minh giai đo ạn 2013 – 2020 xác định phải xây dựng chuyên trang, chuyên m ục và nâng cao ch ất lư ợng tin bài , phát sóng các chuyên mục về NCT của Đài Truy ền hình TP Hồ Chí Minh, Đài Ti ếng nói nhân dân TP H ồ Chí Minh và các đài phát thanh qu ận – huyện, phư ờng – xã – thị trấn, hệ thống truyền thông khu ph ố, tổ dân phố, ấp Tuy nhiên, th ực tế chưa có nhiều chuyên mục đưa tin, tuyên truyền về các vẫn đề liên quan đến NCT Chỉ tiêu Thành phố đề ra: “100% cơ quan phát thanh, truy ền hình cấp thành phố và địa phương có chuyên m ục về người cao tu ổi tối thiểu 2 lần/tuần”6 nhưng trên thực tế, các đài phát thanh, truy ền hình của Thành phố cũng như các qu ận, huyện vẫn chưa có phát sóng chuyên m ục thư ờng xuyên về NCT

Hai là, một số chính sách chưa h ợp lý và vi ệc vận dụng chưa tương x ứng

với tiềm lực của Thành phố

Về chính sách tr ợ cấp cho NCT M ặc dù đã nâng mức trợ cấp cho NCT cao hơn mức trung bình của cả nước, theo quy định của UBND thành phố, từ ngày 01/01/2014, NCT đư ợc hưởng mức trợ cấp 380.000 đồng/ người/tháng (hệ số 1) Tuy nhiên, v ới mức sống khá cao hiện nay tại TP H ồ Chí Minh thì mức trợ cấp này còn quá th ấp, chưa tương x ứng với tiềm lực ngân sách

của Thành phố, chưa đáp ứng nhu cầu cuộc sống NCT nhất là NCT có hoàn cảnh khó khăn

Về chính sách miễn, giảm giá vé cho NCT T ừ ngày 01/8/2017, Thành ph ố

đã thực hiện chính sách miễn phí đi xe buýt đối với NCT từ 70 tuổi trở Tuy nhiên, thực tế cho thấy, NCT từ 70 tuổi trở lên đi xe buýt không nhi ều, đồng thời, thủ tục để làm thẻ đi xe buýt miễn phí phức tạp

Ba là, chưa huy đ ộng nhiều nguồn lực xã hội trong thực hiện chính sách về

NCT

Thành phố vẫn gặp nhi ều khó khăn trong vi ệc huy động các nguồn lực xã hội trong thực hiện chính sách v ề NCT, nh ất là các chính sách, cơ ch ế

khuyến khích tư nhân đ ầu tư các cơ sở CSSK NCT còn bất cập trong hỗ trợ miễn giảm thuế, ưu tiên cho thuê đ ất…

Bốn là, việc thanh tra, ki ểm tra việc thực hiện các chính sách v ề NCT chưa

thường xuyên

Hiện nay, việc thanh tra, ki ểm tra này t ại TP Hồ Chí Minh vẫn còn hạn chế Điển hình như Lu ật NCT và các văn b ản hư ớng dẫn quy đ ịnh NCT được giảm giá vé tham quan du lịch (ít nhất 20%), giá dịch vụ giao thông (ít nhất 15%)7, tuy nhiên, th ực tế cho thấy, phần lớn NCT vẫn phải trả tiền như người trẻ tuổi và cũng chưa thấy các đơn vị nào bị kiểm tra, xử phạt vi phạm

Luật NCT cũng quy đ ịnh NCT đư ợc KCB đ ịnh kỳ, đư ợc theo dõi, qu ản lý

về y tế, được ưu tiên khi KCB t ại cơ sở y tế nhưng nhiều NCT chưa đư ợc

tổ chức khám sức khỏe định kỳ Các hành vi vi ph ạm Luật NCT chưa đư ợc thanh tra, kiểm tra phát hi ện xử lý kịp thời, đầy đủ Điều này xuất phát từ việc công tác ph ối hợp, kiểm tra, giám sát ở địa phương còn hạn chế, chưa được thường xuyên, liên tục; các chỉ tiêu, tiêu chí kiểm tra, giám sát chưa thống nhất, đồng bộ làm cơ sở cho việc thanh tra, kiểm tra, đánh giá chính sách, pháp luật về NCT

Một số kiến nghị

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thi ện một số chính sách về NCT và ban hành chính

sách đặc thù đối với NCT của Thành phố

Chính phủ cần sớm ban hành Chương trình hành đ ộng quốc gia về NCT Việt Nam giai đoạn 2021 – 2030 để tiếp tục triển khai thực hiện

Trong thời gian t ới, TP Hồ Chí Minh c ần tổng kết thực hiện quy định về chính sách NC T Đồng thời kiến nghị Trung ương s ửa đổi quy định cho tất

cả NCT đều đư ợc hưởng trợ cấp xã hội theo Luật NCT, không phân bi ệt NCT có hay không có lương hưu ho ặc trợ cấp BHXH, có thể quy định các mức trợ cấp khác nhau cho NCT có lương hưu/tr ợ cấp BHXH và NCT

không có lương hưu/trợ cấp BHXH Đồng thời, có thể xem xét đối với TP

Hồ Chí Minh khi h ạ độ tuổi NCT được hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng từ

80 tuổi xuống 70 – 75 tuổi, tùy theo đặc thù c ủa Thành ph ố và xem xét hạ

độ tuổi được miễn phí vé xe buýt tại Thành phố

Hiện nay, TP H ồ Chí Minh đã đư ợc trung ương cho phép thí đi ểm một số

cơ chế, chính sách đặc thù, trong đó có cơ chế đặc thù về tài chính – ngân sách để tạo nguồn thu ngân sách phục vụ thực hiện các mục tiêu kinh tế –

xã hội Cơ ch ế đặc thù này sẽ tạo điều kiện tài chính đ ể thành phố có thể thực hiện các chính sách v ề kinh tế – xã hội, trong đó có chính sách liên quan đến NCT Mặt khác, Thành phố là địa phương có số lượng NCT rất đông, mức sống của thành phố khá cao, do đó, cũng cần xem xét ban hành quy định mức trợ cấp cho NCT theo hướng tăng mức trợ cấp cho NCT, để bảo đảm cuộc sống cho NCT

Thứ hai, đẩy mạnh tuyên truy ền về chính sách NCT

UBND Thành phố cần tiếp tục chỉ đạo Sở Thông tin và Truy ền thông ch ủ trì, phối hợp với các s ở, ngành, đơn vị có liên quan thực hiện hoạt động tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức về các vấn đề liên quan đến NCT Chỉ đạo các cơ quan báo chí, truy ền thông tuyên truy ền các gương điển hình, gương “Người tốt, việc tốt”, xây dựng chuyên trang, chuyên mục

về NCT; tuyên truy ền đư ờng lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nư ớc về các hoạt động CSSK và phát huy vai trò NCT

Thứ ba, thực hiện chính sách xã h ội hóa v ề công tác CSSK NCT; tri ển khai

đa dạng hóa các mô hình CSSK NCT

Thành phố cần thực hiện xã hội hóa về công tác CSSK NCT, đa d ạng hóa nguồn vốn để triển khai thực hiện chính sách về NCT Đồng thời, kiến nghị trung ương quy định các cơ sở dịch vụ, cơ sở CSSK NCT thuộc danh mục các dự án được hưởng chính sách ưu đãi, khuy ến khích xã hội hóa, ưu đãi

về đầu tư

Bên cạnh đó, với xu thế già hóa di ễn ra nhanh ở Việt Nam, có r ất nhiều mô hình chăm sóc, trợ giúp NCT được xây dựng, nhưng để đáp ứng được nhu

cầu và nguy ện vọng của số đông NCT thì có r ất ít mô hình đáp ứng đư ợc điều này Năm 2004 với sự trợ giúp của Tổ chức Hỗ trợ NCT Quốc tế – HAI, Ủy ban Quốc gia v ề NCT Việt Nam ph ối hợp Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đã cho ra đ ời mô hình liên th ế hệ tự giúp nhau, đây là mô hình chăm sóc, trợ giúp NCT dựa vào cộng đồng đầu tiên ở Việt Nam Mô hình liên thế hệ là một mô hình k ết hợp các hoạt động chăm sóc, tr ợ giúp nhi ều mặt, CSSK; tạo việc làm cho NCT, thông qua các câu l ạc bộ và hoạt động sinh kế; giải trí, th ể dục – thể thao; truyền thông nâng cao nh ận thức về chính sách với sự tham gia trợ giúp của Nhà nư ớc và các t ổ chức xã hội

Do đó, Thành phố cần đẩy mạnh triển khai thực hiện mô hình liên thế hệ Đồng thời, nghiên cứu triển khai đa dạng các mô hình CSSK NCT

Thứ tư, thực hiện công khai, minh b ạch các chính sách v ề NCT, tăng cư ờng

giám sát, thanh tra, ki ểm tra xử lý các vi ph ạm về chính sách NCT

UBND Thành phố cần chỉ đạo các sở, ngành, UBND các qu ận, huy ện có trách nhiệm thư ờng xuyên ki ểm tra, theo dõi, đôn đ ốc, hư ớng dẫn các cơ quan, tổ chức, bảo đảm việc thực hiện đúng các quy đ ịnh về chính sách NCT; kịp thời phòng ngừa sai phạm trong quá trình th ực hiện chính sách

Cụ thể, Sở Văn hóa, Thể thao và Du l ịch, Sở Giao thông, vận tải cần tăng cường công tác giám sát, kiểm tra thực hiện giảm giá vé và hỗ trợ đối với NCT khi tham gia giao thông công cộng BHXH Thành ph ố phối hợp với

Sở Y tế chỉ đạo các địa phương ch ủ động lập danh sách và in c ấp thẻ bảo hiểm y tế kịp thời, bảo đảm quyền lợi cho NCT theo quy đ ịnh

Bên cạnh đó, Mặt trận Tổ quốc các cấp và các đoàn th ể của Thành ph ố tiếp tục đẩy mạnh hoạt động giám sát theo quy đ ịnh của pháp luật nhằm bảo đảm mục tiêu và hiệu quả của việc thực hiện các quy định pháp luật về NCT Ngoài ra, các cơ quan thanh tra thư ờng xuyên thanh tra việc thực thi chính sách NCT nh ằm nắm bắt kịp thời những khó khăn, vư ớng mắc trong quá trình thực hiện quy đ ịnh của chính sách về NCT, phòng ngừa vi phạm pháp luật, phát hi ện sơ h ở trong cơ chế quản lý, trong chính sách đ ể kiến nghị với cơ quan th ẩm quyền có biện pháp khắc phục và xem xét, đánh giá hiệu quả việc thực hiện quy định này Qua đó, phát huy nhân t ố tích cực, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo vệ lợi ích hợp pháp của NCT

Chú thích:

1 Chính sách với người cao tuổi cần công b ằng https://www.sggp.org.vn,

ngày 24/11/2020

2 Báo cáo của Bộ Lao động – Thương binh và Xã h ội về người cao

tuổi năm 2020

3 Bệnh viện Nhân dân Gia Đ ịnh; Bệnh viện Nguyễn Trãi; Bệnh viện

Nguyễn Tri Phương; B ệnh viện Nhân dân 115; B ệnh viện Đa khoa Khu v ực Hóc Môn; Bệnh viện Phong Bến Sắn; Bệnh viện Răng Hàm Mặt

4 Bệnh viện An Bình; B ệnh viện Đa khoa khu v ực Thủ Đức

5 Đề xuất người cao tuổi được hưởng trợ cấp không phân biệt là hưu trí

hay không hưu trí https://voh.com.vn, ngày 11/11/2020

6 Quyết định số 6328/QĐ-UBND ngày 30/11/2013 về Kế hoạch thực hiện

Chương trình hành động quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh giai đo ạn 2013 – 2020

7 Truyền hình thực tế có bỏ quên người lớn tuổi trong sự cô đơn

http://dantri.com.vn, ngày 20/12/2016