Phân tích, đánh giá một bài thơ ngữ văn 10, chân trời sáng tạo

Thân bài Lần lư ợt phân tích, đánh giá ch ủ đề và những đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ: * Xác định chủ đề của bài thơ: phác họa bức tranh thiên nhiên mùa thu, qua đó cho thấy sự gắn

Phân Tích, Đánh Giá Một Bài Thơ Ngữ Văn 10, Chân Trời Sáng Tạo

Đề Bài Số 1: Phân Tích, Đánh Giá Thơ Duyên

I Dàn Ý Phân Tích, Đánh Giá Thơ Duyên

1 Mở bài

- Giới thiệu tác giả, tác ph ẩm

- Nêu nhận xét khái quát v ề nội dung và hình th ức nghệ thuật của bài thơ

2 Thân bài

Lần lư ợt phân tích, đánh giá ch ủ đề và những đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ:

* Xác định chủ đề của bài thơ: phác họa bức tranh thiên nhiên mùa thu, qua

đó cho thấy sự gắn bó tự nhiên giữa duyên "anh" và "em"

* Phân tích, đánh giá chủ đề của bài thơ:

- Vẻ đẹp của khung cảnh thiên nhiên mùa thu

- Sự giao duyên, gặp gỡ giữa "anh" và "em"

* Phân tích, đánh giá một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của bài thơ:

- Sử dụng các biện pháp tu từ đặc sắc

- Xây dựng hình ảnh độc đáo

- Từ ngữ có sức gợi cảm

- Giọng thơ d ạt dào cảm xúc

3 Kết bài

- Khẳng định lại giá trị chủ đề và những nét đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ

II Bài Văn Mẫu Phân Tích, Đánh Giá Thơ Duyên:

Trong cuốn "Thi nhân Vi ệt Nam", n hà phê bình Hoài Thanh có nh ận xét:

"Thơ Xuân Diệu còn là một nguồn sống dào dạt chưa từng thấy ở chốn nước non lặng lẽ này Xuân Diệu say đắm tình yêu, say đắm cảnh trời, sống vội vàng, s ống cuống quýt muốn tận hưởng cuộc đời ngắn ngủi của mình Khi vui c ũng như khi bu ồn người đều nồng nàn tha thi ết" Qu ả thực như vậy, đọc thơ Xuân Diệu, ta luôn lâng lâng c ảm xúc yêu thương say đ ắm cùng tâm hồn tràn trề nhựa sống Đặc biệt, đến với tác ph ẩm "Thơ duyên", người đọc không chỉ cảm nhận được vẻ đẹp của tiết trời mùa thu mà còn là mối quan hệ, giao hòa đầy duyên tình gi ữa "anh" và "em"

Trước hết, nhan đề bài thơ gợi bao suy tư, tình cảm "Duyên" ở đây chỉ sự giao duyên, gắn bó giữa thiên nhiên với thiên nhiên, thiên nhiên v ới con người và con người với con người trên nền bức tranh thu Như vậy, bài thơ

là những nét phác h ọa về cảnh sắc mùa thu cùng duyên tình c ủa "anh" và

"em" Qua đó, "Thơ duyên" cũng th ể hiện sâu sắc khát khao giao cảm với thiên nhiên, cuộc đời mãnh liệt ở thi sĩ Xuân Diệu

Bài thơ mở đầy bằng những hình ảnh trong trẻo vô ngần:

"Chiều mộng hòa thơ trên nhánh duyên,

Cây me ríu rít c ặp chim chuy ền

Đổ trời xanh ngọc qua muôn lá,

Thu đến - nơi nơi động tiếng huyền."

Trong thời điểm chiều thu, khung c ảnh thật nên thơ, chan ch ứa cái mộng

ảo Mọi thứ như vấn vương, giao hòa trên nhánh cây duyên dáng, m ềm mại Nhà thơ cũng thật tinh tế, nhạy cảm khi miêu tả cảnh vật bằng tất cả các giác quan Phía trên cây me kia, t ừng cặp chim vừa chuyền cành, vừa líu lo hót vang như hò rèo, chào đón thu t ới Từ láy "ríu rít" đã gợi tả rõ nét sự sống động, vui nh ộn ấy Cùng lúc đó, b ầu trời với màu xanh ng ọc đang

"đổ" xuống muôn vàn lá cây, tạo nên một khoảng không gian tươi mát, dịu

êm Lắng nghe, ngắm nhìn và t ận hư ởng bức tranh mùa thu trong tr ẻo như vậy, nhà thơ không kh ỏi cảm thấy "nơi nơi đ ộng tiếng huyền" Mùa thu đến không chỉ mang lại cảnh sắc hài hòa, êm ả mà còn gợi những âm vang rộn

rã giống tiếng nhạc, tiếng đàn Dư ờng như, c ảnh vật đã thấm đẫm tình thu của hồn thơ Xuân Diệu:

"Con đường nhỏ nhỏ gió xiêu xiêu

Lả lả cành hoang n ắng trở chiều;

Buổi ấy lòng ta nghe ý b ạn

Lần đầu rung động nỗi thương yêu."

Bằng các từ láy "nh ỏ nhỏ", "xiêu xiêu", "l ả lả", mọi vật trở nên uyển

chuyển, nhẹ nhàng hơn bao gi ờ hết Tất cả đều đang sóng đôi, giao duyên cùng nhau Đó là con đư ờng nho nhỏ đắm mình trong làn gió Đó còn là cành lá lả lơi buông r ủ trong nắng chiều Đứng giữa khung c ảnh đậm chất thu, tình thu, ch ủ thể trữ tình không khỏi bồi hồi nhớ về "Buổi ấy lòng ta nghe ý bạn" Phải chăng, v ẻ đẹp của thiên nhiên đ ất trời đã hấp dẫn tâm hồn con người Từ đây, con ngư ời lại thổn thức nỗi niềm "Lần đầu rung động nỗi thương yêu" Có thể thấy, đoạn thơ vừa khơi gợi sự gắn bó giữa con người và tự nhiên, vừa mở ra mối duyên tình của con người với con người Thật sâu lắng, tha thiết làm sao!

Đến với khổ thơ thứ ba, ta thấy có sự chuyển biến, thay đổi trong cách xưng hô:

"Em bước điềm nhiên không vướng chân,

Anh đi lững đững chẳng theo gần

Vô tâm - nhưng giữa bài thơ d ịu

Anh với em như một cặp vần."

Chủ thể trữ tình, hay chính là "anh" xao xuy ến nhớ về những rung đ ộng đầu đời Khi ấy, "em" điềm nhiên bước đi trên con đường mà "không vướng chân" còn "anh" l ại "lững đững chẳng theo gần" "Em" một bư ớc, "anh" một bước, khoảng cách đôi ta không xa cũng ch ẳng gần Tưởng chừng là đối lập, khác biệt nhưng hai ta đã có sự gần gũi thân thiết "như một cặp vần" không th ể tách r ời Như v ậy, những ràng buộc mỏng manh, vô hình đã kéo "anh" và "e m" đến sát bên nhau Đ ất trời trở thành sợi dây tơ duyên, buộc hai ngư ời xa l ạ, "vô tâm" thành m ột cặp không chia lìa

Qua đôi mắt của chủ thể trữ tình, bức tranh thiên nhiên tiếp tục được mở rộng:

"Mây biếc về đâu bay gấp gấp

Con cò trên ru ộng cánh phân v ân

Chim nghe trời rộng giang thêm cánh

Hoa lạnh chiều thưa sương xu ống dần."

Không còn là sự nhẹ nhàng, êm ái, cảnh vật đã bắt đầu bư ớc vào tr ạng thái vội vã, gấp gáp Trên bầu trời cao xa, từng đám mây biếc màu đang "g ấp gấp" bay, chu ẩn bị nhường chỗ cho ánh chi ều tàn Ngoài ruộng đồng, đàn

cò cũng "phân vân" nên tiếp tục ở lại hay không Dịch chuyển tầm mắt, không khó để phát hiện ra những chú chim giang rộng đôi cánh, tìm về tổ

ấm Dưới mặt đất, hoa cỏ đã hòa trong cái lạnh lẽo của sương chiều Hoạt động dồn dập của vạn vật gợi một cảm giác gì đó vừa thúc giục, hối hả, vừa xao xuyến, bâng khuâng ở "anh":

"Ai hay tuy l ặng bư ớc thu êm

Tuy chẳng băng nhân g ạ tỏ niềm

Trông thấy chiều hôm ngơ ngẩn vậy,

Lòng anh thôi đã cưới lòng em."

Đứng trước cảnh đẹp của bức tranh thu, "anh" và "em" trở nên hòa hợp, đồng điệu về tâm hồn, cảm xúc yêu thương mà chẳng cần "băng nhân" - những ông tơ bà nguy ệt se kết duyên tình M ặc dù tâm tư, lời nói chân tình chưa được gửi gắm nhưng "anh" vẫn cảm thấy hạnh phúc bởi "Lòng anh thôi đã cư ới đư ợc lòng em" M ọi tình cảm diễn ra trong "ngấm ngầm" như một cuộc đính ước có thiên nhiên, cây c ỏ, đất trời làm chứng

Một trong những yếu tố làm nên thành công c ủa bài thơ còn đ ến từ đặc sắc

về hình thức nghệ thuật Bằng việc sử dụng các biện pháp tu từ như nhân hóa "chim nghe tr ời rộng", so sánh "Anh v ới em như m ột cặp vần" kết hợp cùng các t ừ ngữ giàu sức gợi "liêu xiêu", "l ả lả", đã góp ph ần khắc họa sinh động vẻ đẹp thiên nhiên mùa thu Không chỉ vậy, Xuân Diệu còn rất tài hoa trong xây dựng hình ảnh độc đáo "chi ều mộng hòa thơ", "hoa l ạnh chiều thưa" Giọng thơ nhẹ nhàng, sâu lắng cũng giúp c ảm xúc, tâm tư tình cảm của "anh" đư ợc bộc lộ rõ ràng và sắc nét

Qua bài thơ "Thơ duyên", Xuân Diệu đã đem tới cho người đọc khung cảnh chiều thu ê m ái, dịu dàng với những đường nét, màu sắc tươi sáng, âm thanh rộn rã Đồng th ời, ta cũng cảm nhận đư ợc sự giao duyên, hòa h ợp giữa vạn vật trong đất trời

Bài văn mẫu Viết bài văn phân tích, đánh giá Nắng đã hanh rồi

Đề Bài Số 2: Phân Tích, Đánh Giá Nắng Đã Hanh Rồi

I Dàn Ý Phân Tích, Đánh Giá Nắng Đã Hanh Rồi

1 Mở bài:

- Giới thiệu bài thơ và tác gi ả

- Nêu nhận xét khái quát v ề nội dung, nghệ thuật của bài thơ

2 Thân bài: lần lư ợt phân tích, đánh giá ch ủ đề và những nét đặc sắc

về nghệ thuật của bài thơ:

- Xác định chủ đề bài thơ: phác h ọa khung c ảnh thiên nhiên mùa đông, đồng thời bộc lộ tình cảm của chủ thể trữ tình với người "em ở xa nhà"

- Phân tích, đánh giá ch ủ đề của bài thơ:

+ Cảnh sắc thiên nhiên mùa đông

+ Tâm trạng nhớ thương của chủ thể trữ tình với người "em" ở nơi phương

xa

- Phân tích, đánh giá m ột số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của bài thơ:

+ Xây dựng hình ảnh quen thuộc

+ Sử dụng các biện pháp tu từ

3 Kết bài:

- Khẳng định lại giá trị chủ đề và những nét đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ

II Bài Văn Mẫu: Phân Tích, Đánh Giá Nắng Đã Hanh Rồi

"Nắng đã hanh r ồi" của nhà thơ Vũ Qu ần Phương là m ột tác phẩm hay và giàu ý nghĩa, được trích từ tập "Hoa trong cây, Những điều cùng đến, Vết thời gian" V ới những đặc sắc về nội dung và hình th ức nghệ thuật, bài thơ

đã để lại trong lòng bạn đọc bao rung cảm sâu sắc

Đọc tựa đề, ta dễ dàng hình dung ra khoảng thời gian mà tác giả muốn đề cập đến Nắng hanh - hiện tư ợng thời tiết đặc trưng ch ỉ có ở vùng Đ ồng bằng Bắc Bộ mỗi khi mùa đông t ới Đây là thời điểm trời vừa lạnh vừa nóng, mang đến cảm giác giá lạnh và hanh khô Mượn hình ảnh "nắng hanh", Vũ Quần Phương đã phác họa sinh động bức tranh mùa đông trên nền không gian r ộng lớn, qua đó, bộc lộ nỗi nhớ thương da diết của "anh"

Mở đầu bài thơ là hình ảnh:

"Nắng đã vàng hanh như ph ấn bay

Đã nghe tiếng sếu vọng sông gày

Trước sân mây trắng về đông lắm

Em ở xa nhà, em có hay"

Với đôi mắt tinh tế cùng giác quan nh ạy bén, nhà thơ d ễ dàng nhận ra tr ạng thái ở nắng "vàng hanh như ph ấn bay" Nắng bao trùm mọi không gian, trăng trắng như màu của phấn và nhẹ nhàng rơi xuống "như phấn bay" Không chỉ quan sát cảnh vật thông qua hình ảnh, đường nét, Vũ Qu ần

Phương còn cảm nhận thiên nhiên bằng thính giác Tiếng sếu kêu ngoài bờ sông như vọng lại thứ âm thanh da diết, khắc khoải Ngoài kia, dòng sông tươi mát, trong trẻo ngày hè nay đã cạn kiệt sức sống, trở nên gầy mòn, ốm yếu Vạn vật giờ đây đã nhuốm màu sắc u buồn, lẻ loi Đám mây hôm nay cũng chỉ còn là sắc trắng nhạt nhòa, giăng kín bầu trời cao xa Không biết mây kia có nh ắn rủ tới "em" l ời tâm tình thủ thỉ "Em ở xa nhà, em có hay"? Câu thơ vừa nhấn mạnh hiện thực "em" đang ở xa nhà, vừa là lời hỏi thăm của "anh" v ới chính mình và "em" nơi phương xa

Thu lại tầm nhìn, chủ thể trữ tình nhạy bén phát hi ện ra khung cảnh nên thơ:

"Em có hình dung nh ững mái tranh

Nắng lên khói ủ mộng yên lành

Vườn sau tre mía xôn xao lá

Anh chẳng là cây cũng trĩu cành"

Chủ thể trữ tình nhắc lại cho "em" hình ảnh thân quen, yên bình nơi quê nhà "những mái tranh" Ngôi nhà đơn sơ đư ợc làm từ rơm rạ, tre nứa, bùn đất là nơi chất chứa bao kỉ niệm, khoảnh khắc vui buồn của "anh" và "em"

Giờ đây, nắng hanh tr ời đông thức giấc cùng ngọn khói m ềm mại, bao trùm lên ngôi nhà thân thương ấy Ở phía sau vườn nhà, tre mía cũng trở nên ồn

ào bởi cành lá đang đung đưa, xao đ ộng Không gian yên tĩnh, tr ầm mặc quanh nhà như bị phá vỡ bởi âm thanh "xôn xao lá" Ngắm nhìn cây cối ngoài kia, "anh" l ại cảm thấy lòng mình b ồi hồi nhớ thương "Anh ch ẳng là cây cũng trĩu cành"

Tâm tư giấu kín trong nỗi lòng đã được "anh" trực tiếp bày tỏ qua lời mời mọc:

"Em có cù ng anh lên núi không

Có nghe thầm thĩ ti ếng rừng thông

Nắng chiều ngả bóng thông in đ ất

Anh ngả vào đâu n ỗi nhớ mong"

Ở khổ thơ này, không gian đã có sự mở rộng Bức tranh thiên nhiên như được trải dài vô tận, thêm cao và thêm xa Câu thơ "Em có cùng anh l ên núi không" đâu chỉ đơn thuần là lời mời mà còn là những khao khát có

"em" gần bên D ạo bước trong rừng thông, "anh" nghe th ấy âm thanh th ầm thì của núi non, c ủa quê hương ta Không bi ết ở nơi xa xôi ấy, "em" có nghe thấy chăng? Và ở nơi đó, em có th ấy "nắng chiều ngả bóng thông in đất"? Điểm tựa của nắng là cây thông, điểm tựa của thông là mặt đất, còn điểm tựa của anh thì đang ở rất xa Có thể nói, không gian rộng lớn đã khắc họa chân thực tình cảnh cô đơn, lẻ loi ở "anh" Ngay giây phút này, chủ thể trữ tình đang r ạo rực thương nh ớ, yêu thương nhưng l ại không biết

"ngả vào đâu nỗi nhớ mong"

Ngày qua ngày, "anh" v ẫn chờ mong và hy v ọng:

"Xuân sắp sang rồi, xuân s ắp qua

Một năm năm t ới, lại năm qua

Mà sao nắng cứ như tơ ấy

Rung tự trời cao xu ống ngõ xa"

Rồi mùa đông sẽ qua đi, như ờng chỗ cho trời xuân ấm áp Điệp từ "xuân sắp" đã khắc họa sự phấn khởi, ngóng trông c ủa chủ thể trữ tình "Anh" mong rằng xuân đến cũng là lúc đôi ta đư ợc sum họp, đoàn t ụ Thế nhưng, ngước nhìn trời cao, "anh" thấy nắng vẫn đang buông xuống như mấy sợi tơ mềm mại Lòng "anh" thì nóng v ội mà th ời gian l ại chậm chạp

Bằng việc sử dụng các hình ảnh gần gũi "mái tranh", "n ắng hanh", "sông gày", "mây tr ắng", kết hợp với những biện pháp tu từ như đ ảo ngữ "Vườn sau tre mía xôn xao", so sánh "Mà sao n ắng cứ như tơ ấy", nhà thơ đã g ợi

tả sinh động bức tranh thiên nhiên mùa đông tĩnh l ặng, yên bình, có chút man mác buồn Không ch ỉ vậy, lời thơ nhẹ nhàng, sâu l ắng cũng giúp ngư ời đọc thêm thấu hiểu tâm tư, tình cảm nhớ thương của chủ thể trữ tình

Bài thơ "Nắng đã hanh rồi" đã gửi gắm tới tất cả chúng ta bài học ý nghĩa

về việc sống giao hòa với thiên nhiên, đất trời Cảm ơn nhà thơ Vũ Qu ần Phương đã mang đến một tác phẩm ý nghĩa và giàu cảm xúc như vậy

Đề Bài Số 3: Phân Tích, Đánh Giá Hương Sơn Phong C ảnh

I Dàn ý Phân tích, đánh giá Hương Sơn phong c ảnh

1 Mở bài

- Giới thiệu tác giả, tác ph ẩm

- Nêu nhận xét khái quát v ề nội dung và hình th ức nghệ thuật của bài thơ

2 Thân bài

Lần lư ợt phân tích, đánh giá ch ủ đề và những độc đáo về nghệ thuật của bài thơ:

* Xác định chủ đề của bài thơ: ca ngợi vẻ đẹp của thiên nhiên Hương Sơn, đồng thời bộc lộ sự tự hào, yêu quý về cảnh sắc quê hương, đất nước

* Phân tích, đánh giá chủ đề của bài thơ:

- Vẻ đẹp phong c ảnh Hương Sơn đư ợc phác họa qua:

+ Cảm nhận cùng c ảm xúc của chủ thể trữ tình khi vừa đặt chân đ ến Hương Sơn

+ Những quan sát, khám phá c ủa chủ thể trữ tình nhập vai "khách tang h ải" thăm thú cảnh sắc Hương Sơn

- Tình cảm yêu mến, tự hào của nhà thơ v ới quê hương, đất nư ớc

* Phân tích, đánh giá một số nét độc đáo về hình thức nghệ thuật của bài thơ:

- Sử dụng các biện pháp tu từ

- Xây dựng hình ảnh độc đáo

3 Kết bài

- Khẳng định lại giá trị chủ đề và những nét độc đáo về nghệ thuật của bài thơ

II Bài Văn Mẫu Phân Tích, Đánh Giá Hương Sơn Phong Cảnh

"Hương Sơn phong cảnh" là một trong các sáng tác tiêu bi ểu của thi sĩ Chu Mạnh Trinh Bài thơ v ới những độc đáo về chủ đề và hình thức nghệ thuật

đã để lại ấn tượng sâu đậm cho bạn đọc trước bức tranh thiên nhiên tuyệt sắc

Nhà thơ thật tinh tế và khéo léo khi khắc họa cảnh đẹp Hương Sơn qua vỏn vẹn 19 câu thơ Ông cũng v ận dụng linh hoạt thể hát nói truyền thống trong việc làm nổi bật chủ đề, từ đó bộc lộ cảm xúc tự hào, yêu mến về quê

hương, đất nước

Mở đầu bài thơ, ta b ắt gặp cảnh tư ợng:

"Bầu trời cảnh Bụt

Thú Hương Sơn ao ước bấy lâu nay"

Đặt chân tới Hương Sơn, nhà thơ như l ạc vào cõi tiên bụt Bầu trời mờ mờ,

ảo ảo, khoác trên mình màu sắc huyền diệu của chốn bồng lai Nơi đây quả thật giống lời tương truyền, vô cùng đ ẹp đẽ, bình yên, không khỏi hút hồn

vị khách ghé thăm Sau kho ảnh khắc ngỡ ngàng ấy, ngư ời khách mới bừng tỉnh nhận ra "Thú Hương Sơn ao ư ớc bấy lâu nay" Có th ể thấy, niềm khao khát được tới thăm Hương Sơn đã trở thành chấp niệm của vị khách

Càng ngắm nhìn, nhà thơ càn g cảm thấy ngạc nhiên:

"Kìa non non, nước nước, mây mây

"Đệ nhất động" hỏi nơi đây có phải?"

Hình ảnh núi non hòa trong mây tr ời như tô đậm sự bồng bềnh, nhẹ nhàng cảnh vật Biện pháp li ệt kê cùng từ láy "non non", "nư ớc nước" "mây mây"

đã cho thấy Hương Sơn có không gian vô cùng r ộng lớn, trải dài thành tầng tầng, lớp lớp, trập trùng cao th ấp Đứng trước phong cảnh tuyệt sắc ấy, nhà thơ không khỏi thảng thốt "Đệ nhất động" hỏi nơi đây có phải?" Câu hỏi tu

từ cùng biện pháp đ ảo ngữ không chỉ bộc lộ tâm trạng lâng lâng, vui sư ớng của thi sĩ mà còn kh ẳng định Hương Sơn xứng đáng là "đ ệ nhất động"

Đi sâu tìm hiểu phía bên trong, chủ thể trữ tình nhập vai "khách tang hải" khám phá ra: