Soạn bài chữ bầu lên nhà thơ, ngữ văn lớp 10 KNTT

Hãy tìm trong văn bản một câu có thể nêu bật được ý cốt lõi trong quan niệm về thơ của tác gi ả.. Trả lời: Câu văn nêu bật được ý nghĩa cốt lõi trong quan niệm về thơ của tác giả: "Người

Soạn Bài Chữ Bầu Lên Nhà Thơ, Ng ữ Văn Lớp 10 - KNTT

Soạn bài Chữ bầu lên nhà thơ, Ng ữ văn lớp 10 - KNTT ng ắn gọn

I Trước Văn Bản Đọc

1 Trong hình dung c ủa bạn, nhà thơ ph ải là người thế nào? Bạn có cho rằng việc làm thơ g ắn liền với những phút cao hứng, "bốc đồng"?

Học sinh tr ả lời dựa trên hình dung c ủa bản thân

Gợi ý:

- Trong hình dung c ủa em nhà thơ là nh ững ngư ời:

+ Có một tâm hồn cao đẹp, trong sáng

+ Có khả năng sáng tạo về mặt ngôn từ và dạt dào cảm xúc

+ Có khả năng quan s át tinh t ế, nhạy cảm trư ớc sự biến đổi của sự vật, hiện tượng trong đời sống

- Theo em, việc làm thơ đôi lúc cũng g ắn liền với những phút cao hứng,

"bốc đồng"

2 Bạn có nhớ hoặc thích đ ịnh nghĩa nào v ề thơ, nhà thơ hay công vi ệc làm thơ?

Học sinh tr ả lời dựa trên trải nghiệm cá nhân

Gợi ý:

- Định nghĩa về thơ: "Thơ trư ớc hết là cuộc đời sau mới là nghệ thuật." (Bê-lin-xki)

- Nhà thơ: "Nhà thơ như con ong bi ến trăm hoa thành m ật ngọt/ Một mật ngọt thành đòi vạn chuyến ong bay." (Ch ế Lan Viên)

- Công việc làm thơ: "Làm thơ là cân m ột phần nghìn miligram qu ặng chữ." (Mai-a-cốp-xki)

II Trong Văn Bản Đọc

1 Phải chăng tác gi ả đã nhầm khi vi ết "ý tại ngôn tại"?

Trả lời:

Tác giả không nhầm khi viết "ý tại ngôn tại" vì tác giả muốn nói đ ến sự khác biệt trong ngôn ngữ văn xuôi và ngôn ng ữ thơ Ngôn ngữ văn xuôi n ội dung đã thể hiện được hết ý hoặc lần cần nói Còn ngôn ngữ thơ thì nói ít, gợi nhiều, khơi g ợi cho ngư ời nghe, ngư ời đọc để họ tiếp tục tìm ki ếm, xác định những ý nghĩa của hình ảnh thơ

2 "Nghĩa tiêu dùng" và "nghĩa tự vị" - hai cụm từ này có diễn đạt cùng một ý không?

Trả lời:

+ "Nghĩa tiêu dùng": nghĩa đư ợc sử dụng trong ngôn ngữ sinh hoạt hàng ngày, dễ hiểu và phù h ợp với mọi đối tượng Nghĩa của từ, câu thay đổi phụ thuộc vào hoàn cảnh và đối tư ợng giao ti ếp

+ "Nghĩa tự vị": nghĩa được giải thích trong các cuốn tự điển, từ điển Nghĩa cố định, không thay đổi

- Hai cụm từ này không di ễn đạt cùng một ý

Soạn văn bài Chữ bầu lên nhà thơ, Ng ữ văn lớp 10 - KNTT ng ắn nhất

3 Tác giả "rất ghét" hay "không mê" nh ững gì? Ngư ợc lại, ông "ưa" đ ối tượng nào? Bạn có nghĩ rằng mình đã hiểu đúng điều tác giả muốn nói? Trả lời:

- "Tôi rất ghét cái đ ịnh kiến quái g ở: các nhà thơ Vi ệt Nam thư ờng chín sớm nên cũng lụi tàn s ớm"

- "Tôi không mê nh ững nhà thơ th ần đồng."

- "Tôi ưa những nhà thơ m ột nắng hai sương, l ầm lũi, lực điền trên cánh đồng giấy, đổi bát mồ hôi lấy từng hạt chữ"

- Em nghĩ r ằng mình đã hi ểu đúng điều tác giả muốn nói vì ông mu ốn đề cao những nhà thơ lao đ ộng chữ nghĩa

4 "Không có chức nhà thơ suốt đời", vậy lúc nào một "nhà thơ" không còn

là nhà thơ nữa?

Trả lời:

Một "nhà thơ" không còn là nhà thơ khi ngư ời đó không đư ợc tái cử thông qua cuộc bỏ phiếu của cử tri chữ

III Trả Lời Câu Hỏi

1 Vấn đề chính đư ợc bàn lu ận trong văn bản này là gì?

Trả lời:

Vấn đề chính được bàn luận trong văn bản này là lao đ ộng chữ nghĩa trong hoạt động sáng tạo thơ ca và đ ặc trưng, ý nghĩa c ủa "chữ" trong thơ

2 Hãy tìm trong văn bản một câu có thể nêu bật được ý cốt lõi trong quan niệm về thơ của tác gi ả

Trả lời:

Câu văn nêu bật được ý nghĩa cốt lõi trong quan niệm về thơ của tác giả:

"Người ta làm thơ không phải bằng ý mà bằng chữ."

3 Ở phần 2 của văn b ản, tác giả đã tranh lu ận với hai quan niệm khá ph ổ biến:

- Thơ gắn liền với những cảm xúc bột phát, "bốc đồng", làm thơ không c ần

cố gắng

- Thơ là vấn đề của những năng khiếu đặc biệt, xa lạ với lao động lầm lũi

và nỗ lực trau dồi học vấn

Những lí lẽ, bằng chứng mà tác giả nêu lên đã thực sự thuyết phục chưa? Hãy nói rõ ý kiến của bạn

Trả lời:

* Những lí lẽ, bằng chứng trong hai quan ni ệm:

- Quan niệm "thơ g ắn liền với những cảm xúc bột phát, "b ốc đồng", làm thơ không cần cố gắng": nhà thơ không đồng tình với quan niệm này:

+ "Trời cho thì tr ời lại lấy đi Những cơn b ốc đồng thường ngắn ngủi." + "Tôi rất biết những câu thơ hay đ ều kì ng ộ, nhưng kì ng ộ là kết quả của một thành tâm kiên trì, m ột đa mang đ ắm đuối, làm động lòng qu ỷ thần,

chứ không ph ải may r ủi đơn thu ần."

- Quan niệm "thơ là vấn đề của những năng khiếu đặc biệt, xa lạ với lao động lầm lũi và nỗ lực trau dồi học vấn": nhà thơ phản bác lại quan niệm: + "Làm thơ không phải đánh quả Và không ai trúng số độc đắc suốt đời." + "Cái tr ẻ, cái già c ủa nhà thơ quyết định không ph ải do ở tuổi trời, mà ở nội lực của chữ."

* Sức thuyết phục của lí lẽ, bằng chứng:

- Những lí lẽ, bằng chứng mà tác gi ả nêu lên đã đủ sức thuyết phục, thể hiện cách đánh giá, tư duy ph ản biện sắc sảo

- Theo em, cách phát bi ểu của Lê Đạt dễ gây hiểu nhầm cho ngư ời đọc về việc ông có quan ni ệm cực đoan nhưng đi ều quan trọng là tác giả muốn người đọc cần có cái nhìn đa chiều và không dễ dãi tin theo những nhận định phổ biến Và mục đích bài viết của ông là muốn khẳng định quá trình lao động nghệ thuật chân chính và nghiêm túc

4 Tác giả không tr ực tiếp định nghĩa khái ni ệm "chữ" Dựa vào "ý tại ngôn ngoại" của văn bản, bạn hãy thử thực hiện công việc này

Trả lời:

"Chữ" ở đây đư ợc hiểu là ngôn ngữ nghệ thuật, in đậm dấu ấn sáng t ạo cá nhân của nhà văn, nhà thơ

5 Bạn có ý ki ến gì về luận điểm: "Nhà thơ làm ch ữ chủ yếu không phải ở

"nghĩa tiêu dùng", nghĩa tự vị của nó, mà ở diện mạo, âm lượng, độ vang vọng, sức gợi cảm của chữ trong tương quan h ữu cơ với câu, bài thơ"? N ếu tán đồng với tác giả Lê Đạt, hãy đưa ra một ví dụ để minh họa

Trả lời:

- Ý kiến về luận điểm:

+ Luận điểm đã thể hiện đư ợc quan niệm và tìm tòi riêng c ủa nhà thơ Lê Đạt

+ Ngôn từ trong thơ không ch ỉ đơn thuần là phương ti ện thuần túy đư ợc dùng để chuyển tải ý mà nó còn chi phối, buộc người đọc phải nhìn cuộc

sống và con ngư ời theo cách đư ợc nó gợi ý

- Em tán đồng với tác gi ả Lê Đạt Một ví dụ minh họa:

Trong bài "Tây Ti ến", Quang Dũng kh ắc họa địa hình hi ểm trở khi hành quân qua câu thơ "dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm" đã sử dụng:

+ Cách ng ắt nhịp 4/3

+ Trong câu thơ 7 ti ếng thì có tới 5 tiếng là thanh tr ắc

+ Từ láy gợi hình "khúc khu ỷu", "thăm th ẳm"

=> Khắc họa đư ợc dáng núi cao, hi ểm trở và địa hình gồ ghề, nguy hi ểm của vùng Tây Bắc

6 Bài vi ết của Lê Đạt đã giúp bạn hiểu thêm gì v ề hoạt động sáng tạo thơ ca?

Trả lời:

Sáng tạo thơ ca là loại hình lao đ ộng đặc thù, đòi hỏi mỗi nhà thơ luôn phải trau dồi, làm mới mình và sáng t ạo ra những ngôn t ừ đẹp đẽ nhất để tạo nên những sản phẩm độc đáo, làm phong phú cho ti ếng nói chung

IV Kết Nối Đọc Viết

Viết đoạn văn (kho ảng 150 chữ) nêu suy nghĩ v ề một nhận định mà b ạn thấy tâm đắc trong văn b ản "Chữ bầu lên nhà thơ" c ủa Lê Đạt

Trả lời:

Trong văn bản "Chữ bầu lên nhà thơ" của Lê Đạt, em tâm đắc nhất với nhận định: "Nhưng, d ầu theo con đư ờng nào, một nhà thơ cũng ph ải cúc cung tận tụy đem hết tâm trí dùi mài và lao đ ộng chữ, biến ngôn ngữ công cộng thành ngôn ng ữ đặc sản độc nhất làm phong phú cho ti ếng mẹ như lão bộc trung thành của ngôn ngữ." Nó cho thấy được trách nhiệm của mỗi nhà thơ trong việc sáng tạo, lao động nghệ thuật và hơn hết là làm phong phú cho tiếng Việt Có thể con đường mà mỗi nhà thơ đi khác nhau nhưng m ục đích cuối cùng vẫn phải là sự học hỏi, trau dồi, cố gắng không ngừng trong

việc sáng tạo, tổ chức ngôn từ nghệ thuật thơ Mỗi nhà thơ c ần phải tiếp thu, thừa hưởng ngôn ngữ của cộng đồng và tiếp tục biến nó thành ngôn ngữ tinh hoa đ ể làm giàu, đẹp thêm cho tác ph ẩm nói riêng và ti ếng Việt nói chung "như một lão bộc trung thành"