Luận văn Thạc sĩ Quản lý kinh tế: Quản lý nhà nước về xuất khẩu hàng hóa tại cửa khẩu quốc tế Densavan, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

Mục tiêu của đề tài Quản lý nhà nước về xuất khẩu hàng hóa tại cửa khẩu quốc tế Densavan, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với xuất khẩu tại các cửa khẩu quốc tế, làm rõ thực trạng quản lý nhà nước về Xuất khẩu tại Cửa khẩu quốc tế Densavan trong những năm qua; đề xuất giải pháp hoàn thiện Quản lý nhà nước về xuất khẩu hàng hóa tại Cửa khẩu quốc tế Densavan nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào.

DAI HOC DA NANG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TE

Sisavat Inthipanya

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VÈ XUẤT KHẨU HÀNG HOÁ

TẠI CUA KHẨU QUỐC TẾ DENSAVAN, NƯỚC CỌNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

LUẬN VĂN THẠC Si QUAN LY KINH TE

Người hướng din khoa hoc: PGS.TS BAO HUU HOA

Mã số: 834.04.10

Đà Nẵng - Năm 2021

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được

ai công bố trong bắt kỳ công trình nào khác

Sisavat Inthipanya

MO DAU

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4 Phương pháp nghiên cứu

5 Bố cục đề tài

6 Téng quan tai liệu nghiên cứu

CHUONG 1 MỘT SÓ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VE XUAT KHAU HANG HOA TAI CAC CUA KHAU QUOC TI

1.1 TONG QUAN QUAN LY NHA NUGC VE XUAT KHAU HANG

1.1.1 Khái niệm cửa khẩu và quản lý nhà nước về xuất khâu hàng hóa

1.1.2 Đặc điểm quản lý nhà nước về xuất khẩu tại cửa khẩu l3

1.1.3 Nguyên tắc quản lý nhà nước về xuất khẩu hàng hóa tại các cửa

1.1.4 Vai trò của quản lý nhà nước về xuất khẩu tại cửa

-l§

1.2 NOI DUNG CUA QUAN LY NHÀ NƯỚC VỀ XUẤT KHẨU HÀNG HOA TẠI CỬA KHẨU QUỐC TỀ -22222222trrrccccerrreccceeec TỔ

1.2.1 Tuyên truyền, phổ biến các quy định, quy trình, thủ tục quản lý

hàng hóa xuất khẩu tại cửa khâu của nhà nước lồ

1.2.2 Công tác tổ chức bộ máy quản lý nhà nước đối với xuất khẩu hàng

hóa tại các cửa khẩu

1.2.3 Thực hiện các quy trình, thủ tục pháp lý đối với hàng hóa xuất

khẩu tại cửa khẩu -22221 2e 2U

1.2.5 Công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong quản

lý xuất khâu hàng hóa tại các cửa khẩu — -

13 NHAN TO ANH HUONG DEN CONG TAC QUAN LÝ NHÀ

HANG HÓA TẠI CÁC CỬA KHẨU QUỐC TẺ „30

1.4.1 Kinh nghiệm của cửa khẩu NoongKhai (Lào) 30

1.4.2 Kinh nghiệm của cửa khẩu Lạng Sơn (Việt Nam) -33

1.4.3 Bài học rút ra cho cửa khẩu Densavan 234

CHUONG 2 THUC TRANG VE QUAN LY NHA NUGC VE XUAT

KHẨU HANG HOA TAI CUA KHAU QUOC TE DENSAVAN „37 2.1 NHUNG DAC DIEM CUA CUA KHAU DENSAVAN CÓ ANH HUONG DEN CONG TAC QUAN LY NHA NUGC VE XUAT KHAU37 2.1.1 Đặc điểm hình thành và phát triển a 2.1.2 Tình hình xuất nhập khẩu hàng hóa qua cửa khẩu giai đoạn 2015 —

2.2 THUC TRANG QUAN LY XUAT KHAU HANG HOA TAI CUA KHAU DENSAVAN GIAI DOAN 2015 ~ 2019 40 2.2.1 Thực trạng công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định, quy

2.2.3 Thực trạng quản lý việc thực hiện các quy trình, thủ tục pháp lý

đối với xuất khẩu hàng hóa tại cửa khâu Densavan S0

2.2.4 Công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định của nhà

nước trong quản lý xuất khâu hàng hóa tại Cửa khâu Densavan 60 2.2.5 Công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong quản

lý xuất khẩu hàng hóa tại Cửa khâu Densavan 65 2.3 DANH GIA CHUNG VE QUAN LY NHA NUGC Đôi V VỚI XUẤT KHẨU HÀNG HÓA Ở CỬA KHẨU DENSAVAN 68

3.1.1 Dự báo xu hướng thay đổi trong môi trường hoạt động xuất nhập

3.1.2 Quan điểm, phương hướng hoàn thiện quản lý nhà nước đối với

3.2 CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ XUẤT

KHAU HANG HOA TẠI CỬA KHÁU DENSAVAN TRONG TƯƠNG LAI, -s-25222221222222222 reo T7 3.2.1 Hoàn thiện công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định, quy

trình, thủ tục quản lý hàng xuất khẩu tại cửa khâu quốc tế Densavan 77

3.2.3 Hoàn thiện công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát thực hiện quy

21

Kim ngạch XNK trong giai đoạn năm 2015 -

22 Tình hình hàng hóa xuất khâu qua Cửa khẩu

Densavan trong giai đoạn năm 2015 — 2019 39

Kết quả khảo sát về tuyên truyền, phổ biến pháp

luật liên quan quản lý hàng hóa xuất khâu tại Cửa khẩu Densavan

43

25

Trình độ học vấn của cán bộ tại Cửa khẩu

2.7

Số lượng hàng hóa bị xác minh sai xuất xứ và bị

xử phạt tại Cửa khẩu Densavan thời gian qua 3

28 Thực trạng khai báo hải quan đối với hàng hóa

xuất khâu tại Cửa khẩu Densavan thời gian qua

Kết quả khảo sát về quản lý việc thực hiện các

quy trình, thủ tục pháp lý đối với xuất khâu hàng

hóa tại cửa khâu Densavan

s9

2.11

Thực trạng kiểm tra hồ sơ hải quan liên quan

hàng hóa xuất khâu tại Cửa khâu Densavan thời

gian qua

60

khâu Densavan thời gian qua

2.14

hiện các quy định của nhà nước trong quản lý

xuất khâu hàng hóa tại cửa khẩu

2.15

Thực trạng giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý vi

phạm trong xuất khẩu hàng hóa tại Cửa khẩu

Kết quả khảo sát về giải quyết khiêu nại, tố cáo

và xử lý vi phạm trong quản lý xuất khẩu hàng

hóa tại các cửa khẩu

a Tén hinh vé Trang

vẽ

2.1 | Quy trình phân loại hàng hóa tại Cửa khẩu Densavan 51

+2 | Thục trạng phân loại hàng hóa tại cửa khẩu Densavan giai | „

Như chúng ta đã biết Lào — Việt Nam là hai nước láng giềng núi liền núi, sông liền sông với chiều dài đường biên giới hơn 2.435 km; nhân dân hai nước có mối quan hệ gắn bó keo sơn từ lâu đời Hiện nay, dưới sự lãnh đạo của hai Đảng, hai Chính phủ, mối quan hệ hữu nghị truyền thống ngày càng được củng cố và phát triển mạnh mẽ trên tất cả mọi lĩnh vực từ Chính trị lẫn

Kinh tế; trong đó lĩnh vực thương mại — đầu tư tiếp tục phát triển và đạt được

nhiều thành tựu đáng khích lệ, nhất là lĩnh vực thương mại biên giới mà hai

bên đặc biệt quan tâm thông qua việc thực hiện các chính sách, văn bản, quy

định để tạo mọi điều kiện góp phân phát triển kinh tế - xã hội cũng như nâng cao đời sống nhân dân tại vùng biên giới đề tập trung phát triển thương mại

biên giới giữa hai bên

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế như hiện nay, sản xuất đã được

quốc tế hóa, không một quốc gia nào có thể tồn tại và phát triển kinh tế mà lại

không tham gia vào phân công lao động quốc tế và trao đôi hàng hóa với bên

ngoài Đồng thời, ngày nay xuất khẩu hàng hoá không chỉ mang ý nghĩa đơn

thuần là buôn bán với bên ngoài, mà thực chất là cùng với quan hệ kinh tế đối

ngoại khác tham gia vào phân công lao động quốc tế Do vậy, cần coi xuất

khâu hàng hoá không chỉ là một nhân tố bổ sung cho kinh tế của nước mà cần

coi sự phát triển kinh tế của nước phải thích nghỉ với lựa chọn phân công lao

động quốc tế

Trên cơ sở đó, Chính phủ Lào đã thực hiện việc mở cửa nền kinh tế,

hướng mạnh xuất khẩu theo các nguyên tắc: đa dạng hóa, đa phương hóa quan

hệ thương mại quốc tế trên cơ sở tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, hợp

tác bình đẳng và cùng có lợi, phần đấu vì mục tiêu hòa bình - độc lập - ồn định, hợp tác và phát triển Tuy nhiên, vẫn còn không ít những tồn tại về cơ

cao kim ngạch và hiệu quả xuất khẩu nhằm khai thác tốt hơn những lợi thế so

sánh của đắt nước cũng như tăng cường sự đóng góp của thương mại vào việc

phát triển kinh tế đất nước trong thời gian tới

“Trong những năm qua, việc xuất khẩu hàng hóa của Lào qua Cửa khẩu

Quốc tế Densavan đã không ngừng tăng lên với tốc độ tăng trưởng bình quân

mỗi năm trên 2,0 lần, từ khoảng 2,0 triệu USD năm 2015, lên đến trên 21

triệu USD năm 2019 Mặc dù vậy, trong bồi cảnh hội nhập quốc tế mạnh mẽ hiện nay, với tiềm năng xuất khâu của Lào không ngừng tăng lên, quan hệ hợp tác giữa 02 nước đang ngày càng mở rộng thì quy mô xuất khâu như vậy

Savannakhet nói

iêng chưa sử dụng đồng bộ, linh hoạt các công cụ, biện pháp kinh tế để điều tiết về xuất khẩu như công cụ lãi suắt, tỷ giá hối đoái, giá

cả, tín dụng, thuế (VAT), thuế quan và các biện pháp phi thuế nên hiệu lực

và hiệu quả quản lý chưa cao Trong số những nguyên nhân đó, có nguyên

nhân quan trọng đó là công tác quản lý nhà nước tại cửa khẩu quốc tế

Densavan còn có nhược điểm hạn ch, thủ tục xuất nhập khẩu hàng hóa chưa

thật sự thuận lợi và chặt chẽ khiến nhiều chủ hàng ít chọn cửa khẩu này để

làm thủ tục xuất khẩu, tiềm ân nguy cơ đề hàng hóa buôn lậu, trốn thuế, gian

lận thương mại vượt qua cửa khẩu Điều này một mặt là do năng lực của đội

ngũ cán bộ làm công tác quản lý nhà nước về xuất khẩu tại cửa khâu còn hạn

chế, thiết ố lượng, yếu về chất lượng; mặt khác là do quy trình thủ tục

chậm được cải tiến cập nhật, việc hướng dẫn thủ tục còn nhiều hạn chế, cơ sở

ứng với yêu cầu của hội nhập kinh tế quốc

Vì vậy, việc phải hoàn thiện công tác Quản lý nhà nước về hoạt động

xuất khâu hàng hóa tại Cửa khẩu quốc tế Densavan trong thời gian tới là cần thiết và cấp thiết Xuất phát từ lý do đó, được sự đồng ý của giáo viên hướng dẫn, tác giả đã chọn chủ đề “Quản lý nhà nước về xuất khẩu hàng hoá tại Cửa khẩu Quốc tế Densavan, nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào” làm

đề tài cho Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của

hoà Dân chủ Nhân dân Lào

2.2 Mục tiêu cụ thể

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với xuất khẩu tại

các cửa khẩu quốc tế,

- Làm rõ thực trạng quản lý nhà nước về Xuất khẩu tại Cửa khẩu quốc

tế Densavan trong những năm qua;

- Đề xuất giải pháp hoàn thiện Quản lý nhà nước về xuất khâu hàng hóa tại Cửa khẩu quốc tế Densavan, nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đắi tượng nghiên cứu

Công tác quản lý nhà nước về xuất khẩu hàng hoá tại Cửa khâu Quốc tế

Densavan, nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào

Nhân dân Lào

Về nội dung: Quản lý nhà nước đối với hàng hóa xuất khẩu từ Lào sang, 'Việt Nam qua cửa khẩu Densavan

Về thời gian: Các dữ liệu thứ cấp sử dụng trong luận văn này được thu thập trong khoảng thời gian 2015 - 2019; tầm xa của các giải pháp đến nam

2025

4 Phương pháp nghiên cứu

a Phương pháp thu thập dữ liệu

~ Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Đây là các dữ liệu trong các báo cáo, nghiên cứu đã được công bố công khai như các báo cáo về xuất khẩu, kim ngạch xuất nhập khẩu, tình hình hàng hóa xuất khẩu, số lượng khai báo hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, số lượng mặt hàng và lô hàng thông qua Cửa khẩu quốc tế Densavan, tình hình kiểm tra hồ sơ hải quan liên quan

đến hàng hóa xuất khẩu giai đoạn 2015-2019; lịch sử hình thành, phát triển

của Cửa khẩu quốc tế Densavan, ; các nghiên cứu như luận văn thạc sỹ,

luận án tiến sỹ đã hoàn thành; các bài báo, tạp chí, giáo trình liên quan đến

quản lý nhà nước về hàng hóa xuất khẩu

- Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Dữ liệu sơ cấp được thu thập

qua khảo sát 15 cán bộ viên chức đang làm việc tại Cửa khẩu quốc tế Densavan Nội dung khảo sát là các nội dung của quản lý nhà nước đối với hàng hóa xuất khẩu từ Lào sang Việt Nam qua Cửa khẩu Densavan

b, Phương pháp xử lý dữ liệu

~ Phương pháp phân tích: Phương pháp này được sử dụng để làm rõ các

dữ liệu thứ cấp đã thu thập được Qua đó, tác giả sẽ có được những đánh giá

~ Phương pháp thống kê: Phương pháp này được sử dụng đề thống kê

- Phương pháp so sánh: Phương pháp này được sử dụng trong nghiên

cứu này để so sánh để so sánh công tác quản lý nhà nước đối với hàng hóa xuất khât

tại Cửa khâu quốc tế Densavan đối với các cửa khâu khác; từ đó có

cơ sở để đưa ra các giải pháp giúp tăng cường quản lý nhà nước đối voi hang

hóa xuất khâu tại Cửa khẩu quốc tế Densavan

~ Phương pháp tổng hợp: Các dữ liệu sau khi thu thập, tác giả sẽ tiến

hành tổng hợp, chọn lọc ra các dữ liệu hợp lệ đề tiến hành phân tích

5 Bố cục đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và các phụ lục, nội

dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương với tên gọi như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý nhà nước đối với xuất khâu

Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước đối với xuất khẩu tại cửa khẩu quốc tế Densavan, Nước CHDCND Lao

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước đối với xuất khẩu tại

cửa khẩu quốc tế Densavan, Nước CHDCND Lào trong tương lai

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Đoàn Thị Hồng Vân, Kim Ngọc Đạt (2017), Giáo trình Quản trị xuất

nhập khẩu, Nxb Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh Tài liệu cung cấp những kiến thức chuyên sâu liên quan đến kinh doanh xuất nhập khẩu như các vấn

a

ề hoạch định chiến lược kinh doanh xuất nhập khẩu, các điều kiện kinh

toán, giao nhận và đặc biệt là các vấn đề liên quan đến thủ tục hải quan xuất

nhập khẩu, các vi về tranh chấp và giải quyết tranh chấp trong kinh doanh xuất nhập khảt

Trần Quang Vũ (2020), Giáo trình thủ tục hải quan, Nxb Hải quan

Giáo trình cũng cấp các kiến thức về lý luận cũng như thực tiễn về thủ tục hải quan liên quan đến việc phân loại hàng hóa xuất nhập khâu, vấn đề xác định xuất xứ hàng hóa, các điều kiện thương mại quốc tế, vấn đề về thuế xuất nhập khẩu, nội dung và quy trình kiểm tra hàng hóa, quy trình và thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu; thủ tục hải quan điện tử

Tran Quyết, Minh Trường (2016), Giải pháp cho công tác quản lý cửa khẩu Báo Nhân dân Trong bài viết này, các tác giả đã tổng kết hoạt động của

Ủy ban Hợp tác quản lý cửa khẩu Việt Nam, trong đó rút ra một số vấn đề như: (1) Thành công: Ủy ban cửa khẩu đã tích cực phát huy tốt vai trò về hop tác cửa khâu, tham mưu giúp Bộ Quốc phòng và Chính phủ tô chức triển khai thực hiện có hiệu quả Hiệp định cửa khẩu; thúc đây nhanh tiến độ mở, nang

kéo dài thời gian thông quan cửa khâu; hệ thống cửa khẩu, lối mở trên tuyến Việt Nam - Trung Quốc đang từng bước được quy hoạch, đầu tư, xây

dựng; công tác cải cách thủ tục hành chính tại các cửa khẩu đã được các cơ

quan chức năng triển khai thực hiện đồng bộ, linh hoạt tạo sự thông thoáng,

thuận lợi cho hoạt động xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu (XNK) (2) Hạn

chế: Hiệp định cửa khẩu và văn bản nội luật chưa thống nhất và không phù

hợp hoạt động tại các cửa khâu phụ, lối mở đang diễn ra trên biên giới Trong

đó, Hiệp định cửa khâu quy định hai loại hình cửa khẩu (cửa khẩu quốc tế và

cửa khẩu song phương), nhưng văn bản nội luật (Nghị định của Chính phủ) quy định về quản lý cửa khâu biên giới đắt liền quy định thêm hình thức (cửa

phương biên giới công bố các cửa khẩu phụ, lối mở, điểm thông quan, điểm xuất hàng trên tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc mà chưa tuần tự thực hiện các bước mở mới, nâng cấp cửa khẩu theo hiệp định, luật và các văn bản

quy phạm pháp luật hiện hành, đã gây không ít khó khăn trong quản lý hàng hóa XNK qua biên gì

Nguyễn Châu Giang (2020), “Một số giải pháp tăng cường hoạt động

hoạt động xuất khẩu, Việt Nam cần (1) Xây dựng các chính sách hỗ trợ DN

nhằm đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu và triển khai, ứng dụng khoa học và công nghệ, đặc biệt là công nghệ cao, nhằm nhanh chóng chuyển sang phương thức sản xuất và phương thức quản trị tiên tiến; (2) Bộ Công Thương, phối hợp với các hiệp hội ngành hàng, các DN đánh giá hoạt động sản xuất,

khai

thông dòng lưu chuyển hàng hóa; có chiến lược tập trung vào một số hàng

xuất khẩu để tháo gỡ khó khăn trong hoạt động sản xuất, xuất kí

hóa xuất khu chính, (3) Triển khai các biện pháp nhằm chuyển dich cơ cấu

hàng hóa xuất khâu vào các sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao, chế biến

sâu, ứng dụng khoa học - công nghệ tiên tiến; nâng cao tỷ trọng sản xuất hàng

lây mạnh sản xuất các mặt hàng sản

hạ tầng

cơ sở (điện, nước, thông tin liên lạc, giao thông vận tải); phát triển dịch vụ

xuất khẩu từ nguyên liệu trong nước

xuất có tiềm năng tăng trưởng xuất khâu lớn; (4) Đây mạnh phát t

logistics, cải thiện các thủ tục hải quan tại các cửa khâu nhằm tạo điều kiện thông quan hàng hóa dễ dàng, chống gian lận thương mại

giá thực trạng hoạt động thương mại biên giới trong thời gian qua và nhận

định của một số chuyên gia kinh tế về kim ngạch xuất nhập khẩu, mua bán,

trao đổi hàng hóa giữa Việt Nam với các nước láng giềng trong tương lai, bài

viết đề xuất một số giải pháp, kiến nghị nhằm tiếp tục hoàn thiện chính

sách thương mại biên giới giữa Việt Nam và một số nước láng giềng

như Trung Quốc, Lào và Campuchia trong thời gian tới như (1) hoàn thiện

chính sách về thương nhân và cư dân biên giới; (2) hoàn thiện chính sách về

cửa khâu; (3) hoàn thiện chính sách về dịch vụ thanh toán tiền tệ; (4) hoàn

thiện chính sách về kho bãi kinh doanh, giao nhận, vận chuyển; (5) hoàn thiện chính sách về hạ tầng kỹ thuật và thủ tục hành chính; (6) hoàn thiện chính

sách về xúc tiến thương mại biên giới

Tom lại, mặc dù đến thời điểm hiện tại đã có rất nhiều các công trình

nghiên cứu về vấn đề tăng cường quản lý nhà nước đối với hoạt động xuất nhập khẩu, tuy nhiên chưa có công trình nào nghiên cứu cụ thể về vấn đề quản lý hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa tại các cửa khẩu quốc tế, trong đó

có Cửa khẩu quốc tế Densavan, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

Chính vì vậy, trong luận văn này, nội dung quản lý hoạt động xuất khẩu tại

Cửa khâu quốc tế Densavan sẽ được tác giả lựa chọn đẻ nghiên cứu

XUẤT KHẨU HÀNG HÓA TẠI CÁC CỬA KHẨU QUỐC TẾ

1.1 TÔNG QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ XUẤT KHẨU HÀNG

HOA TAI CAC CUA KHAU QUOC TE

1.1.1 Khái niệm cita khau va quan lý nhà nước về xuất khẩu hang

hóa tại cửa khẩu quốc tế

a Cửa khẩu, cửa khẩu quốc tế

- Cửa khẩu là cửa ngõ của một quốc gia mà nơi đó diễn ra các hoạt

động xuất - nhập cảnh qua lại biên giới quốc gia đối với người, phương tiện,

hàng hoá và các tài sản khác Việc qua lại biên giới của người, phương tiện,

hàng hóa đều chịu sự kiểm soát các giấy tờ, thủ tục liên quan của công an,

biên phòng, hải quan, kiểm dịch y tế

Có 3 loại cửa khẩu chính: (1) Cửa khâu đường bộ được đặt ở các điểm

nút giao thông trong nước thông với nước ngoài; (2) Cửa khẩu đường biển đặt

tại các cảng biển; (3) Cửa khẩu hàng không đặt tại các sân bay quốc tế trong

nước [2]

~ Cửa khẩu quốc tế là cửa ngõ để ra - vào một quốc gia, một vùng hay

một lãnh thỏ dành cho công dân của nước mình và công dân của một nước

khác bất kỳ được phép ra vào Tên gọi cửa khẩu quốc tế trong trường hợp này chỉ đúng khi đó là cảng hàng không (sân bay quốc tế) và cảng biển [2] Vì ở đây tính quốc tế được hiểu khi có sự xuất - nhập cảnh cho công dân của một nước thứ 3 bắt kỳ đến từ bên ngoài lãnh thổ và đi ra khỏi lãnh thổ đó

Cửa khẩu quốc tế đường bộ và đường sắt là cửa khẩu được dành cho công dân mang hộ chiếu của một nước thứ 3 khác được phép đi và đến với nhau Do vậy, trên đường bộ khi một cửa khẩu được gọi là cửa khâu quốc tế

là khi có sự xuất - nhập cảnh cho công dân của một nước thứ 3.

b Hãi quan, hải quan cửa khẩu và hải quan ngoài cửa khẩu

~ Hải quan là ngành có nhiệm vụ thực hiện kiểm tra, giám sát hàng hóa,

phương tiện vận tải; phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới; tô chức thực hiện pháp luật về thuế đối với

hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; thống kê hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo

quy định của Luật Hải quan và quy định khác của pháp luật có liên quan; kiến

nghị chủ trương, biện pháp quản lý nhà nước về hải quan đối với hoạt động

xuất khâu, nhập khâu, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh và chính sách thuế

với hàng hóa xuất khâu, nhập khẩu [9]

Địa bàn hoạt động hải quan bao gồm các khu vực cửa khẩu đường bộ,

ga đường sắt liên vận quốc tế, cảng biển quốc tế, các khu chế xuất, các khu công nghiệp, các cảng cạn (Dry Port)

Hải quan cửa khâu: Khi hoạt động hải quan được thực hiện tại cửa khẩu

ở biên giới quốc gia như: cửa khẩu đường bộ quốc tế, cửa khâu hàng không quốc tế, cửa khẩu đường biển quốc tế thì người ta gọi đó là “thủ tục hải

quan tại cửa khẩu”

~ Hải quan ngoài cửa khẩu: Khi hoạt động hải quan được thực hiện tại các địa điểm không phải là cửa khẩu ở biên giới quốc gia (cửa khẩu đường bộ

quốc tế, cửa khâu hàng không quốc tế, cửa khẩu đường biển quốc tế ) thì

người ta gọi đó là “thủ tục hải quan ngoài cửa khẩu”

e Xuất khẩu hàng hóa tại cửa khẩu

Xuất khâu là việc đưa hàng hóa và dịch vụ ra khỏi một nước sang các

quốc gia khác để bán nhằm thu được lợi nhuận Xuất khẩu là một bộ phận của

toàn cầu Nó phản ánh sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế của một

quốc gia Thông qua xuất khẩu các nước tham gia vào việc phân công lao

động quốc tế, góp phần chuyền dịch cơ cấu kinh tế và khẳng định vị thế của

quốc gia trên thương trường Xuất khâu tạo điều kiện cho các quốc gia khai

thác được tiềm năng và lợi thế của quốc gia mình, từ đó góp phần thúc đây

phát triển kinh tế xã hội [13]

Xuất khẩu được coi là hình thức thâm nhập thị trường nước ngoài ít rủi

ro và chỉ phí thấp nhất với những đặc điểm sau:

~ Xuất khẩu là hoạt động mua bán hàng hóa vượt qua biên giới của một

cơ hội có thể tiếp cận với các thị trường nước ngoài một cách dễ dàng hơn,

quy mô cũng như dung lượng của thị trường ngày càng được mở rộng [ I3]

- Hoạt động xuất khâu diễn ra trên mọi lĩnh vực, trong mọi điều kiện

của nền kinh tế từ xuất khẩu hàng tiêu dùng cho đến tư liệu sản xuất, máy

móc, hàng hóa, thiết bị công nghệ cao Tất cả các hoạt động này đều nhằm

mục tiêu đem lại lợi ích cho các quốc gia nói chung và các doanh nghiệp tham

gia nói riêng

~ Hoạt động xuất khâu diễn ra rất rộng về không gian và thời gian Nó

có thể diễn ra trong thời gian rất ngắn song cũng có thể kéo dài hàng năm, có

thể diễn ra trên phạm vi một quốc gia hay nhiều quốc gia khác nhau Trong

nền kinh tế mở, các doanh nghiệp đang đứng trước những cơ hội to lớn để có

thể đưa hàng hóa và dịch vụ của mình đi đến khắp các nơi trên thế giới Tuy

nhiên hoạt động xuất khâu cũng gặp phải những rào cản hết sức đáng kể đó là

các chủ thê tham gia hoạt động xuất khâu có sự khác nhau về ngôn ngữ, đặc

biệt là về phong tục tập quán và thể chế chính trị pháp luật cũng như mức độ

phát triển của mỗi quốc gia

- Hoạt động xuất khẩu chịu sự chi phối của luật pháp quốc gia, điều

ước quốc tế, tập quán quốc tế Vì vậy có thể thấy tính phức tạp của các hoạt

động xuất khâu trong kinh doanh quốc tế Ngoài các chủ thể là các bên xuất

và bên nhập thì xuất khâu còn có sự tham gia của hệ thống các ngân hàng, hệ

d Quản lý nhà nước về xuất khẩu hàng hóa tại cửa khẩu quốc tế

tất khâu là phương thức mà qua đó, Nhà nước

Quản lý nhà nước về

tác động có định hướng theo những điều kiện nhất định đối với các đối tượng,

(chủ thể và khách thể) tham gia vào việc xuất khâu nhằm đảm bảo cho sự vận

động của hang hóa xuất khẩu hướng đến các mục tiêu kinh tế - xã hội đã định

của Nhà nước

Quản lý nhà nước về xuất khẩu có thẻ được hiểu là quá trình Nhà nước

sử dụng các phương thức, các chính sách, công cụ, nguồn lực và các biện

pháp cần thiết khác để điều chính các chủ thể xuất khẩu tuân theo những định

hướng đã được Nhà nước hoạch định trong chiến lược phát triển kinh tế - xã

hội của quốc gia và phù hợp với các quy luật của nên kinh tế thị trường cũng như quá trình quốc tế hóa thương mại [13]

Quản lý nhà nước về xuất khẩu là một bộ phận hợp thành của quản lý

nhà nước về kinh tế, đó là sự tác động có hướng đích, có tô chức của hệ thống

cơ quan quản lý trên tầm vĩ mô về xuất khẩu các cấp đến hệ thống bị quản lý thông qua việc sử dụng các công cụ và chính sách quản lý nhằm đạt mục tiêu

đã đặt ra trong điều kiện môi trường xác định

Quản lý nhà nước về xuất khẩu bao giờ cũng là một quá trình thực hiện

và phối hợp bốn loại chức năng cơ bản hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm

soát của các cơ quan quản lý vĩ mô các cấp

Nhu vay quan lý nhà nước về xuất khẩu tại các cửa khâu quốc tế là

phương thức mà qua đó, Nhà nước thông qua công cụ hải quan để tác động có

định hướng đến các đối tượng (chủ thể và khách thê) tham gia vào

khẩu tại các cửa khâu quốc tế nhằm đảm bảo cho sự vận động của hàng hóa

uất khẩu tại các cửa khẩu quốc tế gồm các nội

dung chính như tuyên truyền, phổ biến các quy định, quy trình, thủ tục quản

lý hàng hóa xuất khâu tại cửa khẩu của nhà nước; tô chức bộ máy quản lý nhà nước đối với xuất khẩu hàng hóa tại các cửa khẩu; thực hiện các quy trình, thủ

tục pháp lý đối với hàng hóa xuất khẩu tại cửa khẩu; kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định của nhà nước trong quản lý xuất khâu hàng hóa tại cửa khâu; và giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong quản lý xuất khâu

hàng hóa tại các cửa khẩu

1.1.2 Đặc điểm quản lý nhà nước về xuất khẩu tại cửa khẩu

Quản lý nhà nước về XK là nền kinh tế quốc dân (hoặc quản lý nhà

nước về kinh tế) là sự tác động có tô chức và bằng pháp quyền của nhà nước

lên nền kinh tế quốc dân nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực kinh tế

trong và nước ngoài, các cơ hội có thẻ có, để đạt được các mục tiêu phát triển

kinh tế đất nước đã đặt ra, trong điều kiện hội nhập và mở rộng giao lưu quốc

tế Quản lý nhà nước về kinh tế là nội dung cốt lõi của quản lý các hoạt động

xã hội liên quan đến kinh tế nói chung và nó phải gắn chặt với quản lý khác

của xã hội [14] Quản lý nhà nước về kinh tế được thể hiện thông qua các chức năng kinh tế và quản lý kinh tế của nhà nước

Nha nước quản lý nền kinh tế bằng pháp luật, tăng cường pháp chị

vững trật tự, kỷ cương, kiên quyết đấu tranh chống tham những là yêu cầu

luôn đòi hỏi đôi với nhà nước

Nha nước sử dụng tốt các công cụ quản lý kinh tế đó là: 1 Pháp luật; 2

Kế hoạch, Chương trình, Quy hoạch phát triển kinh tế; 3 Các chính sách kinh tế; 4 Bộ máy hành chính và đội ngũ cán bộ công chức nhà nước; 5 Tài sản của nhà nước; 6 Các công cụ chuyên chính khác như quân đội, công an, các

phương tiện truyền thông, các tài sản văn hóa v.v nhằm thực hiện

chức năng quản lý kinh tế vĩ mô

1.1.3 Nguyên tắc quản lý nhà nước về xuất khẫu hàng hóa tại các

cửa khẩu

- Hàng hóa, phương tiện vận tải qua cửa khẩu phải được làm thủ tục hải

quan, chịu sự kiểm tra, giám sát hải quan; vận chuyển đúng tuyến đường, đúng thời gian qua cửa khâu hoặc các địa điểm khác theo quy định của pháp

luật

- Kiểm tra, giám sát hải quan được thực hiện trên cơ sở áp dụng

quản lý rủi ro nhằm bảo đảm hiệu quả, hiệu lực quản lý nhà nước về hải quan

- Việc bố trí nhân lực, thời gian làm việc phải đáp ứng yêu cầu hoạt

động xuất khẩu, nhập khâu, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh.

1.1.4 Vai trò của quản lý nhà nước về xuất khẩu tại cửa khẩu

- Dam bảo độc lập chú quyên về kinh tế

Có thể coi cơ sở khách quan và sâu xa của vai trò quản lý về xuất khẩu hàng hóa tại các cửa khẩu bắt đầu từ yêu cầu đảm bảo độc lập chủ quyền cho quốc gia do mọi hoạt động của nền kinh tế đều phải đảm bảo duy trì và phát

triển nền độc lập chủ uyễn cho quốc gia, trong đó có độc lập về kinh tế

- Chống gian lận thương mại, buôn lậu, trồn thuế

Chống gian lận thương mại, buôn lậu, trốn thuế (gọi chung là rủi ro) là

nhiệm vụ quan trọng của hải quan Quản lý rủi ro trong hoạt động nghiệp vụ

hải quan bao gồm việc thu thập, xử lý thông tin hải quan; xây dựng tiêu chí và

tổ chức đánh giá việc tuân thủ pháp luật của người khai hải quan, phân loại mức độ rủi ro; tổ chức thực hiện các biện pháp quản lý hải quan phủ hợp Hải

quan áp dụng quản lý rủi ro để quyết định việc kiểm tra, giám sát hải quan đối

với hàng hóa, phương tiện vận tải; hỗ trợ hoạt động phòng, chống buôn lậu và

vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới

- Tao môi trường thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu phát triển

Việc thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước tại các cửa khẩu giúp các cơ

quan nhà nước phát hiện thực trạng phức tạp của doanh nghiệp để bổ sung,

sửa đổi nhanh các thủ tục hành chính, đảm bảo tính đơn giản, gọn nhệ, công

khai, minh bạch [16] Thủ tục hành chính phải được thể chế hóa để nghiêm

minh, tránh tùy tiện trong thực việc thực thi, trước mặt cần tập trung cải cách

thủ tục, giấy tờ đăng ký kinh doanh, thủ tục xuất khẩu, thủ tục vay vốn tín

dụng Đây mạnh cải cách hành chính việc xuất khẩu và đầu tư xóa bỏ các thủ tục rườm rà, tạo môi trường thuận lợi và thông thoáng cho việc này theo

hướng thị trường, phù hợp với các cam kết của WTO nhưng vẫn giữ được sự

lành mạnh cho nên kinh tế, đảm bảo lợi ích quốc gia

~ Định hướng cho hoạt động phát triển xuất khẩu

Quan điểm nhà nước phải can thiệp vào nền kinh tế thông qua các công

cụ của mình nhằm khắc phục những mặt trái của kinh tế thị trường đã được

khẳng định Việc xuất khâu phải gắn liền với thị trường trong và ngoài nước

càng đòi hỏi phải có sự định hướng của nhà nước Định hướng của nhà nước

bảo đảm cho nền kinh tế tham gia hội nhập vào nền kinh tế thế

- Điều tiết hoạt động xuất khẩu trong nền kinh tế

Điều tiết và can thiệp vào hoạt động xuất khâu là cần thiết bảo đảm cho

hoạt động xuất khâu theo định hướng được đặt ra đồng thời đảm bảo cân đối

với thị trường trong nước Nhà nước thực hiện điều tiết và can thiệp tại cửa khẩu bằng nhiều hình thức khác nhau trong đó các biện pháp hành chính và kinh tế đóng vai trò then chốt Tùy theo điều kiện của nền kinh tế mà cách

thức điều tiết và can thiệp có sự khác nhau về cách thức tiến hành, liều lượng

và cường độ

1.2 NOI DUNG CUA QUAN LY NHA NUOC VE XUAT KHAU HANG HOA TAI CUA KHAU QUOC TE

1.2.1 Tuyên truyền, phổ biến các quy định, quy trình, thủ tục quản

lý hàng hóa xuất khẩu tại cửa khẩu của nhà nước

Tuyên truyền, phổ biến các quy định, quy trình, thủ tục quản lý hàng

hóa xuất khẩu của nhà nước tại cửa khâu là việc các cơ quan quản lý cửa khẩu

chủ động sử dụng các công cụ, phương tiện truyền thông khác nhau để

chuyển tải các thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời đến các đối tượng phù

hợp với mục đích làm cho các chủ thể được tuyên truyền nắm vững các quy

định, hiểu rõ các quy trình cần phải thực hiện của nước sở tại khi tham gia

vào xuất khẩu hàng hóa tại các cửa khẩu

Công tác tuyên truyền, phổ quy định, quy trình, thủ tục về quản lý

hàng hóa xuất khẩu của nhà nước tại cửa khẩu có các nhiệm vụ trọng tâm đó

la day mạnh tuyên truyền, phô biến nội dung của Luật Hải quan, Luật Thương

mại, Luật Tài chính; các chỉ thị, quyết định, quy định của chính phủ, các quy

định, quy trình của ngành hải quan về thủ tục xuất khẩu hàng hóa tại các cửa

khẩu cho các khách hàng cũng như cho toàn bộ cán bộ, nhân viên trong bộ

máy các cơ quan chuyên môn thuộc cửa khẩu quốc tế để mọi người hiểu

đúng, làm đúng [14]

Ngoài ra, mục tiêu của tuyên truyền, phổ biến không dừng lại ở việc

biết, hiểu để thực hiện, mà còn phải tạo ra hành động tích cực nhằm nâng cao

ý thức chủ động trong thực thi pháp luật Tuyên truyền, phổ biến không chi

lôi kéo cá nhân ra khỏi cách tư duy lệch lạc dẫn đến hành động sai trái, mà

còn làm cho các chủ thể đó tin vào suy nghĩ mới và đưa đến hành động chủ

động tuân thủ các quy định của pháp luật, của ngành hải quan

Một số hình thức tuyên truyền thường được sử dụng đó là:

~ Tổ chức hội nghị, hội thảo chuyên đề, diễn đàn thảo luận, tập huần,

nhằm quán triệt, hướng dẫn các quy định, quy trình, thủ tục quản lý hàng hóa

xuất khâu của nhà nước tại cửa khâu cho các cá nhân, don vi và tô chức có

- Số lượng các cá nhân, tổ chức nắm vững pháp luật, thủ tục/Tổng số các chủ thê tham gia xuất khẩu hàng hóa qua cửa khẩu hằng năm

xuất khẩu

1.2.2 Công tác tổ chức bộ máy quản lý nhà nước đối

hàng hóa tại các cửa khẩu

Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước đối với xuất nhập khẩu hàng hóa là

việc phải có lựa chọn một cơ quan nhận nhiệm vụ chính thức chủ trì thuc thi

và một số cơ quan khác tham gia Do mỗi chiến lược có liên quan tới nhiều

ngành nhiều cấp nên khi thực hiện, cần xác định trách nhiệm cụ thể của mỗi

Tắt cả các đơn vị trên đều thực hiện theo chỉ đạo của Ban quản lý Cửa

khẩu cung như phối hợp với nhau trong việc kiểm tra các thủ tục giấy tờ đối

với người, phương tiện và hàng hóa quá cảnh theo vai trò, chức năng và nhiệm vụ của mình

Các cơ quan chủ trì thực hiện phải có các điều kiện sau:

- Hoạt động dưới sự chỉ đạo và tuân thủ chính trị, pháp luật của nước sớ

tại

- Đáp ứng đủ số lượng và chất lượng các cán bộ.

~ Được quản lý tập trung và phân bồ ngân sách

~ Có trình độ chuyên môn nghiệp vụ

Việc tổ chức bộ máy quản lý nhà nước đối với xuất nhập khẩu hàng

hóa cần chú trọng đến việc lựa chọn, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ thực thi chiến

lược bởi đội ngũ này càng có trình độ chuyên môn nghiệp vụ, thái độ đúng

đắn, các chiến lược quản lý nhà nước đối với xuất nhập khâu hàng hóa tại các

cửa khẩu càng hoạt động có hiệu quả và đạt được các mục tiêu đã đề ra Cán

bộ quản lý nhà nước đối với xuất nhập khẩu hàng hóa là những người trực

tiếp tham gia hoạt động triển khai chiến lược và thực thi các giải pháp chiến

lược nên phải nắm chắc nội dung chiến lược, hiểu biết thực tế đề triển khai,

điều chỉnh; từ đó sẽ có những tham mưu để

bảo hiệu quả nhất

iều chinh các chiến lược, đảm

Trong tổ chức bộ máy quản lý nhà nước đối với xuất nhập khẩu hàng, hóa, con người là yếu tố tham gia chính, có vai trò quyết định trong việc tô chức các chiến lược quản lý Dù chiến lược có tốt đến mây nhưng đội ngũ con

người không có đủ năng lực, trình độ, thái độ đúng đắn và không đủ số lượng,

việc thực thi các chiến lược cũng không có hiệu quả Do đó, việc thiết lập hệ thống tổ chức quản lý đóng vai trò vô cùng quan trọng Các cửa khẩu, cụ thể

là các bộ phận tham gia cần có những chiến lược đào tạo, bồi dưỡng nguồn

nhân lực này để đảm bảo nguồn nhân lực đủ về số lượng, tốt về chất lượng,

đảm bảo thực hiện tốt nhất các nhiệm vụ được giao

1.2.3 Thực hiện các quy trình, thủ tục pháp lý đối với hàng hóa xuất khẩu tại cửa khẩu

Các cửa khâu chỉ là cơ quan thực thi, không phải là cơ quan xây dựng

pháp luật, do đó ngoài nhiệm vụ truyên truyền và phô biến pháp luật, phổ biến quy định, quy trình và thủ tục pháp lý về xuất khẩu hàng hóa, các cơ quan quản lý nhà nước tại cửa khâu còn phải triển khai thực hiện tất cả mọi quy định này đối với hàng hóa xuất khẩu tại cửa khâu Nội dung nay tai hai quan cửa khẩu thường bao gồm:

a Thực hiện phân loại hàng hóa

Phân loại hàng hóa để xác định mã số hàng hóa làm cơ sở tính thuế và

thực hiện chính sách quản lý hàng hóa Khi phân loại hàng hóa phải căn cứ hồ

sơ hải quan, tải liệu kỹ thuật và các thông tin khác có liên quan đến hàng hóa

xuất khâu, nhập khẩu đẻ xác định tên gọi, mã số của hàng hóa theo Danh mục

hàng hóa xuất khâu, nhập khẩu của nước sở tại

Tùy từng quốc gia mà quy trình phân loại hàng hóa xuất khẩu được quy

định khác nhau Do đó, nếu xuất khâu hàng hóa tại quốc gia nào, sẽ áp dụng

theo quy trình phân loại hàng hóa xuất khâu của quốc gia đó

b Thực hiện xác định xuất xứ hàng hóa

Xuất xứ hàng hóa là một thuật ngữ kinh tế chỉ về nguồn gốc quốc gia

hoặc vùng lãnh thô nơi sản xuất ra toàn bộ hàng hóa, nơi thực hiện công đoạn

gia công cuối cùng đối với hàng hóa (trong trường hợp có nhiều quốc gia

tham gia sản xuất) [14]

Dựa vào xuất xứ hàng hóa, các cửa khẩu sẽ xác định được sản phẩm

nhập khâu được hưởng ưu đãi về thuế suất hay không Đối với chính sách

thương mại của một quốc gia và thỏa thuận thương mại khu vực đôi khi có sự

phân biệt để áp dụng chính sách ưu đãi về thuế Cụ thẻ, việc áp dụng các mức

thuế khác nhau như thuế ưu đãi, thuế bình thường hay thuế trả đũa Bên cạnh

đó, việc xác định xuất xứ hàng hóa còn liên quan đến thủ tục hải quan được

xử lý nhanh hay chậm như:

~ Nếu sản phẩm được xuất xứ đến từ các nhóm trong nước thì thủ tục

Xác định trước mã số, xuất xứ, trị giá hải quan là việc cơ quan hải quan

xác định mã số, xuất xứ, trị giá hải quan của hàng hóa trước khi làm thủ tục

- Hàng hóa lần đầu xuất khẩu, nhập khẩu hoặc có thay đổi lớn, bất

thường so với trị giá hải quan mà người khai hải quan đang thực hiện

4L Thực hiện khai báo hãi quan

Khai báo thủ tục hải quan là những thủ tục cần thiết tại cửa khẩu, cảng

biển, cảng hàng không cần thiết để cho phép hàng hóa, phương tiện vận tải

được phép nhập khâu/nhập cảnh hoặc xuất khâu/xuất cảnh ra khỏi biên giới quốc gia

Mục đích của khai báo hải quan đó là:

- Đề Nhà nước tính và thu thuế Đây là mục đích rất quan trọng trả lời tại sao chúng ta lại phải tốn quá nhiều thời gian, công sức của bao nhiêu người để giải quyết công việc này

~ Để quản lý hàng hóa, đảm bảo hàng hóa ra/vào lãnh thổ không thuộc danh mục cấm Danh mục cắm này tùy vào quy định của từng quốc gia

'Việc khai báo hải quan sẽ thường gồm những quy trình sau:

~ Chuẩn bị khai chứng từ hải quan

- Nộp tờ khai hải quan

~ Thực hiện nộp thuế cho nhà nước

e Xác định mức thuế, thời điểm tính thuế, thời hạn nộp thuế đối với

hàng hóa xuất khẩu

Thời điểm tính thuế, thời hạn nộp thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu được thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế Thông thường,

thời điểm xác định mức thuế, thời tính thuế, thời hạn nộp thuế đối với hàng hóa xuất khâu chính là thời điểm đăng ký tờ khai hải quan

Đối với hàng hóa xuất khâu thuộc đối tượng không chịu thuế, miễn

thuế xuất khẩu hoặc đối tượng áp dụng thuế suất, mức thuế tuyệt đối trong

hạn ngạch thuế quan nhưng được thay đổi về đối tượng không chịu thuế, miễn

thuế, áp dụng thuế suất, mức thuế tuyệt đối trong hạn ngạch thuế quan theo

quy định của pháp luật, thời điểm tính thuế là thời điểm đăng ký tờ khai hải quan mới [14]

Hàng hóa xuất khâu thuộc đối tượng chịu thuế phải nộp thuế trước khi

thông quan hoặc giải phóng hàng hóa, trừ trường hợp người nộp thuế được áp dụng chế độ ưu tiên theo quy định của Luật hải quan được thực hiện nộp thuế cho các tờ khai hải quan đã thông quan hoặc giải phóng hàng hóa trong tháng, chậm nhất vào ngày thứ 10 của tháng kế tiếp Quá thời hạn này mà người nộp

thuế chưa nộp thuế, phải nộp đủ số tiền nợ thuế và tiền chậm nộp theo quy

định của Luật quản lý thuế

Trường hợp được tô chức tín dụng bảo lãnh số thuế phải nộp, được

thông quan hoặc giải phóng hàng hóa nhưng phải nộp tiền chậm nộp theo quy

định của Luật quản lý thuế kể từ ngày được thông quan hoặc giải phóng hàng

hóa đến ngày nộp thuế, thời hạn bảo lãnh tối đa là 30 ngày, kể từ ngày đăng

ký tờ khai hải quan

Trường hợp đã được tô chức tín dụng bảo lãnh nhưng hết thời hạn bảo

lãnh mà người nộp thuế chưa nộp thuế và tiền chậm nộp, tổ chức bảo lãnh có

trách nhiệm nộp đủ thuế và tiền chậm nộp thay cho người nộp thuế

# Thực hiện giải phóng hàng hóa

Giải phóng hàng hóa là việc cơ quan hải quan cho phép xuất khẩu

hàng hóa (nhưng chưa phải thông quan) khi đáp ứng đủ điều kiện khác nhau

Các điều kiện này sẽ khác nhau tùy quy định của chính phủ từng nước Do đó,

khi thực hiện giải phóng hàng hóa tại quốc gia nào, sẽ áp dụng các quy định

giải phóng hàng hóa của quốc gia đó

ø Thực hiện thông quan hàng hóa

Thông quan hàng hóa là việc cơ quan hải quan cho phép hàng hóa đi

qua cửa khẩu dé sang nước khác sau khi đã hoàn thành tất cả các thủ tục tại hải quan cửa khẩu Ngoài ra, hàng hóa được thông quan còn bao gồm các

trường hợp sau:

- Trường hợp người khai hải quan đã hoàn thành thủ tục hải quan nhưng chưa nộp, nộp chưa đủ số thuế phải nộp trong thời hạn quy định thì

hàng hóa được thông quan khi được tổ chức tín dụng bảo lãnh về số tiền thuế

phải nộp hoặc được áp dụng thời hạn nộp thuế theo quy định của pháp luật về

thuế [16]

- Trường hợp chủ hàng hóa bị xử phạt vi phạm hành chính về hải quan

bằng hình thức phạt tiền và hàng hóa đó được phép xuất khẩu thì hàng hóa có thể được thông quan nếu đã nộp phạt hoặc được tô chức tín dụng bảo lãnh về

số tiền phải nộp để thực hiện quyết định xử phạt của cơ quan hải quan hoặc cơ quan nhà nước có thầm quyền

~ Đối với hàng hóa phải kiểm tra, phân tích, giám định đề xác định có

đủ điều kiện được xuất khâu, cơ quan hải quan chỉ thực hiện thông quan hàng

hóa sau khi xác định hàng hóa được xuất khẩu, nhập khâu trên cơ sở kết luận

kiểm tra, phân tích, giám định hoặc thông báo miễn kiểm tra của cơ quan kiểm tra chuyên ngành theo quy định của pháp luật

~ Hàng hóa phục vụ yêu cầu khẩn cấp; hàng hóa chuyên dùng phục vụ

an ninh, quốc phòng; túi ngoại giao, túi lãnh sự, hành lý của cơ quan, tổ chức,

cá nhân được hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ được thông quan theo quy định

'Việc thông quan hàng hóa có thể có các quy trình khác nhau cho các lô

hàng đã hoàn thành thủ tục hải quan tại chi cục hải quan ngoài cửa khẩu, hoặc

các lô hàng đăng ký tờ khai hải quan tại chỉ cục hải quan ngoài cửa khẩu

nhưng việc kiểm tra thực tế do hải quan cửa khẩu thực hiện

Tiêu chí đánh giá

- Số lượng lô hàng được xác định đúng mã số, xuất xứ, trị giá hải

quan/Tổng số lô hàng xuất khâu;

- Số lượng lô hàng được thông quan đúng hạn/Tổng số lô hàng xuất

khẩu

1.2.4 Công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định của

nhà nước trong quản lý xuất khẫu hàng hóa tại cửa khẩu

Công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định của

nhà nước trong quản lý xuất khẩu hàng hóa tại cửa khẩu là nhằm đảm bảo

tuân thủ các quy định về xuất khâu.

a Kiém tra hai quan

Căn cứ kết quả phân tích, đánh giá rủi ro và các thông tin có liên quan

đến hàng hóa, thủ trưởng cơ quan hải quan nơi xử lý hồ sơ hải quan quyết

định kiểm tra hồ sơ hải quan, kiểm tra thực tế hàng hóa

- Kiểm tra hô sơ hải quan

Kiểm tra hải quan là bước không thể thiếu sau khi đã tiến hành nhiều bước ở trên Việc kiểm tra hồ sơ hải quan được thực hiện theo quy định của

Luật Hải quan Việc kiểm tra hải quan để xác định xem hồ sơ có chính xác,

đầy đủ không, nội dung khai hải quan có phù hợp với chứng từ có liên quan

không, có tuân thủ các chính sách quản lý hàng hóa, thuế không Sau khi kiểm tra, nếu phát hiện hồ sơ không tuân thủ một trong những nội dung trên, hồ sơ

sẽ bị trả về yêu cầu bổ sung đề được thông quan

~ Kiểm tra thực tế hàng hóa

Ngoài một số loại hàng hóa được miễn được miễn kiểm tra thực

thường là các loại hàng hóa như:

+ Hàng hóa phục vụ yêu cầu khẩn cấp

+ Hàng hóa chuyên dùng phục vụ quốc phòng, an ninh

+ Hàng hóa thuộc trường hợp đặc biệt khác theo quyết định của Chính phủ các nước

Tắt cả các hàng hóa còn lại (kể cả hàng hóa có quy định miễn kiểm tra

mà phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật) đều được kiểm tra thực tế trên cơ

sở áp dụng quản lý rủi ro Thông thường, hàng hóa là động vật, thực vật sống, khó bảo quản, hàng hóa đặc biệt khác được ưu tiên kiểm tra trước [16]

- Kiểm tra thực tế hàng hóa trong trường hợp vắng mặt người khai hải

quan

+ Việc kiểm tra thực tế hàng hóa vắng mặt người khai hải quan do thủ

trưởng cơ quan hải quan nơi lưu giữ hàng hóa quyết định và chịu trách nhiệm trong các trường hợp sau đây:

( Để bảo vệ an ninh;

(ii) Để bảo vệ vệ sinh, môi trường;

(iii) C6 dấu hiệu vi phạm pháp luật;

(iv) Qua thoi hạn 30 ngày kể từ ngày hàng hóa nhập khâu đến cửa

khẩu mà người khai hải quan không đến làm thủ tục hải quan;

(v) Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật

+ Việc kiểm tra thực tế hàng hóa vắng mặt người khai hải quan được

tiến hành dưới các hình thức:

(0) Kiểm tra không xâm nhập qua máy soi;

(ii) Kiểm tra bằng thiết bị kỹ thuật, các biện pháp nghiệp vụ khác của

cơ quan hải quan;

(ii) Mở hàng hóa để kiểm tra trực tiếp với sự chứng kiến của đại diện

cơ quan nhà nước tại khu vực cửa khẩu, đại diện doanh nghiệp vận tải, doanh

nghiệp kinh doanh cảng, kho, bãi

- Kiểm tra hàng hóa, phương tiện vận tải trong địa bàn hoạt động hải quan

+ Trong phạm vi địa bàn hoạt động hải quan cửa khẩu, cơ quan hải

b, Giám sát hải quan

Giám sát hải quan là biện pháp nghiệp vụ do cơ quan hải quan áp dụng

để bảo đảm sự nguyên trạng của hàng hóa, sự tuân thủ quy định của pháp luật

trong việc bảo quản, lưu giữ, xếp dỡ, vận chuyên, sử dụng hàng hóa, xuất

cảnh, nhập cảnh, quá cảnh phương tiện vận tải đang thuộc đối tượng quản lý hải quan

Theo Giáo trình Hải quan cơ bản, NXB Tài chính, Giám sát hải quan

được tiến hành thường xuyên và là nhiệm vụ quan trọng đề thực hiện tốt các

nhiệm vụ quan trọng đẻ thực hiện tốt các nhiệm vụ khác của hải quan [14] Vì

thế, giám sát hải quan phải đạt được các mục tiêu như sau:

~ Giám sát theo đõi đảm bảo tính nguyên trạng của hàng hóa xuất khẩu,

nhập khẩu, quá cảnh, phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh; và

phối hợp với đơn vị có liên quan để nắm bắt, quản lí đảm bảo tắt cả các hàng,

hóa tham gia hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, phương tiện vận tải

xuất cảnh nhập cảnh, quá cảnh đều phải tuân thủ những quy định của pháp

luật hải quan

~ Giám sát hải quan nhằm ngăn ngừa, phát hiện để xử lí những hành vi

vi phạm pháp luật, che giấu, tàng trữ hàng hóa, phương tiện, hoạt động buôn

lậu, gian lận thương mại và các hành vi vi phạm pháp luật liên quan khác;

- Giám sát có hiệu quả là tiền đề cho việc thực hiện thủ tục hải quan,

kiểm tra hải quan, tính thuế và các vấn đề khác được thực hiện theo đúng qui

định, đúng đối tượng;

~ Hoạt động giám sát phải tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động xuất nhập

khẩu nhưng vẫn bảo đảm chức năng quản lí nhà nước về hải quan

Cũng theo Giáo trình Hải quan cơ bản, NXB Tài chính, hoạt động giám sát hải quan dựa trên các nguyên tắc cơ bản sau đây [14]:

- Phải được thực hiện trong suốt thời gian từ khi hàng hóa xuất khâu,

nhập khẩu, phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh được đặt trong

địa bàn hoạt động của Hải quan cho đến khi hàng hóa, phương tiện vận tải

được thông quan;

~ Phải được tiến hành bình đẳng Tất cả các hàng hóa hóa xuất khẩu,

nhập khẩu, quá cảnh, phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh

không phân biệt xuất xứ, quốc tịch khi đặt trong địa bàn hoạt động của Hải

quan đều phải chịu sự kiểm tra, giảm sát của Hải quan;

- Phải được tiến hành một cách công khai, minh bạch Thực hiện

nguyên tắc này, cơ quan hải quan phải công khai các văn bản quy phạm pháp

luật trên các phương tiện thông tin đại chúng, các quy định quyết định liên quan đến hoạt động giám sát của Hải quan, tuyên truyền giới thiệu, tư vấn, hỗ

trợ, giải đáp và giải quyết khiếu nại liên quan đến hoạt động giám sát hải

quan;

~ Các qui định liên quan đến hoạt động giám sát phải đảm bảo tính nhất

quán, hợp pháp và theo hướng phù hợp với xu hướng hiện đại hóa hải quan;

~ Phải tạo thuận lợi cho hoạt động giao lưu thương mại quốc tế và đảm

bảo mục đích thực hiện các chức năng quản lí của cơ quan Hải quan

“Tiêu chí đánh giá

- Số lượng bộ hồ sơ hải quan bị kiểm tra và tỷ lệ vi phạm hàng năm;

~ Số lượng lô hàng bị kiểm tra và tỷ lệ lô hàng có vi phạm hằng năm 1.2.5 Công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong

quản lý xuất khẩu hàng hóa tại các cửa khẩu

a Giải quyết khiếu nại, tố cáo

Công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo trong quản lý xuất khâu hàng hóa

tại các cửa khẩu nhằm đảm bảo công tác xuất khâu hàng hóa được thực hiện

nghiêm túc, khách quan, qua đó các cơ quan quản lý kịp thời phát hiện và xử

lý các vi phạm trong quá trình xuất khẩu hàng hóa

Các khiếu nại, tố cáo trong quản lý xuất khâu hàng hóa tại các cửa khẩu

phải được giải quyết kịp thời để có các biện pháp khắc phục sao cho thỏa

đáng.

Tùy từng vi phạm mà thâm quyền xử lý khác nhau Tại các cửa khẩu, cục trưởng hải quan và chỉ cục trưởng hải quan có quyền xử lý các vi phạm trong quản lý xuất khẩu hàng hóa tại các cửa khẩu

b Xử lý hành vi vi phạm trong xuất khẩu hàng hóa tại cửa khẩu

Sau khi

m tra, giám sát các hàng hóa xuất khẩu tại Cửa khẩu, các

hành vi vi phạm sẽ bị xử lý theo đúng quy định của pháp luật Tùy theo mức

1.3 NHAN TO ANH HUONG DEN CONG TAC QUAN LY NHA

NUOC VE XUAT KHAU TAI CUA KHAU

biên giới và khu vực cửa khẩu Vì điều này ảnh hưởng đến chủng loại, quy

mô hàng xuất khâu cũng như các điều kiện vận chuyển, giao nhận, lưu trữ

hàng hóa xuất khâu tại cửa khẩu, do đó ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà

nước về xuất khâu hàng hóa tại các cửa khẩu

1.3.2 Đặc điểm xã hội

Đặc điểm xã hội là yếu tố cơ bản điều chỉnh hành vi và tác động sâu

sắc kết quả hành động của con người trong đó có hoạt động sản xuất kinh

doanh, do đó ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước Khi trình độ phát triển xã hội cao, người dân nói chung và các chủ thể xuất khâu nói riêng có ý

thức tuân thủ pháp luật cao, có năng lực tự tìm hiểu và thành thạo các thủ tục

pháp lý liên quan đến xuất khẩu thì công tác quản lý xuất khâu hàng hóa tại cửa khẩu sẽ thuận tiện hơn Ngược lại, công tác quản lý sẽ phức tạp và khó

khăn hơn

1.3.3 Đặc điểm kinh tế

Xuất khâu là một bộ phận cấu thành của nền kinh tế, vì vậy nó bị nền

kinh tế chỉ phối, trong đó thị trường với “hàn thử biểu” cung — cầu đóng vai

trò quan trọng nhất, tác động đến quá trình xuất khẩu Điều này sẽ có ảnh hưởng tác động đến quy mô, tính chất của dòng hàng hóa xuất khẩu qua cửa khẩu, do đó nó ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước về xuất khẩu hang

hóa tại các cửa khẩu

1.4 KINH NGHIỆM QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐÓI VỚI XUẤT KHẨU HANG HOA TAI CAC CU'A KHAU QUOC TE

1.4.1 Kinh nghiệm của cửa khẩu NoongKhai (Lào)

Trong mấy năm gần đây, hoạt động xuất khẩu của cửa khẩu

'NoongKhai đã không ngừng phát triển, đóng góp ngày càng tích cực vào phát

triển kinh tế - xã hội của tỉnh Năm 2019, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt 7.590

triệu USD; trong chiến lược xuất nhập khâu của tỉnh mục tiêu phấn đấu đến năm 2025 tăng trưởng xuất khẩu hàng hóa bình quân tăng 3-Š%/năm và tiến tới cân bằng cán cân thương mại vào sau năm 2025, v.v

Cửa khâu NoongKhai đã thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp Đó là phát

triển sản xuất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế; phát triển thị trường, xúc tiến

thương mại; hoàn thiện chính sách thương mại, tài chính, tín dụng và đầu tư

phát triển sản xuất hàng hóa xuất khẩu; đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, dịch

vụ phục vụ xuất nhập khẩu hàng hóa và đẩy nhanh xã hội hóa dịch vụ