Giáo trình Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (Tập 1): Phần 2

Phần 2 của giáo trình Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (Tập 1) tiếp tục trình bày những nội dung về: Đảng lãnh đạo xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền bắc, đánh bại chiến lược chiến tranh đặc biệt của đế quốc Mỹ ở miền Nam (1961-1965); Đảng lãnh đạo xây dựng miền bắc xã hội chủ nghĩa trong điều kiện chiến tranh, đánh bại chiến lược chiến tranh cục bộ của đế quốc Mỹ (1965-1968);... Mời các bạn cùng tham khảo!

Chương 7 ĐẢNG LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở MIỀN BẮC, ĐÁNH BẠI CHIẾN LƯỢC "CHIẾN TRANH ĐẶC BIỆT" CỦA

ĐẾ QUỐC MỸ Ở MIỀN NAM (1961 - 1965)

1 Sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc

1.1 Tình hình miền Bắc sau 5 năm quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Từ khi hoà bình lập lại, miền Bắc nước ta bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân miền Bắc đã vươn lên với một khí thế cách mạng mới, đã hoàn thành thắng lợi kế hoạch 3 năm cải tạo và phát triển kinh tế

Kết quả thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc sau 5 năm có sự phát triển rõ rệt trên tất cả các lĩnh vực: nông nghiệp, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp Quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa được xác lập một cách căn bản ở miền Bắc; thu nhập quốc dân tăng (năm 1960 tăng gấp đôi năm 1955); văn hoá xã hội phát triển quốc phòng, an ninh được củng cố ; nhà nước dân chủ nhân dân không ngừng được tăng cường Với những thành tựu trên, bộ mặt chính trị và xã hội miền Bắc thay đổi một cách căn bản Năng lực lãnh đạo

và uy tín của Đảng và Nhà nước được nâng lên Những thành tựu ấy khẳng định chủ trương của Đảng ta về khôi phục, cải tạo và phát triển kinh tế, phát triển văn hoá trong 5 năm đầu quá độ lên chủ nghĩa xã hội là đúng đắn

Tuy vậy, nhìn chung nền kinh tế miền Bắc vẫn là một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, chủ yếu dựa trên nền sản xuất nhỏ, cá thể Công nghiệp mới hình thành, nông nghiệp và thủ công nghiệp còn nghèo nàn, phân tán, sức lao động phân bố không đều, trình độ văn hoá của nhân dân còn thấp, đời sống còn gặp nhiều khó khăn; quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa vừa mới được xác lập, chưa được củng cố vững chắc

Tình hình đó đòi hỏi Đảng và nhân dân miền Bắc phải tiến hành xây dựng

cơ sở vật chất kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, đồng thời tiếp tục củng cố quan

hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa

1.2 Miền Bắc thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ nhất, bước đầu xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội

Để thực hiện xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng (9-1960) đã thông qua kế hoạch phát triển kinh tế, văn hoá (1961 - 1965) đối với miền Bắc

Mục tiêu của kế hoạch 5 năm (1961 - 1965) là: "Phấn đấu xây dựng bước đầu cơ sở vật chất kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, thực hiện một bước công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa và hoàn thành công cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa, tiếp tục đưa miền Bắc tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên chủ nghĩa xã hội”1

Để thực hiện mục tiêu trên, kế hoạch 5 năm lần thứ nhất, Đảng đề ra những nhiệm vụ cơ bản là:

- Ra sức phát triển công nghiệp nặng và nông nghiệp, thực hiện một bước ưu tiên phát triển công nghiệp nặng, đồng thời ra sức phát triển nông nghiệp một cách toàn diện, phát triển công nghiệp nhẹ, phát triển giao thông vận tải, tăng cường thương nghiệp quốc doanh và thương nghiệp hợp tác xã, chuẩn bị cơ sở để biến nước ta thành một nước công nghiệp và nông nghiệp

xã hội chủ nghĩa

- Hoàn thành công cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với nông nghiệp, thủ công nghiệp, thương nghiệp nhỏ và công thương nghiệp tư bản tư doanh, tăng cường mối quan hệ giữa sở hữu toàn dân và sở hữu tập thể, mở rộng quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân

- Nâng cao trình độ văn hoá của nhân dân, đẩy mạnh công tác đào tạo và bồi dưỡng cán bộ, nhất là cán bộ xây dựng kinh tế và công nhân lành nghề, nâng cao năng lực quản lý kinh tế của cán bộ, công nhân và nhân dân lao động; xúc tiến công tác khoa học kỹ thuật, thăm dò tài nguyên thiên nhiên và tiến hành điều tra cơ bản, nhằm phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế, văn hoá xã hội chủ nghĩa

- Cải thiện thêm một bước đời sống vật chất và văn hoá của nhân dân lao động, làm cho nhân dân ta được ăn no, mặc ấm, tăng thêm sức khoẻ, có thêm

1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ III, tập 3, tr.187

nhà ở và được học tập, mở mang sự nghiệp phúc lợi công cộng, xây dựng đời sống mới ở nông thôn và thành thị

- Đi đôi với phát triển kinh tế, cần ra sức củng cố quốc phòng, tăng cường trật tự an ninh, bảo vệ sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc

Triển khai thực hiện kế hoạch 5 năm (1961-1965), Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá III) đã tiến hành một số hội nghị bàn giải pháp xây dựng cơ

sở vật chất kỹ thuật và củng cố miền Bắc về mọi mặt

Đầu tháng 1 năm 1961, Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng thông qua những nhiệm vụ chủ yếu của kế hoạch nhà nước năm 1961, năm mở đầu của kế hoạch 5 năm lần thứ nhất Hội nghị nhấn mạnh nhiệm vụ quan trọng nhất là củng cố và phát triển hợp tác xã sản xuất nông nghiệp, phát triển nông nghiệp một cách toàn diện, mạnh mẽ và vững chắc Đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp là cơ sở cho công cuộc công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa Thực hiện một bước ưu tiên phát triển công nghiệp nặng, đồng thời ra sức phát triển công nghiệp nhẹ… Tháng 2 năm 1961, Bộ Chính trị quyết định mở cuộc chỉnh huấn mùa Xuân 1961 Đây là cuộc vận động chính trị sâu rộng nhằm xây dựng quan điểm làm chủ tập thể, tất cả phục vụ cho sản xuất, cần kiệm xây dựng đất nước, tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên chủ nghĩa xã hội Để phấn đấu thực hiện thắng lợi kế hoạch 5 năm lần thứ nhất, Ban Bí thư ra Nghị quyết đẩy mạnh phong trào thi đua trong sản xuất, học tập, công tác Các tổ chức quần chúng tiến hành đại hội nhằm biểu dương thành tích, động viên tinh thần hăng hái thi đua lao động sản xuất trong tất cả các ngành, các cấp Tổng Công đoàn Việt Nam phát động phong trào phấn đấu trở thành tổ, đội lao động xã hội chủ nghĩa Nhà máy cơ khí Duyên Hải (Hải Phòng) được công nhận là lá cờ đầu trong phong trào thi đua hợp lý hoá sản xuất, cải tiến kỹ thuật của ngành công nghiệp Hợp tác xã Đại Phong (Quảng Bình) là lá cờ đầu phong trào thi đua trong nông nghiệp Trong quân đội có phong trào thi đua "ba nhất" (lập thành tích nhiều nhất, đều nhất, giỏi nhất) Trong giáo dục

có phong trào thi đua "hai tốt" (dạy tốt, học tốt), đi đầu là trường phổ thông cấp 2 Bắc Lý (Hà Nam)

Tháng 4 năm 1961, Hội nghị lần thứ 4 Ban Chấp hành Trung ương Đảng bàn về việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và nâng cao năng lực tổ chức chỉ đạo của các cấp, các ngành Hội nghị nhấn mạnh vị trí, vai trò của tổ chức cơ

sở đảng phải chăm lo xây dựng chi bộ vững mạnh và quyết định mở cuộc vận động xây dựng chi bộ "bốn tốt", nhằm tăng cường sự lãnh đạo toàn diện của tổ chức cơ sở đảng, giáo dục, rèn luyện đảng viên nêu cao vai trò tiền phong gương mẫu trong việc chấp hành đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước Tháng 7 năm 1961, Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp Hội nghị lần thứ 5 bàn về sản xuất nông nghiệp Hội nghị đã phân tích, đánh giá ưu khuyết điểm của nông nghiệp trong những năm qua Hội nghị nhấn mạnh phải phát triển nông nghiệp toàn diện, mạnh mẽ và vững chắc nhằm phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa và nâng cao đời sống vật chất, văn hoá của nhân dân, làm cho nông nghiệp trở thành cơ sở vững chắc để phát triển công nghiệp

Nhiệm vụ và phương hướng phát triển nông nghiệp trong kế hoạch 5 năm là: Tích cực củng cố hợp tác xã nông nghiệp và nông trường quốc doanh làm

cơ sở để phát triển nông nghiệp Kết hợp hoàn thiện quan hệ sản xuất với phát triển sức sản xuất, xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho nông nghiệp Kết hợp chặt chẽ hợp tác hoá với thuỷ lợi hoá và cải tiến nông cụ, cải tiến kỹ thuật, từng bước cơ giới hoá nhằm mở rộng diện tích canh tác, bằng tăng vụ và khai hoang, ra sức thực hiện thâm canh, tăng năng suất; giải quyết tốt vấn đề lương thực là trọng tâm, hết sức coi trọng cây công nghiệp, đẩy mạnh chăn nuôi, mở rộng thêm nghề rừng, nghề cá, nghề phụ, sử dụng tốt sức lao động tập thể là chính, đồng thời tận dụng sức lao động gia đình của xã viên Phấn đấu sau 5 năm, đưa mức sống của xã viên lên ngang với mức sống của trung nông lớp trên, thay đổi bộ máy nông thôn

Năm 1961, sản lượng lương thực trên miền Bắc đạt 5,8 triệu tấn, tăng 8,8% so với năm 1960 Ngày 23-11-1961, Bộ Chính trị chủ trương mở cuộc vận động "cải tiến quản lý hợp tác xã, cải tiến kỹ thuật nhằm phát triển nông nghiệp toàn diện, mạnh mẽ và vững chắc" trong thời gian 3 năm (1963-1965) Mục đích của cuộc vận động là nhằm củng cố quan hệ sản xuất, tăng cường lực lượng sản xuất của hợp tác xã, nâng cao năng suất lao động, cải thiện đời

sống nông dân, đồng thời phải đạt ba yêu cầu lớn là: Cải tiến quản lý hợp tác

xã, cải tiến kỹ thuật; bước đầu xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của hợp tác xã; tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước đối với nông nghiệp và hợp tác

xã nông nghiệp

Thực hiện cuộc vận động, các hợp tác xã sản xuất nông nghiệp được củng

cố thêm một bước Sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ đảng và chính quyền đối với nông nghiệp có nhiều tiến bộ Đến năm 1965, 88,8% số hộ nông dân đã vào hợp tác xã nông nghiệp, trong đó có 71,7% số hộ lên hợp tác xã bậc cao

Từ một nền nông nghiệp lạc hậu, độc canh, năng suất thấp, nông nghiệp miền Bắc đã phát triển tương đối toàn diện Từ một nền sản xuất tự túc, tự cấp trở thành nền sản xuất có tỷ suất hàng hoá ngày càng cao, giải quyết được một phần nhu cầu về lương thực, thực phẩm, cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp

và một phần sản phẩm cho xuất khẩu, bảo đảm sự ổn định về kinh tế xã hội của miền Bắc, phát huy vai trò hậu phương lớn đối với tiền tuyến lớn

Nhưng việc xây dựng quan hệ sản xuất và tổ chức sản xuất nông nghiệp cũng có những yếu kém do trình độ quản lý của cán bộ non yếu, cơ sở vật chất nghèo nàn, nông cụ chủ yếu là thủ công

Tháng 6 năm 1962, Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp Hội nghị lần thứ 7 (mở rộng) để bàn về việc xây dựng và phát triển công nghiệp trong kế hoạch 5 năm lần thứ nhất Hội nghị chủ trương, trong thời gian đầu, khoảng

10 năm kể từ năm 1961: "phấn đấu thực hiện một sự chuyển biến căn bản trong nền kinh tế quốc dân, tiến hành trang bị cơ khí và nửa cơ khí một cách phổ biến, xoá bỏ tình trạng thủ công lạc hậu lâu đời và tình trạng mất cân đối nghiêm trọng hiện nay trong các ngành sản xuất, bảo đảm cho nông nghiệp, công nghiệp và các ngành kinh tế khác phát triển nhịp nhàng và mạnh mẽ, bảo đảm giải quyết một cách căn bản những nhu cầu thông thường của nhân dân về ăn, mặc, bảo vệ sức khoẻ, học tập, có thêm nhà ở và chuẩn bị mọi mặt về vật chất, kỹ thuật, cán bộ, công nhân …để tiếp tục phát triển kinh

tế toàn diện, mạnh mẽ và vững chắc"1

1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng, Toàn tập, tập 23, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, tr 355 -

356

Ngày 24 tháng 7 năm 1961, Bộ Chính trị mở cuộc vận động "nâng cao ý thức trách nhiệm, tăng cường quản lý kinh tế, tài chính, cải tiến kỹ thuật; chống tham ô, lãng phí, quan liêu" trong ngành công nghiệp Yêu cầu của cuộc vận động trong ba năm (1963 - 1965) là, thực hiện một cuộc chuyển biến cách mạng trên các mặt tư tưởng và tổ chức, đưa công tác quản lý lên một trình độ mới, nâng cao chất lượng, hạ giá thành sản phẩm, nâng cao đời sống nhân dân Cuộc vận động gọi tắt là "Ba xây, ba chống"

Thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 của Trung ương Đảng (khoá III)

về công nghiệp, miền Bắc đã thực hiện được một bước đáng kể xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội Các ngành công nghiệp chủ yếu như điện, cơ khí, luyện kim, hoá chất, vật liệu xây dựng… hình thành và phát triển nhanh Tốc độ tăng bình quân hàng năm của công nghiệp là 13,6% Mặt yếu kém của công nghiệp là không hướng vào mục tiêu trọng tâm phục vụ nông nghiệp và tiêu dùng, đã bộc lộ sự mất cân đối giữa công nghiệp và nông nghiệp, ảnh hưởng đến sự phát triển của nền kinh tế quốc dân

Tháng 12 năm 1964, Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp Hội nghị lần thứ 10 bàn về thương nghiệp và giá cả Căn cứ vào thực tiễn 10 năm phấn đấu quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, Hội nghị đã bổ sung hai điểm quan trọng vào đường lối cách mạng xã hội chủ nghĩa

Một là, trong điều kiện còn tồn tại nhiều hình thức sở hữu, lực lượng sản

xuất chưa phát triển; sản xuất xã hội chưa dồi dào, sản xuất chưa đáp ứng kịp nhu cầu thì sự tồn tại và phát triển của kinh tế hàng hoá ở miền Bắc nước ta là một tất yếu khách quan

Hai là, tiến hành đồng thời ba cuộc cách mạng, cách mạng về quan hệ sản

xuất, cách mạng kỹ thuật, cách mạng tư tưởng và văn hoá, lấy cách mạng kỹ thuật làm then chốt Căn cứ đường lối đó, công tác thương nghiệp và giá cả phải phục vụ tốt đời sống nhân dân, thúc đẩy sản xuất phát triển, thúc đẩy cách mạng kỹ thuật, cải tiến tổ chức thương nghiệp, tăng cường thương nghiệp quốc doanh và hợp tác xã mua bán, quản lý tốt thị trường

Cuối năm 1964, đế quốc Mỹ tiến hành chiến tranh phá hoại miền Bắc, kế hoạch 5 năm mới thực hiện được 4 năm nhưng đã đạt được nhiều thành tựu to lớn Ngoài những thành tựu về công nghiệp, nông nghiệp, miền Bắc cũng đã giành được nhiều thành tựu về văn hoá, quốc phòng - an ninh, đối ngoại và xây dựng đảng

Về văn hoá giáo dục, toàn miền Bắc có 4,5 triệu người đi học (trong 16 triệu dân), số trường học phổ thông các cấp năm 1965 là 10.290 trường (so với 7.066 trường của năm 1960), số học sinh phổ thông là 2.934.000 Năm 1960, miền Bắc có 9 trường đại học với 8.000 sinh viên, năm 1965 có 18 trường đại học và cao đẳng với 34 nghìn sinh viên Số thư viện tăng 3 lần Toàn miền Bắc

có gần 100 đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp Các tệ nạn xã hội giảm mạnh Đạo đức mới, nếp sống mới xã hội chủ nghĩa hình thành rõ nét

Về quốc phòng - an ninh, ba thứ quân đã nâng cao một bước sức mạnh chiến đấu Dân quân, tự vệ được tổ chức rộng khắp với số lượng 1,4 triệu người, trong đó 1/5 được trang bị vũ khí 1,2 triệu người đăng ký vào lực lượng dự bị 30% ngân sách quốc phòng được đầu tư xây dựng các công trình quân sự, nâng cao khả năng phòng thủ của miền Bắc Các lực lượng làm nhiệm

vụ an ninh quốc gia và giữ vững trật tự an toàn xã hội hoạt động có hiệu quả Hoạt động đối ngoại của Đảng và Nhà nước đã nâng cao địa vị quốc tế của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, tranh thủ sự đồng tình và giúp đỡ của các nước anh em và nhân dân toàn thế giới đối với cuộc đấu tranh giải phóng miền Nam

Nhiệm vụ xây dựng chủ nghĩa xã hội trên miền Bắc, đấu tranh giải phóng miền Nam và đoàn kết quốc tế… đặt ra những yêu cầu mới về xây dựng đảng, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng Đáp ứng yêu cầu đó, Đảng đã kiện toàn tổ chức và cải tiến lề lối làm việc từ Trung ương đến cơ sở, bồi dưỡng và kết nạp đảng viên mới (từ 1961 đến 1965 kết nạp 30 vạn đảng viên), trình độ của đảng viên được nâng lên về lý luận, khoa học kỹ thuật, quản lý kinh tế… Tổ chức đảng ở các cấp được củng cố và tăng cường

Từ năm 1961 đến năm 1964, Đảng đã lãnh đạo nhân dân miền Bắc vượt qua khó khăn, gian khổ, phấn đấu thực hiện thắng lợi kế hoạch 5 năm lần thứ

nhất, tạo ra sự chuyển biến nhiều mặt trên miền Bắc "Miền Bắc nước ta đã tiến những bước dài chưa từng thấy trong lịch sử dân tộc Đất nước, xã hội và con người đều đổi mới"

Tuy nhiên quá trình thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ nhất, chúng ta đã bộc lộ những khuyết điểm, nhược điểm về xác định mục tiêu, bước đi và tổ chức chỉ đạo những ngành kinh tế chủ yếu Nhiều chỉ tiêu lớn của kế hoạch đặt

ra không thể thực hiện được Khuyết điểm, nhược điểm đó là do nhận thức của Đảng còn chủ quan duy ý chí, muốn tiến nhanh lên chủ nghĩa xã hội mà không tính đến điều kiện, khả năng, hoàn cảnh của đất nước ta; chưa nhận thức sâu sắc rằng, xây dựng ở miền Bắc là nhằm phục vụ sự nghiệp đánh thắng đế quốc

Mỹ, giải phóng miền Nam; thiếu chọn lọc trong việc vận dụng mô hình, kinh nghiệm xây dựng chủ nghĩa xã hội của các nước anh em

Tuy còn có những hạn chế nhất định, nhưng thắng lợi của kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1961-1965) đã đưa miền Bắc thực sự trở thành căn cứ địa của cả nước, hậu phương lớn của cách mạng miền Nam; đã củng cố niềm tin, xây dựng ý chí quyết tâm cho quân và dân cả nước bước vào thực hiện nhiệm vụ trong giai đoạn mới

2 Đánh bại chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" của đế quốc Mỹ ở miền Nam

2.1 Chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" của đế quốc Mỹ và chủ trương của Đảng chuyển cách mạng miền Nam từ khởi nghĩa sang chiến tranh cách mạng

Đế quốc Mỹ thực hiện chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" ở miền Nam

Thắng lợi của công cuộc củng cố miền Bắc và cao trào "Đồng khởi" ở miền Nam, đã đưa cách mạng Việt Nam phát triển lên một bước mới đầy triển vọng Mặc dù trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở các nước châu Âu

có những biểu hiện trì trệ và trong phong trào cộng sản quốc tế xuất hiện sự bất đồng, nhưng sức mạnh của hệ thống xã hội chủ nghĩa vẫn là một dòng thác cách mạng có sức ngăn chặn những âm mưu đen tối của chủ nghĩa đế quốc, là chỗ dựa vững chắc cho cách mạng thế giới và cách mạng nước ta Phong trào

giải phóng dân tộc giành thắng lợi ở hơn 60 nước châu Á, châu Phi, châu Mỹ

La tinh, là đồng minh mạnh mẽ cho cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta Phong trào đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ, hoà bình và tiến bộ xã hội của công nhân và các tầng lớp nhân dân ở các nước tư bản chủ nghĩa là một dòng thác, không ngừng tấn công vào chính sách phản động, gây chiến của đế quốc Mĩ

Trước tình hình trên, đầu năm 1961, Tổng thống Mỹ G.Kennơđi buộc phải điều chỉnh chiến lược từ "trả đũa ồ ạt" sang "phản ứng linh hoạt", với

ba loại hình chiến tranh: "Chiến tranh đặc biệt", "Chiến tranh cục bộ" và

"chiến tranh tổng lực"

Mục tiêu chính của chiến lược "chiến tranh đặc biệt" của Mỹ thực hiện ở miền Nam Việt Nam là"dập tắt" phong trào "đồng khởi", bình định miền Nam trong 18 tháng với lực lượng chủ yếu là quân ngụy Sài Gòn, do Mỹ trang bị và

cố vấn Mỹ chỉ huy, sử dụng chiến thuật cơ động bằng trực thăng và thiết giáp nhằm tiêu diệt lực lượng vũ trang cách mạng, lập hệ thống “ấp chiến lược” để ngăn cản phong trào nổi dậy; ngăn chặn chi viện của miền Bắc và cô lập miền Bắc, khi cần sẽ ném bom phá hoại miền Bắc

"Chiến tranh đặc biệt" là một thủ đoạn độc ác và nguy hiểm, gây nhiều khó khăn cho cuộc chiến đấu của nhân dân ta Tuy nhiên, chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" ra đời trong thế bị động đối phó Cao trào cách mạng miền Nam

đã chuyển sang thế tiến công Ngụy quyền Sài Gòn đang khủng hoảng nghiêm trọng, chiến lược chiến tranh mới của đế quốc Mỹ không những không phát huy được tác dụng của nó, mà còn từng bước bị bẻ gẫy trước cao trào nổi dậy

và tiến công mở rộng quyền làm chủ của nhân dân ta ở miền Nam

Để đưa cách mạng miền Nam tiến lên một bước mới, tháng 1 năm 1961,

Bộ Chính trị họp bàn chủ trương chuyển cách mạng miền Nam từ khởi nghĩa sang chiến tranh cách mạng Ngày 23-1-1961, Ban Chấp hành Trung ương Đảng quyết định thành lập Trung ương Cục miền Nam Trung ương Cục là một bộ phận của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, chỉ đạo trực tiếp cách mạng miền Nam Đồng chí Nguyễn Văn Linh được chỉ định làm Bí thư Trung ương Cục

Việc thành lập Trung ương Cục là thực hiện chủ trương tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của Trung ương về mọi mặt, tại chỗ, đáp ứng những đòi hỏi mới của cuộc chiến tranh Đây là một chủ trương đúng, đáp ứng yêu cầu thực tiễn của cách mạng miền Nam

Ngày 31-1-1961, Bộ Chính trị ra Chỉ thị về phương hướng và nhiệm vụ công tác trước mắt của cách mạng miền Nam Chỉ thị chủ trương đẩy mạnh đấu tranh vũ trang lên song song với đấu tranh chính trị Nhiệm vụ trước mắt của cách mạng miền Nam là nhanh chóng xây dựng lực lượng của ta về cả hai mặt chính trị và quân sự; tập hợp đông đảo lực lượng chống Mỹ trong Mặt trận dân tộc thống nhất, phát động phong trào đấu tranh chính trị mạnh mẽ của quần chúng, tích cực tiêu diệt sinh lực địch, bảo tồn và phát triển lực lượng ta, làm tan rã ngụy quyền, ngụy quân trên phạm vi ngày càng rộng, tiến lên làm chủ rừng núi, giành lại toàn bộ đồng bằng, ra sức xây dựng cơ sở và đẩy mạnh đấu tranh chính trị ở đô thị, tạo mọi điều kiện và nắm mọi thời cơ thuận lợi để đánh đổ chính quyền tay sai Mỹ, giải phóng miền Nam

Tháng 2-1961, Bộ Chính trị ra Nghị quyết về nhiệm vụ quân sự, Bộ Chính trị chỉ rõ, thực hiện kiềm chế Mỹ và thắng Mỹ ở miền Nam, chuẩn bị sẵn sàng đối phó với âm mưu và hành động mở rộng chiến tranh của địch

Bộ Chính trị chủ trương củng cố quốc phòng trên miền Bắc, xây dựng ở miền Nam một lực lượng vũ trang tập trung đủ mạnh; giúp cách mạng Lào xây dựng lực lượng vũ trang và sẵn sàng tổ chức bộ đội tình nguyện sang phối hợp chiến đấu khi bạn yêu cầu; kiện toàn bộ máy chỉ đạo quân sự của Đảng, bảo đảm sự lãnh đạo tập trung thống nhất của Đảng đối với lực lượng vũ trang, tổ chức, hệ thống chỉ huy quân sự trực thuộc các cấp Đảng bộ ở miền Nam Bộ Chính trị quyết định giao cho Quân uỷ Trung ương nhiệm vụ chỉ đạo toàn bộ công tác quân sự ở miền Nam

Tháng 9-1961, Bộ Chính trị thông qua đề án tăng cường cho miền Nam từ

3 đến 4 vạn cán bộ, chiến sĩ đã được huấn luyện chính quy trên miền Bắc; tăng cường lực lượng, phương tiện cơ giới cho đoàn vận tải quân sự 559

Quán triệt Chỉ thị của Bộ Chính trị, Hội nghị Trung ương Cục lần thứ nhất (tháng 10-1961) đã nhất trí khẳng định sự cần thiết phải kết hợp chặt chẽ

hai hình thức đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang Hội nghị Thường vụ Khu uỷ Khu V (tháng 5-1961) chủ trương đẩy mạnh tiến công địch cả về chính trị và quân sự nhằm tiếp tục củng cố và mở rộng căn cứ địa miền núi, phá thế kìm kẹp của địch ở đồng bằng, phát động và tổ chức quần chúng đưa phong trào tiến lên

Những nghị quyết và chỉ thị của Đảng nói trên đã cụ thể hoá đường lối cách mạng miền Nam do Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng vạch

ra, chủ động đưa phong trào cách mạng miền Nam chuyển từ khởi nghĩa sang chiến tranh cách mạng

2.2 Đảng chỉ đạo đánh bại chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" của đế quốc Mỹ và sự lớn mạnh của cách mạng miền Nam

Đánh thắng kế hoạch Xtalây-Taylo

Để thực hiện chiến lược "Chiến tranh đặc biệt", Lầu Năm góc đã vạch ra một kế hoạch chiến lược, được gọi là kế hoạch Xtalây- Taylo, nhằm bình định miền Nam trong 18 tháng

Để thực hiện kế hoạch trên, Mỹ tăng viện trợ quân sự lên gấp hai lần, quân chính quy ngụy từ 15 vạn lên hơn 30 vạn Lực lượng yểm trợ và cố vấn

Mỹ tăng từ 2.000 tên năm 1960 lên gần 1,2 vạn tên năm 1962 Ngày

8-2-1962, Mỹ chuyển cơ quan viện trợ (MAAG) thành Bộ Tư lệnh quân sự (MACV) Thực chất là thiết lập Bộ Tư lệnh quân đội xâm lược Mỹ ở miền Nam Việt Nam

Mỹ - ngụy coi việc lập ấp chiến lược là "xương sống" của chiến lược

"Chiến tranh đặc biệt" Mục tiêu cơ bản của "ấp chiến lược" là kìm kẹp dân, lùng bắt cán bộ, đảng viên, đánh phá tận gốc phong trào đấu tranh của quần chúng Chúng dự tính đến hết năm 1962, tập trung 10 triệu dân ở nông thôn vào 16.000 ấp chiến lược Để lập ấp chiến lược, Mỹ - ngụy đã tiến hành những cuộc hành quân càn quét, dồn dân, có lực lượng yểm trợ của Mỹ Thực hiện các chiến thuật mới "trực thăng vận", "thiết xa vận", đóng thêm hơn 1.000 đồn bốt

Để đối phó với âm mưu đen tối của Mỹ - ngụy, Đảng đã chỉ đạo nhân dân

ta đấu tranh kiên cường chống trả lại các hành động chiến tranh mới của địch, đưa cách mạng tiến lên

Đảng bộ miền Nam được kiện toàn với hệ thống tổ chức thống nhất, tập trung từ Trung ương Cục đến các chi bộ Các cấp uỷ quân khu, tỉnh uỷ, huyện

uỷ được củng cố, thay đồng chí yếu, bổ sung cho đủ số lượng và tăng cường nhiều cán bộ có kinh nghiệm, phẩm chất vững vàng Công tác phát triển Đảng được quan tâm Một số đảng bộ trưởng thành nhanh chóng trong đấu tranh quyết liệt với quân thù, đủ sức lãnh đạo quần chúng đấu tranh thắng lợi

Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam ngày càng mở rộng Ở các xã giải phóng, Uỷ ban Mặt trận đã làm chức năng của chính quyền cách mạng, tổ chức nhân dân chiến đấu, sản xuất, xây dựng cuộc sống mới

Lực lượng vũ trang đã hình thành với ba thứ quân rõ rệt Ngày 15-2-1961, các lực lượng vũ trang ở miền Nam được thống nhất với tên gọi Quân giải phóng miền Nam Việt Nam Hệ thống chỉ đạo, chỉ huy quân sự thuộc cấp ủy đảng từ Miền đến xã được tổ chức Lực lượng vũ trang ba thứ quân được chú trọng xây dựng 50% số đảng viên toàn Đảng bộ miền Nam được điều động vào làm nòng cốt xây dựng bộ đội tập trung Phối hợp đấu tranh chính trị và binh vận, lực lượng vũ trang đẩy mạnh hoạt động tiêu hao, tiêu diệt địch, đẩy lùi nhiều cuộc càn quét của quân ngụy, hỗ trợ quần chúng nổi dậy giành và giữ quyền làm chủ Trong năm 1961, hơn 33,8 triệu lượt người tham gia đấu tranh chính trị Tính đến cuối năm 1961, ta đã phá thế kìm kẹp ở hơn 8.000 thôn, giải phóng 6,5 triệu dân trong số 14 triệu dân ở miền Nam Các đảng bộ lãnh đạo thực hiện từng bước cải cách ruộng đất, chia thêm cho nông dân 4 vạn ha đất canh tác

Tháng 2-1962, Bộ Chính trị họp, khẳng định những thắng lợi to lớn trong năm 1961, đề ra nhiệm vụ trước mắt là đẩy mạnh đấu tranh chính trị, quân sự, giành và giữ thế chủ động, tích cực xây dựng lực lượng về mọi mặt, ra sức phá

kế hoạch Xtalây-Taylo, tiến lên giành những thắng lợi lớn hơn nữa Bộ Chính trị cũng đã đề ra một loạt biện pháp cụ thể về đấu tranh vũ trang, đấu tranh chính trị, công tác mặt trận, binh vận, công tác phát triển đảng,… nhằm không ngừng tiêu hao, tiêu diệt sinh lực địch, bồi dưỡng lực lượng ta về mọi mặt

Ngày 16-2-1962, Đại hội lần thứ nhất Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam họp cử ra Uỷ ban Trung ương do luật sư Nguyễn Hữu Thọ làm Chủ tịch Đại hội tuyên bố tiếp tục theo đuổi mục tiêu: đấu tranh giành độc lập dân tộc, bảo vệ tự do dân chủ và đời sống ấm no cho nhân dân, thực hiện chính sách ngoại giao hoà bình, trung lập

Tháng 4 - 1962, Hội nghị Thường vụ Trung ương Cục, tiếp đó là Hội nghị Khu uỷ Khu V (7-1962) đã quán triệt và cụ thể hoá Nghị quyết Bộ Chính trị, nhấn mạnh ba việc lớn cần tập trung giải quyết nhằm trực tiếp chống phá những âm mưu nguy hiểm nhất của địch: tích cực phá ấp chiến lược; ra sức xây dựng và mở rộng căn cứ địa; khẩn trương xây dựng lực lượng vũ trang ba thứ quân, đẩy mạnh tác chiến tiêu hao, tiêu diệt địch

Nhiều tỉnh cũng tổ chức hội nghị rút kinh nghiệm chống càn, phá ấp chiến lược, vận dụng phương châm đấu tranh "hai chân, ba mũi" Tháng 11-1962, Trung ương Cục mở Hội nghị tổng kết kinh nghiệm chiến tranh du kích và xác định phương hướng chỉ đạo phong trào đấu tranh của quần chúng

Từ thực tiễn cuộc kháng chiến, ngày 6-12-1962, Bộ Chính trị họp, khẳng định ta có khả năng kiềm chế và thắng địch trong "Chiến tranh đặc biệt", nhưng phải sẵn sàng đối phó với mọi hoạt động phiêu lưu, mạo hiểm của đế quốc Mỹ

Bước sang năm 1963, cuộc kháng chiến của nhân dân miền Nam giành được nhiều thắng lợi lớn Mở đầu là trận Ấp Bắc (Mỹ Tho) ngày 2-1-1963, lần đầu tiên tại vùng đồng bằng, lực lượng vũ trang phối hợp với lực lượng chính trị đánh bại cuộc càn quét lớn của Mỹ - ngụy, mở ra khả năng đánh bại chiến thuật cơ động bằng máy bay lên thẳng và thiết giáp của chúng Nhân thắng lợi này, Trung ương Cục phát động phong trào "thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công" Hàng nghìn ấp chiến lược chuyển thành làng chiến đấu Phong trào đấu tranh ở nông thôn tác động mạnh đến các đô thị, thúc đẩy phong trào đấu tranh của công nhân, nhân dân lao động, sinh viên, phật tử chống Mỹ – ngụy diễn ra trên toàn miền Nam

Ngày 1-11-1963, Mỹ đạo diễn cuộc đảo chính giết Diệm và Nhu Ngụy quyền Sài Gòn khủng hoảng trầm trọng Kế hoạch Xtalây- Taylo bị phá sản, chiến lược "chiến tranh đặc biệt" của Mỹ bước đầu bị thất bại

Đảng chỉ đạo đánh bại hoàn toàn chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" của

đế quốc Mỹ

Sau đảo chính, tình hình chính trị ở Sài Gòn tiếp tục rối ren Những cuộc đảo chính tiếp tục xảy ra ở miền Nam, ngụy quyền tiếp tục khủng hoảng, ngụy quân bị thua to trên các chiến trường Trong khi đó, phong trào cách mạng phát triển mạnh mẽ, lực lượng cách mạng tiến bộ nhanh, kiểm soát được một số địa bàn quan trọng

L.Giônxơn lên làm Tổng thống Mỹ thay Kennơđi và tiếp tục thực hiện chính sách xâm lược Việt Nam của Kennơđi một cách điên cuồng, trắng trợn hơn

Tháng 3-1964, L.Giôn xơn thông qua kế hoạch do Mắc Namara và Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân chuẩn bị, tăng cường và mở rộng cuộc

"Chiến tranh đặc biệt" ở Nam Việt Nam Kế hoạch đó gồm những nội dung chính:

- Tăng cường sự chỉ huy trực tiếp của Mỹ, hệ thống yểm trợ, hậu cần, tăng viện trợ vũ khí, trang bị kỹ thuật cho quân ngụy

- Tăng quân số cho quân đội ngụy

- Xúc tiến lập ấp chiến lược, ra sức bình định tập trung xung quanh Sài Gòn, cố gắng ổn định trong 2 năm (1964-1965)

- Dùng không quân đánh phá miền Bắc Việt Nam và Lào, đe doạ, gây sức

ép hòng buộc miền Bắc phải ngừng tăng viện cho miền Nam

Để thực hiện kế hoạch này, tháng 6-1964, L.Giônxơn cử tướng Taylo, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân, chức vụ cao nhất của quân đội

Mỹ, "quân nhân số 1" của nước Mỹ, sang Sài Gòn thay Cabốtlốt làm đại sứ, được toàn quyền hành động cả về quân sự và chính trị để trực tiếp thực hiện chiến lược và kế hoạch chiến tranh do chính Taylo đề ra L.Giônxơn cho tăng

số quân Mỹ và cố vấn từ 21.500 vào giữa năm lên 26.200 vào cuối năm 1964, trong đó có 10.300 cố vấn Ngân sách viện trợ cho quân ngụy Sài Gòn cũng được tăng lên 624 triệu đô la Tổng số quân ngụy lên tới hơn 563.000 Vũ khí

và phương tiện chiến tranh yểm trợ của Mỹ cũng được tăng lên ồ ạt

L.Giônxơn và tập đoàn cầm quyền Mỹ cũng ráo riết chuẩn bị một kế hoạch oanh tạc bằng không quân và sử dụng hải quân bắn phá miền Bắc Việt Nam

Phân tích đúng đắn tình hình, âm mưu và kế hoạch chiến tranh mới của

Mỹ, Hội nghị lần thứ 9 của Trung ương Đảng, tháng 12-1963, bàn về cách mạng miền Nam, tiếp tục khẳng định phương châm của cuộc chiến tranh giải phóng là kết hợp đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang Trong đó, đấu tranh

vũ trang có vị trí quyết định trực tiếp tiêu diệt lực lượng quân địch và đề ra phương hướng phấn đấu là tranh thủ thời cơ, giành thắng lợi quyết định trong thời gian tương đối ngắn Hội nghị nhấn mạnh: tiến hành cuộc chiến tranh cách mạng giải phóng miền Nam là nhiệm vụ của cả nước, nhưng do ta chủ trương kiềm chế và thắng địch ở miền Nam nên cách tham gia của mỗi miền khác nhau Nhân dân và lực lượng vũ trang trên miền Bắc phải tăng cường hơn nữa tiềm lực kinh tế, quốc phòng, đẩy mạnh chi viện miền Nam về mọi mặt, đồng thời khẩn trương chuẩn bị để đánh bại hành động mở rộng chiến tranh xâm lược của địch Thực hiện phương châm chiến lược ba vùng ở miền Nam, nhưng vận dụng phải linh hoạt, không để cho địch phân vùng, phân tuyến Ngày 27 tháng 3 năm 1964, Chủ tịch Hồ Chí Minh triệu tập Hội nghị Chính trị đặc biệt Người chỉ rõ âm mưu và hành động chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ, khẳng định sự thất bại của "Chiến tranh đặc biệt" là không thể tránh khỏi Cách giải quyết đúng đắn vấn đề Việt Nam là chấm dứt sự can thiệp Mỹ, quân đội và vũ khí Mỹ phải rút khỏi miền Nam Người tuyên bố: nếu

đế quốc Mỹ liều lĩnh động đến miền Bắc thì nhất định chúng sẽ thất bại thảm hại Quân và dân miền Bắc nêu cao cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu, "làm việc bằng hai để đền đáp lại cho đồng bào miền Nam ruột thịt"

Tháng 6 năm 1964, Bộ Chính trị Trung ương Đảng ra Chỉ thị "tăng cường sẵn sàng chiến đấu, phá tan âm mưu khiêu khích, đánh phá miền Bắc của không quân địch"

Ngày 2-8-1964, bộ đội hải quân đã anh dũng đánh đuổi tàu chiến Mỹ xâm phạm vùng biển miền Bắc

Sau hàng loạt hành động khiêu khích phá hoại có hệ thống và dựng lên

"sự kiện Vịnh Bắc bộ" đánh lừa Quốc hội, nhân dân Mỹ và dư luận thế giới, ngày 5-8-1964, Chính phủ Mỹ chính thức tuyên bố dùng không quân đánh phá miền Bắc Việt Nam, mở đầu cuộc chiến tranh phá hoại quy mô lớn, dài ngày

và vô cùng tàn bạo với một nước độc lập, có chủ quyền

Với tinh thần sẵn sàng chiến đấu cao, được chuẩn bị tốt về mọi mặt, các đơn vị bộ đội hải quân, phòng không và lực lượng vũ trang các địa phương đã

nổ súng kịp thời, anh dũng đánh trả các đợt tiến công của địch, bắn rơi 8 máy bay hiện đại, bắn bị thương một số chiếc khác, bắt sống một số giặc lái Chiến thắng ngày 5 tháng 8 năm 1964, đã cổ vũ mạnh mẽ khí thế chiến đấu, củng cố niềm tin đánh thắng đế quốc Mỹ của quân và dân cả nước

Tháng 9 năm 1964, Bộ Chính trị họp, nhận định tình hình, quyết định động viên toàn Đảng, toàn dân, toàn quân tập trung mọi khả năng, đẩy mạnh tác chiến tập trung quy mô chiến dịch, giành thắng lợi quyết định ở miền Nam trong một vài năm tới Tháng 9 năm 1964, Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, Uỷ viên Bộ Chính trị Trung ương Đảng, cùng nhiều cán bộ quân sự cao cấp được

Bộ Chính trị cử vào miền Nam trực tiếp phụ trách, chỉ đạo phong trào

Chấp hành chủ trương của Bộ Chính trị, ngày 11-10-1964, Quân uỷ Trung ương chỉ thị "mở đợt hoạt động Đông - Xuân 1964 - 1965 trên khắp chiến trường miền Nam", nhằm tiêu diệt một bộ phận quân chủ lực ngụy, phá mạnh "ấp chiến lược", mở rộng vùng giải phóng, đẩy mạnh hơn nữa đấu tranh chính trị làm cho địch thêm khủng hoảng suy sụp

Ở Khu V (gồm cả Tây Nguyên và Trị Thiên), quân và dân ta giành thắng lợi liên tiếp trong các trận đánh, các chiến dịch An Lão, Đèo Nhông - Dương Liễu, Việt An, Ba Gia… Ở Nam Bộ, thắng lợi nổi bật là các chiến dịch Bình Giã, Đồng Xoài với lực lượng tập trung quy mô nhiều trung đoàn trong chiến dịch, tiêu diệt nhiều tiểu đoàn địch Ở thành thị, bộ đội đặc công, biệt động, đánh sâu, đánh hiểm vào một loạt căn cứ, hậu cứ, sân bay, kho tàng, nơi ở của phi công, nhân viên kỹ thuật Mỹ, gây cho địch nhiều thiệt hại về sinh lực và phương tiện chiến tranh

Ngụy quân, ngụy quyền đứng trước nguy cơ bị tiêu diệt và sụp đổ, không thể thực hiện được chức năng công cụ chủ yếu để tiến hành chiến tranh xâm

lược thực dân mới của đế quốc Mỹ Chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" của đế quốc Mỹ bị phá sản hoàn toàn

Thất bại của chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" ở miền Nam Việt Nam có

ý nghĩa quốc tế quan trọng Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá "Chiến tranh đặc biệt" mà Mỹ đang thí nghiệm ở miền Nam Việt Nam đã thất bại thì chúng cũng

sẽ thất bại ở bất kỳ nơi nào khác

CÂU HỎI ÔN TẬP

1 Phân tích nội dung cơ bản của kế hoạch 5 năm lần thứ nhất 1965)? Ý nghĩa lịch sử của kế hoạch này?

(1961-2 Chủ trương chuyển hướng cách mạng miền Nam của Đảng ta từ khởi nghĩa sang chiến tranh cách mạng được thể hiện như thế nào?

Chương 8 ĐẢNG LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG MIỀN BẮC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TRONG ĐIỀU KIỆN CHIẾN TRANH, ĐÁNH BẠI CHIẾN LƯỢC "CHIẾN TRANH

CỤC BỘ" CỦA ĐẾ QUỐC MỸ (1965-1968)

1 Chuyển hướng xây dựng miền Bắc, chi viện miền Nam

1.1 Chủ trương của Đảng về chuyển hướng xây dựng miền Bắc trong hoàn cảnh chiến tranh

Sau gần 4 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III, đến cuối năm 1964 đầu năm 1965, quân và dân miền Bắc đã cơ bản hoàn thành các chỉ tiêu kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1961-1965) Miền Bắc đã trở thành hậu phương lớn vững chắc cho cách mạng miền Nam

Trước âm mưu và hành động leo thang chiến tranh của đế quốc Mỹ mở rộng ra miền Bắc nhằm phá hoại sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, ngăn chặn sự chi viện của miền Bắc đối với miền Nam và làm suy giảm ý chí quyết tâm chống Mỹ của nhân dân ta, Ban Chấp hành Trung ương Đảng triệu tập Hội nghị lần thứ 11 (3-1965), quyết định chuyển toàn bộ hoạt động của miền Bắc

từ thời bình sang thời chiến, tiếp tục sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội trong điều kiện chiến tranh Đảng ta hạ quyết tâm: Động viên lực lượng cả nước, kiên quyết đánh bại cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ trong bất

cứ tình huống nào để bảo vệ miền Bắc, giải phóng miền Nam, hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân trong cả nước, tiến tới thực hiện hoà bình thống nhất nước nhà

Nhiệm vụ của quân và dân miền Bắc lúc này được Hội nghị lần thứ 11 của Trung ương Đảng xác định:

1 Xây dựng miền Bắc trở thành hậu phương lớn, vững chắc của cách mạng miền Nam, đồng thời bảo đảm đời sống cho nhân dân và đáp ứng nhu cầu hậu cần tại chỗ

2 Đánh thắng chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ

3 Tăng viện cho tiền tuyến lớn miền Nam và cho cách mạng Lào

Để thực hiện phương hướng xây dựng kinh tế phù hợp với thời chiến, Hội nghị lần thứ 11 của Trung ương Đảng quyết định: Chuyển hướng xây dựng kinh tế sang thời chiến, chuyển hướng tư tưởng, tổ chức, tăng cường lực lượng quốc phòng cho phù hợp với tình hình mới và nhiệm vụ cấp bách của

miền Bắc

Về kinh tế: đẩy mạnh việc phát triển nông nghiệp, chú trọng phát triển

công nghiệp địa phương và thủ công nghiệp, xây dựng những xí nghiệp công nghiệp nhỏ và vừa, tích cực xây dựng và phát triển kinh tế theo từng vùng chiến lược quan trọng, làm cho mỗi vùng có khả năng tự giải quyết phần lớn những nhu cầu ăn, mặc, ở, học tập, bảo vệ sức khỏe, bảo đảm đời sống nhân dân, phục vụ sản xuất, xây dựng và chiến đấu Điều chỉnh lại các chỉ tiêu xây dựng cơ bản trong công nghiệp và danh mục các công trình đang hoặc dự định xây dựng cho phù hợp với tình hình mới

Về quốc phòng: phải tăng cường lực lượng quốc phòng, tăng cường công

tác phòng thủ, đánh trả để bảo vệ miền Bắc, đẩy mạnh công tác phòng không nhân dân, kiên quyết đánh bại kế hoạch ném bom đánh phá, phong tỏa miền Bắc bằng không quân và hải quân của địch, tăng cường công tác chống gián điệp, bảo vệ trật tự trị an, tăng thêm bộ đội thường trực, đối tượng gọi nhập ngũ, tăng thời hạn nghĩa vụ quân sự, phát triển dân quân

Về tư tưởng và tổ chức: chuyển hướng tư tưởng và tổ chức cho phù hợp

với tình hình mới Điều chỉnh cán bộ, công nhân viên chức giữa các ngành và các địa phương, tăng cường cán bộ cho các tỉnh trung du, miền núi, cải tiến bộ máy và sửa đổi lề lối làm việc

Về ngoại giao: đẩy mạnh công tác đấu tranh ngoại giao, tích cực tranh thủ

sự ủng hộ, giúp đỡ của phe xã hội chủ nghĩa và nhân dân thế giới

Thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 11 Ban Chấp hành Trung ương Đảng, năm 1965, cả miền Bắc chuyển nhanh sang thời chiến Tuy có tổn thất

do địch đánh phá ác liệt, nhưng toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta trên miền Bắc đã bình tĩnh, ngoan cường bước vào cuộc chiến đấu mới

Để tiếp tục hoàn chỉnh chủ trương chuyển hướng xây dựng chủ nghĩa xã hội trong điều kiện chiến tranh và quyết tâm chống Mỹ, cứu nước, Hội nghị lần thứ 12, Ban Chấp hành Trung ương Đảng (12-1965) khẳng định: Chống

Mỹ, cứu nước là nhiệm vụ thiêng liêng của cả dân tộc Hội nghị tiếp tục bổ sung nhiệm vụ của miền Bắc là: đánh bại chiến tranh phá hoại, tăng cường lực lượng quốc phòng, phát động chiến tranh nhân dân và thực hiện quốc phòng toàn dân, bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân, bảo vệ các tuyến giao thông chiến lược, các mục tiêu kinh tế và chính trị, tạo điều kiện đẩy mạnh sản xuất, động viên sức người, sức của cho cách mạng miền Nam Ra sức xây dựng miền Bắc vững mạnh về kinh tế và quốc phòng Trong bất kỳ tình huống nào cũng phải đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp, công nghiệp địa phương, thủ công nghiệp…

Chủ trương chuyển hướng xây dựng miền Bắc của Đảng là cơ sở quan trọng để các ngành, các cấp, các địa phương chỉ đạo thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chiến đấu, lao động sản xuất và chi viện lực lượng cho miền Nam

1.2 Đảng chỉ đạo xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đánh thắng chiến tranh phá hoại lần thứ nhất của đế quốc Mỹ, chi viện cho miền Nam

Từ đầu tháng 2-1965, đế quốc Mỹ liên tục dùng không quân và hải quân đánh phá miền Bắc nhằm cứu nguy cho sự thất bại của chúng ở miền Nam Đế quốc Mỹ đã huy động một lực lượng không quân và hải quân rất lớn, với các loại vũ khí hiện đại có sức tàn phá và sát thương lớn, đánh vào tất cả các mục tiêu, kể cả nơi tập trung đông dân cư, tất cả các thành phố lớn ở miền Bắc, kể

Vừa chiến đấu, vừa sản xuất, nhân dân ta kiên cường bám ruộng đồng, nhà máy, tiếp tục công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội trong điều kiện miền Bắc có chiến tranh Nền kinh tế quốc dân đã được chuyển hướng tích cực từ

thời bình sang thời chiến Mặc dù chúng ta gặp nhiều khó khăn nhưng tổng giá trị sản lượng năm 1968 vẫn xấp xỉ như năm trước chiến tranh, quan hệ sản xuất không ngừng được củng cố theo định hướng xã hội chủ nghĩa, đời sống nhân dân miền Bắc trong chiến tranh vẫn ổn định Miền Bắc đã động viên cao độ mọi nguồn lực vào sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước, để vừa chiến đấu bảo vệ miền Bắc vừa chi viện và cùng với miền Nam đẩy mạnh cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc

Quán triệt chủ trương kiên quyết đánh bại chiến tranh phá hoại, sẵn sàng đối phó với tình huống địch mở rộng chiến tranh cục bộ ra cả nước, tiếp tục xây dựng chủ nghĩa xã hội và ra sức chi viện cho cuộc chiến tranh giải phóng miền Nam, quân và dân miền Bắc đã kiên cường tiến hành cuộc chiến tranh nhân dân ngày càng phát triển cao, xây dựng thành công hệ thống phòng không nhân dân và phòng thủ vững chắc các mục tiêu, với sự tham gia của các lực lượng bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và dân quân tự vệ Kết hợp chặt chẽ các phương thức tác chiến cùng với những hình thức chiến thuật mưu trí và sáng tạo, quân và dân miền Bắc đã đánh bại các bước leo thang đánh phá của địch, lập nên nhiều chiến công vang dội

Trong khi cuộc chiến đấu đất đối không diễn ra ác liệt và giành thắng lợi giòn giã, thì trên vùng ven biển miền Bắc, quân và dân ta cũng trừng trị đích đáng các tàu chiến Mỹ - ngụy Mặc dù kẻ địch có ưu thế về không quân và hải quân nhưng chúng đã vấp phải một hệ thống phòng thủ vùng biển vững chắc của chiến tranh nhân dân

Tháng 1- 1967, Hội nghị lần thứ 13 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá III) quyết định mở mặt trận đấu tranh ngoại giao nhằm tranh thủ hơn nữa sự đồng tình, ủng hộ và giúp đỡ của nhân dân thế giới, khoét sâu mâu thuẫn trong nội bộ địch, cô lập cao độ phái hiếu chiến trong giới cầm quyền Mỹ, hỗ trợ cho đấu tranh chính trị, quân sự của quân và dân ta trên chiến trường

Trong 4 năm miền Bắc chuyển hướng xây dựng và phát triển kinh tế trong điều kiện có chiến tranh, chống trả quyết liệt với cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ nhất của đế quốc Mỹ, chế độ xã hội chủ nghĩa được tăng cường, miền Bắc vẫn vững vàng là hậu phương lớn cho tiền tuyến lớn miền Nam

2 Đánh bại chiến lược "Chiến tranh cục bộ" của đế quốc Mỹ trên chiến trường miền Nam

2.1 Âm mưu của đế quốc Mỹ và quyết tâm chiến lược của Đảng

Sau khi quyết định sử dụng bộ binh Mỹ trực tiếp tham chiến trên chiến trường miền Nam Việt Nam Từ năm 1965, đế quốc Mỹ đưa một lực lượng quân sự lớn bao gồm quân viễn chinh Mỹ và quân chư hầu vào miền Nam nước ta, cộng với quân ngụy Sài Gòn, nâng tổng số quân Mỹ, ngụy trong

"Chiến tranh cục bộ" lúc cao nhất trên chiến trường miền Nam (năm 1968) lên gần 1,5 triệu quân, được trang bị hiện đại Riêng quân Mỹ lúc cao nhất có hơn nửa triệu Mỹ gấp rút triển khai kế hoạch "tìm và diệt", với âm mưu nhanh chóng tiêu diệt chủ lực quân giải phóng, bình định miền Nam, buộc ta phải ngồi đàm phán theo điều kiện của Mỹ

Trước âm mưu và thủ đoạn mới của Mỹ, cùng với việc đề ra chủ trương chuyển hướng xây dựng miền Bắc xã hội chủ nghĩa trong điều kiện có chiến tranh, Hội nghị lần thứ 11 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá III) đã xác định quyết tâm chiến lược lãnh đạo quân và dân hai miền Nam Bắc đánh bại chiến lược "Chiến tranh cục bộ" của đế quốc Mỹ Thực hiện nhiệm vụ: Tích cực kiềm chế và thắng địch ở miền Nam, ra sức tranh thủ thời cơ, tập trung lực lượng của cả nước giành thắng lợi quyết định ở miền Nam trong thời gian tương đối ngắn, đồng thời sẵn sàng đối phó và quyết thắng cuộc "Chiến tranh cục bộ" ở miền Bắc nếu địch gây ra, tiếp tục xây dựng miền Bắc xã hội chủ nghĩa, đánh thắng chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân Mỹ vào miền Bắc… Hội nghị lần thứ 12 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (12-1965)

đã nhận định: Cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ ở miền Nam nước ta

sẽ diễn ra gay go quyết liệt lớn, nhưng đế quốc Mỹ tăng cường và mở rộng chiến tranh trong thế thua, thế bị động theo một chiến lược đầy mâu thuẫn và

bế tắc giữa mục đích cứu vãn chế độ thực dân mới với biện pháp quân sự theo lối thực dân cũ Hơn nữa, tiến hành cuộc chiến tranh phi nghĩa, lính Mỹ chiến đấu không có mục đích, lại bị nhân dân Việt Nam, nhân dân Mỹ và cả loài người tiến bộ lên án Nước Mỹ có tiềm lực kinh tế, quân sự rất mạnh nhưng không thể và không cho phép huy động với bất cứ khả năng nào vào cuộc chiến tranh Việt Nam Trong khi đó, lực lượng cách mạng của ta đã lớn mạnh

về mọi mặt và đang ở thế thuận lợi Vùng giải phóng không ngừng được mở

rộng và ngày càng được củng cố, Đảng bộ miền Nam có cơ sở rộng khắp, vững chắc và được tôi luyện trong chiến đấu, có mối liên hệ chặt chẽ với quần chúng, đã có nhiều kinh nghiệm trong đấu tranh chính trị, quân sự, trong tổ chức thực hiện đường lối cách mạng của Đảng Qua 10 năm xây dựng chủ nghĩa xã hội và thực hiện cách mạng xã hội chủ nghĩa, miền Bắc đã thực sự trở thành hậu phương lớn, căn cứ địa vững chắc cho cách mạng miền Nam Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta ngày càng được sự đồng tình

và ủng hộ mạnh mẽ, tích cực của các nước xã hội chủ nghĩa anh em, của nhân dân yêu chuộng hoà bình và công lý trên thế giới, kể cả nhân dân tiến bộ Mỹ

Từ sự phân tích trên, Đảng ta khẳng định: Mặc dù Mỹ đưa vào miền Nam nước ta hàng chục vạn quân Mỹ và chư hầu, nhưng so sánh lực lượng giữa ta

và địch vẫn không thay đổi lớn Tuy cuộc chiến tranh ngày càng trở nên gay

go, ác liệt, nhưng nhân dân ta có cơ sở chắc chắn để giữ vững và liên tục giành thế chủ động trên chiến trường, có khả năng và điều kiện để đánh bại âm mưu trước mắt cũng như lâu dài của đế quốc Mỹ Quyết tâm chiến lược của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta là: Động viên lực lượng cả nước kiên quyết đánh bại cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ trong bất kỳ tình huống nào để bảo vệ miền Bắc, giải phóng miền Nam, hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân trong cả nước, tiến tới thực hiện hoà bình, thống nhất nước nhà Chống Mỹ, cứu nước là nhiệm vụ thiêng liêng của cả dân tộc

Phương châm chiến lược chung của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước là: Đánh lâu dài, dựa vào sức mình là chính, càng đánh càng mạnh, cần phải cố gắng cao độ, tập trung lực lượng của cả hai miền để mở những cuộc tiến công lớn, tranh thủ thời cơ giành thắng lợi quyết định trong thời gian tương đối ngắn trên chiến trường miền Nam

Về phương châm đấu tranh, Đảng ta xác định: Cần phải tiếp tục kiên trì phương châm kết hợp đấu tranh quân sự với đấu tranh chính trị, triệt để thực hiện ba mũi giáp công Trong giai đoạn hiện nay, đấu tranh quân sự có tác dụng quyết định trực tiếp và giữ một vị trí ngày càng quan trọng

Tư tưởng chỉ đạo chiến lược là: Giữ vững và phát triển thế tiến công, kiên quyết tiến công và liên tục tấn công quân địch trên các mặt trận đấu tranh chính trị, quân sự, ngoại giao

Về mối quan hệ nhiệm vụ cách mạng hai miền Nam - Bắc, Đảng ta chỉ rõ: trong cuộc chiến tranh chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta, miền Nam là tiền tuyến lớn, miền Bắc là hậu phương lớn Nhiệm vụ bảo vệ miền Bắc và nhiệm

vụ giải phóng miền Nam không tách rời nhau mà luôn quan hệ mật thiết gắn

bó với nhau; đế quốc Mỹ xâm lược Việt Nam, bất kỳ chúng đặt chân ở đâu trên đất nước Việt Nam thì mọi người Việt Nam đều có nghĩa vụ tiêu diệt chúng; khẩu hiệu chung của nhân dân cả nước lúc này là "Tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược", "Hễ còn một tên xâm lược trên đất nước ta thì ta còn phải chiến đấu quét sạch nó đi"

Hội nghị nhấn mạnh, việc tăng cường công tác tư tưởng và tổ chức đảng, đáp ứng yêu cầu cao của sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước

2.2 Đảng chỉ đạo đánh bại chiến lược "Chiến tranh cục bộ" của đế quốc Mỹ ở miền Nam

a Chỉ đạo đánh thắng 2 cuộc phản công chiến lược mùa khô 1965-1966

và mùa khô 1966-1967

Sau khi đã đưa vào miền Nam nước ta một số lượng lớn quân viễn chinh

Mỹ và chư hầu, cùng với sự chuẩn bị kỹ càng, bắt đầu từ tháng 1-1966, quân

Mỹ chính thức tiến hành thực hiện kế hoạch "tìm và diệt", kế hoạch "bình định" mà chúng đã vạch ra Mở đầu là cuộc phản công chiến lược lần thứ nhất (mùa khô 1965-1966) với sự tham chiến của 72 vạn tên Mỹ- ngụy cùng 2000 máy bay, 1300 xe tăng, 1000 khẩu pháo yểm trợ, phản công cùng một lúc trên hai hướng miền Đông Nam Bộ và đồng bằng Khu V, nhằm tiêu diệt bộ phận quan trọng quân chủ lực của ta, giành thế chủ động trên toàn chiến trường miền Nam, “bình định” các vùng nông thôn và đồng bằng quan trọng

Nắm chắc tư tưởng chiến lược tiến công của Đảng, Đảng bộ miền Nam đã dựa vào thế trận chiến tranh nhân dân được xây dựng và phát triển trên 3 vùng chiến lược, kết hợp chặt chẽ các hình thức tác chiến của bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và dân quân du kích Lực lượng vũ trang ta đã liên tục chặn đánh, kìm chân, phản công và tiến công quân địch làm thất bại nhiều cuộc hành quân

"tìm diệt" của quân Mỹ và chư hầu Đồng thời kết hợp chặt chẽ 3 mũi giáp công (quân sự, chính trị, binh vận), quân và dân ta đã phá vỡ kế hoạch lập ấp chiến lược của địch năm 1966

Thất bại trong cuộc phản công chiến lược lần thứ nhất khiến cho một số quan chức Mỹ từ chỗ hoài nghi đi tới chỗ phải thừa nhận: Sức mạnh quân sự của Mỹ không thể kết thúc chiến tranh sớm và giành thắng lợi cho Mỹ như dự tính ban đầu Song với dã tâm xâm lược nước ta, với bản chất hiếu chiến và ngoan cố, đế quốc Mỹ vẫn tiếp tục đưa thêm quân viễn chinh cùng vũ khí trang

bị hiện đại vào miền Nam nước ta, gấp rút chuẩn bị mở cuộc phản công chiến lược lần thứ hai

Cuộc phản công chiến lược lần thứ hai của Mỹ được thực hiện với một lực lượng lớn gồm 20 sư đoàn và 10 lữ đoàn chủ lực (trong đó có 7 sư đoàn, 6

lữ đoàn quân Mỹ), 4000 máy bay, 2500 xe tăng, xe bọc thép, hơn 2000 khẩu pháo tập trung phản công vào miền Đông Nam Bộ Mục tiêu của Mỹ là tiêu diệt chủ lực quân giải phóng và cơ quan đầu não cuộc kháng chiến của nhân dân ta ở miền Nam, đẩy mạnh "bình định", mở rộng vành đai an toàn ra các tỉnh quanh Sài Gòn- Gia Định Phối hợp với cuộc ra quân lần này, không quân

Mỹ còn leo thang đánh phá ác liệt miền Bắc, vừa để ngăn chặn chi viện vừa để gây sức ép cao nhất đối với ta

Trước âm mưu và hành động leo thang chiến tranh cực kỳ nguy hiểm của đế quốc Mỹ, để tăng cường lực lượng quốc phòng, đẩy mạnh kháng chiến nhằm đánh bại quân địch, tháng 7-1966, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký lệnh động viên cục bộ

Cuối tháng 10-1966, Bộ Chính trị họp phân tích tình hình và nhận định: Năm 1967 có một tầm quan trọng lớn đối với cả ta và địch Địch sẽ cố gắng cao để giành thắng lợi, tạo thế cho tập đoàn Giônxơn giải quyết những khó khăn ở nước Mỹ để bước vào cuộc tranh cử tổng thống, còn ta cũng phải cố gắng rất lớn, đánh bại cuộc phản công chiến lược lần thứ hai của địch, tạo thời

cơ để tiến lên giành thắng lợi quyết định

Để kịp thời chỉ đạo cuộc chiến tranh, tháng 11-1966, Bộ Chính trị và Quân uỷ Trung ương đã tổng kết sâu sắc những kinh nghiệm từ chiến trường

và đề ra 6 phương thức tác chiến chiến lược là: mở các chiến dịch vừa và lớn, tiến công hoặc phản công tiêu diệt lớn quân địch; đẩy mạnh chiến tranh du kích tiêu diệt, tiêu hao, ghìm chân và phân tán quân địch; đánh phá căn cứ hậu cần, sân bay, kho tàng, hải cảng và cơ quan chỉ huy của địch; triệt phá giao

thông thuỷ bộ, chia cắt bao vây địch; đẩy mạnh hoạt động tác chiến kết hợp với binh vận làm tan rã, ly khai, gây binh biến trong hàng ngũ quân địch

Trên cơ sở thế trận tiến công đã được củng cố vững chắc, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sáng suốt của Đảng, quân dân ta đã chủ động, bình tĩnh bước vào cuộc đọ sức thứ hai với đế quốc Mỹ (mùa khô 1966 - 1967) Với tinh thần chiến đấu ngoan cường, quân và dân miền Nam đã lần lượt đánh bại 3 cuộc hành quân quy mô lớn của Mỹ - ngụy: Cuộc hành quân Attơnborơ ở phía Tây Bắc Sài Gòn (từ 14-9-1966 đến 24-11-1966); cuộc hành quân Xiđaphôn ở khu

"Tam giác sắt" Bến Cát - Bến Lức - Củ Chi (từ 8-1-1967 đến 28-1-1967) và cuộc hành quân Gianxơnxiti ở căn cứ Dương Minh Châu và chiến khu D Tây Ninh (từ 22-2-1967 đến 14-5-1967) Cả quân Mỹ và ngụy phải lui dần vào thế phòng ngự trên toàn chiến trường miền Nam

Trên mặt trận chống phá địch "bình định", quân và dân các vùng nông thôn đã kiên trì phương châm "3 bám", đẩy mạnh "3 mũi giáp công" chặn đánh quyết liệt các cuộc hành quân càn quét và bình định của địch, trừng trị bọn tay sai, ác ôn, phá vỡ chính quyền cơ sở địch ở nhiều nơi, giữ vững và mở rộng vùng giải phóng

Thắng lợi của quân và dân ta đánh bại hai cuộc phản công chiến lược của

Mỹ - ngụy (1965 - 1966 và 1966 - 1967) đã tạo ra những điều kiện hết sức thuận lợi để đưa cuộc kháng chiến phát triển sang giai đoạn mới có lợi cho ta

b Đảng chỉ đạo cuộc tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968

Những thất bại về quân sự, chính trị ở Việt Nam, nhất là thất bại của cuộc phản công chiến lược lần thứ 2 đã ảnh hưởng xấu đến nội bộ nước Mỹ: Làn sóng đấu tranh của nhân dân Mỹ chống chính quyền, đòi chấm dứt chiến tranh Việt Nam, rút quân Mỹ về nước lan rộng trên khắp nước Mỹ; nền kinh tế Mỹ

bị suy thoái nhanh chóng; nội bộ chính quyền tay sai ở miền Nam bị phân hoá sâu sắc…

Tuy nhiên với bản chất ngoan cố, hiếu chiến và xâm lược, chính quyền

Mỹ vẫn tiếp tục bổ sung thêm quân chiến đấu và phương tiện chiến tranh vào miền Nam nước ta, nâng tổng số quân viễn chinh Mỹ ở miền Nam nước ta lên tới con số kỷ lục 480.000 tên vào cuối năm 1967 Cùng với quân Mỹ, ngụy và chư hầu gộp lại thành một đạo quân đông gần 1,1 triệu tên Trên cơ sở lực

lượng đã có, đế quốc Mỹ tiếp tục ráo riết chuẩn bị cho cuộc phản công chiến lược mới nhằm cứu vãn tình thế nguy ngập trên chiến trường miền Nam

Về phía ta, qua 2 năm đương đầu với “chiến tranh cục bộ” của Mỹ, quân

và dân miền Nam đã làm thất bại các mục tiêu quân sự, chính trị của Mỹ - ngụy Miền Bắc đã trụ vững trước sự tàn phá của không quân Mỹ, làm tròn nhiệm vụ hậu phương lớn Căn cứ vào tình hình so sánh lực lượng cụ thể trên chiến trường, Bộ Chính trị chỉ đạo, không để cho quân địch có thời gian củng

cố lực lượng cũng như tiến hành công việc chuẩn bị cho cuộc phản công mới Tháng 10 và tháng 11-1967, theo chỉ đạo của Trung ương Đảng, Quân uỷ Trung ương và Trung ương Cục miền Nam, quân và dân ta mở đợt tiến công Thu Đông trên toàn bộ chiến trường miền Nam, buộc Bộ chỉ huy quân Mỹ phải

ra tay đối phó một cách bị động Đạo quân gần 1,1 triệu tên Mỹ - ngụy bị sa vào thế phòng thủ và phân tán trên các hướng, nặng về phòng thủ tuyến ngoài, lơi lỏng ở tuyến bên trong… Do đó, kế hoạch của đế quốc Mỹ mở cuộc phản công chiến lược lần thứ 3 bị bỏ dở

Trên cơ sở thế trận đã hình thành, sau khi nắm vững những yếu tố thuận lợi của ta và những chỗ yếu của địch, tháng 12 năm 1967, Bộ Chính trị họp và

ra nghị quyết lịch sử : Động viên những nỗ lực lớn nhất của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ở cả hai miền, đưa cuộc chiến tranh cách mạng của ta lên một bước phát triển cao nhất bằng phương pháp tổng công kích, tổng khởi nghĩa để giành thắng lợi quyết định

Các chiến trường, các địa phương miền Nam được lệnh bắt tay vào công tác chuẩn bị khẩn trương Để phân tán lực lượng địch, ta mở chiến dịch Khe Sanh và cùng với bạn Lào mở chiến dịch Nậm Bạc

Tháng 1-1968, Hội nghị lần thứ 14 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá III) đã nhất trí thông qua Nghị quyết Bộ Chính trị tháng 12 năm 1967, và

hạ quyết tâm chiến lược: chuyển cuộc chiến tranh cách mạng của nhân dân ta ở miền Nam sang một thời kỳ mới, thời kỳ tiến công và nổi dậy, giành thắng lợi quyết định Ban Chấp hành Trung ương Đảng chủ trương động viên nỗ lực cao nhất của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ở cả hai miền, đưa cuộc chiến tranh cách mạng lên bước phát triển cao nhất, thời kỳ tiến công và nổi dậy, dùng phương pháp tổng công kích và tổng khởi nghĩa để giành thắng lợi quyết định Hướng tiến công được xác định bao gồm đòn đánh tiêu diệt của bộ đội chủ lực

ở chiến trường rừng núi và đòn công kích quân sự kết hợp nổi dậy của quần chúng đánh sập cơ quan đầu não của Mỹ-ngụy ở các đô thị quan trọng trên toàn bộ miền Nam Mục tiêu chiến lược là đập tan ý chí xâm lược của Mỹ, buộc Mỹ phải chịu thua ở miền Nam Việt Nam, chấm dứt chiến tranh phá hoại đối với miền Bắc Hội nghị dự kiến các khả năng diễn biến của tình hình và chỉ

rõ cần nỗ lực phi thường để giành thắng lợi theo khả năng tốt nhất, đồng thời cảnh giác đề phòng khả năng xấu nhất

Thực hiện quyết tâm chiến lược của Đảng, đêm 29 rạng ngày 30 và đêm

30 rạng ngày 31 tháng 1 năm 1968 (tức đêm giao thừa, rạng sáng mồng một Tết) với khí thế tiến công mạnh mẽ, quân và dân miền Nam đã đồng loạt tiến công và nổi dậy ở khắp 64 thành phố, thị xã, huyện lỵ, khu quân sự, sân bay, kho tàng và khu hậu cần dự trữ chiến lược của Mỹ-ngụy Trước sức tấn công mạnh mẽ, rộng khắp, táo bạo bất ngờ của quân và dân ta, bộ máy chiến tranh của Mỹ-ngụy hết sức lúng túng, bị động, bộ máy kìm kẹp của chúng ở cơ sở bị phá vỡ từng mảng, nhiều tổ chức chính quyền địch bị tê liệt, nhiều nơi nhân dân ta đã giành quyền làm chủ Đặc biệt ở Huế, nhân dân ta đã chiếm được cả thành phố, diệt trừ bọn phản động, giữ vững quyền làm chủ và tiếp tục chiến đấu trong suốt 25 ngày đêm

Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968 đã giáng cho Mỹ-ngụy một đòn nặng nề, choáng váng, làm đảo lộn thế chiến lược, lung lay

ý chí xâm lược của Mỹ Quân đội Mỹ bi quan, mất lòng tin Chiến lược "Chiến tranh cục bộ" của Mỹ bị phá sản, buộc Tổng thống Mỹ phải tuyên bố đơn phương xuống thang chiến tranh, ngừng ném bom miền Bắc Việt Nam từ vĩ tuyến 20 trở ra, sẵn sàng cử đại diện đàm phán với phía Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, rút bỏ cam kết đưa quân Mỹ vào cuộc chiến tranh trên bộ ở miền Nam Việt Nam Ngày 30 tháng 10 năm 1968, Tổng thống Giônxơn phải tuyên

bố chấm dứt hoàn toàn việc ném bom bắn phá và mọi hành động chiến tranh khác chống lại nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, chấp nhận họp Hội nghị Pari để giải quyết chiến tranh Việt Nam

Tuy nhiên, trong cuộc tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân (1968), Đảng ta còn mắc sai lầm khuyết điểm: chủ quan trong đánh giá tình hình cho nên đề ra yêu cầu chưa sát với thực tế Trong hai đợt tổng tiến công nổi dậy tháng 5 và tháng 8 năm 1968, chủ trương tiếp tục các đợt tiến công và nổi dậy vào các đô thị khi không còn điều kiện là sai lầm về chỉ đạo chiến lược, để địch gây cho ta nhiều khó khăn và tổn thất

3 Ý nghĩa thắng lợi

Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, quân và dân hai miền Nam - Bắc đã phối hợp nhịp nhàng, vừa tiến hành sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội trong hoàn cảnh chiến tranh, vừa kiên cường chiến đấu thực hiện mục tiêu giải phóng miền Nam, đã hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ, kế hoạch đề ra, đánh bại chiến lược "Chiến tranh cục bộ" của đế quốc Mỹ (1965 - 1968)

Quân và dân miền Bắc đã vững vàng trong lửa đạn, vượt qua thử thách,

hy sinh, tay cày, tay súng đã đánh bại các bước leo thang của không quân và hải quân Mỹ, ra sức chi viện sức người, sức của cho tiền tuyến lớn miền Nam, cho cách mạng Lào và Campuchia, đã hoàn thành xuất sắc vai trò là hậu phương lớn, có ý nghĩa quyết định thắng lợi cách mạng cả nước

Được sự chi viện kịp thời, hiệu quả của miền Bắc xã hội chủ nghĩa, quân

và dân miền Nam đã chiến đấu ngoan cường, sáng tạo ra nhiều cách đánh hay, làm cho Mỹ - ngụy liên tiếp bị thất bại, đỉnh cao là cuộc Tổng tiến công

và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, đã góp phần quyết định đánh bại hoàn toàn chiến lược "Chiến tranh cục bộ" của đế quốc Mỹ, buộc Mỹ phải ngồi vào bàn đàm phán, chấm dứt ném bom miền Bắc không điều kiện và phải thay đổi chiến lược ở miền Nam Thắng lợi trên mở ra cục diện mới trên chiến trường miền Nam có lợi cho ta, đẩy Mỹ - ngụy lún sâu vào phòng ngự và thất bại, góp phần thúc đẩy cách mạng cả nước vững vàng đi lên giành nhiều thắng lợi hơn nữa

Thắng lợi của nhân dân ta trong những năm 1965 đến 1968, đã làm dấy lên phong trào đấu tranh của nhân dân tiến bộ trên thế giới không ngừng ủng

hộ cuộc chiến tranh chính nghĩa của Việt Nam, đồng thời lên án cuộc chiến tranh xâm lược bẩn thỉu, tàn bạo, dã man của đế quốc Mỹ

CÂU HỎI ÔN TẬP

1 Tại sao Đảng ta lại quyết định chuyển hướng xây dựng kinh tế miền Bắc trong hoàn cảnh chiến tranh (1965 - 1968)? Nội dung, kết quả của sự chuyển hướng và ý nghĩa lịch sử?

2 Chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng ta thực hiện quyết tâm đánh bại chiến lược "Chiến tranh cục bộ" của đế quốc Mỹ ở miền Nam (1965- 1968) như thế nào? Kết quả và ý nghĩa lịch sử của vấn đề?

Chương 9 ĐẢNG LÃNH ĐẠO KHÔI PHỤC KINH TẾ, TIẾP TỤC XÂY DỰNG

VÀ BẢO VỆ MIỀN BẮC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA, ĐÁNH BẠI CHIẾN LƯỢC

"VIỆT NAM HOÁ CHIẾN TRANH" CỦA ĐẾ QUỐC MỸ (1969 - 1973)

1 Phát triển thế và lực, mở cuộc tiến công chiến lược ở miền Nam, đánh bại chiến lược "Việt Nam hoá chiến tranh" của đế quốc Mỹ

1.1 Chiến lược "Việt Nam hoá chiến tranh" của đế quốc Mỹ và chủ trương chuyển hướng chiến lược của Đảng

Chiến lược "Việt Nam hoá chiến tranh" của đế quốc Mỹ

Sau thất bại của chiến lược "chiến tranh cục bộ" ở miền Nam Việt Nam, nước Mỹ lâm vào cuộc khủng hoảng nặng nề nhất từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai

Những khó khăn ở trong nước và thất bại trên thế giới đã thúc ép giai cấp thống trị Mỹ phải điều chỉnh chiến lược để tiếp tục thực hiện âm mưu bá chủ thế giới Ngày 20-1-1969, Níchxơn bước vào Nhà Trắng và đề ra chiến lược toàn cầu mang tên "Học thuyết Níchxơn"

Vận dụng "Học thuyết Níchxơn" vào cuộc chiến tranh Việt Nam, chính quyền Mỹ đề ra chiến lược "Việt Nam hoá chiến tranh", một sự điều chỉnh chủ trương "phi Mỹ hoá" của Giônxơn, thực chất là "dùng người Việt giết người Việt" để duy trì chủ nghĩa thực dân mới ở miền Nam Việt Nam

Biện pháp chủ yếu có ý nghĩa quyết định thành bại của chiến lược "Việt Nam hoá chiến tranh" là tập trung nỗ lực xây dựng quân ngụy thành một đội quân đông và hiện đại, làm lực lượng chiến lược chủ yếu ở miền Nam, là đội quân xung kích ở Đông Dương, có thể thay thế được quân Mỹ trong chiến đấu trên bộ

Việc xây dựng và củng cố chính quyền ngụy, được Mỹ rất coi trọng từ Trung ương đến địa phương, bộ máy các cấp được chấn chỉnh Mỹ chủ trương tăng viện trợ cho ngụy quyền Sài Gòn nhằm xây dựng "nền kinh tế ổn định" để giảm dần viện trợ Mỹ

Sử dụng bộ máy bạo lực khổng lồ, Mỹ, ngụy hướng vào bình định nông thôn và kiểm soát đại bộ phận dân chúng, bằng mọi cách đánh bật lực lượng cách mạng ra khỏi nông thôn, vơ vét người và của phục vụ cho "Việt Nam hoá chiến tranh" Bình định được coi là biện pháp then chốt của "Việt Nam hoá chiến tranh", quyết định sự sống còn của ngụy quyền Sài Gòn

Mỹ, ngụy đã sử dụng thủ đoạn ngoại giao xảo quyệt: Đánh vào hậu phương quốc tế của Việt Nam Chia rẽ Liên Xô với Trung Quốc Mặt khác,

Mỹ tìm mọi cách thoả hiệp với Trung Quốc, hoà hoãn với Liên Xô hòng cắt giảm nguồn viện trợ chủ yếu của Việt Nam, thực hiện bóp nghẹt cuộc kháng chiến của nhân dân ta

"Việt Nam hoá chiến tranh" là một chiến lược hết sức thâm độc và nguy hiểm, là chính sách tiếp tục chiến tranh ở cường độ quyết liệt, đẫm máu nhưng tránh được thương vong của lính Mỹ

Tuy đưa ra chiến lược chiến tranh mới, nhưng nó đã nảy sinh những mâu thuẫn lớn mà chính những người điều hành bộ máy chiến tranh không giải quyết được Mâu thuẫn căn bản nhất là giữa chương trình kinh tế, xã hội và yêu cầu chiến tranh

Mâu thuẫn thứ hai là, Níchxơn tuyên bố rút quân, nhưng chỉ rút nhỏ giọt, phần lớn quân Mỹ vẫn ở lại Việt Nam và sẽ còn thương vong nhiều

Mâu thuẫn thứ ba là, chiến tranh Đông Dương mở rộng do Mỹ đánh sang Lào và Campuchia, làm cho sức mạnh của quân Mỹ và Ngụy Sài Gòn bị phân tán, căng mỏng, lại phải đương đầu với Mặt trận thống nhất chống Mỹ của nhân dân Đông Dương và nhân dân tiến bộ toàn thế giới

Mâu thuẫn thứ tư là, Mỹ muốn chia rẽ Việt Nam với các nước xã hội chủ nghĩa nhưng các nước đó vẫn ủng hộ, giúp đỡ Việt Nam tích cực hơn

Năm 1969 và đầu năm 1970 là giai đoạn đầu Mỹ thực hiện chiến lược

"Việt Nam hoá chiến tranh" Mỹ - ngụy tiến hành liên tiếp các chiến dịch bình định, mở hàng vạn cuộc hành quân càn quét, đóng hàng nghìn đồn bốt ở ấp xã, dồn dân vào các khu tập trung để kìm kẹp, tìm diệt lực lượng của ta; đánh phá các căn cứ giải phóng ở miền núi và vùng giáp ranh Đồng thời, không quân

Mỹ tăng cường đánh phá đường Hồ Chí Minh và các kho tàng, bến bãi của ta

từ Quảng Bình đến Vĩnh Linh hòng ngăn chặn sự tăng viện của miền Bắc vào miền Nam Trong đàm phán tại Hội nghị Pari, phía Mỹ đưa ra những đề nghị ngang ngược, đòi miền Bắc rút quân khỏi miền Nam

Chủ trương chuyển hướng chỉ đạo chiến lược của Đảng

Trước chiến lược chiến tranh mới và các hành động tàn bạo, xảo quyệt của đế quốc Mỹ, để nâng cao tinh thần quyết tâm chống Mỹ, cứu nước của quân và dân ta, ngày 1-1-1969, trong Thư chúc mừng năm mới, Chủ tịch Hồ Chí Minh chúc đồng bào và chiến sĩ "năm mới, chiến đấu, thắng lợi" và kêu

gọi "Vì độc lập, vì tự do, Đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào…".1

Tháng 4-1969, Bộ Chính trị họp ra Nghị quyết "về tình hình và nhiệm vụ trước mắt" Bộ Chính trị đã phân tích những điểm yếu và chỗ mạnh của đế quốc Mỹ, những thắng lợi và khuyết điểm của ta, từ đó đề ra nhiệm vụ trước mắt là: Động viên sự nỗ lực cao nhất của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân trên

cả hai miền, phát huy thắng lợi đã đạt được tiếp tục thực hiện tổng công kích, tổng khởi nghĩa, phát triển chiến lược tiến công một cách toàn diện, liên tục và mạnh mẽ, đánh bại chiến lược “Việt Nam hoá chiến tranh”, kết thúc chiến tranh trên thế mạnh, đánh cho Mỹ phải rút quân, đánh cho ngụy phải suy sụp, giành thắng lợi quyết định, tiến tới thống nhất nước nhà

Sau các đợt hoạt động Xuân và Hè 1969, lực lượng ta bị hao mòn chưa kịp được củng cố thì địch lại lợi dụng mùa mưa phản kích quyết liệt tại vùng nông thôn, đánh phá các căn cứ miền núi Lực lượng chính trị và vũ trang, cơ

sở cách mạng của ta bị tổn thất nặng Từ mùa Thu năm 1969, Bộ Chính trị chỉ đạo các chiến trường chuyển hướng hành động nhằm đánh mạnh vào kế hoạch bình định của địch, song địch vẫn mở rộng được một số vùng kiểm soát Cách mạng miền Nam đứng trước khó khăn thử thách rất nghiêm trọng

Tháng 1-1970, Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá III) họp Hội nghị lần thứ 18, đánh giá cục diện kháng chiến, đề ra phương hướng và giải pháp đưa cuộc kháng chiến tiến lên

Hội nghị khẳng định những thắng lợi của cách mạng miền Nam đã đạt được trong hai năm (1968- 1969), nhưng đặc biệt lưu ý những nhược điểm, khuyết điểm khó khăn của ta

1 Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 12,Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, tr.426

Dựa trên sự phân tích, dự đoán âm mưu sắp tới của địch, Hội nghị nêu lên đặc điểm của quá trình cách mạng mới là quá trình lâu dài, hết sức gay go phức tạp, là quá trình ta đánh bại địch từng bước, giành thắng lợi từng bước tiến lên giành thắng lợi hoàn toàn

Hội nghị đề ra nhiệm vụ trước mắt là: Động viên sự nỗ lực cao nhất của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân, kiên trì và đẩy mạnh cuộc kháng chiến, kết hợp tiến công địch cả về quân sự, chính trị và ngoại giao, vừa tiến công địch vừa ra sức xây dựng lực lượng quân sự và chính trị của ta ngày càng lớn mạnh, tạo ra chuyển biến mới trong cục diện chiến tranh, giành thắng lợi từng bước đi đến giành thắng lợi quyết định, đánh cho Mỹ phải rút hết quân, đánh cho ngụy phải suy sụp, tạo điều kiện cơ bản để thực hiện một nền độc lập, dân chủ, hoà bình, trung lập, tiến tới thống nhất nước nhà

Hội nghị nhấn mạnh việc vận dụng đúng đắn phương châm tiến công địch trên cả ba vùng chiến lược, lấy nông thôn là hướng tiến công chính Hội nghị nêu lên nhiệm vụ xây dựng và phát triển lực lượng vũ trang ba thứ quân, cần tổ chức tuyến vận chuyển Bắc - Nam thật vững chắc, đồng thời coi trọng phát triển hậu cần tại chỗ

Hội nghị chủ trương tăng cường sự lãnh đạo của Đảng ở các thành thị, đẩy mạnh đấu tranh quân sự và nổi dậy của quần chúng ở nông thôn, mở rộng vùng giải phóng

Hội nghị Trung ương lần thứ 18 đánh dấu sự chuyển hướng quan trọng về chỉ đạo chiến lược Nghị quyết Hội nghị được truyền xuống các cấp tạo ra sự nhất trí, tin tưởng và quyết tâm mới trong toàn Đảng, toàn quân, toàn dân

1.2 Liên minh chiến đấu với Lào và Campuchia, tạo thế và lực mới cho cách mạng miền Nam

Cùng với việc triển khai kế hoạch "Việt Nam hoá chiến tranh" ở miền Nam, trong thế bị động và thất bại, đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh xâm lược trên toàn cõi Đông Dương nhằm đàn áp phong trào cách mạng Campuchia và Lào, cô lập cách mạng miền Nam, duy trì chủ nghĩa thực dân mới của Mỹ ở khu vực này

Việc mở rộng chiến tranh ra toàn bán đảo Đông Dương, Mỹ hy vọng sẽ thực hiện được mục tiêu xoá bỏ bàn đạp chiến lược và đánh bật lực lượng ta ra

khỏi Campuchia, chặt đứt hành lang tiếp vận từ miền Bắc vào miền Nam qua vùng Trung, Hạ Lào, đồng thời buộc ta phải phân tán lực lượng đối phó trên nhiều chiến trường, làm giảm sự tăng viện cho miền Nam Do đó, cuộc chiến tranh cách mạng của nhân dân ta ở miền Nam phải "tàn lụi" và thất bại

Phân tích đúng âm mưu chiến lược mới của đế quốc Mỹ, Hội nghị Bộ Chính trị tháng 4-1969 và Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 18, tháng 1-1970 vạch rõ trách nhiệm của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta phải tăng cường đoàn kết chiến đấu với nhân dân Lào và Campuchia anh em, đánh bại mọi mưu đồ thâm độc của đế quốc Mỹ

Ở Lào, đầu năm 1970, Mỹ đã mở cuộc hành quân của hơn một vạn quân ngụy Lào, được không quân Mỹ chi viện tiến công lấn chiếm khu vực chiến lược cánh đồng Chum (Xiêng Khoảng) Thực hiện chủ trương của Đảng ta và lãnh đạo Đảng bạn, lực lượng vũ trang của hai nước đã phối hợp mở chiến dịch phản công quy mô lớn, đánh bại cuộc hành quân của địch, loại khỏi vòng chiến đấu 6000 tên, bảo vệ căn cứ địa chủ yếu của Lào, phá thế uy hiếp sườn phía Tây miền Bắc nước ta và tuyến vận tải Tây Trường Sơn

Tại Campuchia, ngày 18-3-1970, đế quốc Mỹ cho bọn tay sai làm đảo chính lật đổ Chính phủ vương quốc trung lập do Hoàng thân Nôrôđôm Xihanúc đứng đầu, lập chính quyền tay sai Lon Non - Xiríchmatắc

Ngay sau khi cuộc đảo chính vừa diễn ra, Bộ Chính trị Đảng ta chủ trương ủng hộ Hoàng thân Nôrôđôm Xihanúc, giúp nhân dân Campuchia chống đế quốc Mỹ và tay sai, chỉ thị cho các đơn vị quân đội ta phối hợp với bạn đánh địch và phát động quần chúng tiến công và nổi dậy

Thực hiện chủ trương của Đảng, các đơn vị của ta phối hợp với bạn, vừa đánh địch vừa vũ trang tuyên truyền hỗ trợ cho nhân dân Campuchia yêu nước nổi dậy chống Mỹ và tay sai, mở rộng vùng căn cứ dọc biên giới với ta

Trước tình hình chiến tranh xâm lược của Mỹ mở rộng, sự phối hợp chiến trường ba nước Đông Dương trở nên cấp bách Trong hai ngày 24 và 25-4-1970, Hội nghị cấp cao của nhân dân ba nước Đông Dương họp ra Tuyên bố chung khẳng định quyết tâm của nhân dân ba nước liên minh chiến đấu, đoàn kết trong mặt trận đấu tranh chung trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền của nhau

Để cứu chế độ tay sai Campuchia trước nguy cơ sụp đổ, ngày 29-4-1970,

đế quốc Mỹ huy động 5 vạn quân Mỹ và 5 vạn quân ngụy Sài Gòn vượt biên giới tiến công xâm lược Campuchia Âm mưu của chúng nhằm đàn áp phong trào cách mạng Campuchia, củng cố chế độ Lon Non, lùng diệt cơ quan đầu não cách mạng miền Nam, phá hoại cơ sở hậu phương, tiêu hao và đẩy các lực lượng vũ trang ta ra khỏi Campuchia, phá vỡ thế uy hiếp của ta đối với chiến trường Nam Bộ, đồng thời để quân ngụy Sài Sòn thực tập đánh lớn Từ ngày 29-4-1970, Mỹ- ngụy Sài Gòn liên tiếp mở 28 cuộc hành quân vào 6 tỉnh Campuchia giáp miền Nam nước ta, với lực lượng đông, trang bị hiện đại, địch gây ra nhiều tội ác với nhân dân Campuchia và Việt kiều

Ngày 3-5-1970, Bộ Chính trị chỉ thị cụ thể phương hướng, nhiệm vụ mới cho Trung ương Cục, Quân uỷ Miền, Khu V và Tây Nguyên Bộ Chính trị cho rằng đây là cuộc phiêu lưu của địch, là một sai lầm nghiêm trọng của chúng

Bộ Chính trị chỉ thị rõ nhiệm vụ của các lực lượng vũ trang ta trên chiến trường Campuchia là phối hợp chặt chẽ với bạn đánh bại âm mưu quân sự của địch, giữ vững và mở rộng cho được những địa bàn đứng chân của ta và căn cứ của bạn

Chấp hành chủ trương của Bộ Chính trị, các lực lượng vũ trang của ta tích cực chuẩn bị mọi mặt, phối hợp với bạn kịp thời phản công và tiến công địch, giành thắng lợi to lớn và toàn diện: Loại khỏi vòng chiến đấu 17.000 tên Mỹ- ngụy, giải phóng hoàn toàn 5 tỉnh Đông Bắc và phần lớn 6 tỉnh khác, hình thành vùng giải phóng rộng lớn với hơn 3 triệu dân nằm kề vùng giải phóng miền Nam Việt Nam Chính quyền cách mạng cùng với lực lượng chính trị và

vũ trang ba thứ quân của bạn được ta giúp xây dựng tương đối hoàn chỉnh Ngày 30-6-1970, Mỹ phải tuyên bố rút quân ra khỏi Campuchia

Phối hợp với cuộc phản công ở Campuchia, liên quân Việt - Lào tiến công giải phóng vùng Hạ Lào, hình thành vùng giải phóng rộng lớn của ba nước liên hoàn với nhau, tạo thế trận vững chắc cho nhân dân ba nước chống

sắc ở chiến trường vùng rừng núi Tây Nguyên, Trị - Thiên Phong trào đấu tranh chính trị của nhân dân thành thị, đặc biệt là ở Sài Gòn, Đà Nẵng, Huế diễn ra sôi nổi, mạnh mẽ, liên tục Nhiều cuộc mít tinh, biểu tình đình công, bãi khoá đòi dân sinh, hoà bình, chống chiến tranh xâm lược của Mỹ diễn ra ở các đô thị miền Nam

Ngày 19-6-1970, Bộ Chính trị ra Nghị quyết về tình hình và nhiệm vụ mới, dự đoán Mỹ còn tìm cách mở rộng chiến tranh trên bán đảo Đông Dương

và xác định nhiệm vụ chung cho cách mạng cả nước là: Động viên sự nỗ lực cao nhất của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân cả hai miền Nam Bắc nước ta, tăng cường khối đoàn kết chiến đấu của nhân dân ba nước Đông Dương làm cho lực lượng của ba nước trở thành một khối thống nhất, có một chiến lược chung, kiên trì và đẩy mạnh cuộc kháng chiến cứu nước của nhân dân ba nước chống đế quốc Mỹ xâm lược và bè lũ tay sai

Đầu năm 1971, đế quốc Mỹ mở ba cuộc tiến công cùng một lúc trên ba hướng đánh vào ba nước Đông Dương trên các khu vực hành lang chiến lược: Cuộc hành quân "Lam Sơn 719" đánh ra đường số 9 Nam Lào; cuộc hành quân

"Toàn thắng 01-71" đánh lên Côngpôngchàm-Krachê (Đông Bắc Campuchia)

và cuộc hành quân "Quang Trung 4" đánh ra vùng ngã ba biên giới (Tây Nguyên) Trong đó, cuộc hành quân "Lam Sơn 719" là cuộc hành quân lớn nhất, cuộc tiến công chủ yếu hòng nhanh chóng phá vỡ trung tâm hệ thống hậu cần chiến lược và "bóp nghẹt từ cuống họng" đường chi viện sống còn của ta

từ gốc, làm cho chiến tranh cách mạng của ba nước Đông Dương "tàn lụi"

Đế quốc Mỹ huy động vào cuộc hành quân này 55.000 quân (40.000 quân ngụy Sài Gòn và 15.000 quân Mỹ), trong đó có toàn bộ lực lượng cơ động chiến lược của quân ngụy Sài Gòn, với sự chi viện cao của hoả lực pháo binh

và không quân Mỹ

Khi địch mới triển khai cuộc hành quân, Bộ Chính trị Trung ương Đảng

ta đã thống nhất với Bộ Chính trị Trung ương Đảng nhân dân cách mạng Lào, quyết định mở chiến dịch phản công lớn đánh bại cuộc hành quân của địch, và chỉ thị cho Quân uỷ Trung ương nhất thiết phải đánh thắng trận này, vì đây là một trong những trận có ý nghĩa quyết định về chiến lược

Thực hiện quyết tâm đó, sau 43 ngày đêm chiến đấu kiên cường liên tục (từ 8-2 đến 23-3-1971), ta và bạn đã giành thắng lợi hoàn toàn, đập tan cuộc hành quân "Lam Sơn 719" của Mỹ - ngụy ở Đường số 9 - Nam Lào Ta đã diệt và bắt 21.102 tên địch, đánh thiệt hại nặng 3 sư đoàn tinh nhuệ quân nguỵ Sài Gòn, bắn rơi và phá huỷ 556 máy bay, phá huỷ 1.130 xe cơ giới,

112 khẩu pháo

Tại mặt trận Đông - bắc Campuchia và mặt trận vùng ngã ba biên giới (Tây Nguyên), ta và bạn cũng đánh thắng các cuộc hành quân của địch, loại khỏi vòng chiến đấu hàng vạn tên, bảo vệ tuyến hành lang chiến lược

Ở miền Trung và Nam Trung Bộ, từ đầu tháng 2-1971, ta mở đợt hoạt động Xuân - Hè, đồng loạt tiến công vào nhiều thành phố, thị xã, căn cứ quân

sự lớn và nhiều chi khu quận lỵ, tiêu diệt nhiều địch

Vùng đồng bằng sông Cửu Long, nơi trọng điểm "bình định" hết sức ác liệt của địch, cuộc đấu tranh của nhân dân rất khó khăn Đầu năm 1971, phối hợp với các chiến trường, lực lượng vũ trang ta đẩy mạnh hoạt động tiến công địch vào hàng chục thị xã, thị trấn, căn cứ hậu cần, sân bay và đánh hàng trăm trận trên đường giao thông, diệt nhiều địch, hỗ trợ cho quần chúng nổi dậy giành quyền làm chủ

Cùng với tiến công địch ở vùng nông thôn, phong trào đấu tranh chính trị của nhân dân các thành thị miền Nam diễn ra sôi nổi làm cho sào huyệt của địch không ổn định Nhiều cuộc biểu tình, mít tinh, bãi công, bãi khoá chống Mỹ - Thiệu, chống chiến tranh, đòi hoà bình, đòi dân sinh, dân chủ liên tiếp nổ ra

Thắng lợi trên các chiến trường ba nước Đông Dương Xuân - Hè 1971, có tiếng vang trên thế giới, thúc đẩy sự phân hoá trong nội bộ chính quyền Mỹ Phong trào đòi rút nhanh quân Mỹ về nước lên mạnh; cục diện chiến trường có những chuyển biến quan trọng

1.3 Cuộc tiến công chiến lược năm 1972

Quyết tâm chiến lược của Đảng ta

Tháng 5-1971, Hội nghị Bộ Chính trị Trung ương Đảng quyết định mở cuộc tiến công chiến lược năm 1972, nhằm giành thắng lợi quyết định, buộc đế quốc Mỹ phải chấm dứt chiến tranh bằng thương lượng trên thế thua, đồng thời

chuẩn bị sẵn sàng cho trường hợp chiến tranh còn kéo dài Cuộc tiến công dự định tiến hành bằng ba đòn chiến lược kết hợp: đòn tiến công tiêu diệt địch của

bộ đội chủ lực trên ba hướng Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Trị - Thiên; đòn tiến công và nổi dậy ở vùng nông thôn đánh phá bình định; đòn đấu tranh chính trị ở các thành thị làm lung lay tận gốc chính quyền địch

Tháng 6-1971, Quân uỷ Trung ương họp, vạch ra nhiệm vụ cuộc tiến công chiến lược năm 1972 Trong đó xác định đòn tiến công của chủ lực sẽ tiến hành đồng thời trên ba hướng Trị - Thiên, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ Lực lượng sử dụng trên mỗi hướng tương đương từ 3 đến 4 sư đoàn bộ binh và binh chủng

Bộ Chính trị và Quân uỷ Trung ương chỉ đạo các địa phương dốc sức chuẩn bị trong 9 tháng, đặc biệt là việc vận chuyển tăng cường lực lượng chiến đấu cho các chiến trường Từ cuối năm 1971 đến đầu năm 1972, miền Bắc đã tăng viện cho miền Nam 55.000 cán bộ, chiến sĩ cùng một khối lượng lớn trang

bị vũ khí gồm cả xe tăng và pháo cơ giới, những vũ khí hạng nặng lần đầu tiên được đưa vào chiến trường Các "Hội đồng cung cấp tiền phương" ở miền Nam tích cực vận động nhân dân tạo nguồn vật chất tại chỗ

Về phía địch, ngay từ cuối năm 1971, Mỹ - ngụy đã phát hiện sự chuẩn bị của ta mở cuộc tiến công ở miền Nam vào năm 1972 Nhưng địch cho rằng ta chưa có đủ khả năng mở cuộc tiến công cùng một lúc trên nhiều mặt trận, hướng hoạt động chủ yếu có thể ở Tây Nguyên nhưng quy mô không lớn, thời điểm tiến công sẽ vào Tết Nhâm Tý

Tháng 2-1972, Tổng thống Mỹ Níchxơn đi Trung Quốc, ký "Thông cáo chung Thượng Hải" nhằm phân chia khu vực ảnh hưởng, đồng thời cô lập cuộc kháng chiến của nhân dân ta

Cuối tháng 3-1972, trước diễn biến phức tạp của tình hình mới, Bộ Chính trị sau khi cân nhắc mọi mặt đã khẳng định quyết tâm không có gì thay đổi là kiên quyết tiến hành cuộc tiến công chiến lược đánh bại về cơ bản chiến lược

"Việt Nam hoá chiến tranh", làm chuyển biến cục diện chiến tranh

Cuộc tiến công chiến lược năm 1972

Nhằm lúc địch chủ quan, sơ hở do phán đoán sai thời gian, quy mô và hướng tiến công của ta, ngày 30-3-1972, quân và dân ta bắt đầu mở cuộc tiến

công chiến lược với quy mô lớn và cường độ mạnh vào hướng chủ yếu là Trị - Thiên, đánh thẳng vào tuyến phòng ngự của địch ở Đường 9, tiếp sau là các hướng Tây Nguyên, miền Đông Nam Bộ rồi đến đồng bằng Khu V và đồng bằng sông Cửu Long Mỹ - Ngụy phản công quyết liệt ở Quảng Trị, dùng không quân và hải quân Mỹ đánh phá trở lại miền Bắc Việt Nam

Sau 2 tháng tiến công, đến cuối tháng 5-1972, quân và dân ta đã giành được những thắng lợi to lớn và toàn diện Ta diệt và làm tan rã hơn 11 vạn quân địch, giải phóng tỉnh Quảng Trị, một phần lớn các tỉnh Kon Tum, Bình Định, Bình Long và Phước Long, mở ra nhiều vùng quan trọng ở đồng bằng Khu V và ở đồng bằng sông Cửu Long, giải phóng 1 triệu dân Đây là một đòn rất nặng đánh vào chiến lược "Việt Nam hoá chiến tranh" của đế quốc Mỹ, làm cho chiến lược này có nguy cơ bị phá sản hoàn toàn

Tháng 5-1972, Níchxơn đi Mátxcơva nhằm tranh thủ Liên Xô để Liên Xô cùng Trung Quốc hạn chế viện trợ vật chất cho ta và ép ta đàm phán theo điều kiện của Mỹ Song do sự nghiệp đấu tranh chính nghĩa tất thắng và đường lối quốc tế đúng đắn của Đảng ta vẫn tiếp tục nhận được sự ủng hộ to lớn của cả Trung Quốc và Liên Xô

Ngày 1-6-1972, Bộ Chính trị họp đánh giá toàn bộ tình hình, đề ra nhiệm

vụ trước mắt của quân và dân ta là tiếp tục đẩy mạnh cuộc tiến công chiến lược toàn diện trên chiến trường miền Nam, đánh bại cuộc chiến tranh phá hoại của

đế quốc Mỹ, bảo vệ vững chắc miền Bắc, phối hợp chặt chẽ với quân và dân Lào và Campuchia, đẩy mạnh hoạt động trên các chiến trường nước bạn

Thực hiện quyết tâm của Đảng, quân và dân ta không quản hy sinh gian khổ, kiên cường đánh bại nhiều cuộc phản kích quyết liệt của địch, bảo vệ Thành cổ Quảng Trị trong 81 ngày đêm và giữ được phần lớn các vùng giải phóng mới mở ra ở miền Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Khu V Đồng thời, quân và dân ta mở các chiến dịch kết hợp tiến công và nổi dậy ở đồng bằng Nam Bộ và Khu V, tiêu diệt nhiều địch, phá kế hoạch bình định của chúng Quân và dân ở hai nước Lào và Campuchia liên tiếp tiến công địch ở nhiều nơi, phối hợp với cuộc chiến đấu của quân và dân ta ở miền Nam

Cuộc tiến công chiến lược 1972 đã giành thắng lợi to lớn, làm chuyển biến căn bản cục diện chiến tranh Ta đã diệt và làm tan rã khoảng 30 vạn quân

địch, giải phóng những vùng đất rộng gồm trên 1 triệu dân, đưa tổng số dân được giải phóng lên tới 4 triệu (trong tổng số 11 triệu dân) Bộ đội chủ lực đứng vững trên những địa bàn quan trọng, bộ đội địa phương và dân quân, du kích phát triển Thắng lợi của cuộc tiến công chiến lược năm 1972, đã góp phần quyết định buộc đế quốc Mỹ phải ký Hiệp định Pari rút hết quân ra khỏi miền Nam

Tuy nhiên, bên cạnh thắng lợi mà ta đạt được, sự chỉ đạo của Đảng còn có nhiều thiếu sót trong việc đánh giá tình hình và so sánh lực lượng, chưa thấy hết khả năng đối phó của địch cũng như những mặt hạn chế của ta, đề ra mục tiêu của cuộc tiến công vượt quá khả năng của ta, chỉ đạo kế hoạch ứng phó chưa đầy đủ và kịp thời Vì vậy, thương vong và tổn thất còn ở mức cao

2 Khôi phục kinh tế, xây dựng và bảo vệ miền Bắc; tăng cường chi viện cho miền Nam, Lào, Campuchia

2.1 Củng cố miền Bắc, tiếp tục xây dựng chủ nghĩa xã hội, tăng cường chi viện cho miền Nam, Lào và Campuchia

Hội nghị lần thứ 18 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá III) chỉ

rõ nhiệm vụ của miền Bắc: Tranh thủ thuận lợi mới trong hoàn cảnh không còn chiến tranh phá hoại, tiếp tục khẩn trương xây dựng chủ nghĩa xã hội, có kế hoạch làm tròn nghĩa vụ của hậu phương lớn với tiền tuyến lớn, sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu đánh bại mọi âm mưu khiêu khích vũ trang hoặc mở rộng chiến tranh của đế quốc Mỹ và tay sai

Về khôi phục và phát triển kinh tế, Đảng và Nhà nước chủ trương tập trung sức phát triển mạnh kinh tế địa phương, đẩy mạnh việc khôi phục phát triển một số ngành công nghiệp Trung ương, xúc tiến cải tiến quản lý kinh tế Đối với nông nghiệp, ngoài sản xuất lương thực là trung tâm, phải chú ý đến chăn nuôi gia súc, đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp bằng biện pháp thâm canh tăng năng suất và tăng nhanh diện tích canh tác

Với công nghiệp, phải nhanh chóng phục hồi phát triển các cơ sở sản xuất Chỉnh đốn và tiếp tục khôi phục các xí nghiệp do Trung ương quản lý, sắp xếp lại một cách hợp lý các xí nghiệp đã sơ tán, phân tán, ra sức đẩy mạnh sản xuất và chất lượng sản phẩm