MỤC TIÊUSau khi học mô–đun này, học viên có thể: Phân tích được mục tiêu, YCCĐ về phẩm chất năng lực, nội dung, PPDH, kếhoạch dạy học của môn Toán ở cấp Tiểu học theo chương trình GDPT 2
MỤC TIÊU
Sau khi học mô–đun này, học viên có thể:
Phân tích được mục tiêu, YCCĐ về phẩm chất năng lực, nội dung, PPDH, kế hoạch dạy học của môn Toán ở cấp Tiểu học theo chương trình GDPT 2018;
Xây dựng kế hoạch giáo dục môn Toán;
Xây dựng kế hoạch dạy học cho một chủ đề hoặc bài học môn Toán theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả giảng dạy Kế hoạch này cần xác định rõ mục tiêu bài học, trong đó phù hợp với các yếu tố về phẩm chất và năng lực của học sinh, giúp giáo viên định hướng phát triển toàn diện Phương pháp dạy học (PPDH) phù hợp sẽ thúc đẩy sự chủ động, sáng tạo của học sinh, nâng cao khả năng tư duy phản biện và giải quyết vấn đề Tiến trình dạy học cần rõ ràng, tuần tự, phù hợp với mục tiêu đã đề ra, đảm bảo học sinh tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả Đồng thời, kiểm tra và đánh giá kết quả học tập phải thường xuyên, khách quan, nhằm phát hiện kịp thời những điểm mạnh và yếu của học sinh để điều chỉnh phương pháp giảng dạy phù hợp.
Phân tích, đánh giá được kế hoạch dạy học của một chủ đề/bài học môn Toán thông qua trường hợp thực tiễn;
Trong năm học, xây dựng kế hoạch dạy học và giáo dục cá nhân môn Toán là yếu tố cốt lõi để hướng tới sự phát triển toàn diện của học sinh Việc lập kế hoạch tự học và hỗ trợ đồng nghiệp giúp nâng cao chất lượng giảng dạy, đảm bảo phù hợp với định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh Đây là các bước quan trọng nhằm thúc đẩy hiệu quả học tập và nâng cao chuyên môn trong lĩnh vực dạy học môn Toán.
NỘI DUNG CHÍNH
Chương I Xây dựng kế hoạch giáo dục môn Toán
Chương II Xây dựng kế hoạch dạy học chủ đề/bài học môn Toán ở tiểu học
Chương III Xây dựng kế hoạch dạy học và giáo dục cá nhân trong năm học
Chương IV nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng kế hoạch tự học để nâng cao kỹ năng cá nhân và hỗ trợ đồng nghiệp trong việc phát triển kế hoạch dạy học môn Toán tại tiểu học Việc này nhằm đảm bảo chương trình học phù hợp với định hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh, giúp học sinh tích cực chủ động khám phá kiến thức và phát triển toàn diện Kế hoạch tự học và hỗ trợ đồng nghiệp đóng vai trò quan trọng trong nâng cao chất lượng giảng dạy, thúc đẩy sự hợp tác và sáng tạo trong cộng đồng sư phạm Các hoạt động hỗ trợ cần dựa trên phân tích nhu cầu, thực tiễn giảng dạy và hướng tới mục tiêu phát triển năng lực học sinh, từ đó góp phần xây dựng môi trường học tập tích cực, đổi mới và hiệu quả.
Phần 2 Các giáo án minh họa
HÌNH THỨC TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG
TÀI LIỆU VÀ THIẾT BỊ DẠY HỌC
-Tài liệu đọc của Mô đun 4
-Chương trình Giáo dục phổ thông môn Toán 2018
- Video bài giảng tương ứng với các nội dung Mô đun 4 môn Toán
- Hệ thống câu hỏi kiểm tra đánh giá theo các nội dung
- Máy tính, máy chiếu nối mạng internet
XÂY DỰNG KẾ HOẠCH DẠY HỌC VÀ GIÁO DỤC NHÀ TRƯỜNG
Khái quát về chương trình giáo dục phổ thông 2018 – môn Toán
Chương trình môn Toán quán triệt các quy định cơ bản trong chương trình tổng thể, kế thừa và phát huy ưu điểm của các chương trình hiện hành và trước đó, đồng thời tích hợp kinh nghiệm quốc tế và thành tựu của khoa học giáo dục phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội Việt Nam Chương trình hướng tới phát triển phẩm chất và năng lực của người học, tập trung vào các năng lực cốt lõi như tư duy và lập luận toán học, mô hình hóa, giải quyết vấn đề, giao tiếp toán học, và sử dụng phương tiện, công cụ toán học Nó đảm bảo tính tinh gọn, thực tiễn, hiện đại, nhấn mạnh ứng dụng và liên môn, đồng thời mở rộng và phát triển phù hợp với tiến bộ khoa học công nghệ cùng yêu cầu thực tế Nổi bật với đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá năng lực, chương trình 2018 tập trung vào sử dụng các bằng chứng thể hiện kết quả học tập qua đa dạng hình thức và phương pháp đánh giá, nâng cao hiệu quả giáo dục môn Toán.
(* Những vấn đề khái quát về CTGDPT 2018 môn Toán; Định hướng Phương pháp dạy học môn Toán; Định hướng các công cụ kiểm tra, đánh giá trong môn Toán,
GV có thể tham khảo thêm trong các tài liệu Mô đun 1, 2, 3.)
Xây dựng kế hoạch dạy học và giáo dục môn Toán
1.2.1 Khái niệm kế hoạch dạy học và giáo dục môn học
KHDH&GD môn học là kế hoạch cụ thể hóa nội dung và phương pháp triển khai các hoạt động của tổ chuyên môn trong một năm học Nghị quyết này nhằm thúc đẩy việc thực hiện mục tiêu phát triển của tổ chuyên môn cũng như của nhà trường Việc xây dựng KHDH&GD đảm bảo các hoạt động giáo dục được tổ chức hợp lý, có trọng tâm và đồng bộ, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục Kế hoạch này giúp các thành viên tổ chuyên môn phối hợp hiệu quả, đạt được mục tiêu giáo dục đề ra trong suốt năm học.
Chương trình giáo dục các môn học trong chương trình giáo dục phổ thông 2018 có đặc điểm nổi bật là tính mở, thể hiện qua cách tổ chức, sắp xếp nội dung và thời gian dạy học phù hợp với khả năng của từng trường và lớp học Nội dung chương trình tập trung vào các chủ đề lớn và các nội dung dạy học cốt lõi nhằm hướng tới các mục tiêu nâng cao năng lực học sinh (YCCĐ) Sách giáo khoa (SGK) không còn được xem như văn bản pháp lý bắt buộc mà chỉ là tài liệu cụ thể hóa chương trình, dẫn đến việc lựa chọn bộ SGK phù hợp phụ thuộc vào quyết định của sở, phòng giáo dục và nhà trường Điều này gây không ít khó khăn cho giáo viên khi thực hiện chương trình mới, đòi hỏi hướng dẫn kỹ năng phân tích mục tiêu, nội dung để xây dựng kế hoạch dạy học phù hợp với thực tiễn địa phương Việc này giúp giáo viên hiểu rõ chương trình, từ đó đánh giá, phản biện và tư vấn lựa chọn SGK phù hợp, nâng cao hiệu quả dạy học và hoạt động giáo dục môn Toán.
1.2.2 Ý nghĩa của việc xây dựng kế hoạch dạy học và giáo dục môn học
1.2.2.1 Đối với cán bộ quản lý
Việc xây dựng kế hoạch hoạt động và giáo dục môn học là bước cụ thể hóa các chủ trương và kế hoạch tổng thể, đóng vai trò quan trọng trong việc đạt được mục tiêu chung một cách hiệu quả Kế hoạch giúp xác định các công việc cụ thể trong năm học, đảm bảo sự chuẩn bị phù hợp và có chiến lược để hoàn thành các nhiệm vụ đề ra Ngoài ra, kế hoạch còn là cơ sở để các tổ trưởng chuyên môn và Ban Giám hiệu theo dõi, đôn đốc, đánh giá việc thực hiện nhằm đảm bảo các hoạt động giáo dục đạt hiệu quả cao trong năm học.
KHDH&GD các môn học là căn cứ quan trọng để xây dựng kế hoạch giáo dục của nhà trường, giúp thống nhất các công việc chung trong năm học Việc này nhằm thực hiện chương trình giáo dục phổ thông phù hợp với điều kiện thực tiễn của nhà trường, đáp ứng yêu cầu phát triển của người học Đồng thời, đảm bảo các mục tiêu giáo dục đạt hiệu quả cao trong quá trình giảng dạy và học tập.
KHDH&GD đóng vai trò như một nhịp cầu kết nối giữa mục tiêu của chương trình và các nhiệm vụ cụ thể của giáo viên, đặc biệt là nhiệm vụ giảng dạy Đây là bước cụ thể hóa các vấn đề lớn thành các nhiệm vụ cần thực hiện trong năm học, giúp giáo viên chủ động và toàn diện trong quá trình triển khai Một kế hoạch học tập và giảng dạy được xây dựng khoa học và phù hợp giúp giáo viên dễ dàng theo dõi các công việc trong suốt năm học Mặc dù các kế hoạch bài học sau này có thể phân hóa sâu hơn, nhưng KHDH&GD vẫn góp phần tạo ra sự thống nhất giữa các giáo viên trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ nội dung môn học.
KHDH&GD môn học là nền tảng quan trọng để giáo viên xây dựng kế hoạch giảng dạy hiệu quả Dựa vào đó, giáo viên có thể phát triển các chủ đề và phương pháp giảng dạy phù hợp với nội dung môn học Việc xác định rõ mạch nội dung, hình thức tổ chức, tài nguyên và phương án đánh giá giúp cân đối các nội dung, từ đó hỗ trợ việc triển khai dạy học thuận lợi, tiết kiệm thời gian và nâng cao chất lượng học tập.
1.2.3 Các nguyên tắc xây dựng kế hoạch dạy học và giáo dục môn học
Khi xây dựng KHDH&GD môn học, cần dựa trên các căn cứ pháp lý cụ thể như hướng dẫn nhiệm vụ năm học của Sở Giáo dục và đào tạo, KHDH&GD của nhà trường và công văn hướng dẫn nhiệm vụ năm học để đảm bảo tính thống nhất trong thực hiện các kế hoạch Việc này giúp các kế hoạch ngày càng được cụ thể hóa và chi tiết hóa, phù hợp với các định hướng chung của toàn bộ kế hoạch giáo dục.
Dựa trên khối lượng nội dung và thời lượng dạy học, cần phân chia các nội dung phù hợp để đảm bảo tính khả thi và phù hợp với trình độ của học sinh Việc chú trọng đến sự phân hóa điều kiện và đối tượng dạy học giúp đề xuất nội dung và thời lượng phù hợp Các giáo viên sẽ tiếp tục cụ thể hóa những điều này trong quá trình xây dựng kế hoạch bài học, dựa trên Khung hoạch định và Phân bổ nội dung của môn học (KHDH&GD).
Đảm bảo tính logic trong mạch kiến thức và sự thống nhất giữa các môn học, hoạt động giáo dục là yếu tố quan trọng trong phương pháp giảng dạy Các nội dung của Kế hoạch phát triển môn học theo từng khối lớp cần được sắp xếp hợp lý dựa trên trình tự thời gian thực hiện, đảm bảo phù hợp và dễ hiểu cho học sinh Việc chú trọng đến sự thống nhất với các môn học và hoạt động giáo dục khác về khung thời gian cũng giúp tạo nền tảng học tập liên thông, hiệu quả hơn Đồng thời, bố trí thời gian đánh giá phù hợp giúp theo dõi tiến độ học tập và điều chỉnh phương pháp dạy học kịp thời, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.
Kế hoạch và Glôc môn học (KHDH&GD) là bản kế hoạch các nhiệm vụ được đề ra để thực hiện trong năm học, nhưng có thể linh hoạt điều chỉnh phù hợp với từng trường hợp cần thiết Việc thực hiện theo lộ trình thời gian cũng có thể linh động, tùy thuộc vào từng giáo viên và bối cảnh dạy học cụ thể của họ Điều này giúp đảm bảo tính linh hoạt, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình dạy học và đạt được hiệu quả cao nhất.
1 Bộ GD và Đào tạo (2020) , Xây dựng kế hoạch giáo dụcvà đổi mới kiểm tra, đánh giá môn Toán, Tài liệu
1.2.4 Vai trò của giáo viên trong việc xây dựng và thực hiện kế hoạch dạy học và giáo dục môn học
Mỗi giáo viên bộ môn đều có trách nhiệm đóng góp vào việc xây dựng kế hoạch hướng dẫn và đánh giá môn học Thông qua các buổi thảo luận, giáo viên chia sẻ ý kiến cá nhân dựa trên kiến thức và kinh nghiệm giảng dạy để góp phần xây dựng kế hoạch phù hợp và khả thi Mặc dù tổ trưởng chuyên môn chủ trì việc đề xuất và lập dự thảo kế hoạch, nhưng đội ngũ giáo viên cũng đóng vai trò quan trọng trong việc cụ thể hóa và hoàn thiện các nội dung của kế hoạch.
KHDH&GD môn học được phê duyệt bởi Hiệu trưởng là căn cứ để GV triển khai thực hiện hiệu quả GV cần nắm rõ các công việc và nhiệm vụ trong kế hoạch để đảm bảo thực hiện đúng tiến độ Mỗi GV có thể cụ thể hóa KHDH&GD thành kế hoạch cá nhân chi tiết, phù hợp với phong cách và điều kiện của mình, giúp nâng cao hiệu quả công việc Quá trình thực hiện các nhiệm vụ trong KHDH&GD vừa là thực hiện kế hoạch chung, vừa là quá trình cá nhân hóa phù hợp với từng GV, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy trong năm học.
1.2.5 Định hướng cấu trúc và nội dung của kế hoạch dạy học và giáo dục môn Toán
Bảng 2.1.Cấu trúc và nội dung của kế hoạch dạy học và giáo dục môn Toán
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
KẾ HOẠCH DẠY HỌC VÀ GIÁO DỤC MÔN TOÁN
- Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT.
- Kế hoạch giáo dục nhà trường
- Số lớp học chuyên đề/câu lạc bộ môn Toán
- Cơ cấu giáo viên dạy các lớp và chuyên đề/câu lạc bộ môn Toán
1.2 Tình hình trang thiết bị, phương tiện dạy học/học liệu
- Trang thiết bị hỗ trợ dạy học môn Toán
2 Mục tiêu dạy học và giáo dục của tổ chuyên môn
3 Nhiệm vụ của tổ chuyên môn
3.1 Tổ chức thực hiện chương trình giáo dục môn Toán
Khung kế hoạch dạy học và giáo dục môn Toán, khối lớp 1
* Đinh hướng chung về phương pháp dạy học môn Toán
* Định hướng chung về kiểm tra đánh giá môn Toán
3.2.1 Giúp đỡ học sinh chưa hoàn thành
3.2.2 Hướng dẫn học sinh thực hành trải nghiệm
3.2.3 Tổ chức chuyên đề/câu lạc bộ
(Hiệu trưởng ký tên, đóng dấu) (ký tên)
Phần Căn cứ liệt kê các công văn, thông tư và văn bản chỉ đạo quan trọng nhằm xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn học một cách hiệu quả Các tài liệu này là cơ sở pháp lý và căn cứ để đảm bảo hoạt động giáo dục phù hợp với các quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo Việc tổng hợp các công văn, thông tư giúp xác định rõ các hướng dẫn, tiêu chuẩn và mục tiêu của chương trình học, từ đó thúc đẩy chất lượng giảng dạy và học tập.
Dưới đây là các điểm chính về đặc điểm tình hình liên quan đến xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn Toán: thuận lợi gồm có cơ cấu lớp học linh hoạt, đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn cao, và cơ sở vật chất phù hợp hỗ trợ việc dạy và học; tuy nhiên, còn gặp phải khó khăn về hạn chế về nguồn tài chính, thiếu thiết bị dạy học hiện đại, và tình hình nhân sự còn thiếu đủ số lượng, ảnh hưởng đến hiệu quả giảng dạy và tiến trình triển khai kế hoạch đào tạo môn Toán.
(3) Mục tiêu dạy học và giáo dục của tổ bộ môn: Xác định các mục tiêu cụ thể cần đạt được của tổ bộ môn trong năm học.
Ví dụ: - 100% giáo viên thực hiện đúng chương trình giáo dục môn học.
- 100% học sinh yếu sẽ đạt kết quả đạt sau quá trình giúp đỡ.
Tổ chức thực hiện chương trình giáo dục môn Toán dựa trên phân công nhiệm vụ năm học và kế hoạch giáo dục của nhà trường Tổ bộ môn xây dựng kế hoạch cụ thể để thực hiện các nhiệm vụ dạy học, bồi dưỡng học sinh giỏi và hỗ trợ học sinh yếu kém Các hoạt động này nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy, thúc đẩy sự phát triển toàn diện của học sinh môn Toán.
(5) Khung kế hoạch dạy học và giáo dục môn Toán:
XÂY DỰNG KẾ HOẠCH DẠY HỌC CHỦ ĐỀ/BÀI HỌC MÔN TOÁN Ở TIỂU HỌC
Quan niệm về kế hoạch dạy học theo chủ đề/bài học và vị trí, quan hệ Kế hoạch bài học với Kế hoạch môn học
Kế hoạch dạy học theo chủ đề hoặc bài học đóng vai trò như bản đồ hướng dẫn giúp giáo viên xác định rõ mục tiêu cần đạt của học sinh sau mỗi tiết học Nó bao gồm các bước quan trọng như xác định mục tiêu, lựa chọn và sắp xếp nội dung phù hợp, chọn phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức tập luyện hiệu quả Đồng thời, kế hoạch còn xây dựng tiến trình giờ học rõ ràng và đánh giá kết quả học tập của học sinh dựa trên phẩm chất, năng lực đạt được sau mỗi chủ đề hoặc bài học Việc này giúp đảm bảo quá trình giảng dạy diễn ra thuận lợi, hợp lý, hướng tới phát triển toàn diện cho học sinh.
Kế hoạch dạy học theo chủ đề hoặc bài học đóng vai trò quan trọng trong việc triển khai hiệu quả chương trình môn học, giúp thực hiện kế hoạch phù hợp với đối tượng học sinh và điều kiện cụ thể Việc lập kế hoạch bài học môn Toán giúp giáo viên cấu trúc các hoạt động dạy học phù hợp, dễ tiếp cận cho học sinh Kế hoạch dạy học theo chủ đề giúp giáo viên kiểm soát các yêu cầu đầu ra từng giai đoạn, từ đó thiết kế các hoạt động phù hợp để học sinh đạt được mục tiêu của chương trình Ngoài ra, kế hoạch còn giúp giáo viên và học sinh chủ động về thời gian, lựa chọn phương pháp dạy học, sử dụng học liệu, thiết bị một cách hiệu quả, đồng thời dự phòng các khó khăn, tình huống sư phạm phát sinh để ứng phó kịp thời.
Các nguyên tắc xây dựng kế hoạch dạy học chủ đề/bài học
Tuân thủ chương trình giáo dục phổ thông môn Toán 2018
Phù hợp với đặc điểm của nhà trường địa phương
Các hoạt động phải chú trọng phát triển phẩm chất, năng lực cho HS như định hướng của chương trình giáo dục quốc gia.
Các hoạt động giảng dạy và đánh giá cần được thiết kế phù hợp với quan điểm phát triển năng lực người học, nhằm thúc đẩy khả năng tự chủ và sáng tạo của học sinh Đồng thời, hoạt động nên phát huy các thế mạnh của địa phương và nhà trường, đồng thời khắc phục những hạn chế để nâng cao chất lượng giáo dục Việc này giúp đáp ứng nhu cầu học tập đa dạng và góp phần phát triển toàn diện cho học sinh.
Để đảm bảo hoạt động hiệu quả, cần xác định rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp thực hiện, cũng như dự kiến kết quả, sản phẩm đạt được của từng hoạt động Đồng thời, xác định thời gian, địa điểm, lực lượng tổ chức phù hợp với từng học kỳ và toàn năm học cho mỗi khối lớp Việc lập kế hoạch rõ ràng giúp nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục, theo đúng tiến độ và mục tiêu đề ra.
Mục tiêucủa bài học chỉ rõ cơ hội để hướng vào hình thành và phát triển một số năng lực chung, cốt lõi;
Sau khi hoàn thành bài học, học sinh cần thể hiện rõ các hoạt động học tập và sản phẩm đã đạt được, nhằm đảm bảo mục tiêu bài học được thực hiện hiệu quả Các hoạt động này tập trung vào việc phát triển các thành tố của từng năng lực, góp phần nâng cao khả năng và kỹ năng của học sinh theo đúng yêu cầu giáo trình Việc làm rõ các hoạt động học tập và sản phẩm giúp đánh giá chính xác quá trình tiếp thu kiến thức và phát triển năng lực của học sinh sau mỗi bài học.
Sử dụng những phương pháp dạy học và kỹ thuật dạy học theo định hướng phát triển năng lực phẩm chất HS
Do phải đáp ứng mục tiêu phát triển năng lực người học nên bài học có những đặc trưng sau:
Tăng cường tích hợp liên môn trong dạy học nhằm phát triển đồng thời các năng lực chuyên môn và năng lực chung, cốt lõi của học sinh Nội dung bài học tích hợp được phối hợp từ nhiều lĩnh vực khoa học và môn học khác nhau, thúc đẩy liên kết nội dung trong cùng một ngành hoặc giữa các ngành khoa học Việc liên kết giữa tri thức lý thuyết và ứng dụng thực tiễn giúp học sinh hiểu rõ hơn và vận dụng hiệu quả kiến thức vào đời sống Mục tiêu của bài học liên môn là phát triển tư duy liên ngành, khả năng giải quyết vấn đề trong thực tế và nâng cao năng lực sáng tạo của học sinh.
Tích cực hóa chủ thể trong quá trình học tập đòi hỏi học sinh học một cách chủ động theo logic nhận thức của bản thân, phù hợp với nhu cầu và khả năng của người học Học sinh tham gia vào các hoạt động như trải nghiệm, khám phá cái mới, thực hành để hiểu rõ hơn kiến thức trong các tình huống quen thuộc, đồng thời vận dụng kiến thức mới để giải quyết vấn đề trong các tình huống mới Các hình thức học tập phong phú như học cá nhân, học hợp tác, học tại trường và học trong bối cảnh thực của đời sống giúp phát triển khả năng tự chủ và tư duy phản biện Đồng thời, các hoạt động tư duy như tư duy phê phán và sáng tạo thể hiện khả năng tư duy độc lập của học sinh, góp phần nâng cao hiệu quả học tập và phát triển toàn diện.
Tăng cường hoạt động học tập và thực hành, ứng dụng sẽ giúp học sinh phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề liên quan đến nội dung bài học Việc này đảm bảo học sinh có thể áp dụng kiến thức vào thực tiễn, đáp ứng yêu cầu về năng lực sau khi học Phương pháp này thúc đẩy sự hiểu biết sâu sắc hơn và nâng cao khả năng vận dụng kiến thức vào cuộc sống hàng ngày.
Để nâng cao hiệu quả dạy học, học sinh cần được hướng dẫn chuẩn bị và sử dụng đúng các phương tiện, thiết bị dạy học như sách giáo khoa, tài liệu tham khảo (in, kỹ thuật số trên internet), mô hình, biểu bảng, dụng cụ thí nghiệm Việc lập kế hoạch thực hiện nhiệm vụ, từ câu hỏi, bài tập đến nguồn tài liệu phù hợp, giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách hệ thống và sáng tạo hơn Sử dụng đa dạng phương tiện và thiết bị hỗ trợ việc học tập không chỉ thúc đẩy tính chủ động của học sinh mà còn nâng cao hiệu quả tiếp thu kiến thức.
Giáo viên cần tăng cường đánh giá năng lực trong suốt quá trình dạy học bằng cách sử dụng đa dạng các hình thức và công cụ đánh giá khác nhau Các phương pháp này nhằm thúc đẩy việc đánh giá vì việc học, giúp học sinh hiểu rõ kết quả đã đạt được và nhận biết những khía cạnh còn cần cải thiện Việc đánh giá liên tục và linh hoạt sẽ hỗ trợ học sinh trong việc xác định mục tiêu học tập rõ ràng và nâng cao hiệu quả học tập một cách toàn diện.
Vai trò của kế hoạch dạy học chủ đề/bài học
Kế hoạch dạy học môn Toán cần xác định rõ nội dung và sắp xếp trình tự các hoạt động phù hợp với đối tượng học sinh, điều kiện cơ sở vật chất và phương tiện dạy học Nó giúp định hướng các hoạt động trên lớp nhằm đạt được mục tiêu của bài học một cách logic và hiệu quả Việc hoạch định kế hoạch dạy học còn đảm bảo sự phù hợp về thời gian và nguồn lực, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy môn Toán.
Thiết kế kế hoạch dạy học chủ đề hoặc bài học là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công trong hoạt động giảng dạy, đòi hỏi sự sáng tạo, kinh nghiệm và tâm huyết của giáo viên Kế hoạch này phản ánh tinh thần đổi mới, giúp học sinh tích cực, chủ động khám phá kiến thức và phát triển năng lực qua các hoạt động sư phạm phong phú và hấp dẫn Ngoài ra, nó còn thể hiện các phương pháp tổ chức dạy học sáng tạo, phù hợp với đặc trưng môn học, điều kiện cơ sở vật chất và khả năng của nhà trường Việc xây dựng kế hoạch rõ ràng, phù hợp góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy và thúc đẩy sự phát triển toàn diện của học sinh.
Kế hoạch dạy học chủ đề hoặc bài học giúp các nhà quản lý tập trung vào việc phát triển năng lực và phẩm chất của người học Việc xây dựng kế hoạch rõ ràng còn làm rõ hướng hoạt động của tổ chuyên môn và nhà trường trong kỳ học cũng như năm học Điều này đảm bảo các mục tiêu dạy học phù hợp với phương pháp phát triển toàn diện học sinh, nâng cao hiệu quả giáo dục.
Kế hoạch dạy học theo chủ đề hoặc bài học thúc đẩy sự phối hợp chặt chẽ giữa các giáo viên trong trường học, từ đó nâng cao hiệu quả giảng dạy Nó tạo điều kiện để tổ chuyên môn và giáo viên tự đánh giá khả năng của mình, đồng thời phối hợp tổ chức các hoạt động nhằm đạt được mục tiêu chung Phương pháp này giúp phát huy tinh thần hợp tác, nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh.
Nó là cơ sở phối hợp hành động giữa các cá nhân và đơn vị, là cơ sở thống nhất hành động trong tập thể.
Kế hoạch dạy học theo chủ đề hoặc bài học giúp giảm thiểu hoạt động trùng lặp và chồng chéo giữa các nội dung, qua đó tối ưu hóa quá trình giảng dạy Việc xây dựng kế hoạch rõ ràng tạo điều kiện cho giáo viên và học sinh hoạt động một cách hiệu quả hơn, đồng thời thúc đẩy sử dụng nguồn lực trong nhà trường một cách tối ưu Nhờ đó, các hoạt động dạy học trở nên linh hoạt và phù hợp hơn với từng chủ đề, mang lại kết quả học tập tốt hơn.
Hình thành mục tiêu làm cơ sở cho việc kiểm tra, đánh giá (ngoài và trong). Không xây dựng kế hoạch thì không thể kiểm tra, đánh giá được.
Là phương tiện thúc đẩy dân chủ hoá giáo dục và quản lý nhà trường hiệu quả, góp phần tạo môi trường mở để các thành viên và lực lượng giáo dục trong và ngoài trường cùng bàn bạc, xây dựng kế hoạch và quyết định quan trọng Qua việc huy động trí tuệ của các bên liên quan, hoạt động này giúp tăng cường sự tham gia của cộng đồng vào quá trình xây dựng và triển khai các chính sách giáo dục, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý nhà trường.
Kế hoạch dạy học theo chủ đề hoặc bài học là kết quả của quá trình tư duy và hoạt động quản lý hiệu quả Việc xây dựng kế hoạch giúp đạt được mục tiêu đã định một cách hợp lý và có hệ thống Đồng thời, kế hoạch dạy học không thể tách rời khỏi môi trường xung quanh, phản ánh sự linh hoạt và phù hợp với hoàn cảnh thực tế giảng dạy.
Kế hoạch là công cụ quan trọng của người quản lý và hiệu trưởng trong việc tổ chức hoạt động một cách có trình độ và có hệ thống Nó giúp thay thế các hoạt động manh mún, thiếu phối hợp và thất thường bằng các quyết định được cân nhắc kỹ lưỡng, đảm bảo sự thống nhất trong quản lý Ngoài ra, kế hoạch còn thay thế quản lý ứng phó bằng quản lý theo mục tiêu, nâng cao hiệu quả công việc Đồng thời, kế hoạch còn là phương tiện giao tiếp quan trọng giúp các bên liên quan nắm bắt rõ các nội dung, mục tiêu và tiến trình công việc cần thực hiện.
Định hướng cấu trúc kế hoạch bài dạy
Cấu trúc của kế hoạch bài dạy (KHBD) có thể khác nhau tùy vào quan điểm của từng giáo viên, phù hợp với nội dung và đối tượng học sinh Tuy nhiên, để hướng đến phát triển phẩm chất và năng lực học sinh, KHBD cần chú trọng cụ thể hóa mục tiêu phát triển phẩm chất và năng lực, đồng thời tích cực hóa các hoạt động học tập của học sinh Ngoài ra, việc lựa chọn phương pháp, hình thức tổ chức dạy học và kiểm tra đánh giá phù hợp là yếu tố quan trọng giúp đạt được các mục tiêu đề ra Do đó, KHBD có thể được trình bày theo một cấu trúc rõ ràng, giúp đảm bảo tính thống nhất và hiệu quả trong quá trình dạy học.
Bảng 3.1.Cấu trúc và nội dung của kế hoạch bài dạy - Môn Toán
Họ và tên giáo viên:
KHUNG KẾ HOẠCH BÀI DẠY
Tên bài học : ………; số tiết……… Thời gian thực hiện : ngày… tháng… năm….(hoặc từ …/…./… đến…/…./….)
Học sinh đã thực hiện được các kỹ năng cụ thể trong quá trình học tập, vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tiễn trong cuộc sống hàng ngày Qua đó, học sinh có cơ hội hình thành và phát triển phẩm chất đạo đức cũng như năng lực tư duy phản biện, sáng tạo và giải quyết tình huống linh hoạt Việc áp dụng kiến thức một cách linh hoạt giúp nâng cao khả năng thích ứng với thực tế và phát triển toàn diện năng lực cá nhân.
II Đồ dùng dạy học
Trong bài học, các thiết bị và học liệu quan trọng được sử dụng để tổ chức hoạt động cho học sinh nhằm đạt được mục tiêu đề ra Các thiết bị như máy chiếu, bảng tương tác, và máy tính giúp truyền tải kiến thức một cách sinh động và trực quan, nâng cao hiệu quả học tập Đồng thời, các học liệu như tài liệu tham khảo, tranh ảnh, và các phiếu bài tập giúp học sinh xây dựng kiến thức vững chắc và phát triển kỹ năng tư duy Việc sử dụng đa dạng thiết bị và học liệu phù hợp không những tạo hứng thú học tập mà còn thúc đẩy sự tích cực của học sinh trong quá trình tiếp thu bài học.
III Hoạt động dạy học chủ yếu
1 Hoạt động Mở đầu : Khởi động, kết nối.
2 Hoạt động Hình thành kiến thức mới: trải nghiệm, khám phá, phân tích, hình thành kiến thức mới (đối với bài hình thành kiến thức mới).
3 Hoạt động luyện tập, thực hành.
4 Hoạt động vận dụng, trải nghiệm (nếu có)
IV.Điều chỉnh sau bài dạy(nếu có)
Mỗi bài dạy nên xây dựng theo chủ đề và triển khai qua nhiều tiết học để đảm bảo thời gian đủ cho các hoạt động của học sinh, giúp nâng cao hiệu quả học tập Hệ thống câu hỏi và bài tập luyện tập cần đáp ứng yêu cầu tối thiểu về số lượng và đa dạng thể loại, nhằm phát triển các kỹ năng của học sinh một cách toàn diện Các hoạt động vận dụng chủ yếu được giao cho học sinh thực hiện ở ngoài lớp, khuyến khích học sinh tự chủ và vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
Trong kế hoạch bài dạy, quan trọng là mô tả rõ hoạt động của giáo viên như giao nhiệm vụ, hướng dẫn, nhận xét, kiểm tra hoặc đánh giá, thay vì nêu chi tiết lời nói; đồng thời, nêu bật các hoạt động của học sinh liên quan đến đọc, nghe, nhìn, viết, trình bày, báo cáo, thực hành hoặc làm thí nghiệm để đảm bảo tính rõ ràng và hiệu quả của bài học.
- Các bước tổ chức thực hiện một hoạt động học
Trong quá trình chuyển giao nhiệm vụ, giáo viên cần trình bày rõ ràng về nhiệm vụ của học sinh, bao gồm các hoạt động đọc, nghe, nhìn hoặc làm việc với thiết bị dạy học hoặc học liệu cụ thể Điều này giúp tất cả học sinh hiểu rõ nhiệm vụ phải thực hiện, từ đó nâng cao hiệu quả học tập.
Học sinh thực hiện các nhiệm vụ như đọc, nghe, nhìn hoặc làm theo hướng dẫn của giáo viên, trong khi giáo viên theo dõi và hỗ trợ để đảm bảo kết quả đạt yêu cầu Phần này cần trình bày rõ các hoạt động cụ thể mà học sinh thực hiện, cũng như dự đoán các khó khăn có thể gặp phải và đề xuất các biện pháp hỗ trợ phù hợp Đồng thời, cần xác định rõ các mức độ hoàn thành nhiệm vụ của học sinh để đánh giá hiệu quả học tập một cách chính xác.
Trong quá trình báo cáo và thảo luận, giáo viên tổ chức, điều hành việc trình bày rõ ý đồ lựa chọn các nhóm học sinh báo cáo cùng cách thức thực hiện như thuyết trình, viết lên bảng, hoặc sử dụng máy chiếu, nhằm đảm bảo học sinh nhận thức chính xác nội dung cần trình bày và yêu cầu của bài làm Đồng thời, cần làm rõ các nội dung yêu cầu để học sinh ghi nhận và thực hiện đúng, giúp tăng tính chủ động và hiểu biết trong quá trình học tập Kết luận của giáo viên giúp “chốt” rõ sản phẩm học tập mà học sinh phải hoàn thành, là căn cứ để đánh giá mức độ hoàn thành, qua đó xác định các vấn đề cần giải thích hoặc nhiệm vụ tiếp theo trong quá trình học.
Trước khi kết luận, giáo viên cần tiến hành kiểm tra đánh giá kết quả hoạt động học tập của học sinh bằng phương án đánh giá cụ thể Phương án đánh giá phải rõ ràng về phương pháp, công cụ đánh giá, trong đó bao gồm hệ thống câu hỏi kiểm tra đa dạng các cấp độ, các công cụ đo lường mức độ đạt được của năng lực và sản phẩm học tập Điều này đảm bảo việc đánh giá toàn diện và chính xác năng lực của học sinh, phục vụ công tác giảng dạy hiệu quả.
+ Khi xây dựng KHBD chủ đề cụ thể, giáo viên không nhất thiết phải trình bày bảng tóm tắt tiến trình dạy học.
Định hướng quy trình xây dựng kế hoạch bài dạy
2.5.1 Quy trình Ở chương trình hiện hành, GV xây dựng KHBD khi đã có chuẩn kiến thức, kĩ năng và đặc biệt là có SGK như là một văn bản pháp lý Trong khi đó, khi thực thi CTGDPT 2018, GV tiến hành xây dựng KHBD cho một chủ đề (hoặc một bài học đã xác định trong KHDH&GD môn học) trong điều kiện có nhiều bộ SGK khác nhau được biên soạn theo những cách tiếp cận khác nhau (tiếp cận hoạt động học tập hoặc tiếp cận nội dung chương trình…) và đáp ứng yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực; đáp ứng tính mở của chương trình Do đó, trước khi xây dựng KHBD một chủ đề, GV cần xác định được những nội dung cụ thể cần dạy và mục tiêu về phẩm chất và năng lực theo YCCĐ, xây dựng tiến trình dạy học của chủ đề, từ đó thiết kế KHBD cụ thể.
Trong giai đoạn 1, giáo viên cần nghiên cứu kỹ lưỡng chủ đề hoặc bài học, phân tích các yêu cầu cần đạt trong chương trình Toán để xác định vị trí của chủ đề/bài học trong toàn bộ chương trình giáo dục Việc này giúp đánh giá cách sắp xếp các yêu cầu của năm học trước, năm học sau phù hợp và logic Đồng thời, giáo viên phân tích chủ đề/bài học để trả lời các câu hỏi về mục tiêu học tập, nội dung chính và yêu cầu kỹ năng cần đạt được, đảm bảo rõ ràng về tiến trình học tập của học sinh.
1 Những gì học sinh đã được học về chủ đề này trong những năm học trước ?
2 Học sinh sẽ học những gì ở năm học hiện nay?
3 Những gì học sinh sẽ được học về chủ đề này trong những năm học tới?
GV có thể vẽ một sơ đồ phân tích chủ đề/bài học như sau :
Ví dụ, khi dạy học chủ đề “Hình khối” ở lớp 2 GV phân tích và nắm được ở lớp
Học sinh lớp 1 đã làm quen với các khối hình chữ nhật và hình lập phương thông qua việc nhận dạng từ đồ dùng học tập và vật thật, giúp hình thành nhận thức ban đầu về các dạng khối hình học Đến lớp 2, các em tiếp tục học về khối trụ và khối cầu bằng cách sử dụng vật thật và đồ dùng học tập, mở rộng hiểu biết về đa dạng các dạng khối hình Trong chương trình lớp 3, học sinh được học lại các khối chữ nhật và khối lập phương nhưng đã bắt đầu nhận diện các yếu tố cơ bản như đỉnh, mặt, cạnh của các khối hình học này, từ đó nâng cao khả năng nhận diện và phân tích các đặc điểm hình học.
Việc phân tích chủ đề/bài học giúp GV nắm chắc hơn những yêu cầu cần đạt
HS đã được học những gì?
HS cần xác định rõ các mục tiêu học tập cần đạt được, bao gồm các nội dung sẽ được học tiếp theo phù hợp với lộ trình đã đề ra Việc này giúp đảm bảo tiến độ học tập phù hợp, tránh thiếu sót hoặc trùng lặp nội dung trong chương trình Đồng thời, giáo viên nên xem xét các phương pháp giảng dạy hiệu quả để hoàn thành các mục tiêu này, thúc đẩy sự tích hợp hợp lý các chủ đề trong chương trình học, nâng cao chất lượng giáo dục.
Giai đoạn 2: Xây dựng kế hoạch dạy học chủ đề/bài học
Quy trình xây dựng KHBD một chủ đề thể hiện qua hình 3.1.
Hình 3.1.Quy trình xây dựng kế hoạch bài dạy
Bước 1: Xác định mục tiêu dạy học của chủ đề
* Các căn cứ xác định mục tiêu dạy học:
YCCĐ của chủ đề, dựa trên chương trình môn Toán hoặc kết quả xây dựng KHDH&GD, giúp giáo viên xác định các mục tiêu tối thiểu mà học sinh cần đạt được sau quá trình dạy học Đây chính là mục tiêu tối thiểu của chủ đề, đảm bảo học sinh nắm vững các kiến thức và kỹ năng cần thiết Việc xác định YCCĐ giúp giáo viên hướng đến mục tiêu học tập rõ ràng và có hệ thống.
Dựa trên phẩm chất và năng lực hiện tại của học sinh trong lớp, giáo viên có thể điều chỉnh mức độ nhận thức của mục tiêu phù hợp Tùy vào khả năng của học sinh, thầy cô có thể nâng cao mục tiêu để thúc đẩy sự phát triển và tiến bộ của các em Việc xác định đúng năng lực học sinh giúp xây dựng các mục tiêu phù hợp, từ đó nâng cao hiệu quả giảng dạy và phát triển phẩm chất của học sinh.
Dựa vào đặc điểm xây dựng nội dung kiến thức, phương tiện, thiết bị, hình thức, phương pháp, kỹ thuật dạy học, giáo viên có thể lựa chọn hình thức và phương pháp tổ chức hoạt động dạy học phù hợp với tình hình thực tế về cơ sở vật chất, điều kiện dạy học của nhà trường và đặc điểm nội dung kiến thức Điều này giúp giáo viên xác định rõ các mục tiêu về phẩm chất, năng lực chung và năng lực đặc thù phù hợp với từng bài học.
Yêu cầu viết mục tiêu
Xây dựng mục tiêu dựa trên phẩm chất và năng lực của học sinh, trong đó các năng lực đặc thù cần xác định rõ thành tố và biểu hiện hành vi cụ thể Đối với các năng lực chung và phẩm chất, chỉ nên nêu tên và biểu hiện nổi bật, đặc biệt môn Toán có lợi thế trong việc phát triển các phẩm chất và năng lực chung này.
(2) Mục tiêu được biểu đạt bằng động từ cụ thể, lượng hoá được và phải bao trùm được YCCĐ của chủ đề.
Bước 2 Xác định mạch nội dung, chuỗi các hoạt động dạy học của chủ đề và thời lượng tương ứng
Căn cứ xác định mạch nội dung kiến thức:
- Căn cứ vào YCCĐ của chủ đề dạy học
- Căn cứ vào KHDH môn Toán mà tổ chuyên môn đã xây dựng
Việc xác định mạch nội dung khi xây dựng kế hoạch bài dạy chủ đề giúp đảm bảo tính logic và xuyên suốt của quá trình giảng dạy, tạo điều kiện thuận lợi để học sinh nắm bắt kiến thức một cách dễ dàng và hiệu quả Điều này còn giúp mở rộng kiến thức một cách hợp lý dựa trên mục tiêu dạy học của chủ đề, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và kích thích sự hứng thú của học sinh với bài học Bổ sung kiến thức mở rộng phù hợp với mục tiêu giúp mở rộng phạm vi hiểu biết của học sinh, đồng thời phát triển kỹ năng tư duy phản biện và sáng tạo Vì vậy, việc xác định mạch nội dung là bước quan trọng trong quá trình xây dựng kế hoạch giảng dạy, đảm bảo nội dung phù hợp, logic và thúc đẩy sự tiến bộ của học sinh.
Việc xác định mạch nội dung kiến thức của chủ đề giúp giáo viên xây dựng trình tự logic các nội dung dạy học một cách rõ ràng, từ đó hình thành một tiến trình tổ chức hoạt động học tập phù hợp để đạt mục tiêu giáo dục Điều này cũng giúp giáo viên phân bổ thời lượng cho các hoạt động dạy học một cách khoa học, hợp lý và hiệu quả.
Xác định mạch nội dung và chuỗi hoạt động dạy học là yếu tố quan trọng để xây dựng kế hoạch dạy học hiệu quả Giáo viên cần dựa trên mạch nội dung kiến thức đã xác định trong quá trình sinh hoạt tổ bộ môn, đồng thời có thể bổ sung hoặc mở rộng các kiến thức phù hợp với trình độ lớp học và mục tiêu bài học, đảm bảo tính logic của kiến thức Trong bối cảnh Chương trình giáo dục phổ thông 2018 có tính mở, việc cập nhật các kiến thức mới, mang tính thời sự và phù hợp với thực tiễn của địa phương rất cần thiết Chuỗi hoạt động dạy học cần thể hiện rõ tiến trình: khởi động, hình thành kiến thức, luyện tập, vận dụng, và tìm tòi mở rộng, giúp giáo viên hình dung toàn diện phương pháp dạy học chủ đề Ngoài ra, giáo viên có thể thêm các hoạt động như giao nhiệm vụ, hướng dẫn học tập để tăng tính linh hoạt và phù hợp với từng tình huống dạy học Việc xác định rõ chuỗi hoạt động giúp giáo viên lên kế hoạch tổ chức bài học một cách logic, rõ ràng và hiệu quả, có thể trình bày theo hướng cấu trúc của Khung hướng dẫn hoạt động (bảng 3.1).
Xác định thời lượng cho từng hoạt động dựa trên tổng thời lượng phân bổ cho chủ đề là yếu tố quan trọng để lên kế hoạch phù hợp Dựa trên kinh nghiệm giảng dạy, giáo viên có thể ước lượng chính xác thời lượng cần thiết cho mỗi hoạt động, giúp đảm bảo tiến trình bài học diễn ra hiệu quả và phù hợp với mục tiêu đề ra.
Bước 3 Xác định hình thức, phương pháp, kỹ thuật dạy học; phương án kiểm tra đánh giá và phương tiện dạy học/học liệu
Trên cơ sở mục tiêu và chuỗi hoạt động, thời lượng dạy học của từng hoạt động,
GV xác định hình thức, phương pháp, kỹ thuật dạy học phù hợp và phương án kiểm tra đánh giá hiệu quả dựa trên đặc điểm của môn học, loại kiến thức và mục tiêu giảng dạy Việc lựa chọn phương pháp dạy học phải căn cứ vào điều kiện thực tế của nhà trường và phù hợp với yêu cầu của chương trình đào tạo Đồng thời, GV cần xác định các học liệu cần thiết và thiết kế nguồn học liệu phù hợp để nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập.
Khi thực hiện phương án kiểm tra đánh giá, cần chú trọng vào công cụ, hình thức và cách thức phù hợp để đảm bảo độ chính xác và khách quan Đánh giá năng lực đặc thù là yếu tố quan trọng nhất của môn học, đòi hỏi sử dụng các công cụ đánh giá cụ thể để phản ánh chính xác khả năng của học sinh Nguyên tắc chung, năng lực và phẩm chất là mục tiêu lớn của tất cả các môn học và đều cần có sự tác động, theo dõi trong quá trình học tập; do đó, việc đánh giá nên diễn ra liên tục qua quá trình học, không nhất thiết phải đánh giá trong từng chủ đề hoặc bài học, trừ một số môn học có nội dung phẩm chất và năng lực chung là trọng tâm Các biểu hiện của năng lực và phẩm chất thể hiện qua YCCĐ cần được đánh giá bằng nhận xét để thúc đẩy sự tiến bộ của học sinh, hướng tới đánh giá vì sự học chứ không chỉ dựa vào điểm số, trong khi các biểu hiện khác có thể không nhất thiết phải đánh giá.
Bước 4: Thiết kế các hoạt động dạy học cụ thể
Việc xây dựng các hoạt động dạy học cụ thể dựa trên mục tiêu dạy học đã xác định rõ ràng, bao gồm chuỗi các hoạt động phù hợp và hiệu quả Việc lựa chọn hình thức, phương pháp, kỹ thuật dạy học phù hợp giúp nâng cao chất lượng giảng dạy và phù hợp với từng đối tượng học sinh Phương án đánh giá kết quả học tập đóng vai trò quan trọng trong việc đo lường mức độ tiếp thu kiến thức của học sinh Dựa trên kết quả thực hiện của các bước 1, 2, 3 trong quy trình này, giáo viên có thể điều chỉnh và hoàn thiện các hoạt động dạy học nhằm tăng hiệu quả và phù hợp với mục tiêu ban đầu.
Phân tích, đánh giá kế hoạch bài dạy
2.6.1 Các bước phân tích hoạt động học của HS
Việc phân tích và rút kinh nghiệm cho một hoạt động học cụ thể trong giờ học bao gồm mô tả chi tiết hành động của học sinh trong từng hoạt động, giúp truyền đạt rõ ràng quá trình và diễn biến của hoạt động Phân tích này giúp giáo viên nhận diện các điểm mạnh và điểm cần cải thiện trong phương pháp giảng dạy, qua đó nâng cao hiệu quả tổ chức hoạt động học và phát triển kỹ năng cho học sinh Việc ghi nhận chính xác hành động của học sinh còn giúp xây dựng các chiến lược điều chỉnh phù hợp để thúc đẩy sự tham gia tích cực và tiến bộ của học sinh trong các hoạt động tiếp theo.
Mô tả rõ ràng, chính xác những hành động mà HS/nhóm HS đã thực hiện trong hoạt động học được đưa ra phân tích Cụ thể là:
– HS đã tiếp nhận nhiệm vụ học tập thế nào?
Học sinh đã tích cực nghe, đọc, nói và viết để hoàn thành nhiệm vụ học tập được giao Các em đã lắng nghe tốt các bài giảng, đọc hiểu các tài liệu liên quan, và thể hiện khả năng nói qua các hoạt động thảo luận, trình bày Đồng thời, học sinh ghi chép cẩn thận vào vở học tập cá nhân những kiến thức quan trọng, giúp củng cố và hệ thống hóa kiến thức đã học Việc hoạt động này giúp các em nâng cao kỹ năng ngôn ngữ, tăng cường tư duy phản biện và đảm bảo hoàn thành tốt các nhiệm vụ học tập đề ra.
– HS đã trao đổi/thảo luận với bạn/nhóm bạn những gì, thể hiện thông qua lời nói, cử chỉ thế nào?
– Sản phẩm học tập của HS/nhóm HS là gì?
Học sinh đã chia sẻ và thảo luận về cách thức học tập của mình, trong đó các nhóm học sinh đã báo cáo nội dung dựa trên phương pháp trình bày rõ ràng và logic Báo cáo được thể hiện qua các hình thức như trình bày miệng, viết báo cáo hoặc sử dụng tranh ảnh minh họa, giúp nhóm khác dễ dàng tiếp nhận thông tin Trong lớp học, các học sinh đã lắng nghe tích cực, tham gia thảo luận và ghi nhận các ý kiến phản hồi từ bạn bè, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả học tập của cả lớp.
– GV đã quan sát/giúp đỡ HS/nhóm HS trong quá trình thực hiện nhiệm vụ học tập được giao thế nào?
GV đã tổ chức hoặc điều khiển học sinh, nhóm học sinh chia sẻ, trao đổi và thảo luận về cách thức và phương pháp thực hiện sản phẩm học tập, giúp phát huy tính tích cực và sáng tạo của học sinh Sau hoạt động, giáo viên tiến hành đánh giá kết quả và hiệu quả của quá trình học để đảm bảo học sinh lĩnh hội kiến thức một cách toàn diện và phát triển kỹ năng mềm.
Trong mỗi hoạt động học, cần phân tích và đánh giá kết quả cũng như hiệu quả của hoạt động đã thực hiện để đảm bảo tiến trình học tập đạt được mục tiêu đề ra Việc này giúp xác định mức độ thành công, những hạn chế cần khắc phục và điều chỉnh phương pháp giảng dạy phù hợp, nâng cao hiệu quả học tập của học viên Đánh giá chính xác kết quả hoạt động còn hỗ trợ trong việc tối ưu hóa quá trình học, đảm bảo các hoạt động giáo dục mang lại giá trị và hiệu quả cao nhất.
– Qua hoạt động đó, HS đã học được gì (thể hiện qua việc đã chiếm lĩnh được những kiến thức, kĩ năng gì)?
Học sinh vẫn chưa tiếp thu đầy đủ những kiến thức và kỹ năng cần thiết theo mục tiêu của hoạt động học, điều này cho thấy còn nhiều lĩnh vực cần cải thiện Phân tích nguyên nhân giúp xác định những ưu điểm và hạn chế của hoạt động học, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả dạy và học Việc nhận diện các nguyên nhân này là bước quan trọng để điều chỉnh phương pháp giảng dạy phù hợp với khả năng của học sinh Các hoạt động học cần được thiết kế phù hợp nhằm khắc phục hạn chế và phát huy ưu điểm, giúp học sinh đạt được mục tiêu học tập một cách hiệu quả hơn.
Phân tích rõ ràng lý do vì sao học sinh đã hoặc chưa đạt được kiến thức, kỹ năng cần thiết thông qua việc xem xét mục tiêu bài học, nội dung phù hợp, phương thức hoạt động giảng dạy hiệu quả và sản phẩm học tập mà học sinh phải hoàn thành Điều này giúp xác định chính xác mức độ tiếp thu của học sinh và điều chỉnh phương pháp dạy phù hợp để nâng cao hiệu quả học tập Từ đó, đảm bảo học sinh có thể phát triển toàn diện về kiến thức và kỹ năng cần thiết cho quá trình học tập và vận dụng thực tiễn.
– Mục tiêu của hoạt động học (thể hiện thông qua sản phẩm học tập mà HS phải hoàn thành) là gì?
– Nội dung của hoạt động học là gì? Qua hoạt động học này, HS được học/vận dụng những kiến thức, kĩ năng gì?
– HS đã được yêu cầu/hướng dẫn cách thức thực hiện nhiệm vụ học tập (cá nhân, cặp, nhóm) như thế nào?
Sản phẩm học tập của học sinh đòi hỏi phải đạt yêu cầu về nội dung và hình thức thể hiện rõ ràng, phù hợp với mục tiêu bài học để nâng cao hiệu quả hoạt động học Để cải thiện kết quả học tập của học sinh, cần thực hiện các giải pháp như điều chỉnh phương pháp giảng dạy, bổ sung các hoạt động học tập phong phú, phù hợp với năng lực của học sinh và tăng cường kiểm tra đánh giá định kỳ nhằm phát hiện và khắc phục những hạn chế kịp thời.
– Mục tiêu, nội dung, phương thức, sản phẩm học tập của hoạt động học?
Kỹ thuật tổ chức hoạt động học của học sinh bao gồm việc chuyển giao nhiệm vụ học tập, hướng dẫn và quan sát học sinh thực hiện nhiệm vụ Giáo viên còn tổ chức và hướng dẫn học sinh báo cáo, thảo luận về sản phẩm học tập, đồng thời nhận xét, đánh giá quá trình hoạt động học và kết quả học tập của học sinh.
2.6.2 Các tiêu chí phân tích bài học
Trong quá trình dạy học mỗi chuyên đề, hoạt động học của học sinh được thiết kế thành các nhiệm vụ liên tiếp nhằm phát huy khả năng tự học và tư duy phản biện Các hoạt động này có thể tổ chức trong lớp hoặc tại nhà để tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình học tập Thiết kế các hoạt động học rõ ràng giúp học sinh dễ dàng nắm bắt kiến thức và phát triển kỹ năng một cách hiệu quả Việc xây dựng các nhiệm vụ học tập phù hợp là yếu tố quan trọng để thúc đẩy sự chủ động, tích cực của học sinh trong quá trình học tập.
Học sinh tích cực, chủ động và sáng tạo trong quá trình thực hiện nhiệm vụ học tập dưới sự hướng dẫn của giáo viên Việc phân tích giờ dạy giúp đánh giá hiệu quả hoạt động học của học sinh, từ đó xác định mức độ tham gia và tiến bộ của họ trong quá trình học tập Đồng thời, việc này còn giúp đánh giá cách tổ chức, kiểm tra và định hướng hoạt động học để nâng cao kết quả học tập của học sinh Phương pháp này góp phần thúc đẩy môi trường giáo dục tích cực, sáng tạo và hiệu quả hơn.
Việc phân tích bài học có thể được căn cứ vào các tiêu chí cụ thể như sau:
1 Kế hoạch và tài liệu dạy học
Mức độ phù hợp của chuỗi hoạt động học với mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học được sử dụng.
Mức độ rõ ràng của mục tiêu, nội dung, kĩ thuật tổ chức và sản phẩm cần đạt được của mỗinhiệm vụ học tập.
Mức độ phù hợp của thiết bị dạy học và học liệu được sử dụng để tổ chức các hoạt động học của HS.
Mức độ hợp lí của phương án kiểm tra, đánh giá trong quá trình tổ chức hoạt động học của HS.
2 Tổ chức hoạt động học cho HS
Mức độ sinh động, hấp dẫn HS của phương pháp và hình thức chuyểngiao nhiệm vụhọc tập.
Khả năng theo dõi, quan sát và phát hiện kịp thời những khó khăn của học sinh đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ học sinh hiệu quả Việc đánh giá mức độ phù hợp và hiệu quả của các biện pháp hỗ trợ, khuyến khích học sinh hợp tác và giúp đỡ nhau trong quá trình học tập giúp nâng cao kết quả giáo dục Các biện pháp hỗ trợ phù hợp không chỉ giúp học sinh vượt qua khó khăn mà còn thúc đẩy tinh thần đoàn kết, tạo môi trường học tập tích cực, đạt hiệu quả cao.
Mức độ hiệu quả hoạt động của GV trong việc tổng hợp, phân tích, đánh giákết quả hoạt động và quá trình thảo luận của HS.
Khả năng tiếp nhận và sẵn sàngthực hiện nhiệm vụ học tập của tất cả HS trong lớp.
Mức độ tích cực, chủ động, sáng tạo, hợp tác của HS trong việc thực hiện các nhiệm vụ học tập.
Mức độ tham gia tích cực của HS trong trình bày, trao đổi, thảo luận về kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập.
Mức độ đúng đắn, chính xác, phù hợp của các kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của HS.
2.6.3 Phân tích kế hoạch và tài liệu dạy học
2.6.3.1 Mức độ phù hợp của chuỗi hoạt động học với mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học được sử dụng
Tình huống khởi động nên nhằm kích thích học sinh sử dụng kiến thức và kỹ năng đã có, đồng thời tạo sự hứng thú và động lực cho bài học Tuy nhiên, nếu chưa kích hoạt được mâu thuẫn nhận thức, học sinh khó lòng đặt ra câu hỏi chính hoặc xác định vấn đề cần giải quyết trong bài học Do đó, việc thiết kế các hoạt động khởi động hấp dẫn, phù hợp sẽ giúp học sinh tích cực tham gia, tạo nền tảng cho quá trình tiếp thu kiến thức hiệu quả hơn.
Tình huống khởi động tạo được hứng thú cho HS những chưa huy động được kiến thức/kĩ năng đã có của
HS hoặc chỉ có thể giải quyết một phần vấn đề hoặc dự đoán kết quả, nhưng chưa thể lý giải đầy đủ dựa trên kiến thức và kỹ năng hiện có, dẫn đến mâu thuẫn nhận thức trong quá trình học tập.
Mở đầu bài học bằng một tình huống gần gũi với kinh nghiệm sống của học sinh giúp tạo sự hứng thú và kết nối dễ dàng với chủ đề Tình huống này thường chỉ giải quyết được một phần hoặc dẫn đến những phỏng đoán về kết quả mà chưa thể lý giải đầy đủ bằng kiến thức hoặc kỹ năng cũ của học sinh Qua đó, giáo viên đặt ra vấn đề hoặc câu hỏi chính của bài học, kích thích sự tò mò và khơi gợi nhu cầu tìm hiểu sâu hơn của học sinh.
Hoạt động 2:Hoạt động phân tích, khám phá, rút ra bài học
-Các hoạt động giúp HS biết huy động kiến thức nhưng chưa biết chia sẻ và hợp tác trong học tập để thu nhận kiến thức mới.
-Kiến thức mới được trình bày rõ ràng, tường minh bằng kênh chữ/kênh hình/kênh
-Các hoạt động giúp HS biết huy động kiến thức, chia sẻ và hợp tác trong học tập để thu nhận kiến thức mới.
- Kiến thức mới được thể hiện trong kênh chữ/kênh hình/kênh tiếng;
- Có câu hỏi/lệnh cụ thể cho