Phần 1 của cuốn sách Văn hóa đối ngoại Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế trình bày về: khái niệm chung văn hóa và văn hóa đối ngoại; vai trò, ý nghĩa của văn hóa đối ngoại, tầm nhìn chiến lược văn hóa đối ngoại trong thời kỳ hội nhập quốc tế; kinh nghiệm của một số nước về phát triển văn hóa đối ngoại;... Mời các bạn cùng tham khảo!
Trang 4Xu t b n l n th ba có ch nh s a, b sung
Trang 6T P TH TÁC GI
PGS.TS V TR NG LÂM (Ch biên)
PGS.TS LÊ THANH BÌNH
TS OÀN V N D NG
và tinh th n c t o ra trong su t quá trình l ch
s hàng nghìn n m d ng n c và gi n c c a dân t c Vi t Nam Chính vì v y, v n hóa ã tr thành n n t ng quan
tr ng t o nên ngu n s c m nh to l n giúp dân t c Vi t Nam chi n th ng m i k thù xâm l c, kh c ph c m i khó kh n,
th thách, xây d ng và phát tri n t n c
B c vào công cu c i m i toàn di n t n c, ng và Nhà n c Vi t Nam ã xác nh xây d ng n n v n hóa Vi t Nam tiên ti n, m à b n s c dân t c là s nghi p c a toàn dân d i s lãnh o c a ng, coi ó v a là m c tiêu,
Là m t b ph n h u c quan tr ng c a v n hóa Vi t Nam và ho t ng i ngo i c a Nhà n c, v n hóa i
V
Trang 7T P TH TÁC GI
PGS.TS V TR NG LÂM (Ch biên)
PGS.TS LÊ THANH BÌNH
TS OÀN V N D NG
và tinh th n c t o ra trong su t quá trình l ch
s hàng nghìn n m d ng n c và gi n c c a dân t c Vi t Nam Chính vì v y, v n hóa ã tr thành n n t ng quan
tr ng t o nên ngu n s c m nh to l n giúp dân t c Vi t Nam chi n th ng m i k thù xâm l c, kh c ph c m i khó kh n,
th thách, xây d ng và phát tri n t n c
B c vào công cu c i m i toàn di n t n c, ng và Nhà n c Vi t Nam ã xác nh xây d ng n n v n hóa Vi t Nam tiên ti n, m à b n s c dân t c là s nghi p c a toàn dân d i s lãnh o c a ng, coi ó v a là m c tiêu,
Là m t b ph n h u c quan tr ng c a v n hóa Vi t Nam và ho t ng i ngo i c a Nhà n c, v n hóa i
V
Trang 8tr ng trong vi c thúc y giao l u và h i nh p qu c t giúp
b n c hi u bi t sâu s c h n v v n hóa i ngo i Vi t Nam
th ng hóa m t s v n lý lu n v v n hóa và v n hóa i
ngo i, trình bày kinh nghi m c a m t s n c v phát tri n
v n hóa i ngo i; i sâu phân tích th c ti n ho t ng v n
hóa i ngo i Vi t Nam trong th i gian qua; xu t
1-12-2006) v i ch : Nâng cao hi u qu ho t ng i ngo i trong giai o n m i, th c hi n th ng l i Ngh quy t i h i i bi u toàn qu c l n th X, ã t ng k t
m t cách toàn di n và sâu s c công tác c a ngành ngo i giao k t H i ngh ngo i giao l n th 24 (tháng 8-2003),
ra ph ng h ng và nh ng bi n pháp c th nh m
a ho t ng i ngo i lên t m cao m i, hi u qu h n,
áp ng nh ng yêu c u, nhi m v m i t ra khi t
n c b c vào h i nh p ngày càng sâu r ng h n, a
d ng h n và t m m c cao h n v i kinh t th gi i
và tri th c nhân lo i H i ngh ngo i giao l n th 26
V
Trang 9tr ng trong vi c thúc y giao l u và h i nh p qu c t giúp
b n c hi u bi t sâu s c h n v v n hóa i ngo i Vi t Nam
th ng hóa m t s v n lý lu n v v n hóa và v n hóa i
ngo i, trình bày kinh nghi m c a m t s n c v phát tri n
v n hóa i ngo i; i sâu phân tích th c ti n ho t ng v n
hóa i ngo i Vi t Nam trong th i gian qua; xu t
1-12-2006) v i ch : Nâng cao hi u qu ho t ng i ngo i trong giai o n m i, th c hi n th ng l i Ngh quy t i h i i bi u toàn qu c l n th X, ã t ng k t
m t cách toàn di n và sâu s c công tác c a ngành ngo i giao k t H i ngh ngo i giao l n th 24 (tháng 8-2003),
ra ph ng h ng và nh ng bi n pháp c th nh m
a ho t ng i ngo i lên t m cao m i, hi u qu h n,
áp ng nh ng yêu c u, nhi m v m i t ra khi t
n c b c vào h i nh p ngày càng sâu r ng h n, a
d ng h n và t m m c cao h n v i kinh t th gi i
và tri th c nhân lo i H i ngh ngo i giao l n th 26
V
Trang 10i ngo i và l y n m 2009 làm N m ngo i giao v n hóa
Ngo i giao v n hóa c th c t ki m nghi m nhân d p
các s ki n k ni m i l 1.000 n m Th ng Long - Hà
N i (2010) Sau i h i i bi u toàn qu c l n th XI
c a ng (2011), tinh th n Ngh quy t c a i h i i
vào th c ti n thì tính chuyên nghi p, ch t l ng, v n
a d ng hóa các lo i hình v n hóa i ngo i có nh ng
b c phát tri n quan tr ng Tri n khai Ngh quy t s
22-NQ/TW, ngày 10-4-2013 c a B Chính tr v h i
nh p qu c t và th c hi n các nhi m v c a Ch ng
trình hành ng do H i ngh ngo i giao l n th 28 ra
(tháng 12-2013), ch c a ho t ng i ngo i nói
chung và v n hóa i ngo i nói riêng c n y m nh là:
i ngo i toàn di n, i vào chi u sâu, hi u qu , thi t
d ng hóa các hình th c v n hóa i ngo i, a các quan
h qu c t v v n hóa i vào chi u sâu, t hi u qu
thi t th c; ti p nh n có ch n l c tinh hoa v n hóa th gi i,
làm phong phú thêm v n hóa dân t c Ch ng ón
nh n c h i phát tri n, v t qua các thách th c
kh c ph c nh ng nh h ng tiêu c c, m t trái c a toàn
c u hóa v v n hóa”1 H i ngh ngo i giao l n th 29 (tháng 8-2016) xác nh ch c a ho t ng i ngo i là: Nâng cao hi u qu công tác i ngo i và h i nh p
qu c t - Th c hi n th ng l i ng l i i ngo i c a
i h i ng l n th XII T i H i ngh ngo i giao l n
th 30 v i ch : “Ngo i giao Vi t Nam: ch ng, sáng t o, hi u qu , th c hi n th ng l i Ngh quy t i
h i ng l n th XII” (tháng 8-2018), T ng Bí th
Nguy n Phú Tr ng ã nh n m nh: Công tác i ngo i
ã óng góp r t quan tr ng vào vi c duy trì, c ng c môi
tr ng hòa bình, n nh, t o thu n l i cho s nghi p xây d ng và b o v T qu c; ph c v thi t th c cho nhi m v phát tri n kinh t , nh t là kinh t i ngo i;
ti p t c góp ph n quan tr ng nâng cao v th c a Vi t Nam trên tr ng qu c t , a quan h c a Vi t Nam
v i các n c, nh t là các i tác u tiên, quan tr ng i vào chi u sâu, n nh, b n v ng2
_
1 ng C ng s n Vi t Nam: V n ki n i h i i bi u toàn qu c l n th XII, Nxb Chính tr qu c gia, Hà N i, 2016,
tr.130-131
2 Xem Toàn v n phát bi u c a T ng Bí th Nguy n Phú
Tr ng t i H i ngh Ngo i giao 30,
http://baoquocte.vn/toan- nghi-ngoai-giao-3076033.html
Trang 11van-phat-bieu-cua-tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-tai-hoi-i ngo van-phat-bieu-cua-tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-tai-hoi-i và l y n m 2009 làm N m ngo van-phat-bieu-cua-tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-tai-hoi-i gvan-phat-bieu-cua-tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-tai-hoi-iao v n hóa
Ngo i giao v n hóa c th c t ki m nghi m nhân d p
các s ki n k ni m i l 1.000 n m Th ng Long - Hà
N i (2010) Sau i h i i bi u toàn qu c l n th XI
c a ng (2011), tinh th n Ngh quy t c a i h i i
vào th c ti n thì tính chuyên nghi p, ch t l ng, v n
a d ng hóa các lo i hình v n hóa i ngo i có nh ng
b c phát tri n quan tr ng Tri n khai Ngh quy t s
22-NQ/TW, ngày 10-4-2013 c a B Chính tr v h i
nh p qu c t và th c hi n các nhi m v c a Ch ng
trình hành ng do H i ngh ngo i giao l n th 28 ra
(tháng 12-2013), ch c a ho t ng i ngo i nói
chung và v n hóa i ngo i nói riêng c n y m nh là:
i ngo i toàn di n, i vào chi u sâu, hi u qu , thi t
d ng hóa các hình th c v n hóa i ngo i, a các quan
h qu c t v v n hóa i vào chi u sâu, t hi u qu
thi t th c; ti p nh n có ch n l c tinh hoa v n hóa th gi i,
làm phong phú thêm v n hóa dân t c Ch ng ón
nh n c h i phát tri n, v t qua các thách th c
kh c ph c nh ng nh h ng tiêu c c, m t trái c a toàn
c u hóa v v n hóa”1 H i ngh ngo i giao l n th 29 (tháng 8-2016) xác nh ch c a ho t ng i ngo i là: Nâng cao hi u qu công tác i ngo i và h i nh p
qu c t - Th c hi n th ng l i ng l i i ngo i c a
i h i ng l n th XII T i H i ngh ngo i giao l n
th 30 v i ch : “Ngo i giao Vi t Nam: ch ng, sáng t o, hi u qu , th c hi n th ng l i Ngh quy t i
h i ng l n th XII” (tháng 8-2018), T ng Bí th
Nguy n Phú Tr ng ã nh n m nh: Công tác i ngo i
ã óng góp r t quan tr ng vào vi c duy trì, c ng c môi
tr ng hòa bình, n nh, t o thu n l i cho s nghi p xây d ng và b o v T qu c; ph c v thi t th c cho nhi m v phát tri n kinh t , nh t là kinh t i ngo i;
ti p t c góp ph n quan tr ng nâng cao v th c a Vi t Nam trên tr ng qu c t , a quan h c a Vi t Nam
v i các n c, nh t là các i tác u tiên, quan tr ng i vào chi u sâu, n nh, b n v ng2
_
1 ng C ng s n Vi t Nam: V n ki n i h i i bi u toàn qu c l n th XII, Nxb Chính tr qu c gia, Hà N i, 2016,
tr.130-131
2 Xem Toàn v n phát bi u c a T ng Bí th Nguy n Phú
Tr ng t i H i ngh Ngo i giao 30,
http://baoquocte.vn/toan- nghi-ngoai-giao-3076033.html
Trang 12van-phat-bieu-cua-tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-tai-hoi-ngo i, v n hóa không n m van-phat-bieu-cua-tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-tai-hoi-ngoài các nhi m v tr ng
tâm ó Trong C ng l nh xây d ng t n c trong
th i k quá lên ch ngh a xã h i (B sung, phát
tri n n m 2011) c thông qua t i i h i i bi u
toàn qu c l n th XI, ng C ng s n Vi t Nam ã ti p
t c xác nh t m nhìn chi n l c i v i v n hóa i
ngo i là: “K th a và phát huy nh ng truy n th ng
v n hóa t t p c a c ng ng các dân t c Vi t Nam,
ti p thu nh ng tinh hoa v n hóa nhân lo i, xây d ng
m t xã h i dân ch , công b ng, v n minh, vì l i ích
chân chính và ph m giá con ng i ”1
Hi n nay, vai trò, v trí quan tr ng c a v n hóa
nói chung và v n hóa i ngo i nói riêng ã c
th a nh n r ng rãi không ch trong nghiên c u mà
còn trong vi c ho ch nh chính sách v n hóa, chính
sách phát tri n chung các qu c gia c ng nh trên
ph m vi khu v c và th gi i Có th nói, y u t v n
hóa nh h ng, tác ng không nh n quan h
qu c t và nhi u khi mang tính t phá Do ó, vi c
v n d ng các y u t v n hóa nâng cao hi u qu
th c thi ng l i i ngo i c các qu c gia ngày
i ngo i nói chung và v n hóa i ngo i nói riêng
ã tích c c tri n khai ng l i i ngo i c a ng
và Nhà n c, t ng c ng qu ng bá, gi i thi u hình
nh t n c, con ng i Vi t Nam v i th gi i, ti p thu có ch n l c nh ng tinh hoa c a n n v n hóa nhân lo i, t ó giúp chúng ta có cái nhìn xác th c
v i th gi i xung quanh, v a t o i u ki n cho giao
l u và h i nh p m t cách hi u qu h n, nâng cao v
th c a t n c Vi t Nam trên tr ng qu c t Trong ti n trình phát tri n, h i nh p qu c t ngày càng sâu r ng, Vi t Nam c n th c hi n hi u
qu chính sách i ngo i, h p tác toàn di n và thông qua con ng v n hóa i ngo i là m t kênh quan
tr ng, c bi t có ý ngh a khi th gi i ngày càng coi
tr ng tri th c, v n hóa, sáng t o, Nh ng làm th nào c ng ng th gi i có c y các thông tin v Vi t Nam, v nh ng thành công c a Vi t Nam trên con ng i m i? T t y u, chúng ta c n y
m nh ho t ng truy n thông qu c t và v n hóa i ngo i Hình nh t n c và con ng i Vi t Nam c n
c qu ng bá trên th gi i nh th nào phù h p
Trang 13ngo i, v n hóa không n m ngoài các nhi m v tr ng
tâm ó Trong C ng l nh xây d ng t n c trong
th i k quá lên ch ngh a xã h i (B sung, phát
tri n n m 2011) c thông qua t i i h i i bi u
toàn qu c l n th XI, ng C ng s n Vi t Nam ã ti p
t c xác nh t m nhìn chi n l c i v i v n hóa i
ngo i là: “K th a và phát huy nh ng truy n th ng
v n hóa t t p c a c ng ng các dân t c Vi t Nam,
ti p thu nh ng tinh hoa v n hóa nhân lo i, xây d ng
m t xã h i dân ch , công b ng, v n minh, vì l i ích
chân chính và ph m giá con ng i ”1
Hi n nay, vai trò, v trí quan tr ng c a v n hóa
nói chung và v n hóa i ngo i nói riêng ã c
th a nh n r ng rãi không ch trong nghiên c u mà
còn trong vi c ho ch nh chính sách v n hóa, chính
sách phát tri n chung các qu c gia c ng nh trên
ph m vi khu v c và th gi i Có th nói, y u t v n
hóa nh h ng, tác ng không nh n quan h
qu c t và nhi u khi mang tính t phá Do ó, vi c
v n d ng các y u t v n hóa nâng cao hi u qu
th c thi ng l i i ngo i c các qu c gia ngày
i ngo i nói chung và v n hóa i ngo i nói riêng
ã tích c c tri n khai ng l i i ngo i c a ng
và Nhà n c, t ng c ng qu ng bá, gi i thi u hình
nh t n c, con ng i Vi t Nam v i th gi i, ti p thu có ch n l c nh ng tinh hoa c a n n v n hóa nhân lo i, t ó giúp chúng ta có cái nhìn xác th c
v i th gi i xung quanh, v a t o i u ki n cho giao
l u và h i nh p m t cách hi u qu h n, nâng cao v
th c a t n c Vi t Nam trên tr ng qu c t Trong ti n trình phát tri n, h i nh p qu c t ngày càng sâu r ng, Vi t Nam c n th c hi n hi u
qu chính sách i ngo i, h p tác toàn di n và thông qua con ng v n hóa i ngo i là m t kênh quan
tr ng, c bi t có ý ngh a khi th gi i ngày càng coi
tr ng tri th c, v n hóa, sáng t o, Nh ng làm th nào c ng ng th gi i có c y các thông tin v Vi t Nam, v nh ng thành công c a Vi t Nam trên con ng i m i? T t y u, chúng ta c n y
m nh ho t ng truy n thông qu c t và v n hóa i ngo i Hình nh t n c và con ng i Vi t Nam c n
c qu ng bá trên th gi i nh th nào phù h p
Trang 14v i giai o n h i nh p sâu r ng hi n nay? C n l ng
ghép các lo i hình truy n thông - v n hóa ngh
thu t nh sách, báo, i n nh, truy n hình, phát
thanh, báo m ng, truy n thông a ph ng ti n, h i
h a, âm nh c, th ca, l h i, v n hóa i chúng, v n
hóa m th c - th i trang - th thao nh th nào
m t khái ni m chung nh t Nhi u nhà khoa h c khi
th ng kê các khái ni m v v n hóa ã i n k t lu n
r ng, khái ni m v v n hóa là m t khái ni m có n i hàm và ngo i diên r t r ng ó là m t khái ni m a ngh a mang tính m
N m 1952, hai nhà nhân h c ng i M là A.L Kreber
và K Klaxon ã t ng h p c h n 160 nh ngh a
khác nhau v v n hóa Trong cu n sách Tri t h c v n hóa, M.S Kagan t ng h p c h n 70 nh ngh a
Trang 15v i giai o n h i nh p sâu r ng hi n nay? C n l ng
ghép các lo i hình truy n thông - v n hóa ngh
thu t nh sách, báo, i n nh, truy n hình, phát
thanh, báo m ng, truy n thông a ph ng ti n, h i
h a, âm nh c, th ca, l h i, v n hóa i chúng, v n
hóa m th c - th i trang - th thao nh th nào
m t khái ni m chung nh t Nhi u nhà khoa h c khi
th ng kê các khái ni m v v n hóa ã i n k t lu n
r ng, khái ni m v v n hóa là m t khái ni m có n i hàm và ngo i diên r t r ng ó là m t khái ni m a ngh a mang tính m
N m 1952, hai nhà nhân h c ng i M là A.L Kreber
và K Klaxon ã t ng h p c h n 160 nh ngh a
khác nhau v v n hóa Trong cu n sách Tri t h c v n hóa, M.S Kagan t ng h p c h n 70 nh ngh a
Trang 16khác nhau v v n hóa T i H i ngh v v n hóa do
UNESCO t ch c di n ra t i Mêhicô n m 1982, ng i
ta ã a ra kho ng h n 200 nh ngh a v v n hóa
Hi n nay, s l ng khái ni m v v n hóa ngày càng
t ng thêm, khó có th th ng kê h t c
Qua quá trình tìm hi u v v n hóa, có th nh v
m t s d ng tiêu bi u c a các khái ni m v v n hóa và
quy các d ng khái ni m v v n hóa nh sau:
Theo ngh a r ng, v n hóa là t t c s sáng t o c a
con ng i
Theo ngh a h p, v n hóa là nh ng khái ni m theo
m t l nh v c nào ó mà nó c g n v i ch v n hóa
(trong ngôn ng Vi t Nam)
V n hóa theo ngh a r ng nh t bao g m t t c
nh ng s n ph m v t th và phi v t th do con ng i
sáng t o ra và mang tính giá tr Theo khái ni m này,
có th th y v n hóa bao g m c giá tr v t ch t và giá
tr tinh th n, c kinh t và xã h i
Nhi u nhà nghiên c u, gi ng d y v v n hóa Vi t
Nam c ào t o trong kh i các n c xã h i ch
ngh a tr c ây Vì v y, khái ni m v n hóa c a Liên
Xô (c ) c s d ng nhi u và gây nh h ng nhi u
nh t trong lý thuy t và áp d ng th c ti n Vi t Nam
tr c ây: V n hóa, ó là toàn b giá tr v t ch t và
tinh th n, c nhân lo i sáng t o ra trong quá trình
ho t ng th c ti n l ch s - xã h i; các giá tr y nói lên trình phát tri n c a l ch s loài ng i
ây là m t khái ni m v n hóa theo ngh a r ng, mang tính tri t h c, có ph n nghiêng v ho t ng sáng t o trong l ch s xã h i loài ng i, thiên v tính giá tr , c ra i trong su t chi u dài l ch s hình thành và phát tri n c a nhân lo i V i ngh a bao hàm
ph m trù r ng l n, v n hóa g m các y u t , c i m
nh : các tri th c, kinh nghi m mà các dân t c ã tích
l y c thông qua nh n th c và c i t o th gi i; s c
s ng, s c sáng t o c a m i dân t c c hun úc trong
su t quá trình l ch s u tranh cho s t n t i và phát tri n B n s c v n hóa dân t c chính là nh ng khuynh
ch t (v n hóa v t th ) và tinh th n (v n hóa phi v t
th ) do con ng i sáng t o ra Có ngh a là, không ph i
t t c nh ng s n ph m do con ng i sáng t o ra u là
v n hóa mà ch nh ng s n ph m có ch a ng giá tr _
1 Xem Nguy n V n Tình: Chính sách v n hóa trên th gi i
và vi c hoàn thi n chính sách v n hóa Vi t Nam, Nxb V n
hóa thông tin, Hà N i, 2009, tr.26
Trang 17khác nhau v v n hóa T i H i ngh v v n hóa do
UNESCO t ch c di n ra t i Mêhicô n m 1982, ng i
ta ã a ra kho ng h n 200 nh ngh a v v n hóa
Hi n nay, s l ng khái ni m v v n hóa ngày càng
t ng thêm, khó có th th ng kê h t c
Qua quá trình tìm hi u v v n hóa, có th nh v
m t s d ng tiêu bi u c a các khái ni m v v n hóa và
quy các d ng khái ni m v v n hóa nh sau:
Theo ngh a r ng, v n hóa là t t c s sáng t o c a
con ng i
Theo ngh a h p, v n hóa là nh ng khái ni m theo
m t l nh v c nào ó mà nó c g n v i ch v n hóa
(trong ngôn ng Vi t Nam)
V n hóa theo ngh a r ng nh t bao g m t t c
nh ng s n ph m v t th và phi v t th do con ng i
sáng t o ra và mang tính giá tr Theo khái ni m này,
có th th y v n hóa bao g m c giá tr v t ch t và giá
tr tinh th n, c kinh t và xã h i
Nhi u nhà nghiên c u, gi ng d y v v n hóa Vi t
Nam c ào t o trong kh i các n c xã h i ch
ngh a tr c ây Vì v y, khái ni m v n hóa c a Liên
Xô (c ) c s d ng nhi u và gây nh h ng nhi u
nh t trong lý thuy t và áp d ng th c ti n Vi t Nam
tr c ây: V n hóa, ó là toàn b giá tr v t ch t và
tinh th n, c nhân lo i sáng t o ra trong quá trình
ho t ng th c ti n l ch s - xã h i; các giá tr y nói lên trình phát tri n c a l ch s loài ng i
ây là m t khái ni m v n hóa theo ngh a r ng, mang tính tri t h c, có ph n nghiêng v ho t ng sáng t o trong l ch s xã h i loài ng i, thiên v tính giá tr , c ra i trong su t chi u dài l ch s hình thành và phát tri n c a nhân lo i V i ngh a bao hàm
ph m trù r ng l n, v n hóa g m các y u t , c i m
nh : các tri th c, kinh nghi m mà các dân t c ã tích
l y c thông qua nh n th c và c i t o th gi i; s c
s ng, s c sáng t o c a m i dân t c c hun úc trong
su t quá trình l ch s u tranh cho s t n t i và phát tri n B n s c v n hóa dân t c chính là nh ng khuynh
ch t (v n hóa v t th ) và tinh th n (v n hóa phi v t
th ) do con ng i sáng t o ra Có ngh a là, không ph i
t t c nh ng s n ph m do con ng i sáng t o ra u là
v n hóa mà ch nh ng s n ph m có ch a ng giá tr _
1 Xem Nguy n V n Tình: Chính sách v n hóa trên th gi i
và vi c hoàn thi n chính sách v n hóa Vi t Nam, Nxb V n
hóa thông tin, Hà N i, 2009, tr.26
Trang 18(là cái có ích cho con ng i và h ng t i cái chân,
thi n, m ) C ng có ngh a, nh ng s n ph m do con
ng i làm ra (sáng t o ra) nh ng không mang tính giá
tr thì không ph i là v n hóa Nh ng danh lam th ng
c nh tuy không ph i do con ng i làm ra nh ng con
s ng, loài ng i m i sáng t o và phát minh ra ngôn
ng , ch vi t, o c, pháp lu t, khoa h c, tôn giáo,
v n h c, ngh thu t, nh ng công c cho sinh ho t
khái ni m trên, Ch t ch H Chí Minh nêu lên
m t s s n ph m do con ng i sáng t o ra, trong ó có
v n hóa v t th (nh ng công c cho sinh ho t h ng
ngày v m c, n, , ), có v n hóa phi v t th (ngôn ng ,
_
1 H Chí Minh: Toàn t p, Nxb Chính tr qu c gia, Hà N i,
2011, t.3, tr.458
ch vi t, o c, pháp lu t, khoa h c, tôn giáo, v n
h c, ngh thu t) Ch “giá tr ” c n d i câu “Vì l sinh t n c ng nh m c ích c a cu c s ng nhu c u
i s ng và òi h i c a s sinh t n” Nh ng s n ph m
do con ng i phát minh ra c Ch t ch H Chí Minh nêu trên là nh ng s n ph m nh m ph c v cho con
ng i, có ngh a là ch a ng nh ng giá tr Trong H i ngh liên chính ph v các chính sách
v n hóa di n ra t i Venice, Italia (1970), ông Federico Mayor Zaragoza - sau là T ng Giám c UNESCO (giai o n 1987 - 1999) ã a ra quan i m v v n hóa: “ i v i m t s ng i, v n hóa ch bao g m
nh ng ki t tác tuy t v i trong các l nh v c t duy và sáng t o; i v i nh ng ng i khác, v n hóa bao g m
t t c nh ng gì làm cho dân t c này khác v i dân t c khác, t nh ng s n ph m tinh vi hi n i nh t cho
n tín ng ng, phong t c t p quán, l i s ng và lao ng” Theo quan i m này, v n hóa gi a các qu c gia, dân t c không có s cao - th p v trình mà ch
có s khác bi t Vì v y, quan i m này có ý ngh a r t quan tr ng trong vi c kh ng nh m i dân t c có b n
s c v n hóa riêng Quan i m này ti p t c c
kh ng nh t i H i ngh qu c t v v n hóa Mêhicô
b t u Th p k v n hóa UNESCO H i ngh di n
ra t ngày 26-7 n ngày 6-8-1982, v i s tham d
c a h n 1.000 i bi u i di n cho h n 100 qu c gia
Trang 19(là cái có ích cho con ng i và h ng t i cái chân,
thi n, m ) C ng có ngh a, nh ng s n ph m do con
ng i làm ra (sáng t o ra) nh ng không mang tính giá
tr thì không ph i là v n hóa Nh ng danh lam th ng
c nh tuy không ph i do con ng i làm ra nh ng con
s ng, loài ng i m i sáng t o và phát minh ra ngôn
ng , ch vi t, o c, pháp lu t, khoa h c, tôn giáo,
v n h c, ngh thu t, nh ng công c cho sinh ho t
khái ni m trên, Ch t ch H Chí Minh nêu lên
m t s s n ph m do con ng i sáng t o ra, trong ó có
v n hóa v t th (nh ng công c cho sinh ho t h ng
ngày v m c, n, , ), có v n hóa phi v t th (ngôn ng ,
_
1 H Chí Minh: Toàn t p, Nxb Chính tr qu c gia, Hà N i,
2011, t.3, tr.458
ch vi t, o c, pháp lu t, khoa h c, tôn giáo, v n
h c, ngh thu t) Ch “giá tr ” c n d i câu “Vì l sinh t n c ng nh m c ích c a cu c s ng nhu c u
i s ng và òi h i c a s sinh t n” Nh ng s n ph m
do con ng i phát minh ra c Ch t ch H Chí Minh nêu trên là nh ng s n ph m nh m ph c v cho con
ng i, có ngh a là ch a ng nh ng giá tr Trong H i ngh liên chính ph v các chính sách
v n hóa di n ra t i Venice, Italia (1970), ông Federico Mayor Zaragoza - sau là T ng Giám c UNESCO (giai o n 1987 - 1999) ã a ra quan i m v v n hóa: “ i v i m t s ng i, v n hóa ch bao g m
nh ng ki t tác tuy t v i trong các l nh v c t duy và sáng t o; i v i nh ng ng i khác, v n hóa bao g m
t t c nh ng gì làm cho dân t c này khác v i dân t c khác, t nh ng s n ph m tinh vi hi n i nh t cho
n tín ng ng, phong t c t p quán, l i s ng và lao ng” Theo quan i m này, v n hóa gi a các qu c gia, dân t c không có s cao - th p v trình mà ch
có s khác bi t Vì v y, quan i m này có ý ngh a r t quan tr ng trong vi c kh ng nh m i dân t c có b n
s c v n hóa riêng Quan i m này ti p t c c
kh ng nh t i H i ngh qu c t v v n hóa Mêhicô
b t u Th p k v n hóa UNESCO H i ngh di n
ra t ngày 26-7 n ngày 6-8-1982, v i s tham d
c a h n 1.000 i bi u i di n cho h n 100 qu c gia
Trang 20t c và nh ng tín ng ng: V n hóa em l i cho con
ng i kh n ng suy xét v b n thân Chính v n hóa
s h p tác v n hóa qu c t Theo ó, trong bài phát
hi u - nh ng y u t xác nh c tính riêng c a m i dân t c”1 Quan i m này c a ông F Mayor Zaragoza
c coi nh m t khái ni m t ng i hoàn ch nh v
v n hóa khi ông cho r ng, v n hóa chính là t ng th các giá tr do con ng i t o ra, sinh ra cùng v i con ng i,
có m t trong b t c ho t ng nào c a con ng i
Nh v y, v n hóa không ph i là m t l nh v c riêng bi t V n hóa là t ng th nói chung nh ng giá
tr v t ch t và tinh th n do con ng i sáng t o ra Theo quan ni m c a UNESCO, có hai lo i di s n v n _
1 B V n hóa - Thông tin và Th thao: Th p k th gi i phát tri n v n hóa, Hà N i, 1992, tr.23
Trang 21t c và nh ng tín ng ng: V n hóa em l i cho con
ng i kh n ng suy xét v b n thân Chính v n hóa
s h p tác v n hóa qu c t Theo ó, trong bài phát
hi u - nh ng y u t xác nh c tính riêng c a m i dân t c”1 Quan i m này c a ông F Mayor Zaragoza
c coi nh m t khái ni m t ng i hoàn ch nh v
v n hóa khi ông cho r ng, v n hóa chính là t ng th các giá tr do con ng i t o ra, sinh ra cùng v i con ng i,
có m t trong b t c ho t ng nào c a con ng i
Nh v y, v n hóa không ph i là m t l nh v c riêng bi t V n hóa là t ng th nói chung nh ng giá
tr v t ch t và tinh th n do con ng i sáng t o ra Theo quan ni m c a UNESCO, có hai lo i di s n v n _
1 B V n hóa - Thông tin và Th thao: Th p k th gi i phát tri n v n hóa, Hà N i, 1992, tr.23
Trang 22hóa: v t th và phi v t th , trong ó v n hóa v t th
nh ình, n, chùa, mi u, l ng m ; v n hóa phi
hóa dân gian, v n hóa bác h c, v n hóa tôn giáo, v n
hóa giao ti p, v n hóa xã h i, v n hóa c ch , v n hóa
chính tr , v n hóa ng x (giao ti p), v n hóa ngh
thu t, v n hóa giáo d c (h c v n), v n hóa kinh doanh,
dân t c h c v n hóa, nhân h c v n hóa, a v n hóa, s
v n hóa, tri t h c v n hóa, xã h i h c v n hóa
i v i nh ng khái ni m v n hóa theo ngh a h p,
nh ng t c g n v i t “v n hóa” s chi m v trí
chính y u trong khái ni m ó Ví d : khái ni m “v n
hóa ngh thu t” hay “v n h c ngh thu t” là khái ni m
v n hóa g n v i vi c sáng t o, h ng th và phê bình
các chuyên ngành v n hóa ngh thu t nh âm nh c,
m thu t, sân kh u, i n nh ; khái ni m “v n hóa t
t ng” là khái ni m g n v i th ch chính tr và công
tác lý lu n; khái ni m “v n hóa giao ti p” nói n m i
quan h ng x gi a con ng i v i con ng i; khái ni m
n i u ki n a lý, khí h u trong m t không gian
h ng th nh, v n hóa m nh thì dân t c s m nh Không
có s t tin m nh m vào v n hóa, thì v n hóa s không ph n vinh, th nh v ng”2
V n hóa luôn hàm ch a s giao l u, lan t a, a
d ng, “vì suy cho cùng cái a d ng m i là cái b n ch t _
1 Ph m Duy c (Ch biên): Phát tri n v n hóa Vi t Nam
giai o n 2011 - 2020: Xu h ng và gi i pháp, Nxb Chính tr
qu c gia, Hà N i, 2010, tr.18
2 Báo cáo chính tr c a i h i 19 ng C ng s n Trung Qu c, tháng 10-2017
Trang 23hóa: v t th và phi v t th , trong ó v n hóa v t th
nh ình, n, chùa, mi u, l ng m ; v n hóa phi
hóa dân gian, v n hóa bác h c, v n hóa tôn giáo, v n
hóa giao ti p, v n hóa xã h i, v n hóa c ch , v n hóa
chính tr , v n hóa ng x (giao ti p), v n hóa ngh
thu t, v n hóa giáo d c (h c v n), v n hóa kinh doanh,
dân t c h c v n hóa, nhân h c v n hóa, a v n hóa, s
v n hóa, tri t h c v n hóa, xã h i h c v n hóa
i v i nh ng khái ni m v n hóa theo ngh a h p,
nh ng t c g n v i t “v n hóa” s chi m v trí
chính y u trong khái ni m ó Ví d : khái ni m “v n
hóa ngh thu t” hay “v n h c ngh thu t” là khái ni m
v n hóa g n v i vi c sáng t o, h ng th và phê bình
các chuyên ngành v n hóa ngh thu t nh âm nh c,
m thu t, sân kh u, i n nh ; khái ni m “v n hóa t
t ng” là khái ni m g n v i th ch chính tr và công
tác lý lu n; khái ni m “v n hóa giao ti p” nói n m i
quan h ng x gi a con ng i v i con ng i; khái ni m
n i u ki n a lý, khí h u trong m t không gian
h ng th nh, v n hóa m nh thì dân t c s m nh Không
có s t tin m nh m vào v n hóa, thì v n hóa s không ph n vinh, th nh v ng”2
V n hóa luôn hàm ch a s giao l u, lan t a, a
d ng, “vì suy cho cùng cái a d ng m i là cái b n ch t _
1 Ph m Duy c (Ch biên): Phát tri n v n hóa Vi t Nam
giai o n 2011 - 2020: Xu h ng và gi i pháp, Nxb Chính tr
qu c gia, Hà N i, 2010, tr.18
2 Báo cáo chính tr c a i h i 19 ng C ng s n Trung Qu c, tháng 10-2017
Trang 24c a v n hóa, còn v n hóa thì còn a d ng, th gi i v n
hóa không bao gi là th gi i ph ng”1 C ng chính s a
d ng v n hóa m i c n n “v n hóa i ngo i”, “ngo i
giao v n hóa” vì “ a d ng v n hóa g n li n v i vi c m
b o các quy n c b n c a các dân t c, c a m i con ng i
nh m m u c u s ph n vinh c a m i qu c gia và cu c
s ng h nh phúc c a con ng i”2 Tuy nhiên, trong b i
c nh toàn c u hóa v kinh t , v n hóa và nhi u l nh v c
khác, khi ho ch nh chính sách phát tri n v n hóa,
v n hóa i ngo i ph i chú ý n các nhân t m i c a
th i i v khoa h c - công ngh , dân trí, th ng m i, di
dân “H i nh p qu c t g n v i s tôn tr ng, s a
d ng v n hóa trong m t th gi i d ng nh ngày càng
thu nh l i b i các ti n b v t b c c a công ngh thông
tin, truy n thông i chúng, c a các ph ng ti n v n
2 Ph m Quang Ngh : “ a d ng v n hóa trong th ng nh t,
i tho i và phát tri n v n hóa nhân lo i”, t p chí V n hóa
ngh thu t, s 10-2003, tr.3
3 Ph m Quang Ngh : Công cu c i m i - ng l c phát
tri n và lý lu n v n hóa, Nxb V n hóa thông tin, Hà N i, 2005,
tr.343-344
Ngày nay, các ngành nghiên c u khoa h c xã h i
ngày càng phát tri n, trong ó có V n hóa h c V n hóa
h c là m t ngành khoa h c t ng h p b i tính ch t liên ngành c a nó, th hi n y b n ch t v a phong phú,
v a ph c t p c a v n hóa M c dù là m t khoa h c liên ngành nh ng khi nghiên c u, tùy theo t ng i t ng,
ph m vi nghiên c u mà nhà nghiên c u nh ra m t
ho c hai ngành trung tâm Ví d nh : nghiên c u v l
h i thì ph i d a trên c s ngành v n hóa dân gian; nghiên c u v i s ng tâm linh c a ng i Mông thì nên tham chi u v n hóa phong t c và v n hóa tôn giáo; nghiên c u v lý lu n v n hóa c a m t qu c gia, dân t c thì c n chú ý n c s v n hóa chính tr
a) V n hóa i ngo i
Trong i s ng nhân lo i, hi n t ng ti p xúc, giao
l u v n hóa là t t y u, nói cách khác, v n hóa c a
qu c gia, dân t c này giao l u - giao thoa - ti p bi n
v i v n hóa c a qu c gia, dân t c khác là quá trình t nhiên, bi n ch ng cùng v i l ch s phát tri n c a các
qu c gia và th gi i “Giao l u v n hóa là s ti p xúc và trao i qua l i trong m t quá trình lâu dài, tr c ti p
gi a hai n n v n hóa c a hai c ng ng ng i khác nhau
Trang 25c a v n hóa, còn v n hóa thì còn a d ng, th gi i v n
hóa không bao gi là th gi i ph ng”1 C ng chính s a
d ng v n hóa m i c n n “v n hóa i ngo i”, “ngo i
giao v n hóa” vì “ a d ng v n hóa g n li n v i vi c m
b o các quy n c b n c a các dân t c, c a m i con ng i
nh m m u c u s ph n vinh c a m i qu c gia và cu c
s ng h nh phúc c a con ng i”2 Tuy nhiên, trong b i
c nh toàn c u hóa v kinh t , v n hóa và nhi u l nh v c
khác, khi ho ch nh chính sách phát tri n v n hóa,
v n hóa i ngo i ph i chú ý n các nhân t m i c a
th i i v khoa h c - công ngh , dân trí, th ng m i, di
dân “H i nh p qu c t g n v i s tôn tr ng, s a
d ng v n hóa trong m t th gi i d ng nh ngày càng
thu nh l i b i các ti n b v t b c c a công ngh thông
tin, truy n thông i chúng, c a các ph ng ti n v n
2 Ph m Quang Ngh : “ a d ng v n hóa trong th ng nh t,
i tho i và phát tri n v n hóa nhân lo i”, t p chí V n hóa
ngh thu t, s 10-2003, tr.3
3 Ph m Quang Ngh : Công cu c i m i - ng l c phát
tri n và lý lu n v n hóa, Nxb V n hóa thông tin, Hà N i, 2005,
tr.343-344
Ngày nay, các ngành nghiên c u khoa h c xã h i
ngày càng phát tri n, trong ó có V n hóa h c V n hóa
h c là m t ngành khoa h c t ng h p b i tính ch t liên ngành c a nó, th hi n y b n ch t v a phong phú,
v a ph c t p c a v n hóa M c dù là m t khoa h c liên ngành nh ng khi nghiên c u, tùy theo t ng i t ng,
ph m vi nghiên c u mà nhà nghiên c u nh ra m t
ho c hai ngành trung tâm Ví d nh : nghiên c u v l
h i thì ph i d a trên c s ngành v n hóa dân gian; nghiên c u v i s ng tâm linh c a ng i Mông thì nên tham chi u v n hóa phong t c và v n hóa tôn giáo; nghiên c u v lý lu n v n hóa c a m t qu c gia, dân t c thì c n chú ý n c s v n hóa chính tr
a) V n hóa i ngo i
Trong i s ng nhân lo i, hi n t ng ti p xúc, giao
l u v n hóa là t t y u, nói cách khác, v n hóa c a
qu c gia, dân t c này giao l u - giao thoa - ti p bi n
v i v n hóa c a qu c gia, dân t c khác là quá trình t nhiên, bi n ch ng cùng v i l ch s phát tri n c a các
qu c gia và th gi i “Giao l u v n hóa là s ti p xúc và trao i qua l i trong m t quá trình lâu dài, tr c ti p
gi a hai n n v n hóa c a hai c ng ng ng i khác nhau
Trang 26Giao l u v n hóa là s v n ng th ng xuyên c a v n
hóa Nó không ch là ng l c phát tri n c a v n hóa
ho t ng i ngo i nói chung và v n hóa i ngo i nói
riêng ã c tri n khai v i nhi u hình th c phong phú
ph i nh n th c úng cái ti n b , cái hay, p, b ích c a
v n hóa th gi i, b i vì “v n hóa th gi i v n là tài s n
quý báu c a loài ng i, mang giá tr tinh th n cao c và
b n v ng”2 Và suy cho cùng, tài s n tr ng t n c a m i
dân t c là v n con ng i, v n hóa ph i góp ph n làm
_
1 H i và áp v c s v n hóa Vi t Nam, Nxb V n hóa
thông tin, Hà N i, 2008, tr.23
2 D ng Phú Hi p (Ch biên): Nghiên c u v n hóa và con
ng i Vi t Nam hi n nay, Nxb Chính tr qu c gia, Hà N i,
tr nên sinh ng, phong phú, ng th i góp ph n
kh ng nh th tr n i ngo i toàn di n, liên hoàn,
g n k t và ph i h p ch t ch , nh p nhàng, nhu n nhuy n Trong th tr n ó, y u t v n hóa ngày càng
c cao và coi tr ng, góp ph n phát huy s c m nh
t ng h p c a n n ngo i giao toàn di n Vi t Nam,
kh ng nh vai trò nòng c t c a v n hóa trong ho ch
nh ng l i, chính sách i ngo i và hình thành
ph ng pháp, phong cách ngo i giao Vi t Nam, trong
ó có v n hóa i ngo i
Khi bàn n l nh v c ngo i giao, c ng có nhi u
quan i m khác nhau Theo T i n Oxford (n m
1965): “Ngo i giao là vi c ti n hành nh ng quan h
qu c t b ng cách àm phán, ó là công tác, ngh thu t c a các nhà ngo i giao” Nhà ngo i giao E Stow -
tác gi cu n sách Ngo i giao th c hành l i cho r ng:
_
1 D ng Phú Hi p (Ch biên): Nghiên c u v n hóa và con
ng i Vi t Nam hi n nay, S d, tr 201
Trang 27Giao l u v n hóa là s v n ng th ng xuyên c a v n
hóa Nó không ch là ng l c phát tri n c a v n hóa
ho t ng i ngo i nói chung và v n hóa i ngo i nói
riêng ã c tri n khai v i nhi u hình th c phong phú
ph i nh n th c úng cái ti n b , cái hay, p, b ích c a
v n hóa th gi i, b i vì “v n hóa th gi i v n là tài s n
quý báu c a loài ng i, mang giá tr tinh th n cao c và
b n v ng”2 Và suy cho cùng, tài s n tr ng t n c a m i
dân t c là v n con ng i, v n hóa ph i góp ph n làm
_
1 H i và áp v c s v n hóa Vi t Nam, Nxb V n hóa
thông tin, Hà N i, 2008, tr.23
2 D ng Phú Hi p (Ch biên): Nghiên c u v n hóa và con
ng i Vi t Nam hi n nay, Nxb Chính tr qu c gia, Hà N i,
tr nên sinh ng, phong phú, ng th i góp ph n
kh ng nh th tr n i ngo i toàn di n, liên hoàn,
g n k t và ph i h p ch t ch , nh p nhàng, nhu n nhuy n Trong th tr n ó, y u t v n hóa ngày càng
c cao và coi tr ng, góp ph n phát huy s c m nh
t ng h p c a n n ngo i giao toàn di n Vi t Nam,
kh ng nh vai trò nòng c t c a v n hóa trong ho ch
nh ng l i, chính sách i ngo i và hình thành
ph ng pháp, phong cách ngo i giao Vi t Nam, trong
ó có v n hóa i ngo i
Khi bàn n l nh v c ngo i giao, c ng có nhi u
quan i m khác nhau Theo T i n Oxford (n m
1965): “Ngo i giao là vi c ti n hành nh ng quan h
qu c t b ng cách àm phán, ó là công tác, ngh thu t c a các nhà ngo i giao” Nhà ngo i giao E Stow -
tác gi cu n sách Ngo i giao th c hành l i cho r ng:
_
1 D ng Phú Hi p (Ch biên): Nghiên c u v n hóa và con
ng i Vi t Nam hi n nay, S d, tr 201
Trang 28“Ngo i giao là s s p t trí tu và l ch thi p vào vi c
gia, dân t c trong n c và th gi i; t ó góp ph n gi i
quy t nh ng v n chung b ng con ng àm phán
và các hình th c hòa bình
T nh ng khái ni m v v n hóa và ngo i giao trên
có th th y r ng, gi a v n hóa và ngo i giao có m i
quan h chuy n hóa, giao thoa qua l i và h tr l n nhau
d a cho s c m nh tinh th n, lòng tin vào l ph i, o
lý, ti p b c cho ho t ng i ngo i, làm áp l c m m,
m nh, b n b v i các i tác th c hi n có k t qu cao các chính sách chính tr , kinh t và v n hóa qu c gia Tr i qua nh ng th ng tr m c a l ch s , v n hóa
ã kh ng nh v trí then ch t, óng vai trò quy t nh
i v i s h ng th nh ho c suy vong c a m t t n c Trong th i i ngày nay, v n hóa ngày càng kh ng
nh vai trò c u n i g n k t các dân t c trên th gi i,
là m c tiêu và ng l c phát tri n c a xã h i, là n n
t ng gi gìn và b o v hòa bình, là nhân t thúc y các l nh v c khác cùng phát tri n
Chính sách i ngo i là ngh a r ng nh t trong l nh
v c i ngo i, “là l nh v c chính tr làm c u n i qua biên
gi i gi a qu c gia và môi tr ng qu c t c a qu c gia ó”1 Khái ni m v n hóa i ngo i g n v i khái ni m chính sách v n hóa i ngo i “Chính sách v n hóa là m t t ng
th các nguyên t c ho t ng, các cách th c th c hành, các ph ng pháp qu n lý hành chính và gi i pháp v ngân sách c a Nhà n c dùng làm c s cho các ho t _
1 W Wallace: Foreign Policy and the Political Process,
London, Macmillan, 1971, p.7
Trang 29“Ngo i giao là s s p t trí tu và l ch thi p vào vi c
gia, dân t c trong n c và th gi i; t ó góp ph n gi i
quy t nh ng v n chung b ng con ng àm phán
và các hình th c hòa bình
T nh ng khái ni m v v n hóa và ngo i giao trên
có th th y r ng, gi a v n hóa và ngo i giao có m i
quan h chuy n hóa, giao thoa qua l i và h tr l n nhau
d a cho s c m nh tinh th n, lòng tin vào l ph i, o
lý, ti p b c cho ho t ng i ngo i, làm áp l c m m,
m nh, b n b v i các i tác th c hi n có k t qu cao các chính sách chính tr , kinh t và v n hóa qu c gia Tr i qua nh ng th ng tr m c a l ch s , v n hóa
ã kh ng nh v trí then ch t, óng vai trò quy t nh
i v i s h ng th nh ho c suy vong c a m t t n c Trong th i i ngày nay, v n hóa ngày càng kh ng
nh vai trò c u n i g n k t các dân t c trên th gi i,
là m c tiêu và ng l c phát tri n c a xã h i, là n n
t ng gi gìn và b o v hòa bình, là nhân t thúc y các l nh v c khác cùng phát tri n
Chính sách i ngo i là ngh a r ng nh t trong l nh
v c i ngo i, “là l nh v c chính tr làm c u n i qua biên
gi i gi a qu c gia và môi tr ng qu c t c a qu c gia ó”1 Khái ni m v n hóa i ngo i g n v i khái ni m chính sách v n hóa i ngo i “Chính sách v n hóa là m t t ng
th các nguyên t c ho t ng, các cách th c th c hành, các ph ng pháp qu n lý hành chính và gi i pháp v ngân sách c a Nhà n c dùng làm c s cho các ho t _
1 W Wallace: Foreign Policy and the Political Process,
London, Macmillan, 1971, p.7
Trang 30ng v n hóa”1 Chính sách v n hóa i ngo i là chính
sách dùng v n hóa, ph ng pháp liên quan n v n hóa,
s n ph m v n hóa, ho t ng v n hóa, chi n l c, sách
l c v n hóa trong h p tác qu c t và trong l nh v c i
ngo i c a m t qu c gia i v i các qu c gia khác
n c, qu ng bá v n hóa và ngôn ng c a mình trên
th gi i; thi t l p, duy trì, phát tri n quan h v i các
qu c gia khác, thông qua v n hóa, ngh thu t, giáo d c,
các nhân t liên quan n v n hóa, nhân b n khác
V n hóa i ngo i là vi c th c hi n chính sách i
ngo i t m c tiêu chính tr b ng chi n l c, th
pháp, công c v n hóa, bi n pháp v n hóa, trong ó
các giá tr v n hóa s là th c o, là b c i, là quá
trình ti p xúc, bàn th o, th ng thuy t, ký k t hi p
c trong quan h song ph ng, a ph ng c a ho t
ng i ngo i, t o thành môi tr ng, lý do, quy n l i
kh thi i v i các i tác nh m thu c k t qu cao
_
1 Nguy n V n Tình: Chính sách v n hóa trên th gi i và
vi c hoàn thi n chính sách v n hóa Vi t Nam, S d, tr.29
khi tri n khai các chính sách chính tr , kinh t và v n
hóa qu c gia Nói m t cách khái quát, v n hóa i ngo i là t ng th các ho t ng i ngo i vì v n hóa và
V n hóa i ngo i c ng là m t quá trình ho t
ng i ngo i ch ng, trong ó các thi t ch , h giá tr và b n s c v n hóa c áo c a dân t c c
qu ng bá c p ch ng c a m t qu c gia ho c c trong quan h song ph ng và a ph ng Trong xu
th hòa bình, h p tác cùng phát tri n c a m t th gi i toàn c u hóa và h i nh p qu c t sâu r ng, v n hóa
i ngo i c xác nh là m t trong nh ng ph ng cách góp ph n b o v an ninh qu c gia, qu ng bá hình nh t n c, ph c v tích c c cho phát tri n kinh t - xã h i và nâng cao hình nh qu c gia trên
tr ng qu c t Nh v y, “V n hóa i ngo i là m t
b ph n c a chính sách i ngo i c a m i qu c gia _
1 Báo cáo c a V V n hóa i ngo i và UNESCO t i phiên
h p ngo i giao v n hóa, H i ngh ngo i giao l n th 26, Hà N i, tháng 12-2008
Trang 31ng v n hóa”1 Chính sách v n hóa i ngo i là chính
sách dùng v n hóa, ph ng pháp liên quan n v n hóa,
s n ph m v n hóa, ho t ng v n hóa, chi n l c, sách
l c v n hóa trong h p tác qu c t và trong l nh v c i
ngo i c a m t qu c gia i v i các qu c gia khác
n c, qu ng bá v n hóa và ngôn ng c a mình trên
th gi i; thi t l p, duy trì, phát tri n quan h v i các
qu c gia khác, thông qua v n hóa, ngh thu t, giáo d c,
các nhân t liên quan n v n hóa, nhân b n khác
V n hóa i ngo i là vi c th c hi n chính sách i
ngo i t m c tiêu chính tr b ng chi n l c, th
pháp, công c v n hóa, bi n pháp v n hóa, trong ó
các giá tr v n hóa s là th c o, là b c i, là quá
trình ti p xúc, bàn th o, th ng thuy t, ký k t hi p
c trong quan h song ph ng, a ph ng c a ho t
ng i ngo i, t o thành môi tr ng, lý do, quy n l i
kh thi i v i các i tác nh m thu c k t qu cao
_
1 Nguy n V n Tình: Chính sách v n hóa trên th gi i và
vi c hoàn thi n chính sách v n hóa Vi t Nam, S d, tr.29
khi tri n khai các chính sách chính tr , kinh t và v n
hóa qu c gia Nói m t cách khái quát, v n hóa i ngo i là t ng th các ho t ng i ngo i vì v n hóa và
V n hóa i ngo i c ng là m t quá trình ho t
ng i ngo i ch ng, trong ó các thi t ch , h giá tr và b n s c v n hóa c áo c a dân t c c
qu ng bá c p ch ng c a m t qu c gia ho c c trong quan h song ph ng và a ph ng Trong xu
th hòa bình, h p tác cùng phát tri n c a m t th gi i toàn c u hóa và h i nh p qu c t sâu r ng, v n hóa
i ngo i c xác nh là m t trong nh ng ph ng cách góp ph n b o v an ninh qu c gia, qu ng bá hình nh t n c, ph c v tích c c cho phát tri n kinh t - xã h i và nâng cao hình nh qu c gia trên
tr ng qu c t Nh v y, “V n hóa i ngo i là m t
b ph n c a chính sách i ngo i c a m i qu c gia _
1 Báo cáo c a V V n hóa i ngo i và UNESCO t i phiên
h p ngo i giao v n hóa, H i ngh ngo i giao l n th 26, Hà N i, tháng 12-2008
Trang 32ó là s giao l u, trao i v i qu c t c a m t qu c
gia v t t c các ho t ng v n hóa nh v n h c, ngh
thu t, ngôn ng v i m t ph m vi r t r ng bao g m
c ho t ng kinh doanh, buôn bán các s n ph m v n
hóa V n hóa i ngo i gi i thi u hình nh t n c,
con ng i và v n hóa ra bên ngoài nâng cao v th ,
t ng c ng hi u bi t và ti p thu tinh hoa v n hóa
n c ngoài và làm giàu b n s c v n hóa dân t c”1
Tóm l i, “V n hóa i ngo i là t t c các ho t ng
giao l u v n hóa c a m t qu c gia, dân t c h ng vào
th gi i C ng nh giao l u v n hóa, v n hóa i
ngo i b ng nh ng con ng phù h p (ví d nh ho t
ng quan h công chúng - PR) a v n hóa c a qu c
gia gi i thi u ra bên ngoài nâng cao hình nh, s
hi u bi t và c ng ti p thu tinh hoa v n hóa bên
ngoài, làm giàu thêm v n hóa qu c gia, nâng t m v n
1, 2 Lê Thanh Bình (Ch biên): Giáo trình quan h công
chúng chính ph trong v n hóa i ngo i, Nxb Chính tr qu c
gia, Hà N i, 2011, tr.15, 16
bao trùm m i hình th c, quy trình, cách th c, công
c , hành ng liên quan n v n hóa nh m ph c v
m c tiêu i ngo i c a qu c gia1
b) Ngo i giao v n hóa và v n hóa ngo i giao
Có th hi u ngo i giao v n hóa là vi c s d ng các
giá tr v n hóa, hình th c v n hóa, l i th v n hóa thúc y quan h v i các qu c gia khác, ng th i s
d ng n i dung ngo i giao, quan h ngo i giao tôn vinh giá tr v n hóa dân t c; giao l u, trao i các
qu c gia, các dân t c ngày càng hi u bi t và tôn tr ng các giá tr v n hóa và b n s c c a nhau Các ho t ng ngo i giao v n hóa trong th i gian qua c a nhi u qu c gia ã t o d ng hình nh t t p v t n c, qu ng
bá v n hóa và ngôn ng c a mình trên th gi i, thúc
y quan h song ph ng và a ph ng tích c c
Vi c xác nh ngo i giao v n hóa là m t trong ba
tr c t c a n n ngo i giao toàn di n Vi t Nam v i n i hàm tr ng tâm là qu ng bá, xúc tác, m ng, v n
ng, ti p thu có th coi là b c chuy n c n b n v
nh n th c và t duy, m ra m t th i k phát tri n m i
c a ngo i giao Vi t Nam, góp ph n làm t t công tác _
1 Xem Lê Thanh Bình (Ch biên): Giáo trình quan h công
chúng chính ph trong v n hóa i ngo i, S d, tr.20
Trang 33ó là s giao l u, trao i v i qu c t c a m t qu c
gia v t t c các ho t ng v n hóa nh v n h c, ngh
thu t, ngôn ng v i m t ph m vi r t r ng bao g m
c ho t ng kinh doanh, buôn bán các s n ph m v n
hóa V n hóa i ngo i gi i thi u hình nh t n c,
con ng i và v n hóa ra bên ngoài nâng cao v th ,
t ng c ng hi u bi t và ti p thu tinh hoa v n hóa
n c ngoài và làm giàu b n s c v n hóa dân t c”1
Tóm l i, “V n hóa i ngo i là t t c các ho t ng
giao l u v n hóa c a m t qu c gia, dân t c h ng vào
th gi i C ng nh giao l u v n hóa, v n hóa i
ngo i b ng nh ng con ng phù h p (ví d nh ho t
ng quan h công chúng - PR) a v n hóa c a qu c
gia gi i thi u ra bên ngoài nâng cao hình nh, s
hi u bi t và c ng ti p thu tinh hoa v n hóa bên
ngoài, làm giàu thêm v n hóa qu c gia, nâng t m v n
1, 2 Lê Thanh Bình (Ch biên): Giáo trình quan h công
chúng chính ph trong v n hóa i ngo i, Nxb Chính tr qu c
gia, Hà N i, 2011, tr.15, 16
bao trùm m i hình th c, quy trình, cách th c, công
c , hành ng liên quan n v n hóa nh m ph c v
m c tiêu i ngo i c a qu c gia1
b) Ngo i giao v n hóa và v n hóa ngo i giao
Có th hi u ngo i giao v n hóa là vi c s d ng các
giá tr v n hóa, hình th c v n hóa, l i th v n hóa thúc y quan h v i các qu c gia khác, ng th i s
d ng n i dung ngo i giao, quan h ngo i giao tôn vinh giá tr v n hóa dân t c; giao l u, trao i các
qu c gia, các dân t c ngày càng hi u bi t và tôn tr ng các giá tr v n hóa và b n s c c a nhau Các ho t ng ngo i giao v n hóa trong th i gian qua c a nhi u qu c gia ã t o d ng hình nh t t p v t n c, qu ng
bá v n hóa và ngôn ng c a mình trên th gi i, thúc
y quan h song ph ng và a ph ng tích c c
Vi c xác nh ngo i giao v n hóa là m t trong ba
tr c t c a n n ngo i giao toàn di n Vi t Nam v i n i hàm tr ng tâm là qu ng bá, xúc tác, m ng, v n
ng, ti p thu có th coi là b c chuy n c n b n v
nh n th c và t duy, m ra m t th i k phát tri n m i
c a ngo i giao Vi t Nam, góp ph n làm t t công tác _
1 Xem Lê Thanh Bình (Ch biên): Giáo trình quan h công
chúng chính ph trong v n hóa i ngo i, S d, tr.20
Trang 34ngo i giao và s d ng ngo i giao tôn vinh v n hóa
dân t c Ngo i giao v n hóa, xét n cùng, chính là
nhân t c t lõi c a “quy n l c m m”, “s c m nh m m”,
ang c các qu c gia khai thác tri t nh m kh ng
nh v th , nh h ng và n ng l c, s tr ng, th ng
hi u c a mình trên tr ng qu c t
Nh ng ho t ng ngo i giao v n hóa c a Vi t
Nam ã góp ph n tích c c trong vi c làm cho b n bè
Ngo i giao v n hóa th t muôn hình v n tr ng
Theo nhà nghiên c u Milton C Cummings Jr c a
Trung tâm Ngh thu t và V n hóa M t i Oasinht n,
ngo i giao v n hóa là “s giao l u nh ng t t ng,
trao i thông tin, ngh thu t, l i s ng, h giá tr ,
truy n th ng, tín ng ng và các ph ng di n khác
c a v n hóa nh m thúc y s hi u bi t l n nhau”1
_
1 Milton C Cummings Jr.: Cultural diplomacy and the
United States Government: A Survey, Washington, D.C.:
Center for Arts and Culture, 2008, I
Nhà nghiên c u Simeon Adebolu thu c Hi p h i các
nhà ngo i giao th ng m i Anh cho r ng: “Ngo i giao
v n hóa là m t hình th c ngo i giao nh n m nh t i
s th a nh n v n hóa và hi u bi t l n nhau nh là
m t c s c a i tho i”1
T i H i th o qu c gia Ngo i giao v n hóa vì m t b n
s c Vi t Nam trên tr ng qu c t ph c v hòa bình, h i
nh p và phát tri n b n v ng (tháng 10-2008), nhi u
quan i m v ngo i giao v n hóa c a Vi t Nam ã c
a ra th o lu n Ngo i giao v n hóa là ho t ng ngo i giao làm v n hóa i u ó c th hi n c trong ng
l i, ch tr ng, chính sách c a ng và Nhà n c l n trong ho t ng th c ti n H i th o rút ra các k t lu n:
i li n v i ngo i giao chính tr và ngo i giao kinh t , ngo i giao v n hóa là m t trong ba tr c t c a ho t ng ngo i giao ó là vi c th c hi n chính sách i ngo i
t m c tiêu chính tr b ng công c v n hóa, bi n pháp
v n hóa Ngo i giao v n hóa là ho t ng ngo i giao vì
v n hóa và b ng v n hóa, và là s n ph m chung c a chính sách v n hóa và chính sách ngo i giao
Chính sách i ngo i c a ng và Nhà n c Vi t Nam là s k t c t t ng i ngo i c a Ch t ch H Chí Minh và truy n th ng ngo i giao Vi t Nam; là s _
1 Simeon Adebolu: Cultural Diplomacy Introduction to an
Essential Part of Diplomatic Relations, 2007
Trang 35ngo i giao và s d ng ngo i giao tôn vinh v n hóa
dân t c Ngo i giao v n hóa, xét n cùng, chính là
nhân t c t lõi c a “quy n l c m m”, “s c m nh m m”,
ang c các qu c gia khai thác tri t nh m kh ng
nh v th , nh h ng và n ng l c, s tr ng, th ng
hi u c a mình trên tr ng qu c t
Nh ng ho t ng ngo i giao v n hóa c a Vi t
Nam ã góp ph n tích c c trong vi c làm cho b n bè
Ngo i giao v n hóa th t muôn hình v n tr ng
Theo nhà nghiên c u Milton C Cummings Jr c a
Trung tâm Ngh thu t và V n hóa M t i Oasinht n,
ngo i giao v n hóa là “s giao l u nh ng t t ng,
trao i thông tin, ngh thu t, l i s ng, h giá tr ,
truy n th ng, tín ng ng và các ph ng di n khác
c a v n hóa nh m thúc y s hi u bi t l n nhau”1
_
1 Milton C Cummings Jr.: Cultural diplomacy and the
United States Government: A Survey, Washington, D.C.:
Center for Arts and Culture, 2008, I
Nhà nghiên c u Simeon Adebolu thu c Hi p h i các
nhà ngo i giao th ng m i Anh cho r ng: “Ngo i giao
v n hóa là m t hình th c ngo i giao nh n m nh t i
s th a nh n v n hóa và hi u bi t l n nhau nh là
m t c s c a i tho i”1
T i H i th o qu c gia Ngo i giao v n hóa vì m t b n
s c Vi t Nam trên tr ng qu c t ph c v hòa bình, h i
nh p và phát tri n b n v ng (tháng 10-2008), nhi u
quan i m v ngo i giao v n hóa c a Vi t Nam ã c
a ra th o lu n Ngo i giao v n hóa là ho t ng ngo i giao làm v n hóa i u ó c th hi n c trong ng
l i, ch tr ng, chính sách c a ng và Nhà n c l n trong ho t ng th c ti n H i th o rút ra các k t lu n:
i li n v i ngo i giao chính tr và ngo i giao kinh t , ngo i giao v n hóa là m t trong ba tr c t c a ho t ng ngo i giao ó là vi c th c hi n chính sách i ngo i
t m c tiêu chính tr b ng công c v n hóa, bi n pháp
v n hóa Ngo i giao v n hóa là ho t ng ngo i giao vì
v n hóa và b ng v n hóa, và là s n ph m chung c a chính sách v n hóa và chính sách ngo i giao
Chính sách i ngo i c a ng và Nhà n c Vi t Nam là s k t c t t ng i ngo i c a Ch t ch H Chí Minh và truy n th ng ngo i giao Vi t Nam; là s _
1 Simeon Adebolu: Cultural Diplomacy Introduction to an
Essential Part of Diplomatic Relations, 2007
Trang 36ti p t c ng l i i ngo i trong th i k i m i v i
i m t a quan tr ng là v n hóa B n ch t c a ngo i
giao ã là m t ho t ng v n hóa; và th c t , ngo i giao
v n hóa có l ch s phát tri n lâu i xu t phát t c
tr ng v n hóa hàng nghìn n m l ch s c a dân t c, t
nhu c u trong quá trình d ng n c và gi n c, trong
xây d ng và phát tri n quan h hòa bình, h u ngh , h p
tác v i các qu c gia ng và Nhà n c Vi t Nam r t
quan tâm n m t tr n này Cùng v i ngo i giao chính
tr và ngo i giao kinh t , ngo i giao v n hóa v i các
ch c n ng liên quan t i “n n t ng tinh th n”, “ ng l c
thúc y s phát tri n kinh t - xã h i”, “con ng c
thù hòa ti ng nói chung gi a các qu c gia” ã chung
s c, c ng h ng, t o th chân ki ng v ng chãi, liên k t
h u c v i nhau trong t ng th chính sách i ngo i,
Ngo i giao v n hóa chính là m t tr c t v ng ch c
c a ngo i giao Vi t Nam hi n i cùng v i ngo i giao
chính tr , ngo i giao kinh t trong m i quan h liên
thông ch t ch , b sung và h tr cho nhau Ngo i
giao chính tr xác nh ng h ng, m c tiêu lâu dài
cho các ho t ng ngo i giao khác Ngo i giao v n hóa t o n n t ng tinh th n, ch d a b n ch t cho quan h chính tr và kinh t Ngo i giao kinh t t o
c s v t ch t c ng c và làm sâu s c thêm ngo i giao v n hóa, ngo i giao chính tr Ba l nh v c này
t o ra s c m nh t ng l c cho ngo i giao Vi t Nam, góp ph n t o d ng và phát tri n các m i quan h i ngo i theo h ng n nh, b n v ng và hi u qu , tích
c c ph c v cho công cu c xây d ng và b o v T
qu c, y m nh s nghi p công nghi p hóa, hi n i hóa t n c, ch ng h i nh p qu c t
Ngo i giao v n hóa trên th c t là vi c s d ng các giá tr v n hóa, hình th c v n hóa, l i th v n hóa thúc y quan h v i các qu c gia khác, ng th i s
d ng n i dung ngo i giao, quan h ngo i giao nh m cao giá tr tinh hoa v n hóa c a các dân t c; giao l u, trao i các qu c gia, dân t c ngày càng hi u bi t và tôn tr ng các giá tr v n hóa và b n s c c a nhau T
nh ng quan i m nêu trên, có th hi u ngo i giao v n hóa là m t l nh v c ho t ng ngo i giao c th c hi n
b ng vi c áp d ng các hình th c v n hóa: ngh thu t,
l ch s , t t ng, truy n th ng v n hóa, truy n thông
qu c t - giao l u v n hóa; các tác ph m c a ngh thu t
th giác, nghe nhìn, trình di n, t p k , các hình th c ngh thu t, v n hóa khác t o ra uy tín, v th và
nh h ng c a Vi t Nam v i th gi i trong th i i toàn
Trang 37ti p t c ng l i i ngo i trong th i k i m i v i
i m t a quan tr ng là v n hóa B n ch t c a ngo i
giao ã là m t ho t ng v n hóa; và th c t , ngo i giao
v n hóa có l ch s phát tri n lâu i xu t phát t c
tr ng v n hóa hàng nghìn n m l ch s c a dân t c, t
nhu c u trong quá trình d ng n c và gi n c, trong
xây d ng và phát tri n quan h hòa bình, h u ngh , h p
tác v i các qu c gia ng và Nhà n c Vi t Nam r t
quan tâm n m t tr n này Cùng v i ngo i giao chính
tr và ngo i giao kinh t , ngo i giao v n hóa v i các
ch c n ng liên quan t i “n n t ng tinh th n”, “ ng l c
thúc y s phát tri n kinh t - xã h i”, “con ng c
thù hòa ti ng nói chung gi a các qu c gia” ã chung
s c, c ng h ng, t o th chân ki ng v ng chãi, liên k t
h u c v i nhau trong t ng th chính sách i ngo i,
Ngo i giao v n hóa chính là m t tr c t v ng ch c
c a ngo i giao Vi t Nam hi n i cùng v i ngo i giao
chính tr , ngo i giao kinh t trong m i quan h liên
thông ch t ch , b sung và h tr cho nhau Ngo i
giao chính tr xác nh ng h ng, m c tiêu lâu dài
cho các ho t ng ngo i giao khác Ngo i giao v n hóa t o n n t ng tinh th n, ch d a b n ch t cho quan h chính tr và kinh t Ngo i giao kinh t t o
c s v t ch t c ng c và làm sâu s c thêm ngo i giao v n hóa, ngo i giao chính tr Ba l nh v c này
t o ra s c m nh t ng l c cho ngo i giao Vi t Nam, góp ph n t o d ng và phát tri n các m i quan h i ngo i theo h ng n nh, b n v ng và hi u qu , tích
c c ph c v cho công cu c xây d ng và b o v T
qu c, y m nh s nghi p công nghi p hóa, hi n i hóa t n c, ch ng h i nh p qu c t
Ngo i giao v n hóa trên th c t là vi c s d ng các giá tr v n hóa, hình th c v n hóa, l i th v n hóa thúc y quan h v i các qu c gia khác, ng th i s
d ng n i dung ngo i giao, quan h ngo i giao nh m cao giá tr tinh hoa v n hóa c a các dân t c; giao l u, trao i các qu c gia, dân t c ngày càng hi u bi t và tôn tr ng các giá tr v n hóa và b n s c c a nhau T
nh ng quan i m nêu trên, có th hi u ngo i giao v n hóa là m t l nh v c ho t ng ngo i giao c th c hi n
b ng vi c áp d ng các hình th c v n hóa: ngh thu t,
l ch s , t t ng, truy n th ng v n hóa, truy n thông
qu c t - giao l u v n hóa; các tác ph m c a ngh thu t
th giác, nghe nhìn, trình di n, t p k , các hình th c ngh thu t, v n hóa khác t o ra uy tín, v th và
nh h ng c a Vi t Nam v i th gi i trong th i i toàn
Trang 38c u hóa Nh v y, n i hàm c b n c a ngo i giao v n
hóa là: “S t ng hòa các m i quan h v n hóa i ngo i
mang y tính h i thông, liên thông và t ng thông
mà nhà n c m t qu c gia ng ra nh h ng, ch trì,
i u hành ó là m i quan h v n hóa chính th c
(official cultural relations) và không chính th c
(unofficial cultural relations), l y l i ích qu c gia, dân
t c (k c l i ích v n hóa qu c gia, dân t c) làm ch th
ti n hành m i chi n l c, sách l c ngo i giao v i
công c ch y u, con ng chính, cách th c bao trùm
là v n hóa, truy n thông qu c t v v n hóa”1
Ngo i giao v n hóa c coi là m t trong nh ng
ngu n l c t o nên “s c m nh m m” Trong l ch s n n
ngo i giao Vi t Nam, ã có nhi u l n s d ng thành
công “s c m nh m m” hóa gi i nh ng xung t và
t o d ng quan h h u ngh lâu b n v i các n c Vì v y,
xây d ng m t chi n l c lâu dài cho ngo i giao v n
hóa n c nhà c ng là t o thêm ngu n l c cho “s c
m nh m m” c a Vi t Nam B i l , trong quan h qu c
t không ph i ch s c m nh quân s hay kinh t m i
có th t o nên v th qu c gia mà s c m nh c a m i
_
1 Lê Thanh Bình: “Xu h ng v n hóa - truy n thông th
gi i tác ng n báo chí, ngo i giao v n hóa qu c t ng i
và khuy n ngh cho Vi t Nam”, t p chí Nghiên c u qu c t , s
2-2009, tr.193
qu c gia s c xác nh b ng nhi u nhân t , trong ó
có vai trò c a v n hóa, m t trong nh ng công c th c
hi n và bày t “quy n l c m m” Phát bi u t i L khai
m c H i ngh ngo i giao l n th 29, ngày 22-8-2016,
T ng Bí th Nguy n Phú Tr ng nh n m nh: “V i v n hóa, không có s cao th p, ch có s a d ng S c
m nh m m c a Vi t Nam c th hi n tr c h t s c
h p d n, t a ra t các giá tr v n hóa bao g m các giá
tr v t th và phi v t th , giá tr tinh th n và giá tr con ng i Vi t Nam Chúng ta ph i phát huy c
nh ng giá tr ó t o nên “th ng hi u” cho qu c gia,
có s c thu hút th gi i bên ngoài, góp ph n nâng cao tinh th n t tôn dân t c, s t tin trong giao ti p và
qu ng bá r ng rãi giá tr v n hóa c a Vi t Nam ra th
gi i”1 Có th nói, trong th i i ngày nay, các qu c gia
u v n d ng ngo i giao v n hóa nh m t công c p , nhi u chi u kích, a s c, d th m th u, lan t a
kh ng nh hình nh c a t n c mình trong c ng
ng qu c t Ngo i giao v n hóa có vai trò h t s c quan tr ng
vì nó v a là m t thành t liên quan n n n t ng tinh
th n, v a là bi n pháp và v a liên quan n các m c _
1 Nguy n Phú Tr ng: V ng b c trên con ng i
m i, Nxb Chính tr qu c gia S th t, Hà N i, 2017, t.2,
tr.418
Trang 39c u hóa Nh v y, n i hàm c b n c a ngo i giao v n
hóa là: “S t ng hòa các m i quan h v n hóa i ngo i
mang y tính h i thông, liên thông và t ng thông
mà nhà n c m t qu c gia ng ra nh h ng, ch trì,
i u hành ó là m i quan h v n hóa chính th c
(official cultural relations) và không chính th c
(unofficial cultural relations), l y l i ích qu c gia, dân
t c (k c l i ích v n hóa qu c gia, dân t c) làm ch th
ti n hành m i chi n l c, sách l c ngo i giao v i
công c ch y u, con ng chính, cách th c bao trùm
là v n hóa, truy n thông qu c t v v n hóa”1
Ngo i giao v n hóa c coi là m t trong nh ng
ngu n l c t o nên “s c m nh m m” Trong l ch s n n
ngo i giao Vi t Nam, ã có nhi u l n s d ng thành
công “s c m nh m m” hóa gi i nh ng xung t và
t o d ng quan h h u ngh lâu b n v i các n c Vì v y,
xây d ng m t chi n l c lâu dài cho ngo i giao v n
hóa n c nhà c ng là t o thêm ngu n l c cho “s c
m nh m m” c a Vi t Nam B i l , trong quan h qu c
t không ph i ch s c m nh quân s hay kinh t m i
có th t o nên v th qu c gia mà s c m nh c a m i
_
1 Lê Thanh Bình: “Xu h ng v n hóa - truy n thông th
gi i tác ng n báo chí, ngo i giao v n hóa qu c t ng i
và khuy n ngh cho Vi t Nam”, t p chí Nghiên c u qu c t , s
2-2009, tr.193
qu c gia s c xác nh b ng nhi u nhân t , trong ó
có vai trò c a v n hóa, m t trong nh ng công c th c
hi n và bày t “quy n l c m m” Phát bi u t i L khai
m c H i ngh ngo i giao l n th 29, ngày 22-8-2016,
T ng Bí th Nguy n Phú Tr ng nh n m nh: “V i v n hóa, không có s cao th p, ch có s a d ng S c
m nh m m c a Vi t Nam c th hi n tr c h t s c
h p d n, t a ra t các giá tr v n hóa bao g m các giá
tr v t th và phi v t th , giá tr tinh th n và giá tr con ng i Vi t Nam Chúng ta ph i phát huy c
nh ng giá tr ó t o nên “th ng hi u” cho qu c gia,
có s c thu hút th gi i bên ngoài, góp ph n nâng cao tinh th n t tôn dân t c, s t tin trong giao ti p và
qu ng bá r ng rãi giá tr v n hóa c a Vi t Nam ra th
gi i”1 Có th nói, trong th i i ngày nay, các qu c gia
u v n d ng ngo i giao v n hóa nh m t công c p , nhi u chi u kích, a s c, d th m th u, lan t a
kh ng nh hình nh c a t n c mình trong c ng
ng qu c t Ngo i giao v n hóa có vai trò h t s c quan tr ng
vì nó v a là m t thành t liên quan n n n t ng tinh
th n, v a là bi n pháp và v a liên quan n các m c _
1 Nguy n Phú Tr ng: V ng b c trên con ng i
m i, Nxb Chính tr qu c gia S th t, Hà N i, 2017, t.2,
tr.418