Giáo trình Quản lý giáo dục đại học quân sự: Phần 2

Phần 2 của giáo trình Quản lý giáo dục đại học quân sự tiếp tục trình bày những nội dung về: quản lý nguồn nhân lực giáo dục đại học quân sự; quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục đại học quân sự; chất lượng và quản lý chất lượng giáo dục đại học quân sự; người cán bộ quản lý ở đại học quân sự;... Mời các bạn cùng tham khảo!

Chương 6 QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC GIÁO DỤC ĐẠI HỌC QUÂN SỰ

I NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC GIÁO DỤC ĐẠI HỌC QUÂN SỰ

1 Khái niệm quản lý nguồn nhân lực giáo dục

Quản lý nguồn nhân lực giáo dục đại học quân sự là quá trình xây dựng kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, điều khiển và kiểm tra hoạt động của các lực lượng giáo dục và quản lý giáo dục với tư cách là các thành viên trong

hệ thống quản lý giáo dục của nhà trường nhằm thực hiện tốt các mục tiêu

đã xác định

Nguồn nhân lực giáo dục đại học quân sự là một lực lượng đông đảo bao gồm nhiều bộ phận Trong đó, đội ngũ giảng viên, học viên và cán bộ làm công tác quản lý giáo dục là lực lượng nòng cốt Tuy với chức năng, nhiệm vụ

và tính chất hoạt động khác nhau, song giữa các lực lượng này có mối quan

hệ mật thiết tác động qua lại lẫn nhau và luôn biến động thay đổi Do vậy, quản lý nguồn nhân lực giáo dục đại học quân sự là một quá trình vận động, phát triển không ngừng

Chủ thể quản lý nguồn nhân lực giáo dục đại học quân sự là các cá nhân, tập thể, nhóm được trao quyền hạn, nhiệm vụ tác động đến khách thể quản lý

Khách thể quản lý là các cá nhân, tập thể, nhóm chịu sự tác động của chủ thể quản lý

Giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý có mối quan hệ thống nhất, biện chứng hướng tới việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu của quá trình quản lý

Quản lý nguồn nhân lực giáo dục đại học quân sự thực chất là quản lý hoạt động của giảng viên, học viên, cán bộ làm công tác quản lý giáo dục và các tổ chức sư phạm trong việc thực hiện nội dung, chương trình, kế hoạch giáo dục và đào tạo

Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các nguồn nhân lực giáo dục ở đại học quân sự được xác định trong các văn bản có tính pháp chế của nhà nước

và quân đội về giáo dục như: Luật Giáo dục; Điều lệ Công tác nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam; Điều lệnh quản lý bộ đội Đây là những quy định tạo điều kiện rất thuận lợi cho công tác quản lý nguồn nhân lực giáo dục đại học quân sự

2 Đặc trưng cơ bản của quản lý nguồn nhân lực giáo dục đại học quân sự

a Quan hệ quản lý nguồn nhân lực giáo dục ở đại học quân sự chủ yếu

là các mối quan hệ giữa nhân cách với nhân cách

Đây là đặc trưng nổi bật về tính chất xã hội trong quản lý các nguồn lực giáo dục Nó nói lên tính tích cực năng động và tính phong phú, đa dạng trong

hệ thống quản lý nguồn nhân lực giáo dục ở đại học quân sự

Trong hệ quản lý nguồn nhân lực giáo dục ở đại học quân sự mỗi một nhân cách vừa là chủ thể quản lý tác động lên khách thể quản lý, đồng thời lại vừa là khách thể quản lý chịu sự tác động của các chủ thể quản lý khác

Quan hệ quản lý nguồn nhân lực giáo dục ở đại học quân sự có các tính chất sau:

- Quan hệ chỉ huy, lãnh đạo - phục tùng

- Quan hệ hợp tác, phối hợp

- Quan hệ xã hội đan xen

Các quan hệ trên gắn bó mật thiết với nhau, trong đó xét từ góc độ quản

lý thì: quan hệ chỉ huy, lãnh đạo - phục tùng là quan hệ cơ bản nhất

b Các loại hình hoạt động của nguồn nhân lực giáo dục ở đại học quân

sự rất phong phú, đa dạng đan xen và tác động qua lại lẫn nhau

Do tính chất của mục tiêu, yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho một loại hình lao động xã hội đặc biệt, cơ cấu tổ chức biên chế ở đại học quân sự có những nét đặc thù Ngoài lực lượng giảng viên, học viên, công nhân viên phục

vụ, cán bộ quản lý giáo dục nói chung còn có một đội ngũ cán bộ hệ, tiểu đoàn, lớp, đại đội, trung đội trực tiếp tổ chức, điều khiển mọi hoạt động của học viên Các cá nhân, bộ phận trong hệ thống quản lý giáo dục ở đại học quân sự được tổ chức, bố trí, sắp xếp rất khoa học, có sự ràng buộc lẫn nhau bởi những quan hệ quản lý chặt chẽ Đây là những thuận lợi cơ bản bảo đảm

sự thống nhất cao, sự chỉ huy, lãnh đạo, điều phối nhanh chóng, chính xác trong quản lý nhân lực ở đại học quân sự

Mỗi thành viên trong hệ thống quản lý nguồn nhân lực giáo dục ở đại học quân sự, ngoài hoạt động chủ đạo theo chuyên môn nghề nghiệp, còn phải thực hiện các nhiệm vụ khác theo chức trách quân nhân; theo các yêu cầu đặc thù của giáo dục và đào tạo đại học thuộc lĩnh vực quân sự Các hoạt động trên luôn đan xen, gắn bó mật thiết và tác động qua lại lẫn nhau

c Quản lý nguồn nhân lực giáo dục ở đại học quân sự được tiến hành theo chu trình khép kín và liên tục, bao gồm các khâu, các bước sau:

- Xây dựng kế hoạch quản lý nguồn nhân lực giáo dục

Căn cứ vào kế hoạch, chỉ thị, mệnh lệnh cấp trên, tình hình cụ thể của đơn vị, mà chủ thể quản lý xây dựng kế hoạch quản lý nguồn nhân lực giáo dục của cấp mình Trong kế hoạch phải xác định rõ: số lượng, chất lượng nhân lực; cơ cấu tổ chức; nhiệm vụ; tiến trình hoạt động và các điều kiện phương tiện đảm bảo cho nguồn nhân lực thực hiện tốt các mục tiêu giáo dục đã xác định

Theo sự phân công và phân cấp quản lý, có thể xây dựng kế hoạch quản

lý nguồn nhân lực giáo dục theo các mức độ: kế hoạch dài hạn, kế hoạch ngắn hạn, kế hoạch quản lý theo chu trình Cả ba loại kế hoạch này đều nằm trong

kế hoạch tổng thể về quản lý nguồn nhân lực giáo dục ở đại học quân sự

Kết quả cuối cùng của bước chuẩn bị nhân sự là có một danh sách đầy

đủ về chất lượng và số lượng nhân lực giáo dục; được sắp xếp vào hệ thống một cách hợp lý, bảo đảm quá trình quản lý giáo dục vận hành tốt

- Giao nhiệm vụ

Giao nhiệm vụ là một khâu quan trọng trong quản lý nguồn nhân lực giáo dục ở đại học quân sự, có ý nghĩa định hướng hoạt động cho mọi cá nhân

và bộ phận trong hệ quản lý Quá trình giao nhiệm vụ cần làm cho khách thể quản lý thấy rõ: mục đích, ý nghĩa của hoạt động; nội dung, phương pháp, điều kiện hoạt động; những thuận lợi, khó khăn; các quy định, các quan hệ, liên hệ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ

- Tổ chức, điều khiển hoạt động

Tổ chức điều khiển hoạt động có ý nghĩa quyết định trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả quản lý nguồn nhân lực giáo dục ở đại học quân sự Trong giai đoạn này, người quản lý cần chú ý:

Thường xuyên theo dõi việc thực hiện kế hoạch Tuỳ tính chất, tầm quan trọng về công việc của từng cá nhân, bộ phận mà có sự kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn hoặc điều chỉnh; cũng có thể bồi dưỡng, huấn luyện bổ sung

để kế hoạch quản lý được thực hiện tốt Trong quá trình tổ chức điều khiển hoạt động, do yêu cầu nhiệm vụ mà có thể tiếp nhận, luân chuyển, hoặc thuyên chuyển cán bộ Dù xảy ra trường hợp nào thì người quản lý đều phải chủ động tổ chức, điều hành công việc một cách nhịp nhàng, trôi chảy

- Đánh giá kết quả hoạt động

Đánh giá kết quả hoạt động là công việc tiến hành thường xuyên trong quá trình quản lý nguồn nhân lực, nhưng thường tập trung vào giai đoạn cuối của một chu trình quản lý

Đánh giá kết quả hoạt động là so sánh việc thực hiện nhiệm vụ của cá nhân được giao với các tiêu chí hoặc mục tiêu đã xác định cho vị trí đó, có tính đến tác động của hoàn cảnh, điều kiện khách quan

Đánh giá kết quả hoạt động thường có hai cách: đánh giá thường xuyên

và đánh giá theo giai đoạn

Đánh giá thường xuyên được tiến hành hàng ngày, hàng tuần bằng sự trao đổi thông tin liên tục giữa khách thể quản lý và chủ thể quản lý nhằm giúp người thuộc quyền thấy rõ kết quả toàn bộ hoặc một phần các công việc được giao Qua đó, giúp họ điều chỉnh để hoàn thành tốt hơn nữa hoạt động của mình

Đánh giá theo giai đoạn: thường được thực hiện theo chu kỳ, nửa năm hoặc một năm Đánh giá theo giai đoạn nhằm mục đích: giúp người thuộc quyền thấy rõ những thành tích và thiếu sót của mình; giúp nhà quản lý thấy

rõ những cá nhân, bộ phận đạt kết quả tốt, chỉ ra những thiếu sót cần khắc phục Trên cơ sở đó tiến hành khen thưởng hoặc phê bình; bồi dưỡng hoặc tổ chức biên chế một cách phù hợp hơn

- Tổng kết, sắp xếp lại nguồn nhân lực, chuẩn bị cho chu trình quản lý mới Sau một chu trình quản lý, nhà quản lý cần phối hợp tốt các lực lượng đánh giá hoạt động sư phạm của toàn bộ nguồn nhân lực giáo dục Trên cơ sở

đó, tổ chức biên chế sắp xếp lại nhân sự một cách khoa học đảm bảo cho hệ quản lý bước vào chu trình mới một cách hiệu quả hơn

Những đặc trưng cơ bản của quản lý nguồn nhân lực giáo dục đại học quân sự vừa phản ánh tính chất đặc thù của quản lý nhân lực ở các nhà trường đại học nói chung, vừa phản ánh những nét đặc thù của công tác giáo dục và đào tạo ở nhà trường quân sự Những đặc trưng trên đòi hỏi các chủ thể quản

lý giáo dục ở đại học quân sự phải rất linh hoạt, sáng tạo; thực hiện thống nhất, đồng bộ các phương thức quản lý khoa học, làm cho toàn hệ quản lý vận hành tốt đạt được mục đích đã đề ra

II NỘI DUNG VÀ CÁCH THỨC QUẢN LÝ CÁC NGUỒN NHÂN LỰC GIÁO DỤC ĐẠI HỌC QUÂN SỰ

1 Quản lý giảng viên

Nhà giáo nói chung, giảng viên đại học quân sự nói riêng giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp giáo dục Chính vì vậy, quản lý, xây dựng đội ngũ giảng viên vững mạnh là điều kiện có ý nghĩa hàng đầu trong việc nâng cao chất lượng giáo dục ở đại học quân sự

Giảng viên đại học quân sự có nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục học viên, nghiên cứu khoa học và thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của Bộ Quốc phòng; đồng thời phải thường xuyên tự học tập tu dưỡng, phát triển toàn diện nhân cách đáp ứng yêu cầu về công tác giáo dục của quân đội

Tuy độ tuổi, học hàm, học vị, kinh nghiệm hoạt động quân sự, kinh nghiệm nghề nghiệp khác nhau, song nhìn chung đội ngũ giảng viên đại học quân sự đều được tuyển chọn, đào tạo cơ bản, có bản lĩnh chính trị vững vàng

trung thành với sự nghiệp cách mạng của Đảng, gương mẫu về đạo đức, lối sống, có năng lực hoạt động nghề nghiệp bảo đảm hoàn thành tốt các nhiệm

vụ sư phạm được phân công

Giảng viên vừa là chủ thể vừa là khách thể chịu sự tác động của các nhà quản lý khác Quản lý giảng viên đại học quân sự được phân cấp từ: quản lý cấp bộ môn, quản lý cấp khoa và quản lý cấp trường, trong đó quản lý cấp khoa là quản lý trực tiếp, sâu sắc và toàn diện nhất

a Đặc điểm lao động sư phạm của giảng viên đại học quân sự

- Mục đích lao động sư phạm của giảng viên đại học quân sự là đào tạo học viên thành các cán bộ, sĩ quan quân đội, viên chức quốc phòng có đủ phẩm chất nhân cách và năng lực hoạt động nghề nghiệp bảo đảm hoàn thành mọi nhiệm vụ mà Đảng, quân đội và nhân dân giao phó

- Đối tượng tác động sư phạm của giảng viên là đội ngũ học viên trong trường đại học quân sự

- Xuất phát từ mục tiêu, yêu cầu đào tạo thuộc lĩnh vực quân sự và đối tượng tác động, nội dung lao động sư phạm của giảng viên phong phú, đa dạng, phức tạp đòi hỏi cao về tính khoa học, tính kế hoạch, tính kỷ luật và tính nghệ thuật

- Phương thức tác động sư phạm chủ yếu của giảng viên đại học quân

sự là tổ chức các hoạt động dạy học, giáo dục nhằm phát triển toàn diện nhân cách học viên; công cụ, phương tiện lao động chủ yếu của giảng viên chủ yếu bằng lời nói, bằng tri thức khoa học, bằng học vấn, bằng hành động, bằng sự nêu gương

- Thời gian và không gian lao động của giảng viên Thời gian lao động của giảng viên phụ thuộc yêu cầu, nhiệm vụ, nội dung công việc; kể cả trong

gian lao động của họ liên tục tuỳ thuộc yêu cầu nhiệm vụ, tính chất và khối lượng công việc

- Chất lượng lao động sư phạm của giảng viên đại học quân là khó đánh giá hơn chất lượng hoạt động của các ngành nghề khác

Chất lượng lao động sư phạm của giảng viên là tổng hoà các phẩm chất

và năng lực nghề nghiệp của họ được tạo nên trong quá trình hoạt động sư phạm và được biểu hiện tập trung ở chất lượng sản phẩm đào tạo Do vậy, đánh giá chất lượng lao động của giảng viên phải xem xét toàn diện sự vận động các nhân tố của quá trình sư phạm quân sự với các tiêu chí khoa học

Những đặc điểm trên đây về lao động sư phạm của giảng viên đại học quân sự cho thấy lao động sư phạm của họ là một dạng lao động đặc biệt Để

tổ chức quản lý tốt loại hình lao động này, một mặt đòi hỏi nhà lãnh đạo, chỉ huy các cấp phải có năng lực quản lý giỏi; mặt khác, đòi hỏi mỗi giảng viên phải biết tự tổ chức quản lý bản thân một cách khoa học, nghiêm túc

b Nội dung quản lý giảng viên

Nội dung quản lý giảng viên bao gồm:

Hoạt động giảng dạy và giáo dục học viên

Hoạt động nghiên cứu khoa học

Hoạt động tự học, tự giáo dục

Hoạt động chính trị - xã hội và xây dựng đơn vị

Mức độ và tính chất quản lý các nội dung trên của các nhà quản lý ở đại học quân sự được tiến hành phân cấp theo quy định của Luật Giáo dục; Điều lệnh Quản lý bộ đội và Điều lệ Công tác nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam

c Cách thức quản lý giảng viên

Các nhà lãnh đạo, chỉ huy ở trường đại học quân sự vận dụng tổng hợp các phương pháp quản lý giáo dục như: Phương pháp hành chính quân sự, phương pháp giáo dục - tâm lý, phương pháp kích thích bằng vật chất, tinh thần Trong phạm vi quản lý nguồn nhân lực nói chung và quản lý giảng viên nói riêng, cần tiến hành tổng hợp các cách thức theo một trình tự sau:

- Xây dựng kế hoạch quản lý giảng viên

Kế hoạch quản lý giảng viên có thể được xây dựng ở các mức độ: dài hạn, ngắn hạn hoặc theo năm học

Ở cấp nhà trường xây dựng kế hoạch quản lý giảng viên phải xác định mô hình nhân cách cần đạt tới của người thầy giáo để xây dựng các tiêu chí tạo nguồn

Ở cấp khoa thường xây dựng kế hoạch quản lý giảng viên theo năm học

Kế hoạch quản lý giảng viên phải phản ánh đầy đủ các yếu tố sau: Số lượng và chất lượng đội ngũ; biên chế, tổ chức; nội dung, phương thức, phương tiện hoạt động; tiến trình hoạt động, mục tiêu cần đạt trong từng thời gian và toàn bộ chu trình quản lý của từng giảng viên và tập thể giảng viên

- Phân công giao nhiệm vụ

Ngay từ đầu năm học chủ thể quản lý giao nhiệm vụ cho giảng viên một cách rõ ràng, cụ thể; hướng dẫn họ lập kế hoạch và phê duyệt kế hoạch theo phân cấp quản lý cho từng giảng viên và tập thể giảng viên Phổ biến, quán triệt các nội qui, chế độ, nề nếp làm việc để họ nắm vững và thực hiện nghiêm chỉnh, tự giác, đúng kỷ cương, mang lại chất lượng, hiệu quả cao

- Theo dõi, đôn đốc các cá nhân và tập thể thực hiện nội dung công việc đúng kế hoạch

Trong giai đoạn này nhà quản lý phải thường xuyên theo dõi đối chiếu thực tế hoạt động của từng cá nhân, tập thể với văn bản kế hoạch để có sự chỉ đạo, điều chỉnh kịp thời Đánh giá đúng kết quả lao động sư phạm của từng giảng viên và tập thể giảng viên

- Tổ chức tốt các buổi dự giờ, kiểm tra giảng.,thi dạy giỏi nhằm nâng cao chất lượng hoạt động sư phạm của đội ngũ giảng viên

- Tổ chức phong phú các hình thức đóng góp ý kiến của học viên, cán

bộ quản lý giáo dục đối với hoạt động sư phạm của giảng viên như: thăm dò trả lời ngắn bằng phiếu được thiết kế sẵn, hoặc tập hợp các ý kiến thông qua hội ngị quân chính, hội nghị giao ban

- Thường xuyên hoặc theo định kỳ báo cáo với cấp trên về tình hình quản lý giảng viên, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng trong việc tổ chức, quản lý đội ngũ giảng viên

- Xây dựng các quy chế hoạt động, cơ chế quản lý khoa học; xây dựng các chức danh nhà giáo với sự đãi ngộ thích hợp; kết hợp chặt chẽ giữa động viên khen thưởng bằng vật chất và tinh thần cũng là một biện pháp quan trọng trong quản lý giảng viên đại học quân sự

2 Quản lý học viên

Đội ngũ học viên trong trường đại học quân sự rất phong phú, đa dạng với nhiều độ tuổi, cấp học, trình độ phát triển trí tuệ, phẩm chất đạo đức khác nhau Họ có thể là học sinh phổ thông, hạ sĩ quan, chiến sĩ, quân nhân chuyên nghiệp, sĩ quan được tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng thành cán bộ các cấp, các ngành của quân đội

Học viên đại học quân sự có nhiệm vụ học tập, rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, chuyên môn nghiệp vụ, tác phong để trở thành người cán bộ trong quân đội

Quản lý học viên về thực chất là quản lý việc thực hiện các nhiệm vụ của họ trong quá trình giáo dục và đào tạo ở đại học quân sự

a Đặc điểm hoạt động của học viên đại học quân sự

- Mục đích lao động sư phạm của học viên là hướng vào việc làm thay đổi chính chủ thể hoạt động

Đây là đặc điểm nổi bật so với quản lý các nguồn lực khác Đặc điểm này phản ánh tính năng động của khách thể quản lý, nó đòi hỏi các nhà quản

lý phải biết cách phát huy cao độ tính tích cực chủ động tự tổ chức, tự quản lý của học viên trong quá trình giáo dục và đào tạo

- Đối tượng hoạt động của học viên đại học quân sự là hệ thống tri thức khoa học, hệ thống kỹ năng nghề nghiệp, hệ thống các chuẩn mực, giá trị xã hội và hoạt động quân sự

- Phương tiện hoạt động sư phạm của học viên đại học quân sự là tài liệu sách giáo khoa, giáo trình, phòng thí nghiệm, thao trường, bãi tập với các trang thiết bị theo chuyên ngành nghề nghiệp thuộc lĩnh vực quân sự

- Hoạt động sư phạm của học viên đại học quân sự gắn liền với các hoạt động khác trong môi trường sư phạm quân sự Hoạt động đó diễn ra với tính khoa học, tính kế hoạch cao được tổ chức chặt chẽ Tâm lý học viên trong quá trình giáo dục đào tạo ở đại học quân sự diễn ra mạnh mẽ, căng thẳng; cường

độ hoạt động trí tuệ, thể lực cao

- Hoạt động sư phạm của học viên đại học quân sự được tiến hành trong tập thể quân sự có tổ chức chặt chẽ, kỷ luật nghiêm minh; dưới sự chỉ huy, lãnh đạo trực tiếp của cán bộ các cấp, dưới sự tổ chức điều khiển của giảng viên và sự phối hợp quản lý của các lực lượng giáo dục khác

Những đặc điểm trên đây cho thấy: So với các trường đại học ngoài quân đội, công tác quản lý học viên đại học quân sự có rất nhiều thuận lợi Các nhà quản lý cần tích cực nghiên cứu, phát huy thuận lợi đó trong thực tiễn hoạt động của mình nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo ở đại học quân sự

b Nội dung quản lý học viên

Nội dung quản lý học viên đại học quân sự là quản lý toàn bộ các hoạt động của họ trong quá trình giáo dục, đào tạo, bao gồm: Hoạt động học tập; nghiên cứu khoa học; hoạt động giáo dục (bao hàm cả tự giáo dục), rèn luyện nhân cách; hoạt động chính trị, giao lưu xã hội

- Hướng dẫn học viên lập kế hoạch học tập, rèn luyện thực hiện các nhiệm vụ sư phạm; tổ chức chỉ đạo, điều khiển họ thực hiện kế hoạch

Kế hoạch hoá vừa là một chức năng, vừa là một biện pháp quan trọng trong quản lý học viên Chính vì vậy, ngay từ đầu khoá học, đầu năm học người chỉ huy, lãnh đạo trực tiếp (chủ nhiệm lớp, đại đội trưởng, chính trị viên ) cần hướng dẫn cho học viên cấp mình quản lý xây dựng kế hoạch thực hiện các nhiệm vụ sư phạm Trong quá trình tổ chức học viên thực hiện kế hoạch, nhà quản lý phải thường xuyên theo dõi, tìm hiểu những hiểu hiện tích cực và tiêu cực khi thực hiện các nhiệm vụ cũng như sự phát triển nhân cách của tập thể học viên và từng học viên để có sự điều chỉnh kịp thời nhằm thực hiện tốt nhất các mục tiêu quản lý đã xác định

- Tiến hành có nền nếp các hoạt động hành chính quân sự

Đây là biện pháp quan trọng của việc vận dụng phương pháp tổ chức hành chính vào quản lý học viên Tiến hành có nề nếp các hoạt động hành chính quân sự là tổ chức học viên thực hiện đúng các quy định của Điều lệnh Quản lý bộ đội, Luật Giáo dục, Điều lệ Công tác nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam Biện pháp này giúp cán bộ quản lý nắm chắc tình hình học viên, mặt khác tạo điều kiện cho học viên tự rèn luyện tự quản lý nhằm phát triển, hoàn thiện nhân cách

- Tổ chức tốt các hoạt động công tác đảng, công tác chính trị

Tổ chức các hoạt động công tác đảng, công tác chính trị là biện pháp tâm lý xã hội quan trọng trong quản lý học viên Các hình thức hoạt động như: thi đua học tốt, rèn luyện tốt, diễn đàn thanh niên, giao lưu truyền thống có tác dụng kích thích học viên tích cực thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ của quá trình sư phạm ở đại học quân sự

- Thường xuyên tổ chức tốt các hoạt động tự quản lý của học viên Học viên ở đại học quân sự đều là những nhân cách đã và đang trưởng thành Do vậy, tuỳ từng đối tượng đào tạo mà tổ chức tốt việc tự quản lý của

họ, nhằm phát huy cao độ tính tích cực chủ động của mỗi cá nhân và tập thể hướng vào việc thực hiện tốt nhất các mục tiêu nhiệm vụ quản lý đã xác định Khi tổ chức các hoạt động tự quản của học viên, cần chú ý định hướng nghề nghiệp, tạo điều kiện để họ vận dụng những nội dung dạy học đã lĩnh hội vào thực tiễn nhằm một mặt giúp cán bộ tiến hành tốt công tác quản lý theo chức trách; mặt khác sẽ góp phần to lớn vào việc nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục và đào tạo ở đại học quân sự

- Chủ động phối hợp chặt chẽ các lực lượng giáo dục trong tổ chức quản

lý học viên

Ở đại học quân sự, học viên được đặt trong nhiều mối quan hệ quản lý:

sự tác động quản lý trực tiếp của cán bộ quản lý giáo dục (đại đội, lớp, tiểu đoàn, hệ ); sự tổ chức quá trình dạy học của giảng viên; sự quản lý của các

cơ quan chức năng Do vậy, cần phối hợp chặt chẽ các lực lượng giáo dục trong và ngoài trường đại học quân sự tiến hành tốt công tác giáo dục học viên, tạo điều kiện và môi trường thuận lợi cho sự phát triển, hoàn thiện nhân cách của họ

3 Quản lý cán bộ quản lý giáo dục

Theo quy định của Điều lệ công tác nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam thì đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục trong Quân đội nhân dân Việt Nam bao gồm: Giám đốc, chính uỷ, phó chính uỷ, các phó giám đốc; hiệu trưởng, phó hiệu trưởng; cán bộ quản lý đơn vị học viên; cán bộ cơ quan đào tạo trong trường; cán bộ ở các cơ quan nhà trường trực tiếp làm công tác giáo dục và đào tạo Điều lệ Công tác Nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam cũng chỉ rõ: cán bộ quản lý giáo dục phải đạt những tiêu chuẩn của cán bộ quân đội và đạt trình độ chuẩn về chuyên ngành, nghiệp vụ theo quy định đối với từng bậc đào tạo, từng cấp trường

Như vậy, đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục ở đại học quân sự là một lực lượng đông đảo gồm nhiều cấp quản lý, nhiều bộ phận với các chức năng khác nhau

Có thể chia thành hai loại cán bộ quản lý giáo dục Thứ nhất, những người trực tiếp tổ chức quản lý các nguồn lực giáo dục: giám đốc, phó giám đốc; hiệu trưởng, phó hiệu trưởng; cán bộ quản lý các đơn vị học viên Thứ hai, những người quản lý các hồ sơ văn bản, tham mưu cho thủ trưởng về các vấn đề giáo dục, đào tạo và gián tiếp quản lý học viên Đó là cán bộ các cơ quan chức năng: chính trị, đào tạo, nghiên cứu khoa học

Về thực chất, quản lý cán bộ quản lý giáo dục ở đại học quân sự là quản

lý việc thực hiện các nhiệm vụ của họ trong quá trình giáo dục, đào tạo theo các quy định của Điều lệnh Quản lý bộ đội và Điều lệ Công tác Nhà trường Quân đội nhân dân Việt Nam

a Đặc điểm hoạt động của cán bộ quản lý giáo dục ở trường đại học quân sự

Mục đích hoạt động của cán bộ quản lý giáo dục là tổ chức, chỉ huy mọi hoạt động của các cá nhân, đơn vị thuộc quyền hoặc tiến hành các công việc chuyên môn được phân công hướng vào việc thực hiện mục tiêu, yêu cầu đào tạo của trường đại học quân sự

Đối tượng tác động của cán bộ quản lý giáo dục là tất cả các nguồn lực giáo dục (nhân lực, vật lực, tài lực, thời lực) Phương thức, phương tiện lao động là tổ chức hoạt động; là các chỉ thị, mệnh lệnh, quyết định quản lý, sự động viên, khuyến khích

- Hoạt động của cán bộ quản lý giáo dục ở đại học quân sự được tiến hành trong các mối quan hệ quản lý đa dạng, phong phú, gắn bó chặt chẽ và đan xen vào nhau Nhất là quan hệ lãnh đạo, chỉ huy - phục tùng; quan hệ phối hợp công tác Hoạt động của cán bộ quản lý giáo dục đại học quân sự liên quan nhiều đến việc tổ chức điều phối, sử dụng các nguồn lực giáo dục

- Xét ở phạm vi quản lý nguồn nhân lực giáo dục, đối tượng tác động và hợp tác của cán bộ quản lý giáo dục đại học quân sự rất phong phú, đa dạng, gồm nhiều cá nhân, tập thể có chức trách, nhiệm vụ khác nhau Trong hệ quản

lý, cán bộ quản lý giáo dục vừa là chủ thể tác động đến nhiều loại đối tượng (học viên, quân nhân chuyên nghiệp, nhân viên phục vụ ) vừa là khách thể chịu sự tác động quản lý của thủ trưởng cấp trên Ngoài ra, để tiến hành hoạt động có hiệu quả, đúng hướng họ còn phải phối hợp công tác của nhiều cơ quan đơn vị và chịu sự định hướng, chỉ đạo của cơ quan chức năng các cấp

- Ngoài việc thực hiện các nhiệm vụ đã được xác định với từng chức vụ, cán bộ quản lý giáo dục đại học quân sự còn phải tiến hành một số hoạt động khác như: giảng dạy, thực hành một số nội dung theo quy định của chỉ huy nhà trường quân đội, nghiên cứu khoa học; tự học tập để nâng cao trình độ chính trị, quân sự và chuyên môn nghiệp vụ Những đặc điểm trên cho thấy: đội ngũ cán bộ quản lý là một thành phần hết sức quan trọng trong hệ thống quản lý giáo dục; vì vậy, tổ chức quản lý tốt lực lượng này là một trong những nhân tố có ý nghĩa quyết định đến chất lượng giáo dục đào tạo ở đại học quân sự

b Nội dung quản lý cán bộ quản lý giáo dục đại học quân sự

Nội dung quản lý cán bộ quản lý giáo dục đại học quân sự là quản lý toàn bộ hoạt động của họ, bao gồm: hoạt động tổ chức, quản lý các nguồn lực giáo dục; hoạt động giáo dục, dạy học; hoạt động nghiên cứu khoa học; hoạt động tự giáo dục, tự rèn luyện; hoạt động chính trị - xã hội và xây dựng đơn vị

c Cách thức quản lý cán bộ quản lý giáo dục ở đại học quân sự

Lãnh đạo, chỉ huy các cấp cần sử dụng tổng hợp các cách thức biện pháp quản lý cán bộ quản lý giáo dục đại học quân sự theo một trình tự sau:

- Xây dựng kế hoạch quản lý

Tuỳ theo phân cấp mà các nhà lãnh đạo, chỉ huy xây dựng kế hoạch quản lý theo chu trình, thời gian khác nhau Việc xây dựng kế hoạch được thực hiện như kế hoạch quản lý nhân lực nói chung, song cần chú ý: bảo đảm tính tương đối ổn định, tính liên tục và tính kế thừa để cấp dưới có điều kiện tích luỹ kinh nghiệm, nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện các nhiệm vụ theo chức trách

- Tổ chức biên chế cán bộ quản lý giáo dục

Tổ chức biên chế là sắp xếp, bố trí cán bộ vào các vị trí của hệ quản lý theo kế hoạch Để phát huy sức mạnh của từng cá nhân và sức mạnh tổng hợp của tập thể, việc sắp xếp, bố trí cán bộ phải rất khoa học; phải bảo đảm đồng

bộ, hợp lý về cơ cấu; đúng người, đúng việc; bảo đảm sự thống nhất, hài hoà

về đời sống tâm lý Có thể ứng dụng các biện pháp trắc nghiệm khách quan, trưng cầu ý kiến để nghiên cứu, tổ chức biên chế cán bộ quản lý giáo dục ở đại học quân sự

- Phân công, giao nhiệm vụ cho từng cá nhân, bộ phận theo phân cấp quản lý Bước vào đầu chu trình quản lý, lãnh đạo, chỉ huy các cấp giao nhiệm

vụ cho các cán bộ quản lý giáo dục Công việc này thường tiến hành thông qua việc phổ biến và quán triệt kế hoạch hoạt động Phân công, giao nhiệm vụ phải rõ ràng, cụ thể, nhất là đối với cấp quản lý vi mô; trong đó cần chú trọng nhấn mạnh những nhiệm vụ, công việc chủ yếu, dự kiến những tình huống có thể nảy sinh để cán bộ quản lý tập trung giải quyết trong quá trình thực hiện nhiệm vụ

- Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện nhiệm vụ của từng cá nhân, đơn vị

Trong quá trình cán bộ quản lý giáo dục thực hiện nhiệm vụ, người lãnh đạo chỉ huy cần phải: thu thập, xử lý thông tin liên tục từ nhiều nguồn Ra các quyết định quản lý nhanh chóng, chính xác nhằm thực hiện đúng kế hoạch và giải quyết các nhiệm vụ đột xuất do trên giao hoặc do thực tiễn giáo dục đề ra

Kết hợp hài hoà, khéo léo các phương pháp quản lý giáo dục như: hành chính tổ chức; tâm lý xã hội để điều chỉnh, thúc đẩy, kích thích tính tích cực của các cá nhân và tập thể trong việc thực hiện các nhiệm vụ được phân công

- Tổng kết kinh nghiệm hoạt động của cán bộ quản lý giáo dục

Sau mỗi chu trình quản lý, cần tổ chức rút kinh nghiệm đối với các cán

bộ quản lý giáo dục Trong đó, phải chỉ rõ: kết quả thực hiện các nhiệm vụ được giao; nguyên nhân thành công và thiếu sót; những bài học kinh nghiệm

và đề xuất được các giải pháp nâng cao chất lượng quản lý cán bộ quản lý giáo dục cũng như chất lượng hoạt động của họ trong quá trình giáo dục, đào tạo ở đại học quân sự

Nhân lực giáo dục là thành tố cơ bản của các nguồn lực giáo dục có vai trò quyết định chất lượng quá trình giáo dục Luật Giáo dục nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng đề cao vai trò tự chủ của cơ sở giáo dục đại học Đây là điều kiện thuận lợi để phát huy cao độ vai trò tích cực, chủ động, sáng tạo của các nhà quản lý giáo dục quân sự hướng vào việc “kế hoạch hoá”, “tối ưu hoá” hoạt động quản lý nguồn nhân lực giáo dục; điều phối hợp lý và huy động tối đa sức mạnh tổng hợp của các nguồn lực giáo dục, góp phần to lớn vào việc nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo ở đại học quân sự hiện nay

CÂU HỎI ÔN TẬP

1 Phân tích khái niệm và các đặc trưng cơ bản của quản lý nguồn nhân lực giáo dục ở đại học quân sự?

2 Phân tích nội dung, cách thức quản lý các nguồn nhân lực giáo dục ở đại học quân sự, liên hệ thực tế quản lý ở các nhà trường quân sự?

Chương 7 QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT KỸ THUẬT GIÁO DỤC

ĐẠI HỌC QUÂN SỰ

I QUAN NIỆM CHUNG VỀ QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT KỸ THUẬT

GIÁO DỤC ĐẠI HỌC QUÂN SỰ

1 Khái niệm, vai trò, chức năng và phân loại cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục đại học quân sự

a Khái niệm cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục đại học quân sự

Xuất phát từ sự phát triển của thực tiễn giáo dục ở đại học quân sự, nội

hàm của khái niệm cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục ở đại học quân sự không

ngừng được mở rộng để thích ứng với sự phát triển của thực tiễn giáo dục và

sự phát triển của khoa học, công nghệ

Có thể hiểu cơ sở vật chất, kỹ thụât giáo dục ở đại học quân sự là tất

cả phương tiện vật chất, kỹ thuật và sản phẩm khoa học, công nghệ được huy động vào các hoạt động giáo dục trong nhà trường

(Giáo dục trong nhà trường được hiểu theo nghĩa rộng và phương tiện

kỹ thuật dạy học được coi là một bộ phận chủ yếu của cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục trong nhà trường)

b Hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục đại học quân sự

- Các công trình xây dựng: hội trường, giảng đường, phòng làm việc, phòng phương pháp, thư viện, nhà truyền thống, nhà thể thao, nhà cất giữ vũ khí, khí tài kỹ thuật, nhà xe, nhà xưởng, đài kỷ niệm, bể bơi, sân chơi, bãi tập v.v Các công trình đó được bố trí trong khuôn viên của trường và ở các cơ

sở, các trung tâm khác ở ngoài trường ( thao trường, trường bắn )

- Sách báo, tài liệu trong thư viện

- Các phương tiện kỹ thuật dạy học chuyên dụng

- Các loại máy và thiết bị phục vụ hoạt động giáo dục trong trường

- Các máy, nhạc cụ sử dụng trong hoạt động văn hoá, văn nghệ, các thiết bị và dụng cụ thể thao

- Các máy, dụng cụ phục vụ thực hành, luyện tập, thí nghiệm, thực nghiệm, v.v

- Nguồn tài chính phục vụ cho hoạt động giáo dục và đào tạo

c Phân loại cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục ở đại học quân sự

Cơ sở vật chất kỹ thuật ở đại học quân sự có thể phân thành các loại như sau:

- Công trình xây dựng

Bao gồm: Hệ thống hội trường, giảng đường, phòng học, phòng phương pháp, phòng truyền thống, nhà thư viện, thao trường, bãi tập, v.v…

- Sách báo, tư liệu của thư viện

Sách báo, tư liệu trong thư viện như: sách giáo khoa, giáo trình, sách tham khảo, các loại báo chí, tạp chí, báo cáo nghiên cứu khoa học, luận án, luận văn…

Các tài liệu nghe nhìn: khai thác thông qua băng đĩa hình, máy ghi hình, ghi âm, tư liệu thông tin trên mạng…

- Phương tiện kỹ thuật dạy học

Thiết bị nghe nhìn: Máy chiếu projector, máy chiếu bản trong, máy chiếu dương bản, máy chiếu vật thể, máy chiếu phim nhựa, video, đầu đĩa CD…; Micrô, tai nghe, máy khuếch đại âm thanh, radio cassette…

Thiết bị thu nhận, xử lý và chuyển tải thông tin: Máy điện thoại, máy Fax… máy tính (bao gồm cả mạng Internet), máy thu hình, máy phát hình…

- Thiết bị và vật liệu thí nghiệm, thực nghiệm, thực hành:

Thang giá, chai lọ, ống nghiệm, hoá chất, mô hình, mẫu vật, tranh ảnh, chiến lệ, bản đồ, sa bàn, ống nhòm, địa bàn…

Các loại vũ khí, đạn, tàu thuyền, xe quân sự…

- Nội thất và thiết bị kỹ thuật chuyên dụng trong các phòng chuyên dụng

và hội trường

Bàn ghế, tủ sách, tủ hồ sơ, tài liệu, máy vi tính, máy in, máy photo coppy Cơ sở vật chất nội thất, các loại thiết bị máy móc được trang bị trong hội trường, phòng phương pháp, nhà truyền thống, nhà văn hoá, nhà thể thao…

Dụng cụ phục vụ sinh hoạt văn hoá, văn nghệ, thể thao, vui chơi giải trí: Các nhạc cụ, phông màn, các dụng cụ thể thao…

Phương tiện và các trang thiết bị, vũ khí, khí tài kỹ thuật quân sự: Các

loại xe chiến đấu, xe tăng, xe cơ giới, máy bay, tàu chiến, các loại súng, pháo,

ra đa, các loại máy thông tin, các loại chất nổ, chất cháy…

Hệ thống thao trường, bãi tập : Hệ thống hầm hào, lô cốt, hệ thống vật cản, bãi tập luyện, trường bắn…

d Vai trò của cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục đại học quân sự

Theo góc độ quản lý, đây là một nguồn lực (vật lực) cơ bản góp phần đảm bảo cho việc thực hiện thành công mục tiêu đào tạo của nhà trường

Cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục là một trong những thành tố quan trọng của quá trình dạy học - giáo dục, góp phần thực hiện nhiệm vụ, nội dung dạy học; là một trong những cơ sở khách quan cho việc xây dựng lý luận và vận dụng lý luận và thực tiễn; là phương tiện giúp người học thực hiện đúng quy luật nhận thức (từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn); là điều kiện cần thiết để các lực lượng giáo dục trong nhà trường (đặc biệt là lực lượng giảng viên và học viên) thực hiện các chức năng, nhiệm vụ và kế hoạch dạy học - giáo dục; tạo ra sự liên kết giữa hoạt động của các bộ phận trong nhà trường và giữa nhà trường với các cơ quan, đơn vị ngoài nhà trường

e Chức năng của cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục đại học quân sự

Chức năng thông tin: Được biểu hiện cụ thể ở sự nhận biết thông tin,

xử lý thông tin và chuyển tải thông tin trong dạy học - giáo dục

Nhận biết thông tin dạy học - giáo dục: Cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục

là phương tiện nhận biết thông tin về mục đích, nôi dung, chương trình, kế hoạch dạy học - giáo dục, về các chế định giáo dục và đào tạo Đồng thời, nhờ

đó mà người học nhận biết các thông tin chứa đựng trong nội dung dạy học

Xử lý thông tin trong dạy học - giáo dục: Trên cơ sở cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục, thông tin trong nội dung dạy học - giáo dục được người học nhận biết, chọn lọc, sắp xếp một cách chính xác, theo một hệ thống logíc khoa học

Chuyển tải thông tin trong dạy học - giáo dục: Thông qua cơ sở vật chất

kỹ thuật giáo dục mà người dạy chuyển tải được nội dung dạy học - giáo dục đến người học một cách có hiệu quả

Chức năng phục vụ các hoạt động dạy học - giáo dục: Chức năng này

được biểu hiện ở hai mặt Mặt thứ nhất, cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục trực tiếp thực hiện hoạt động dạy học, hướng tới thực hiện mục tiêu tổng thể của quá trình sư phạm quân sự trong nhà trường Mặt thứ hai, cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục còn phục vụ các lực lượng giáo dục thực hiện chức năng, nhiệm

vụ của mình (như tiếp xúc, đi lại, sinh hoạt vật chất và tinh thần) đồng thời thực hiện các hoạt động giáo dục khác

Chức năng giáo dục: Cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục với tư cách là

một bộ phận cấu thành của một cơ sở giáo dục (nhà trường quân sự), do đó nó

đã vốn mang chức năng giáo dục Cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục tiên tiến, hiện đại sẽ có tác dụng giáo dục người học không chỉ về phương diện khoa học mà còn cả về phương diện cảm xúc, tình cảm, thẩm mỹ…

f Tính chất của cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục đại học quân sự

Tính đa dạng, phức tạp: Cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục bao gồm

nhiều loại hình, nhiều vật thể và thể hiện ở nhiều hoạt động khác nhau

Tính thường xuyên, liên tục:Tính chất này thể hiện ở chỗ, cơ sở vật

chất kỹ thuật giáo dục được chuẩn bị một cách thường trực, thường xuyên trong nhà trường nhằm phục vụ cho quá trình đào tạo, đồng thời nó cũng tồn tại lâu dài trong trường học

Tính khoa học:Tính chất này nói lên rằng, cơ sở vật chất kỹ thuật giáo

dục đã chứa đựng trong đó những tri thức lý luận và thực tiễn Đồng thời, nó

là một trong những cơ sở, điều kiện không thể thiếu được để tìm tòi chân lý, khám phá các quy luật tự nhiên, xã hội, quân sự

Tính tiêu chuẩn: Cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục được thiết kế, thi

công, sản xuất theo quy chuẩn phù hợp với tính sư phạm và các quy chuẩn đó thường xuyên được nâng cao để thích ứng với giai đoạn phát triển giáo dục, nhằm từng bước chuẩn hoá các hoạt động của nhà trường quân sự

Tính hiệu quả giáo dục và hiệu quả kinh tế: Cơ sở vật chất kỹ thuật

giáo dục là một trong những điều kiện đảm bảo và trợ giúp cho việc nâng cao

kết quả của quá trình đào tạo trong nhà trường đại học quân sự Việc sử dụng đúng mục đích, phát huy được tính năng, tác dụng của mỗi loại cơ sở vật chất

kỹ thuật giáo dục sẽ mang lại hiệu quả giáo dục và hiệu quả kinh tế trong hoạt động dạy học - giáo dục của nhà trường

2 Quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục ở đại học quân sự

a Khái niệm quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục đại học quân sự

Quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục ở đại học quân sự là sự tác động hợp quy luật của chủ thể quản lý trường học đến đối tượng quản lý có liên quan tới lĩnh vực cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục, nhằm làm cho các hoạt động của nhà trường vận hành đạt tới mục tiêu đào tạo

Cụ thể hơn, có thể hiểu: quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý nhà trường trong việc xây dựng, trang bị, phát triển và sử dụng một cách có hiệu quả hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục nhằm đưa nhà trường đạt tới mục tiêu dạy học

b Mục tiêu tổng thể của hoạt động quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục đại học quân sự

Mục tiêu tổng thể của hoạt động quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục ở đại học quân sự bao gồm:

- Phát huy hiệu lực của các chế độ, quy định về quản lý, xây dựng mua sắm, trang bị, sử dụng, sửa chữa và bảo quản cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục

ở đại học quân sự một cách phù hợp với chương trình kế hoạch, nội dung và

xu hướng đổi mới phương pháp dạy học

- Phát triển bộ máy tổ chức và nhân lực tham gia quản lý, đặc biệt, nâng cao hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục vào các hoạt động dạy học

- Huy động và sử dụng có hiệu quả nguồn tài lực, vật lực dành cho quản

lý, xây dựng, mua sắm, trang bị, sửa chữa và bảo quản cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục nhằm từng bước chuẩn hoá, hiện đại hoá nhà trường đại học quân sự

- Kịp thời thu thập và xử lý chính xác các thông tin dạy học, đồng thời cập nhật những thông tin về tiến bộ khoa học, công nghệ, vận dụng vào thiết

kế, xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục; tạo ra môi trường thuận lợi

nhằm huy động các cơ quan, đơn vị trong toàn quân vào việc tăng cường cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục cho nhà trường

c Vận dụng các nguyên tắc, phương pháp quản lý giáo dục trong quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục đại học quân sự

Trong quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục luôn luôn gắn liền với sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp uỷ Đảng trong nhà trường

Mọi thành viên trong nhà trường đều có quyền được biết, được đóng góp ý kiến xây dựng và có nghĩa vụ, trách nhiệm tuân thủ sự điều hành, chỉ huy, quản lý

Việc quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục phải thực sự mang lại chất lượng cho hoạt động dạy học - giáo dục và đảm bảo hiệu quả kinh tế

- Trên cơ sở các phương pháp quản lý giáo dục: Phương pháp hành chính quân sự, phương pháp giáo dục - tâm lý, phương pháp kích thích bằng vật chất, tinh thần, vận dụng vào quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục, cần chú ý một số điểm như sau:

- Thường xuyên duy trì nghiêm các chế độ, quy định quản lý, xây dựng, mua sắm, trang bị, sử dụng, sửa chữa, bảo quản cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục của nhà trường

- Thường xuyên giáo dục, nâng cao nhận thức, động viên tinh thần, trách

nhiệm của cán bộ, giảng viên, học viên, hạ sĩ quan - chiến sĩ và công nhân viên trong việc sử dụng, bảo quản và xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục của nhà trường đảm bảo hiệu quả giáo dục và hiệu quả kinh tế cao

- Kịp thời khen thưởng những cá nhân, tập thể có thành tích tốt trong

việc xây dựng, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục, đồng thời xử lý nghiêm khắc đối với những cá nhân, tập thể vi phạm các quy định trong quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục

- Dùng lợi ích kinh tế và lấy hiệu quả kinh tế làm thước đo đánh giá kết

quả hoạt động của từng cá nhân và tập thể trong quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục

- Phương tiện quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục (phương tiện

quản lý của từng công tác quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục) bao gồm:

+ Chế định giáo dục, đào tạo và các chế định của Bộ Quốc phòng thuộc lĩnh vực quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục ở nhà trường quân sự

+ Bộ máy tổ chức và nhân lực của nhà trường Trong đó, có bộ máy tổ chức và lực lượng trực tiếp tham gia quản lý, xây dựng, mua sắm, trang bị, sử dụng, sửa chữa và bảo quản cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục

+ Nguồn tài lực và vật lực của nhà trường đã huy động được

+ Hệ thống thông tin và môi trường trong lĩnh vực quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục ở nhà trường

II NHIỆM VỤ, NỘI DUNG QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT KỸ THUẬT GIÁO DỤC ĐẠI HỌC QUÂN SỰ

1 Nhiệm vụ quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục đại học quân sự

Công tác quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục gồm:

- Quản lý việc thực hiện các chế độ quy định của Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng tham mưu, Cục Nhà trường… và các ngành có liên quan về quản lý cơ

sở vật chất kỹ thuật giáo dục ở đại học quân sự

- Quản lý bộ máy tổ chức và nhân lực nhà trường trong việc thực hiện xây dựng, mua sắm, trang bị, sử dụng, bảo quản cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục

- Quản lý nguồn tài lực và vật lực (chủ yếu là tài chính) về việc mua sắm, trang bị, bổ sung, sửa chữa, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục

- Quản lý việc cập nhật thông tin mới về cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục, đồng thời xây dựng mối quan hệ giữa nhà trường với các cơ quan, đơn vị ngoài nhà trường để huy động và trang bị cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục cho nhà trường

2 Nội dung quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục đại học quân sự

a Quản lý hoạt động xây dựng cơ bản

Xây dựng quy hoạch xây dựng cơ bản (hệ thống hội trường, giảng đường, thao trường, các trung tâm huấn luyện dã ngoại v.v ) Xây dựng đề án xây dựng cơ bản Lựa chọn bản thiết kế và làm thủ tục phê duyệt thiết kế, làm thủ tục với chủ đầu tư và các cơ quan tài chính để có vốn Tổ chức và làm thủ tục đấu thầu hoặc chọn thầu thi công Làm hợp đồng xây dựng cơ bản, quản lý hoạt động của ban quản lý công trình, tổ chức nghiệm thu công trình và đưa công trình vào sử dụng

b Quản lý thư viện nhà trường

Sắp xếp, bố trí các khu vực trong thư viện Mua sắm trang thiết bị và thanh lý sách báo, tài liệu, phân loại và sắp xếp sách và tài liệu Giới thiệu sách và tài liệu mới Xây dựng quy trình hoạt động cho mượn và trả sách báo, tài liệu Tổ chức phòng đọc, tổ chức bảo quản sách báo và tư liệu Quản lý các loại hồ sơ, sổ sách ghi chép, thẻ thư viện Tổ chức hoạt động in ấn, phôtô tài liệu (đối với nhà trường đại học quân sự thường gắn với xưởng in, hoặc hệ thống máy tính, máy in, máy photocopy để đáp ứng nhu cầu của bạn đọc, giảng viên và học viên)

c Quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học

Trong quá trình dạy học, phương tiện kỹ thuật dạy học luôn luôn có mối quan hệ chặt chẽ với nội dung và phương pháp dạy học Muốn truyền thụ

và lĩnh hội một nội dung nào đó, đòi hỏi phải có những phương pháp và phương tiện tương ứng Ngược lại, sự cải tiến và sử dụng các phương tiện một cách phù hợp, linh hoạt, sáng tạo sẽ tác động trở lại đối với sự phát triển, hoàn thiện nội dung và phương pháp, làm cho chất lượng truyền thụ và lĩnh hội ngày càng tốt hơn Do đó, cần phải chú trọng đến công tác quản lý, sử dụng, cải tiến và không ngừng tăng cường các phương tiện kỹ thuật hiện đại

để đạt được hiệu quả ngày càng cao trong quá trình dạy học

Trong thời đại ngày nay, trước sự phát triển mạnh mẽ của khoa học và công nghệ, việc ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng các phương tiện kỹ thuật dạy học (nhất là các phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại) ở các nhà trường đại học quân sự đang trở thành yêu cầu khách quan và cấp thiết, nhằm

thực hiện mục tiêu chuẩn hoá, hiện đại hoá giáo dục mà Nghị quyết Đại hội X của Đảng đã đề ra

Để không ngừng nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng các phương tiện

kỹ thuật dạy học, một trong những điều cần thiết là phải phân loại các phương tiện đó một cách khoa học Trên thực tế, hiện nay có rất nhiều cách phân loại các phương tiện dạy học khác nhau, tuỳ theo mục đích và cách thức tiếp cận Dưới góc độ quản lý, có thể tiến hành phân loại như sau:

- Phân loại các phương tiện kỹ thuật dạy học ở đại học quân sự

Dựa theo mục đích sử dụng, có hai loại: Loại dùng để truyền đạt tri thức

và loại dùng để thực hành

Dựa theo hình thức tồn tại của phương tiện kỹ thuật dạy học thì có các

loại như sau: Mô hình, mẫu vật, ấn phẩm, tài liệu nghe nhìn, dụng cụ thí nghiệm, hoá chất, thuốc nổ v.v…

Nếu dựa theo cấu tạo, các phương tiện kỹ thuật dạy học được phân

thành hai nhóm: Nhóm các phương tiện dạy học truyền thống và nhóm các phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại

Nhóm các phương tiện dạy học truyền thống, gồm các loại phương tiện đã được sử dụng lâu đời và ngày nay vẫn còn được sử dụng trong dạy học như: Tranh ảnh, biểu đồ, bản đồ, sa bàn, chiến lệ, sách báo, makét, mô hình, vật thật, v.v

Nhóm các phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại, đó là các phương tiện được hình thành do sự phát triển của khoa học - kỹ thuật, đặc biệt là kỹ thuật điện tử Sau đây là một số phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại đang

được sử dụng trong quá trình dạy học ở đại học quân sự :

Máy chiếu: Trong dạy học, có thể sử dụng máy chiếu để chiếu lên màn

ảnh rộng các công thức, các hình vẽ, các sơ đồ, bảng biểu, các graph nội dung dạy học đã được photocopy hoặc in ra trên giấy trong folie

Máy chiếu phim dương bản: sử dụng loại máy này để chiếu lên màn

ảnh rộng các sơ đồ, tranh vẽ, bản vẽ được làm thành phim dương bản

Máy chụp ảnh kỹ thuật số: Là thiết bị sao chụp ảnh di động bằng đĩa từ

Loại máy này được sử dụng để sao chụp các ảnh có kích thước lớn và chụp các cảnh thực, các mô hình học cụ cần thiết cho quá trình dạy học Máy chụp

ảnh số liên kết với máy tính cho ảnh dưới dạng các tệp tin ảnh Ngoài ra, máy chụp ảnh số còn có khả năng quay video và ghi lại các âm thanh minh hoạ cho nội dung dạy học

Máy quét ảnh: Là thiết bị sao chụp hình ảnh trên giấy hoặc ảnh để đưa

vào máy tính dưới dạng các tệp tin ảnh có thể chỉnh sửa, phóng to, thu nhỏ, cắt ghép, tô màu,… Khi kết nối máy quét ảnh với máy tính có thể truy cập được sau khi đã cài đặt trong máy tính các phần mềm hình ảnh như: Photoshop, corel, Draw Máy quét ảnh có độ phân giải cao, cho hình ảnh đẹp, có thể sử dụng cho nhiều nội dung môn học, nhất là những nội dung có sử dụng các tranh ảnh, các sơ đồ, bảng biểu phức tạp

Máy chiếu đa phương tiện Multimedia Projector: Là loại máy chiếu

tinh thể lỏng đa năng thường được sử dụng trong lĩnh vực truyền thông Sử dụng Multimedia Projector trong dạy học bằng cách kết nối với các thiết bị khác như: Máy vi tính, đầu video, máy quét ảnh, máy chụp ảnh số,…để truyền tải thông tin dạy học và thực hiện tất cả các chức năng của máy chiếu Multimedia Projector kết nối với máy tính nhằm trình chiếu lên màn ảnh rộng tất cả những gì có trên màn hình máy tính, hoặc kết nối với video để thực hiện các đoạn phim phục vụ cho nội dung dạy học

Máy vi tính: Là phương tiện kỹ thuật có thể sử dụng trong nhiều lĩnh

vực khác nhau Trong dạy học, có thể sử dụng máy tính làm phương tiện kỹ thuật dạy học với những chức năng cơ bản như :

Phương tiện trợ giúp cho các hoạt động giảng dạy của giáo viên

Phương tiện hoạt động học tập của học viên

Phương tiện quản lý quá trình dạy học của cán bộ quản lý

Ngoài ra còn có các phần mềm dạy học như: Các phần mềm kiểm tra

đánh giá; phần mềm Visual basic; phần mềm Microsoft power point; các phần mềm mô phỏng; các phần mềm bổ trợ phục vụ giảng dạy kết hợp; các chương trình giảng dạy qua CD – ROM

- Những điểm cần lưu ý trong quá trình quản lý phương tiện kỹ thuật dạy học ở đại học quân sự

Cần phải có sự nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của phương tiện

kỹ thuật dạy học ở đại học quân sự Có sự hiểu biết về tính năng, tác dụng cơ

bản của từng loại phương tiện kỹ thuật dạy học Nắm được chương trình, nội dung dạy học và các loại phương tiện kỹ thuật dạy học kèm theo Việc trang bị

và sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học đòi hỏi phải đảm bảo tính đối tượng, tính khoa học, tính giáo dục, tính thẩm mỹ, tính hiệu quả kinh tế, an toàn và vệ sinh Thường xuyên có sự bao quát và đề xuất được những biện pháp sát thực trong việc mua sắm, trang bị, tổ chức, hướng dẫn, sử dụng và bảo quản phương tiện kỹ thuật dạy học nhằm đạt tới chuẩn hoá, hiện đại hoá

d Quản lý các cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục khác và nguồn tài chính phục vụ cho hoạt động dạy học

Cơ sở vật chất thuộc nội thất và thiết bị chuyên dụng trong các phòng chuyên dụng, phòng phương pháp, phòng truyền thống, phòng Hồ Chí Minh, nhà văn hóa, nhà thể thao (bàn ghế, tủ sách, tủ hồ sơ, tài liệu, máy vi tính, máy photo coppy, máy in )

Các dụng cụ phục vụ sinh hoạt văn hoá, văn nghệ, thể thao, vui chơi, giải trí (nhạc cụ, phông màn, sàn diễn, vật trang trí, đèn chiếu sáng, loa đài, tivi, sách báo, các dụng cụ thể thao )

Hệ thống thao trường, bãi tập và các loại phương tiện, trang bị, vũ khí, khí tài kỹ thuật quân sự phục vụ cho thực hành, luyện tập (các loại xe cơ giới,

xe tăng, máy bay, tàu chiến , các loại súng, pháo, máy thông tin, ra đa; các loại chất nổ, chất cháy )

Nguồn tài chính phục vụ cho việc mua sắm, trang bị, bổ sung, sửa chữa,

sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cho dạy học - giáo dục

III YÊU CẦU, QUY TRÌNH VÀ NHỮNG BIỆN PHÁP CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ CƠ SỞ VẬT CHẤT KỸ THUẬT GIÁO DỤC ĐẠI HỌC QUÂN SỰ

1 Những yêu cầu đặt ra đối với chủ thể quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục đại học quân sự

a Yêu cầu chung trong công tác quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục

- Có sự hiểu biết chính xác về các chế độ quy định của ngành và liên ngành trong lĩnh vực quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục

- Thường xuyên có tinh thần chủ động, tích cực đổi mới, hướng tới chuẩn hoá, hiện đại hoá cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục của nhà trường, đồng thời tổ chức tốt quá trình thực thi đó

- Nắm vững cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục ở đại học quân sự Trên cơ sở đó, phân loại và xác định rõ nội dung quản lý từng loại cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục, đồng thời biết kết hợp các nội dung quản lý đó với nhau

- Nhận thức đúng về những yêu cầu của chương trình, nội dung dạy học

- giáo dục và những phương tiện kỹ thuật cần thiết đáp ứng cho từng chương trình, nội dung dạy học - giáo dục trong nhà trường

- Kịp thời đề ra được các biện pháp sử dụng một cách có hiệu quả cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục cũng như các biện pháp bảo quản, tu sửa và thanh lý

cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục đúng nguyên tắc

- Khai thác mọi tiềm năng của nhà trường, đơn vị và địa phương nơi địa bàn đóng quân vào việc tăng cường cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục nhằm góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học - giáo dục

b Yêu cầu về năng lực trong công tác quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục

Ngoài những yêu cầu chung, người quản lý ở nhà trường đại học quân

sự cần phải có một số năng lực chủ yếu như sau:

- Năng lực về pháp luật - thể hiện được vai trò đại diện về mặt chính quyền, thực thi chế định giáo dục, đào tạo và chế định liên ngành

- Năng lực về quản lý tổ chức - thể hiện được vai trò là hạt nhân xây dựng, tập hợp lực lượng và phát triển bộ máy tổ chức và nhân lực quản lý và

sử dụng cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục của nhà trường

- Năng lực về quản lý kinh tế - thể hiện ở vai trò huy động nguồn tài lực, vật lực cho việc quản lý, xây dựng, mua sắm, trang bị, sử dụng, sửa chữa,

bổ sung và bảo quản cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục của nhà trường

- Năng lực quản lý thông tin và môi trường - thể hiện ở vai trò nòng cốt trong việc thu thập, xử lý thông tin và xây dựng môi trường quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục ở nhà trường đại học quân sự

2 Quy trình quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục đại học quân sự

a Tổ chức xây dựng kế hoạch quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục

Trước hết, phải xác định mục tiêu, dự kiến được nguồn lực, vật lực, tài lực, bố trí thời gian, lựa chọn các phương pháp trong việc xây dựng cơ bản, mua sắm, trang bị, sử dụng, bảo quản, tu bổ, nâng cấp cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục Cần coi trọng việc xây dựng kế hoạch sử dụng cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục trong tập thể nhà trường

b Tổ chức thực hiện kế hoạch

Sau khi có kế hoạch, tiến hành phân công, phân nhiệm quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục cho các cán bộ quản lý, giảng viên, trợ lý, nhân viên… (các phòng, khoa, ban, hệ, tiểu đoàn…) Trên cơ sở đó, xác định những yêu cầu, quy định, quyền hạn, trách nhiệm của từng tập thể và cá nhân trong trường về việc xây dựng, mua sắm, trang bị, sử dụng, tu sửa, bảo quản cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục Tiếp đến là phân bổ nguồn tài chính cho các hoạt động phát triển hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục trong toàn trường

c Bồi dưỡng nâng cao trình độ quản lý, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục

Tiến hành bồi dưỡng nâng cao trình độ quản lý, sử dụng cơ sở vật chất

kỹ thuật giáo dục cho đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên, trợ lý, nhân viên chuyên môn kỹ thuật Đặc biệt, đối với các loại phương tiện kỹ thuật hiện đại, phải mở lớp bồi dưỡng, tập huấn, đáp ứng theo nhiệm vụ chức trách của từng người, từng bộ phận Đồng thời với việc nâng cao trình độ sử dụng, phải hướng dẫn và nâng cao trách nhiệm của mọi người về việc giữ gìn, bảo quản

cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục của nhà trường

d Chỉ đạo công tác quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục

Kịp thời hướng dẫn các mặt hoạt động, kết hợp động viên trách nhiệm với duy trì hoạt động đi vào nề nếp; giám sát hoạt động của các thành viên tham gia quản lý và điều hành hoạt động xây dựng, mua sắm, bổ sung, nâng cấp, tu sửa, bảo quản cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục

e Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch

Duy trì hoạt động kiểm tra, đánh giá một cách nghiêm túc theo quy định Kịp thời phát hiện ra những mặt yếu kém, sai lệch (từ các khâu, kế hoạch, tổ chức, điều hành, chỉ đạo hay chính bởi khâu kiểm tra, đánh giá) Trên cơ sở đó, rút kinh nghiệm sửa chữa sai sót, điều chỉnh kịp thời, đảm bảo cho công tác quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục của nhà trường đạt được hiệu quả

3 Một số biện pháp cơ bản về quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục đại học quân sự

Cụ thể hoá các quy định của Nhà nước, quân đội và các ngành có liên quan thành các chế độ quy định trong lĩnh vực quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục ở nhà trường đại học quân sự

Cần phải kịp thời cụ thể hoá các quy định trong các văn bản luật và dưới luật của Nhà nước, của Bộ Quốc phòng, Bộ giáo dục và đào tạo và các

bộ, ngành có liên quan khác về quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục thành các quy định của nhà trường trong lĩnh vực quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục Mặt khác, cần phải tiến hành chỉ đạo các mặt hoạt động theo đúng các quy định

Điều hành có hiệu quả bộ máy tổ chức và nhân lực quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục

Thiết lập hệ thống quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục của nhà trường

Tăng cường công tác giáo dục nâng cao nhận thức của bộ máy tổ chức

và nhân lực nhà trường về lý luận và thực tiễn quản lý, sử dụng cơ sở vật chất

kỹ thuật giáo dục

Cần phải tổ chức giáo dục, học tập nâng cao nhận thức của các thành viên

về vai trò, ý nghĩa của cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục, nhất là phương tiện kỹ thuật dạy học đối với việc đổi mới phương pháp dạy học, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả đảo tạo ở đại học quân sự hiện nay Yêu cầu các giảng viên đưa việc sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học vào kế hoạch giảng dạy của mình, phù hợp với từng hình thức tổ chức dạy học trong từng học kỳ; kế hoạch này được tổ

bộ môn thông qua Đồng thời, phát động thi đua sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học tiên tiến gắn với đổi mới phương pháp dạy học trong đội ngũ giảng viên

Thường xuyên tổ chức bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, đồng thời nâng cao trình độ sử dụng phương tiện kỹ thuật dạy học- giáo cho các lượng

giáo dục

Trên cơ sở nghiên cứu các văn bản hướng dẫn, các tài liệu về cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục, tích cực tổ chức các đợt tập huấn, hội thảo, báo cáo chuyên đề… hoặc các lớp bồi dưỡng cán bộ quản lý huấn luyện - giáo dục của nhà trường Cần chú trọng tổ chức tập huấn cho cán bộ, giảng viên, các lượng tham gia dạy học - giáo dục về tính năng, tác dụng, quy trình, cách sử dụng

các phương tiện kỹ thuật dạy học hiện đại

Huy động và quản lý tốt nhất nguồn tài chính phục vụ cho họat động mua sắm, trang bị, sửa chữa, bảo quản, và sử dụng cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục

Huy động nguồn tài chính bằng nhiều con đường khác nhau, nguồn tài chính do trên cấp, nguồn tài chính từ các đơn vị, cá nhân trong nhà trường đóng góp phần xây dựng và nguồn tài chính được huy động từ những con đường khác trên cơ sở thực hiện “xã hội hoá giáo dục”… Cùng với việc tăng cường huy động nguồn tài chính, cần phải triệt để thực hành tiết kiệm, chống tham ô, lãng phí trong mua sắm, trang bị, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất

kỹ thuật giáo dục

Nâng cao chất lượng thu thập thông tin về cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục, đồng thời không ngừng tăng cường cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục ở đại học quân sự

Trên cơ sở nắm vững hệ thống các bản danh mục trang bị cơ sở vật chất

kỹ thuật giáo dục các cấp học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, các quy định của Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng tham mưu, Cục Nhà trường và các ngành

có liên quan, thường xuyên phân tích số lượng, chất lượng cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục của nhà trường Trong quá trình thống kê, phân tích phải phản ánh rõ tình hình quản lý, bảo dưỡng, sửa chữa, bảo quản và sử dụng cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục, chế độ, nề nếp, quy cách sử dụng hội trường, giảng đường, phòng học, thao trường, bãi tập, vũ khí, khí tài kỹ thuật, trang thiết bị dạy học - giáo dục v.v Đồng thời, nhạy bén trong việc thông tin về các loại sách báo, tài liệu, giáo trình, sách tham khảo thông qua việc tổ chức, trang bị

và điều hành hoạt động của thư viện nhà trường một cách khoa học

Thường xuyên tăng cường mối quan hệ hợp tác với các ngành, các cấp

có liên quan, các đơn vị, nhà trường trong và ngoài quân đội, địa phương nơi đóng quân và phát huy chính nội lực của nhà trường để huy động tốt nhất nguồn tài lực, vật lực xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục

Cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục có vai trò vô cùng quan trọng và là điều kiện tất yếu của quá trình dạy học - giáo dục ở đại học quân sự Cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục không ngừng được đổi mới và hoàn thiện trong điều kiện kinh tế của đất nước ta ngày càng nâng cao và cuộc cách mạng khoa học, công nghệ trên thế giới đang phát triển nhanh chóng Tổ chức quản lý và sử dụng một cách khoa học, đồng thời không ngừng tăng cường cơ sở vật chất

kỹ thuật giáo dục sẽ góp phần trực tiếp thúc đẩy mạnh mẽ quá trình đổi mới nội dung, phương pháp, nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học - giáo dục, đáp ứng tốt nhất theo mục tiêu, yêu cầu đào tạo của nhà trường đại học quân

sự trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

CÂU HỎI ÔN TẬP

1 Trình bày quan niệm về cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục ở đại học quân sự?

2 Phân tích nhiệm vụ, nội dung và quy trình quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục ở đại học quân sự?

3 Hãy nêu và phân tích các biện pháp cơ bản quản lý cơ sở vật chất kỹ thuật giáo dục ở đại học quân sự?

Chương 8 QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ĐẠI HỌC QUÂN SỰ

I QUAN NIỆM VỀ CHẤT LƯỢNG VÀ QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

1 Chất lượng giáo dục

Theo Từ điển tiếng Việt: Chất lượng là cái tạo nên phẩm chất, giá trị của con người, sự vật Thí dụ: Chất lượng hàng hoá tốt, nâng cao chất lượng học tập; cái tạo nên bản chất sự vật, làm cho sự vật này khác với sự vật khác10

Trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh, chất lượng sản phẩm được đặc trưng bởi các yếu tố về nguyên vật liệu chế tạo, quy trình công nghệ sản xuất, các đặc tính về sử dụng kể cả về mẫu mã, thị hiếu, mức độ đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng Các đặc tính chất lượng có thể được thể hiện tường minh qua các chỉ số kỹ thuật, mỹ thuật, mức tiêu thụ của sản phẩm trên thị trường

và có thể so sánh dễ dàng với các sản phẩm khác cùng loại; đương nhiên chúng có các giá trị, giá cả khác nhau

Chất lượng giáo dục là một lĩnh vực phức tạp Để đánh giá được chất

lượng giáo dục, trước hết cần thống nhất với nhau về các tiêu chí và chuẩn để

đánh giá Tuy nhiên, căn cứ vào sản phẩm của giáo dục là nhân cách của học sinh, các tiêu chí đang được dùng phổ biến trên thế giới để đánh giá chất

lượng giáo dục là kiến thức, kỹ năng và thái độ mà học sinh đạt được sau khi

Mặt khác, chuẩn cũng chỉ là những quy định có tính giai đoạn, trong những điều kiện nhất định nào đó; nó sẽ phải thay đổi khi có yêu cầu phải nâng cao chất lượng hoặc khi các điều kiện để thực hiện giáo dục được nâng

cấp hơn Mỗi giai đoạn lịch sử có những chuẩn riêng, không thể lấy chuẩn của giai đoạn lịch sử này để đánh giá chất lượng của một giai đoạn lịch sử khác

Như vậy, chất lượng giáo dục là mức độ kiến thức, kỹ năng và thái độ

mà học sinh đạt được sau khi kết thúc khoá học so với các chuẩn đã được đề

ra trong mục tiêu đào tạo

Trong lĩnh vực đào tạo nhân lực, chất lượng đào tạo với đặc trưng sản phẩm là “con người lao động” có thể hiểu là kết quả (đầu ra) của quá trình đào tạo, được thể hiện cụ thể ở các phẩm chất, giá trị nhân cách và giá trị sức lao động hay năng lực hành nghề của người tốt nghiệp, chuẩn các cấp trình độ là những yêu cầu khách quan, xuất phát từ nhu cầu về nhân lực kỹ thuật của các ngành kinh tế - xã hội, của thị trường sức lao động

Đối với giáo dục đại học, bên cạnh mục tiêu đào tạo nhân lực còn có một mục tiêu quan trọng nữa là đào tạo và bồi dưỡng nhân tài cho các ngành khoa học, công nghệ mũi nhọn Dĩ nhiên, chuẩn của các loại hình đào tạo này phải xuất phát từ yêu cầu nghiên cứu, vận dụng và sáng tạo để hội nhập quốc

tế Hơn nữa, chất lượng của quá trình đào tạo đại học là chất lượng tổng thể của tất cả các thành tố trong hệ thống Xem xét chất lượng không chỉ xem xét chất lượng của sản phẩm đầu ra mà phải xem xét toàn diện

Mặc dù còn nhiều quan niệm khác nhau về chất lượng đào tạo đại học,

song theo cách tiếp cận phổ biến nhất Chất lượng giáo dục ở đại học quân sự

là giá trị của mức độ đạt được các mục tiêu đào tạo đã xác định

Chất lượng giáo dục ở đại học quân sự là vấn đề tổng hợp được taọ nên từ

chất lượng của tất cả các yếu tố và điều kiện liên quan đến đối tượng đào tạo Chất

lượng giáo dục ở đại học quân sự được xem xét trên các mặt cơ bản như sau:

- Chất lượng đầu vào của quá trình đào tạo

Bao gồm chất lượng của cơ sở vật chất, trang thiết bị, chương trình, dịch vụ, nguồn tài chính, đội ngũ cán bộ, giảng viên có uy tín, và tuyển được học viên giỏi Trong đó, đặc biệt nhấn mạnh đến trình độ quản lý và tổ chức của cơ sở đào tạo phù hợp với quy mô đào tạo

- Chất lượng quá trình đào tạo

Bao gồm sự phong phú, mềm dẻo, linh hoạt, sáng tạo về nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức và diễn biến của tiến trình dạy học- giáo dục

Trong đó, nhấn mạnh cách dạy, cách học, sự rèn luyện của người học và tổ chức có hiệu quả các quá trình đó

- Chất lượng của kết quả đào tạo

Kết quả đạt được của quá trình đào tạo chính là sự biến đổi về chất của

đối tượng đào tạo, là giá trị gia tăng trong giáo dục và đào tạo, là mức độ kiến thức, kỹ xảo kỹ năng và các phẩm chất nhân cách cần thiết mà học viên đạt được sau khi kết thúc khoá học so với các chuẩn đã được đề ra trong mục tiêu đào tạo

- Chất lượng của sản phẩm đào tạo

Đó là sự phù hợp của sản phẩm đào tạo với nhu cầu của xã hội và quân đội Biểu hiện của sự phù hợp đó là mức độ thích ứng với công việc và phát huy tác dụng của học viên sau khi ra trường Theo quan niệm của các nhà nghiên cứu chất lượng giáo dục đại học phương Tây thì đó chính là sự thoả mãn nhu cầu của "khách hàng" Các đơn vị trong quân đội sử dụng sản phẩm đào tạo là người đánh giá chính xác nhất về chất lượng đào tạo

2 Quản lý chất lượng giáo dục

Quản lý chất lượng giáo dục là quá trình thiết kế các tiêu chuẩn và duy

trì các cơ chế bảo đảm chất lượng để sản phẩm giáo dục đạt được các tiêu chuẩn xác định

Quản lý chất lượng giáo dục là thuật ngữ được sử dụng để miêu tả các

thủ pháp hoặc các quy trình được tiến hành nhằm kiểm tra, đánh giá xem các sản phẩm giáo dục có bảo đảm được các thông số chất lượng theo mục đích, yêu cầu đã được định sẵn hay không

Quản lý chất lượng giáo dục là quá trình tổ chức thực hiện có hệ thống

các biện pháp quản lý toàn bộ quá trình đào tạo nhằm bảo đảm và không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo đáp ứng yêu cầu của xã hội, của quân đội

Một số mô hình quản lý chất lượng giáo dục đang được sử dụng phổ biến hiện nay

Mô hình kiểm soát chất lượng

Đây là mô hình quản lý truyền thống về chất lượng giáo dục ở cấp độ quốc gia, Nhà nước với tư cách là tổ chức quyền lực cao nhất, kiểm soát chất lượng giáo dục nhằm trước hết bảo đảm tính mục đích của các hoạt động giáo