Luận án kiểm định chất lượng giáo dục trường trung học phổ thông, tỉnh long an 1

Đảm bảochất lượng của GD phổ thông là nhiệm vụ, đồng thời cũng là một trong cácbiện pháp quan trọng thúc đẩy kinh tế - xã hội ở mỗi địa bàn nhất định.Thông thường những yếu tố sau đây đư

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

DƯƠNG NGUYÊN QUỐC

KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC

TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG, TỈNH LONG AN

Chuyên ngành: Quản lí giáo dục

Mã số: 62.14.01.14

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2022

Công trình được hoàn thành tại Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa học: Tiến sĩ Nguyễn Đức Danh

Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Lộc

Phản biện 1: Phó Giáo sư Tiến sĩ Dương Minh Quang

Phản biện 2: Phó Giáo sư Tiến sĩ Trần Văn Đạt

Phản biện 3: Tiến sĩ Trần Xuân Phú

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Trường họp tại: vào

hồi………giờ……… ….ngày…….….….tháng…… ……năm….…

…

Có thể tìm hiểu luận án tại thư viện:

- Thư viện Quốc gia Việt Nam

- Thư viện Đại học Sư phạm TP.HCM

- Thư viện Khoa học Tổng hợp TP.HCM

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Chất lượng GD&ĐT ngày nay đã trở thành vấn đề quốc gia Đảm bảochất lượng của GD phổ thông là nhiệm vụ, đồng thời cũng là một trong cácbiện pháp quan trọng thúc đẩy kinh tế - xã hội ở mỗi địa bàn nhất định.Thông thường những yếu tố sau đây được xem là có vai trò tác động đến chấtlượng của một cơ sở giáo dục: đội ngũ CBQL và biện pháp quản lí của họ,đội ngũ nhà giáo, sinh viên/học sinh, quá trình dạy và học, nghiên cứu khoahọc (nếu là trường đại học, cao đẳng) cơ sở vật chất; tài chính; các lĩnh vựckhác (hợp tác quốc tế, dịch vụ ) Ðây được xem là tám lĩnh vực (tiêu chuẩn)quan trọng nhất, tác động trực tiếp đến chất lượng GD Tuy nhiên, trong thực

tế hoạt động KĐCLGD trường THPT hiện nay chưa chú trọng đến việc xâydựng và hình thành hệ thống đảm bảo chất lượng bên trong nhà trường.KĐCLGD là một trong những hoạt động đảm bảo chất lượng, đồng thời

là một trong những biện pháp để nâng cao, thúc đẩy và cải thiện chất lượng

GD của mỗi cơ sở GD Trong giai đoạn hiện nay, nền GD nhân dân đang dầndần chuyển từ nền GD bao cấp sang GD tiếp cận kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa, dưới sự quản lí của Nhà nước Điều này đã tạo ramột sự dịch chuyển mục tiêu, từ định hướng học thuật của nhà trường sangnền GD theo định hướng của thị trường lao động Vì thế, chất lượng GD phảikhông ngừng nâng cao mà còn để duy trì các chuẩn mực chất lượng GD vàthúc đẩy đáp ứng với nhu cầu của xã hội

Tuy nhiên, nhận thức về KĐCLGD ở các cấp quản lí đang còn mơ hồ,không tránh khỏi chạy theo thành tích bằng cách đối phó hơn là xây dựng.Việc KĐCLGD để đạt mục tiêu thành tích không những không phản ánhđúng chất lượng mà còn gây trở ngại cho quản lí nâng cao chất lượng ở các

cơ sở GD, làm lệch lạc thông tin cho việc đưa ra những quyết sách quantrọng của chính quyền địa phương đối với lĩnh vực GD&ĐT

Long An là một tỉnh thuộc Đồng bằng sông Cửu Long, giáp với thànhphố Hồ Chí Minh nên có điều kiện kinh tế- xã hội đặc trưng và đại diện choNam Bộ GD phổ thông của Long An có xu hướng giảm về số lượng, giatăng về chất lượng và qui mô Đối với cấp THPT, năm 2011 có 48 trườngcông lập thì đến đầu năm học 2018 – 2019, chỉ còn 43 trường, giảm 5 trường

do sát nhập (Ủy ban Nhân dân tỉnh Long An, 2019) Trong Báo cáo thực

hiện kế hoạch năm 2018 và kế hoạch phát triển năm 2019 của Ủy ban Nhân

dân tỉnh Long An có nêu "Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị chongành giáo dục, tiếp tục đầu tư trường đạt chuẩn quốc gia theo tiêu chí mới;năm 2019, tỉ lệ trường đạt chuẩn quốc gia theo tiêu chí mới đạt 48%" (Ủyban Nhân dân tỉnh Long An, 2019) Như vậy, để đáp ứng yêu cầu phát triển

GDĐT, chính quyền tỉnh Long An đã đầu tư cơ sở vật chất để nâng cao chấtlượng GD và thực hiện KĐCLGD Đây chính là vấn đề đặt ra đối với côngtác quản lí chất lượng GD, trong đó KĐCLGD trở thành khâu then chốt đểđáp ứng yêu cầu của mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông ởLong An.

Từ những lí do nêu trên, nên tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu: “Kiểm

định chất lượng giáo dục trường trung học phổ thông, tỉnh Long An” cho

luận án Tiến sĩ khoa học giáo dục, chuyên ngành Quản lí giáo dục

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở xác lập cơ sở lý luận về KĐCLGD cơ sở giáo dục phổthông và khảo sát, đánh giá thực trạng KĐCLGD trong các trường THPTtỉnh Long An, luận án đề xuất các biện pháp quản lí KĐCLGD trong cáctrường THPT tỉnh Long An góp phần nâng cao chất lượng giáo dục THPT

3 Khách thể, đối tượngnghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quản lí chất lượng giáo dục trường THPT

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lí KĐCLGD trong các trường THPT tỉnh Long An

4 Giả thuyết nghiên cứu

Công tác KĐCLGD trường THPT đã được qui định chặt chẽ thôngqua các văn bản pháp qui của Bộ GD&ĐT Tuy nhiên, có thể vẫn chưa cóphương pháp tiếp cận thích hợp nên hiệu quả của công tác này chưa thúc đẩymạnh mẽ đến chất lượng của các cơ sở giáo dục Luận án ứng dụng mô hình

Quản lí và công nhận dựa trên tiêu chuẩn để đánh giá, chỉ rõ những hạn chế

thực trạng về quản lí quá trình mục tiêu hoá các các tiêu chuẩn của kiểm địnhchất lượng giáo dục, thực trạng về quản lí các hoạt động thực hiện mục tiêudựa trên tiêu chuẩn, thực trạng về đánh giá kết quả thực hiện mục tiêu dựatrên tiêu chuẩn, thực trạng về công nhận thành tích đạt được mục tiêu dựatrên tiêu chuẩn Nếu đề xuất được các biện pháp quản lí hoạt độngKĐCLGD theo tiêu chuẩn kiểm định chất lượng các trường THPT tỉnh Long

An thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng công tác KĐCLGD các trườngTHPT tỉnh Long An

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu hệ thống cơ sở lí luận KĐCLGD, trên cơ sở đó xây dựngkhung lí thuyết về quản lí KĐCLGD trong các trường THPT

5.2 Đánh giá thực trạng quản lí KĐCLGD trong các trường THPT tỉnhLong An

5.3 Đề xuất các biện pháp quản lí KĐCLGD trong các trường THPT tỉnhLong An

5.4 Khảo sát tính cần thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất.

5.5 Thực nghiệm một biện pháp trong hệ thống các biện pháp quản líKĐCLGD được đề xuất nhằm đánh giá tính khả thi của biện pháp

6 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu của luận án được xác định như sau:

6.1 Giới hạn về nội dung nghiên cứu: Nghiên cứu thực trạng KĐCLGD,quản lí KĐCLGD và các biện pháp quản lí KĐCLGD của các trường THPTtỉnh Long An dựa trên mô hình SBM-R Chủ thể quản lý: Hiệu trưởng cáctrường THPT

6.2 Giới hạn về khách thể khảo sát: Thu thập số liệu khảo sát về chấtlượng giáo dục nhà trường dựa trên tiêu chí của KĐCLGD đối với đối tượng

là cán bộ quản lí, cán bộ kiêm nhiệm công tác KĐCLGD, giáo viên của 13trường THPT (chọn mẫu ở 2.2.3- chương 2) là 500 người Thu thập số liệukhảo sát về quản lí KĐCLGD trong các trường THPT bao gồm cán bộ quản

lí, GV, NV tham gia công tác kiểm định của 13 trường (theo chọn mẫu ởphần sau là 156 người)

6.3 Giới hạn về địa bàn nghiên cứu: Tổ chức khảo sát tại 13 trườngTHPT ở thành phố Tân An và các huyện của tỉnh Long An

6.4 Giới hạn về thử nghiệm: 2 trường, gồm: Trường THPT Đức Huệ,Trường THCS&THPT Hà Long

7 Quan điểm tiếp cận và phương pháp nghiên cứu

7.1 Quan điểm tiếp cận

7.1.1 Tiếp cận theo mô hình Quản lí và công nhận dựa trên tiêu chuẩn (SBM-R)

Đây là tiếp cận chủ yếu của luận án sử dụng để thực hiện nghiên cứu hoạt

động KĐCLGD Mô hình Quản lí và công nhận dựa trên tiêu chuẩn gồm bốn

bước theo qui trình: cụ thể hóa tiêu chí đánh giá thành tiêu chuẩn của mụctiêu quản lí chất lượng, thực hiện và đánh giá các tiêu chuẩn, đo lường tiến

độ và đối chiếu các tiêu chuẩn với các tiêu chí đánh giá, công nhận kết quả vàkhen thưởng

7.1.2 Tiếp cận thực tiễn

Vấn đề nghiên cứu KĐCLGD trường THPT được đề cập trong Luận ánnày có nguồn gốc xuất phát từ thực tiễn Chiến lược phát triển của GD&ĐTđáp ứng sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa và hội nhập quốc tế đã đặt

ra yêu cầu nâng cao chất lượng GD Cán bộ quản lí và giáo viên của nhàtrường cần nâng cao nhận thức về KĐCLGD là một hoạt động đảm bảo chấtlượng phù hợp với xu thế phát triển hiện nay

7.2 Phương pháp nghiên cứu

7.2.1 Phương pháp nghiên cứu lí thuyết

Luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu lí thuyết để:

- Thu thập, phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các vấn đề lí thuyết có liênquan, tìm hiểu những cốt lõi của vấn đề nghiên cứu để nhận ra những mốiquan hệ biện chứng giữa đảm bảo chất lượng GD và KĐCLGD

- Phân tích, làm rõ các khái niệm cốt lõi, các vấn đề lí thuyết liên quanđến KĐCLGD

- Làm rõ tính chất và những vấn đề đặc thù của quản lí KĐCLGD trongcác trường THPT tỉnh Long An

7.2.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Quản lí kiểm định chất lượng trường trung học phổ thông tỉnh Long Anđược khảo sát thông qua việc sử dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứunhư: phương pháp điều tra bằng bảng hỏi, phương pháp nghiên cứu sảnphẩm, phương pháp phỏng vấn sâu và phương pháp xử lí số liệu

7.2.2.1 Phương pháp điều tra bảng hỏi: Dựa trên những vấn đề lí thuyết

về KĐCLGD, xây dựng các bảng hỏi để điều tra thực trạng chất lượng GD vàquản lí KĐCLGD trong các trường THPT ở tỉnh Long An; tính cần thiết vàtính khả thi của các biện pháp quản lí để khắc phục những hạn chế của thựctrạng này

7.2.2.2 Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn CBQL, GV về một số vấn

đề cần xác minh tính trung thực, khách quan của kết quả điều tra bằng phiếuhỏi

7.2.2.3 Phương pháp nghiên cứu sản phẩm: Sử dụng để xem xét hồ sơ

KĐCLGD so với thực tiễn và kết quả điều tra

7.2.3 Phương pháp xử lí số liệu

+ Sử dụng phương pháp mô tả để phân tích thực trạng về chất lượng

GD và quản lí KĐCLGD ở các trường THPT tỉnh Long An

+ Sử dụng phương pháp toán thống kê để xử lí số liệu và đánh giákết quả thu được

+ Sử dụng phần mềm SPSS nhập và xử lí các số liệu thu được đểphân tích và đưa ra kết luận từ các kết quả thu được

8 Luận điểm cần bảo vệ

8.1 Đảm bảo chất lượng giáo dục được hiểu là một cơ chế quản lí nhằmduy trì các chuẩn mực và không ngừng cải tiến, nâng cao chất lượng giáodục KĐCLGD trong các trường THPT là một hoạt động của quản lí chấtlượng Những vấn đề lí luận sẽ được làm rõ luận điểm này

8.2 Hoạt động KĐCLGD các trường THPT tỉnh Long An hiện nay dựa

trên các tiêu chuẩn đánh giá của Qui định về kiểm định chất lượng giáo dục

và công nhận đạt chuẩn quốc gia đối với trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học ban hành kèm

theo Thông tư 18/2018/TT-BGDĐT của Bộ GD&ĐT Để hoạt động này cóhiệu quả, luận án bổ sung điều chỉnh các tiêu chuẩn và tiêu chí đánh giá chấtlượng GD trường THPT với 5 tiêu chuẩn 30 tiêu chí

8.3 Các biện pháp quản lí KĐCLGD dựa trên mô hình SBM-R của cáctrường THPT được xây dựng dựa trên sự kết hợp của cơ sở lí luận và nhữngvấn đề đặt ra từ thực trạng Nó phải được kiểm chứng bằng các phương phápkhảo sát và thực nghiệm

9 Đóng góp mới của luận án

9.1 Về lí thuyết

Trên cơ sở lí thuyết về KĐCLGD, luận án xây dựng cơ sở lí thuyết quản

lí KĐCLGD của trường THPT theo mô hình Quản lí và công nhận dựa trên

tiêu chuẩn (SBM-R).

9.2 Về thực tiễn

- Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng về chất lượng GD và quản líKĐCLGD trong trường THPT và các yếu tố ảnh hưởng đến quản lýKĐCLGD trong các trường THPT tỉnh Long An

- Đề xuất một số biện pháp quản lí KĐCLGD trong trường THPT gópphần nâng cao chất lượng giáo dục THPT tỉnh Long An

- Thực nghiệm 01 biện pháp để đánh giá mức độ khả thi công tác quản líhoạt động KĐCLGD trong trường THPT hiện nay

Chương 2 Thực trạng quản lí kiểm định chất lượng giáo dục các trường

trung học phổ thông tỉnh Long An

Chương 3 Biện pháp quản lí kiểm định chất lượng giáo dục trong các

trường trung học phổ thông tỉnh Long An

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Trong phần tổng quan tài liệu của luận án này, chúng tôi quan tâm đến

02 vấn đề: Xu hướng tiếp cận KĐCLGD và các mô hình KĐCLGD

1.1.2 Ở Việt Nam

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, vấn đề đảm bảo chấtlượng và KĐCLGD đã có những tác động đến chính sách phát triển GDĐTnước ta trong vài thập niên gần đây Tuy nhiên, các bộ tiêu chuẩn đánh giáchất lượng GD ở Việt Nam, nhất là đối với GD đại học chưa phù hợp, nhiềuvấn đề còn bất cập và nặng về hình thức, bệnh thành tích, thiếu tính khả thi(Võ Sỹ Mạnh, 2013; Lê Đức Ngọc & Sái Công Hồng, 2013) Trong cuộc hộithảo về Tiêu chuẩn ĐBCLGD đại học ở Việt Nam: Các vấn đề và giải phápthực hiện (tổ chức ở Hà Nội, tháng 12/2013), Nguyễn Đức Chính đã đưa raquan điểm về xây dựng bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục đại họcđảm bảo tính toàn cầu vừa phải mang đặc trưng về điều kiện kinh tế - xã hội

và văn hóa Việt Nam (Nguyễn Đức Chính, 2013) Những luận án Tiến sĩthuộc chuyên ngành Quản lí giáo dục và những bài báo nghiên cứu hướngđến quản lí đảm bảo chất lượng GD ở các trường phổ thông đã có nhữngđóng góp nhất định vào quản lí nhà trường theo mục tiêu KĐCLGD nhưNguyễn Mạnh Hùng (2010), Phạm Thành Nghị (2000), Nguyễn Quang Toản(2014), Đỗ Thị Thúy Hằng (2014)… Do vấn đề quản lí đảm bảo chất lượng

khá mới mẻ đối với Việt Nam nên nhiều tác giả vẫn còn quan niệm về quản líKĐCLGD là một hoạt động tách rời với quản lí phát triển chất lượng GD nhàtrường, coi quản lí KĐCLGD ở trong trường phổ thông là quản lí qui trình tựđánh giá (Lê Thanh Trà, 2019; Đặng Thị Thùy Linh, 2015;…)

Một trong những xu hướng nghiên cứu về KĐCLGD ở Việt Nam làtiếp cận dựa trên những kinh nghiệm nước ngoài (Phạm Thị Hương, 2019;Phạm Thị Tuyết Nhung, 2018;…)

- Về phương pháp quản lí: Để diễn ra KĐCLGD và kết quả của nó, cơ

sở GD phải thực hiện phương pháp quản lí theo mục tiêu chất lượng

- Về đối tượng và không gian nghiên cứu: Chưa có những công trìnhnghiên cứu về các hoạt động tạo ra chất lượng GD ở trường THPT, nền tảng

để đảm bảo cho KĐCLGD được thực hiện

- Về không gian nghiên cứu, cho đến nay, chưa có một nghiên cứu nào

về quản lí KĐCLGD trong các trường THPT thuộc địa bàn tỉnh Long An

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Kiểm định chất lượng giáo dục trường trung học phổ thông

1.2.1.2 Chất lượng giáo dục

Thuật ngữ Chất lượng giáo dục được tiếp cận ở phương diệnKĐCLGD thì “Chất lượng giáo dục trường trung học là sự đáp ứng mục tiêucủa trường trung học, đảm bảo các yêu cầu về mục tiêu giáo dục của Luậtgiáo dục, phù hợp với sự phát triển kinh tế – xã hội của địa phương và cảnước” (Điều 2 Thông tư 18/2018/TT-BGDĐT)

1.2.1.3 Quản lí chất lượng

Quản lí chất lượng diễn ra theo các quá trình: kiểm soát chất lượng(Quality control - QC), đảm bảo chất lượng (Quality Assurance), cải tiến chấtlượng (Quality Improvement).

1.2.1.4 Đảm bảo chất lượng

Mặc dù có sự khác biệt, các định nghĩa này ngụ ý ĐBCL là các chínhsách, thủ tục và hoạt động nhằm đánh giá, xác định, xác nhận, tạo điều kiện,thúc đẩy và hỗ trợ các cơ sở giáo dục đạt được, duy trì và cải thiện các tiêuchuẩn giáo dục

1.2.1.5 Kiểm định chất lượng

Kiểm định chất lượng (sản phẩm) là thực hiện kiểm tra, kiểm định,chứng nhận sản phẩm đó đạt chất lượng Chất lượng ở đây có thể do nhà sảnxuất đưa ra hoặc là một tiêu chuẩn hoặc một quy định nào đó

1.2.1.6 Kiểm định chất lượng giáo dục

KĐCLGD là một cụm từ chỉ hoạt động quản lí, đồng thời cũng là mộtthuật ngữ của ĐBCL trong lĩnh vực GD&ĐT Vì thế, Từ điển Bách khoa(mở) định nghĩa:

Kiểm định chất lượng giáo dục là một quá trình đảm bảo chất lượng,trong đó các dịch vụ và hoạt động của các tổ chức hoặc chương trình giáodục được đánh giá và xác nhận bởi một cơ quan bên ngoài để xác định xemcác tiêu chuẩn áp dụng và được công nhận có được đáp ứng hay không Nếucác tiêu chuẩn được đáp ứng, tình trạng được công nhận sẽ được cấp bởi cơquan thích hợp

1.2.1.7 Kiểm định chất lượng trường trung học phổ thông

Kiểm định chất lượng giáo dục trong trường THPT nhằm mục đíchhoàn thiện chất lượng giáo dục của nhà trường theo tiêu chuẩn cùng với cáctiêu chí đánh giá, công nhận chung của cả nước Qua đó, công khai kết quảĐBCL giáo dục của nhà trường với cộng đồng (thể hiện trách nhiệm giảitrình trước xã hội); đồng thời giúp nhà trường xây dựng kế hoạch “khôngngừng cải tiến chất lượng giáo dục” nhằm phục vụ học sinh học tập ngày mộttốt hơn, đáp ứng nhu cầu xã hội, theo cam kết chất lượng của các chủ thểtrong trường THPT

1.2.2 Quản lí kiểm định chất lượng giáo dục trong trường trung học phổ thông

1.2.2.1.Quản lí

Quản lí là những tác động của chủ thể quản lí bằng việc tổ chức vàđiều khiển đối tượng quản lí nhằm huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng,điều chỉnh, phối hợp các nguồn lực trong và ngoài tổ chức thông qua cácchức năng quản lí để đạt được mục tiêu của tổ chức

1.2.2.2 Quản lí kiểm định chất lượng giáo dục trong trường phổ thông

Quản lí KĐCLGD trong trường phổ thông là một quá trình quản lí mà chủ thể quản lí tác động lên đối tượng quản lí để đảm bảo các hoạt động của

nhà trường vận hành theo tiêu chuẩn chất lượng nhằm đạt mục tiêuKĐCLGD

1.2.3 Quản lí kiểm định chất lượng giáo dục trường trung học phổ thông dựa trên tiêu chuẩn

1.2.3.1 Tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn là tài liệu được thiết lập bằng cách thoả thuận và được một

tổ chức được thừa nhận phê duyệt, nhằm cung cấp những qui tắc, hướng dẫnhoặc các đặc tính cho những hoạt động, hoặc kết quả hoạt động để sử dụngchung và lặp đi lặp lại nhằm đạt được một trật tự tối ưu trong một khungcảnh nhất định

1.2.3.2 Tiêu chuẩn hóa

Tiêu chuẩn hóa là quá trình mã hóa những tiêu chuẩn, tiêu chí đánhgiá chất lượng thành mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ phù hợp với bối cảnh,nguồn lực, điều kiện của một tổ chức nhất định

Đối với quản lí KĐCLGD trong trường trung học phổ thông, tiêuchuẩn hóa là sự mã hóa các tiêu chuẩn của KĐCLGD thành các mục tiêu,nhiệm vụ ĐBCL của nhà trường để nhằm phát triển, phê chuẩn và thực hiệncác tiêu chuẩn

1.2.3.3 Quản lí dựa trên tiêu chuẩn

Quản lí dựa trên tiêu chuẩn là một quá trình tác động của chủ thể quản

lí đến đối tượng quản lí trong trường THPT để thực hiện các hoạt động: tiêuchuẩn hóa mục tiêu, tổ chức các hoạt động để đạt mục tiêu, đo lường kết quảthực hiện mục tiêu, công nhận và khen thưởng thành tích đạt được mục tiêunhằm đáp ứng yêu cầu chất lượng kiểm định chất lượng giáo dục nhà trường

1.2.4 Đánh giá chất lượng giáo dục của cơ sở giáo dục dựa trên tiêu chuẩn

Ðánh giá chất lượng GD đối với cơ sở GD là thông qua bộ công cụbao gồm các tiêu chuẩn, tiêu chí, chỉ số đánh giá phù hợp với đối tượng đánhgiá khi đã đáp ứng điều kiện bảo đảm chất lượng của một cơ sở giáo dụcnhằm xem xét và đánh giá hoạt động các tiêu chuẩn chất lượng của cơ sởgiáo dục có đạt chuẩn về các lĩnh vực của KĐCLGD hay không

1.3 Đánh giá chất lượng giáo dục trường trung học phổ thông dựa trên tiêu chuẩn

1.3.1 Cơ sở xây dựng hệ thống các tiêu chuẩn kiểm định chất lượng trường trung học phổ thông

Các văn bản pháp qui của Bộ GDĐT từ năm 2008 đến 2018 về KĐCLGD trường THPT

1.3.2 Hệ thống các tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường trung học phổ thông

Từ việc nghiên cứu lí luận về KĐCLGD, kết hợp với phân tích các văn bản pháp qui của Bộ GDĐT từ năm 2008 đến 2018, luận án điều chỉnh,

bổ sung để hoàn thiện bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng GD trường THPT theo 5 tiêu chuẩn và 30 tiêu chí

1.3.3 Sử dụng các tiêu chuẩn của kiểm định chất lượng giáo dục vào mục tiêu phát triển nhà trường

Quản lí nhà trường dựa trên việc xác định mục tiêu phát triển đơn vịdựa trên các tiêu chuẩn KĐCLGD là hình thức của quản lí chất lượng Trong

đó, các mục tiêu về từng yếu tố của chất lượng GD đã trở nên rõ ràng và cụthể Nó có khả năng định hướng hành động cho các cá nhân, tổ chức trongnhà trường vận hành theo mục tiêu chất lượng Để phát huy lợi thế của côngtác quản lí này đòi hỏi phải có một mô hình quản lí chất lượng theo tiêuchuẩn của KĐCLGD Điều này được luận án giải quyết ở các phần sau đây

1.4 Vận dụng mô hình quản lí dựa trên tiêu chuẩn để quản lí kiểm định chất lượng trong trường trung học phổ thông

1.4.1 Mô hình quản lí dựa trên tiêu chuẩn (Standards-based

Management SBM-R)

Mô hình SBM-R (Standards-Based Management and Recognition) doJHPIEGO, một tổ chức phi lợi nhuận về y tế quốc tế liên kết với Đại họcJohns Hopkins khởi xướng và lần đầu tiên được áp dụng cho quản lí đào tạonhân viên điều dưỡng hệ tại chức vào năm 2003 tại Afghanistan, thời điểm

GD hộ sinh ở đây đang được cải cách đáng kể Hiệu quả của mô hình quản líđào tạo ở Afghanistan đã được chia sẻ với các quốc gia khác (ví dụ: Ethiopia,Ghana, Mozambique và Liberia…) Sau đó, Edgar Necochea và DéboraBossemeyer (Necochea, 2005) biên tập, hiệu đính, bổ sung và cho xuất bảncuốn Hướng dẫn thực địa về Quản lí và công nhận dựa trên tiêu chuẩn: mộthướng dẫn có minh họa về phương pháp tiếp cận thực tế để cải thiện hiệusuất và chất lượng dịch vụ y tế (Standards-Based Management andRecognition-A Field Guide: A Practical Approach for Improving thePerformance and Quality of Health Services) Mô hình này ngày càng đượccác nhà khoa học phát triển, hoàn thiện để trở thành chương trình đào tạo cácnhà quản lí hiệu quả

1.4.2 Nguyên tắc tiếp cận và điều kiện vận dụng mô hình SBM-R trong quản lí kiểm định chất lượng giáo dục trong trường trung học phổ thông

1.4.2.1 Nguyên tắc tiếp cận mô hình SBM-R

Về nguyên tắc tiếp cận, dựa trên nguyên tắc hành động của vấn đềchất lượng GDĐT, một trong các nguyên tắc chỉ đạo cho công tác đánh giá

và KĐCLGD của các văn bản pháp qui hiện hành, tác giả thống nhất vậndụng phương pháp tiếp cận SBM-R vào quản lí chất lượng các cơ sở GDPTdựa trên nguyên tắc của 4 bước

1.4.2.2 Điều kiện vận dụng mô hình SBM-R

Về điều kiện vận dụng, mô hình SBM-R được áp dụng trong môitrường GD, bao gồm 3 yếu tố: (1) Bối cảnh, (2) Các tiêu chuẩn, (3) Các côngcụ

1.4.3 Nội dung quản lí kiểm định chất lượng giáo dục trong trường trung học phổ thông theo Mô hình SBM-R

1.4.3.1 Mục tiêu hóa chiến lược phát triển nhà trường dựa trên tiêu chuẩn KĐCLGD

(a) Phân tích tiêu chuẩn

(b) Phân tích bối cảnh

(c) Đánh giá khả năng, tiềm năng của các nguồn lực ở đơn vị mình(d) Xác định khoảng cách của tiêu chuẩn

(e) Quyết định và công khai mục tiêu

1.4.3.2 Thực hiện mục tiêu dựa trên tiêu chuẩn

(a) Xác lập cơ sở của hiệu suất thực tế

(b) Chi tiết hóa mục tiêu thành nhiệm vụ

(c) Rút ngắn khoảng cách đi đến mục tiêu

(d) Phối hợp và hợp tác để cùng đạt mục tiêu

(e) Kiểm tra thường xuyên để bảo đảm đúng tiến độ

1.4.3.3 Đánh giá kết quả thực hiện mục tiêu dựa trên tiêu chuẩn

(a) Tự đánh giá để xác định nhu cầu đánh giá

(b) Đề xuất nhu cầu được đánh giá với cơ quan KĐCLGD

(c) Phối hợp với cơ quan đánh giá ngoài để đánh giá đúng chất lượng(d) Hoàn thiện các tiêu chuẩn do cơ quan đánh giá ngoài tư vấn, yêu cầu

1.4.3.4 Công nhận thành tích đạt được các mục tiêu dựa trên tiêu chuẩn

1.5 Các yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến quản lí kiểm định chất lượng trong trường trung học phổ thông

1.5.1 Yếu tố chủ quan

- Nhận thức

- Sai lệch về tính mục tiêu trong quản lí nhà trường

- Sự quan tâm của chính quyền địa phương

- Tính chưa chuyên nghiệp, chế độ chính sách cho hoạt động này chưathỏa đáng nên hiệu quả không thể cao được

- Hệ thống website trường học chưa đủ các nội dung để đảm bảo tínhcông khai và giám sát từ nhiều phía

1.5.2 Yếu tố khách quan

- Điều kiện kinh tế - xã hội, môi trường văn hóa của địa phương

- Hệ thống văn bản chỉ đạo, hướng dẫn về đánh giá chất lượng trong

hệ thống GD quốc dân chưa thống nhất

- Cơ chế ĐBCLGD chưa rõ còn mang tính thủ tục hành chính

- Chiến lược phát triển KT-XH của địa phương chưa có những chínhsách quan trọng về ĐBCLGD

Tiểu kết Chương 1

Nghiên cứu KĐCLGD ở các nước phát triển đã có từ lâu và đang ảnhhưởng đến nhiều quốc gia khác mang tính toàn cầu Những nghiên cứu ởnước ngoài đều tập trung vào ĐBCLGD, nhất là đối với giáo dục đại học ỞViệt Nam, bắt đầu nghiên cứu về KĐCLGD vào năm 2002, cũng bắt đầu từbậc đại học là chủ yếu, sau đó mở rộng dần sang các cấp học mầm non, giáodục phổ thông và giáo dục nghề nghiệp Những nghiên cứu ở Việt Nam chưathâm nhập vào tính chuyên môn và chuyên môn hóa công tác KĐCLGD.Những vấn đề lí luận trong Chương 1 là cơ sở tiếp cận phương pháp quản

lí và đánh giá dựa trên tiêu chuẩn (SBM-R) để xác lập khung lí thuyết giúpcho việc đánh giá thực trạng quản lí KĐCLGD trong trường THPT và đềxuất biện pháp quản lí đối với hoạt động này

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÍ KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG TRONG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH LONG AN

2.1 Khái quát về kinh tế, xã hội, giáo dục và hoạt động kiểm định chất lượng giáo dục các trường trung học phổ thông tỉnh Long An

2.1.1 Vài nét về kinh tế - xã hội và giáo dục tỉnh Long An

2.1.2 Hệ thống trường trung học phổ thông tỉnh Long An

Hệ thống trường THPT tỉnh Long An có 49 trường, tăng 8 trường so vớinăm 2016 Trong đó: trường THPT có 33 trường; trường có nhiều cấp học: