1 Phân biệt sản xuất hàng hóa và sản xuất tự cung tự cấp Sản xuất tự cung tự cấp là kiểu tổ chức kinh tế trong đó sản phẩm làm ra nhằm thỏa mãn trực tiếp nhu cầu của người sản xuất Sản xuất hàng hóa l.
Trang 11 Phân biệt sản xuất hàng hóa và sản xuất tự cung tự cấp
- Sản xuất tự cung tự cấp là kiểu tổ chức kinh tế trong đó sản phẩm làm ra nhằm thỏa mãn trực tiếp nhu cầu của người sản xuất
- Sản xuất hàng hóa là kiểu tổ chức kinh tế mà ở đó sản phẩm được sản xuất ra để trao đổi hoặc mua bán trên thị trường
2 Vị trí của quy luật giá trị?
Là quy luật kinh tế cơ bản của sản xuất hàng hóa, ở đâu có sản xuất và trao đổi hàng hóa thì ở đó tồn tại và phát huy tác dụng của quy luật giá trị
3 Vì sao hàng hóa có hai thuộc tính giá trị và giá trị sử dụng?
Vì lao động của người sản xuất hàng hóa có tính 2 mặt: lao động cụ thể và lao động trừu tượng , lao động cụ thể tạo ra giá trị sử dụng và lao động trừu tượng tạo
ra giá trị hàng hóa
4 Năng suất lao động ảnh hưởng như thế nào đến lượng giá trị hàng hóa?
Năng xuất LĐ tăng:+Số lượng sản phẩm tạo ra trong 1đơn vị thời gian sẽ tăng
+ Thời gian lao động cần thiết để sản xuất sản phẩm giảm Vì vậy, giá trị của 1 đơn vị sản phẩm giảm
- Năng suất lao động tỷ lệ nghịch với lượng giá trị hàng hoá Tăng năng xuất lao động để giảm giá trị hàng hoá nhờ đó mà tăng khả năng cạnh tranh
5 Bản chất của tiền tệ
Là 1 hàng hoá đặc biệt được tách ra từ trong thế giới hàng hoá làm vật ngang giá chung thống nhất cho tất cả các hàng hoá khác, nó thể hiện lao động xã hội và biểu hiện quan hệ giữa những người sản xuất hàng hoá
6 Thời gian lao động xã hội cần thiết là gì?
Thời gian lao động xã hội cần thiết là thời gian cần thiết để sản xuất ra một hàng hóa trong điều kiện bình thường của xã hội, tức là với một trình độ kỹ thuật trung bình, trình độ khéo léo trung bình và cường độ lao động trung bình so với hoàn cảnh xã hội nhất định
7 Những hạn chế của sản xuất hàng hóa
- Phân hóa giàu nghèo
- Điều tiết tự phát nền kinh tế ( bàn tay vô hình)
Trang 2- Khủng hoảng, lạm phát, thất nghiệp, ô nhiểm môi trường, cạnh tranh không lành mạnh, làm giàu bất chính, suy thoái đạo đức, tệ nạn xã hội và tôi phạm phát triển
8 Mối quan hệ giữa giá trị và giá trị sử dụng
- Giá trị và giá trị sử dụng thống nhất trong một hàng hoá, nhưng nó lại phản ánh mối quan hệ giữa sản xuất và tiêu dùng trong xã hội Người sản xuất quan tâm đến giá trị, người tiêu dùng quan tâm đến giá trị sử dụng
- Giá trị và giá trị sử dụng là hai thuộc tính của hàng hoá được tạo ra trong sản xuất, nhưng khi thực hiện thì khác nhau về không gian và thời gian
+ Giá trị được tạo ra trong sản xuất nhưng thực hiện trên thị trường
+ Giá trị sử dụng được tạo ra trong sản xuất nhưng thực hiện trong tiêu dung
9 Vị trí của quy luật lưu thông tiền tệ: Là quy luật kinh tế khách quan phản ánh
sự tác động qua lại giữa hai nhân tố hàng và tiền Nếu vận dụng tốt nền kinh tế ổn định và phát triển, ngược lại sẽ gay ra lạm phát và khủng hoảng kinh tế
10 Cấu thành lượng giá trị hàng hoá
Cơ cấu giá trị: Giá trị của hàng hoá gồm hai bộ phận:
+ Giá trị cũ (C): giá trị của tư liệu sản xuất chuyển vào sản phẩm mới
+ Giá trị mới (V+m): do lao động sống tạo ra
G = C+ (V+m)
11.Giá cả hàng hoá chịu tác động bởi các nhân tố nào?
+ Giá trị hàng hoá: tỷ lệ thuận với giá cả hàng hoá
+ Giá trị của tiền : tỷ lệ nghịch với giá cả .( giá trị tiền Giá cả )
+ Quan hệ cung cầu : cung > cầu giá cả < giá trị
cung < cầu giá cả > giá trị Cung = cầu giá cả = giá trị
12.Khi tiền thực hiện chức năng phương tiện cất trữ thì tác động như thế nào đến lưu thông hàng hóa, tiền tệ trên thị trường
Khi T > H giá trị đồng tiền giảm thì một bộ phận tiền phải rời khỏi lưu thông đi vào tích trữ, khi H > T thì giá trị đồng tiền tăng phải đưa tiền tích trữ trở lại lưu thông, làm cho hàng hóa và tiền tệ tự phát thích ứng với nhau
13 Hãy cho biết biện pháp cơ bản để có giá trị thặng dư siêu ngạch?
Trang 3Tăng năng suất lao động cá biệt cao hơn tăng năng suất lao động xã hội qua đó làm cho hao phí lao động cá biệt thấp hơn hao phí lao động xã hội
14 Ý nghĩa của việc phân chia tư bản thành tư bản bất biến và tư bản khả biến
- Nguồn gốc trực tiếp tạo ra giá trị thặng dư là tư bản khả biến
- Tư bản bất biến tuy không trực tiếp tạo ra giá trị thặng dư nhưng là điều kiện không thể thiếu được của quá trình sản xuất GTTD
15 Ý nghĩa của việc phân chia tư bản thành tư bản cố định và tư bản lưu động
là trên cơ sở hiểu biết về đặc điểm chu chuyển giá trị của các bộ phận tư bản để có cách thức quản lý và sử dụng có hiệu quả nhằm tăng tốc độ chu chuyển của tư bản
16.So sánh công thức chung của tư bản T-H-T / và công thức lưu thông hàng hóa giản đơn H-T-H
Giống nhau : gồm hai nhân tố hàng, tiền, hai quá trình mua bán hợp thành
- Điểm mở đầu bằng hành vi
bán( H-T) kết thút bằng hành
vi mua(T-H)
- Tiền đóng vai trò trung gian
- Mục đích: giá trị sử dụng sự
vận động kết thúc ở giai đoạn
thứ hai( sự vận động có giới
hạn)
- Bắt đầu bằng hành vi mua( T-H) kết thúc bằng hành vi bán(H-T)
- Tiền vừa là điểm xuất phát vừa là điểm kết thúc
- Mục đích: giá trị- giá trị tăng thêm
T/ = T +m ( m: giá trị thặng dư), vận động không có giới hạn Vì điểm cuối của mỗi vòng chu chuyển tạo 1 khởi điểm cho vòng chu chuyển mới
17.Hiểu như thế nào về tỷ suất giá trị thặng dư
Là tỷ số tính theo phần trăm giữa giá trị thặng dư và tư bản khả biến cần thiết để sản xuất ra giá trị thặng dư đó
m x 100%
m/ = V
Trang 4Phản ánh trong tổng số giá trị mới do sức lao động tạo ra thì công nhân được hưởng bao nhiêu nhà tư bản chiếm đoạt bao nhiêu Vậy tỷ suất giá trị thặng dư là biểu hiện chính xác của mức độ Tư bản bóc lột sức lao động người công nhân
18 Hiểu như thế nào về phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tương đối
GTTD thu được do rút ngắn thời gian lao động tất yếu bằng cách hạ thấp giá trị sức lao động, nhờ đó tăng thời gian lao động thặng dư trong điều kiện độ dài ngày lao động không thay đổi
19 Biện pháp cơ bản để có giá trị thặng dư tuyệt đối
Giá trị thặng dư được tạo ra do kéo dài thời gian lao động vượt quá thời gian lao động tất yếu, trong khi năng xuất lao động xã hội, giá trị sức lao động và thời gian lao động tất yếu không thay đổi
Trong giai đoạn đầu sản xuất TBCN khi nền kinh tế, khoa học công nghệ, kỹ thuật còn thấp, năng suất lao động chưa cao nên biện pháp chủ yếu là kéo dài ngày lao động để tăng giá trị thặng dư
20 Ý nghĩa của phạm trù tỷ suất giá trị thặng dư và khối lượng giá trị thặng dư
Tỷ suất giá trị thặng dư: đánh giá trình độ bóc lột của tư bản đối với công nhân làm thuê
Khối lượng giá trị thặng dư: phản ánh quy mô của sự bóc lột
21 Bản chất của lợi nhuận trong nền kinh tế TBCN
Về bản chất m là nguồn gốc của p, m lớn thì p lớn, m nhỏ thì p nhỏ, không có m thì không có p Cả P và m đều có cùng nguồn gốc là kết quả lao động không công của công nhân
22 So sánh tỷ suất lợi nhuận và tỷ suất giá trị thặng dư
- Về lượng P/ < m/
- Về chất
m/ Phản ánh trình độ bóc lột của nhà tư bản đối với công nhân làm thuê
p/ Phản ánh mức doanh lợi của nhà tư bản khi đầu tư
23.Khi nào tiền chuyển hóa thành tư bản?
Bản thân tiền không phải là tư bản, tiền chỉ biến thành tư bản trong những điều kiện nhất định khi chúng được sử dụng để bóc lột người khác
Trang 524 Bản chất của tư bản.
- Tư bản là giá trị mang lại giá trị thặng dư bằng cách bóc lột lao động không công của công nhân làm thuê
- Tư bản là quan hệ xã hội có tính lịch sử: tiền, tư liệu sản xuất …chỉ là hình thức biểu hiện của tư bản
25 Hiểu như thế nào về thuộc tính giá trị của hàng hóa sức lao động
Giá trị hàng hàng hoá sức lao động: được tính bằng thời gian lao động xã hội cần
thiết để sản xuất và tái sản xuất sức lao động Để tái sản xuất sức lao động người công nhân phải tiêu dùng một lượng tư liệu sinh hoạt nhất định Vì vậy, giá trị hàng hoá sức lao động được đo bằng giá trị các tư liệu tiêu dùng cần thiết để sản xuất và tái sản xuất sức lao động
26 Khái niệm giá trị thặng dư
Giá trị thặng dư là bộ phận của giá trị mới dôi ra ngoài gía trị sức lao động do công nhân làm thuê tạo ra và bị nhà tư bản chiếm không
27 Khái niệm lợi nhuận trong sản xuất TBCN
LN= DT-CP
P= C+ V+m – k = m
Lợi nhuận là sự chênh lệch gữa giá trị hàng hoá và chi phí sản xuất TBCN khi nhà
tư bản bán hàng hoá theo giá trị thì thu được một khoản tiền lời chính là lợi nhuận
28 Tiền công danh nghĩa và tiền công thực tế
Tiền công danh nghĩa là tiền công thể hiện bằng tiền lương ( đồng tiền danh nghĩa).Tiền công thực tế là tiền công thể hiện bằng sức mua thực tế của tiền lương danh nghĩa mà công nhân đã nhân được Khi nền kinh tế ổn định, giá trị của đồng tiền ổn định thì tiền công danh nghĩa và tiền công thực tế phù hợp với nhau Khi có lạm phát tiền công danh nghĩa và tiền công thực tế cách xa nhau
29 Động cơ của tích lũy tư bản
Chịu sự chi phối của quy luật giá trị thặng dư Mặc khác nó được thúc đẩy bởi quá trình cạnh tranh quyết liệt giữa các nhà tư bản
+ Vì mục đích của sản xuất TBCN là giá trị thặng dư Vì vậy họ không ngừng tích luỹ và TSX mở rộng, đó là phương tiện căn bản để tăng bóc lột sức lao động công nhân
Trang 6+ Tác động của cạnh tranh buộc các nhà tư bản phải không ngừng tăng tư bản của mình lên Thông qua tích luỹ để đầu tư mở rộng sản xuất cho chu kỳ sản xuất tiếp theo
30 So sánh tích tụ và tập trung tư bản
Tích tụ và tập trung tư bản giống nhau là cùng làm tăng tư bản cá biệt
Khác nhau: tích tụ làm tăng quy mô tư bản cá biệt, tư bản xã hội Còn tập trung tư bản làm tăng quy mô tư bản cá biệt, không tăng tư bản xã hội
- Tích tụ và tập trung tư bản dẫn đến kết quả tích tụ và tập trung sản xuất, tập trung sản xuất đến một mức độ nhất định sẽ hình thành độc quyền Đặc biệt tập trung tư bản có vai trò rất quan trọng đối với việc hình thành các công ty lớn
31.Hiểu như thế nào về cấu tạo hữu cơ của tư bản.
Là cấu tạo giá trị của tư bản do cấu tạo kỹ thuật quy định và phản ánh sự thay đổi trong cấu tạo kỹ thuật đó
Ví dụ: Cơ cấu giá trị TB 80c + 20v + 20 m
Cấu tạo hữu cơ C/V = 80/20 = 4/1
32 Vì sao cạnh tranh giữa các ngành hình thành tỷ suất lợi nhuận bình quân
Cạnh tranh giữa các ngành là tự do di chuyển tư bản từ ngành này sang ngành khác
để tìm lợi nhuận cao
Trong thực tế cùng một lượng tư bản đầu tư nhưng do cấu tạo hữu cơ khác nhau, nên tỷ suất lợi nhuận khác nhau,các nhà tư bản trong các ngành có tỷ suất lợi nhuận thấp sẽ tìm cách di chuyển tư bản sang các ngành có tỷ suất lợi nhuận cao, kết quả làm thay đổi tương quan cung cầu ở các ngành Khi tỷ suất lợi nhuận giữa các ngành tương đối bằng nhau thì tư bản ngừng di chuyển và mức tương đối bằng nhau của tỷ suất lợi nhuận gọi là tỷ suất lợi nhuận bình quân
33 Khái niệm tư bản tài chính?
Tư bản tài chính là kết qủa của sự hợp nhất giữa tư bản ngân hàng của một số ít ngân hàng độc quyền lớn nhất với tư bản của liên minh độc quyền các nhà công nghiệp”
34 Bản chất của CNTB độc quyền nhà nước
Chủ nghĩa tư bản độc quyền Nhà nước là sự kết hợp sức mạnh của các tổ chức độc quyền tư nhân với sức mạnh của nhà nước tư sản thành một thiết chế và thể chế
Trang 7thống nhất nhằm phục vụ lợi ích của các tổ chức độc quyền và giải quyết mâu thuẫn của CNTB, chi phối quan hệ kinh tế xã hội
35 Khái niệm tổ chức độc quyền
Là tổ chức liên minh giữa các tư bản lớn để tập trung vào trong tay phần lớn việc sản xuất và tiêu thụ một số loại hàng hoá nào đó nhằm mục đích thu được lợi nhuận độc quyền cao
36 Hình thức của xuất khẩu tư bản
- Xuất khẩu tư bản cho vay thu lợi tức
- Xuất khẩu tư bản hoạt động: đưa tư bản ra nước ngoài để trực tiếp kinh doanh thu lợi nhuận
Xuất khẩu tư bản: trực tiếp(FDI) và gián tiếp(ODA) nhằm mục tiêu kinh tế, chính trị
37 Biểu hiện hoạt động của quy luật giá trị thặng dư trong giai đoạn CNTB độc quyền
Trong giai đoạn chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh quy luật giá trị thặng dư biểu hiện thành quy luật tỷ suất lợi nhuận bình quân Bước sang giai đoạn chủ nghĩa đế quốc, các tổ chức độc quyền thao túng kinh tế bằng giá cả độc quyền và thu được lợi nhuận độc quyền cao Do đó quy luật lợi nhuận độc quyền cao chỉ là hình thức biểu hiện của quy luật giá trị thặng dư trong giai đoạn đế quốc chủ nghĩa
38 Nguyên nhân vì sao các nước tư bản xuất khẩu tư bản trong giai đoạn CNTB độc quyền
- Thừa tư bản tương đối, cần tìm nơi đầu tư có lợi hơn ở nước ngoài Do các nước xuất khẩu tư bản có khoa học kỹ thuật tiến bộ làm tăng cấu tạo hữu cơ và giảm tỷ suất lợi nhuận
- Các nước đang phát triển có nguồn tài nguyên dồi dào, nhân công rẻ mạt nhưng thiếu vốn kỹ thuật là môi trường thuận lợi để tư bản độc quyền xuất khẩu tư bản
39.Biểu hiện hoạt động của quy luật giá trị trong giai đoạn CNTB độc quyền
Trong giai đoạn CNTB tự do cạnh tranh thì quy luật giá trị biểu hiện thành quy luật giá cả sản xuất còn trong giai đoạn CNTB độc quyền quy luật giá trị có hìnht hức biểu hiện là quy luật giá cả độc quyền
Trang 840.Khi xuất hiện độc quyền có thủ tiêu cạnh tranh không? Vì sao?
Độc quyền sinh ra từ cạnh tranh tự do, độc quyền đối lập với cạnh tranh tự do nhưng sự xuất hiện của độc quyền không thủ tiêu được cạnh tranh mà nó còn làm cho cạnh tranh trở nên đa dạng và gay gắt hơn.Cạnh tranh trong giai đoạn CNTB độc quyền thể hiện dưới các hình thức:
+ Giữa các tổ chức độc quyền với xí nghiệp ngoài độc quyền;
+ Giữa các tổ chức độc quyền với nhau: khác ngành hoặc cùng ngành nếu cùng ngành có thể dẫn đến xu thế phá sản và hai bên phải thoã hiệp với nhau để cùng tồn tại
+ Trong nội bộ tổ chức độc quyền: chiếm lĩnh thị phần sản xuất và thị trường tiêu thụ
41 Vì sao nước ta tiến hành thời kì quá độ lên xã hội chủ nghĩa
Trong xu thế vận động chung đó của thế giới, thì việc Việt Nam “đi lên CNXH là khát vọng của nhân dân ta, là sự lựa chọn đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam
và Chủ tịch Hồ Chí Minh, phù hợp với xu thế phát triển của lịch sử… Đây là một quá trình cách mạng sâu sắc, triệt để, đấu tranh phức tạp giữa cái cũ và cái mới nhằm tạo ra sự biến đổi về chất trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, nhất thiết phải trải qua một TKQĐ lâu dài với nhiều bước phát triển, nhiều hình thức tổ chức kinh tế, xã hội đan xen”
1 tích tụ tư bản và tập trung tư bản
Tích tụ tư bản là sự tăng thêm quy mô của tư bản cá biệt bằng cách tư bản hóa giá trị thặng dư trong một xí nghiệp nào đó, nó là kết quả trực tiếp của tích lũy tư bản Tập trung tư bản là sự tăng thêm quy mô của tư bản cá biệt bằng cách hợp nhất những tư bản cá biệt có sẵn trong xã hội thành một tư bản cá biệt khác lớn hơn
2 sứ mệnh lịch sử và những điều kiện để giai cấp công nhân hoàn thành sứ mệnh lịch sử
Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là xoá bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa, xoá bỏ chế độ người bóc lột người, giải phóng giai cấp công nhân, nhân dân lao động và toàn thể nhân loại khỏi mọi sự áp bức, bóc lột, nghèo nàn lạc hậu; xây dựng xã hội mới thực sự tốt đẹp chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản
Trang 942 Diễn biến hòa bình và 1 số nội dung của nó
Diễn biến hòa bình là khái niệm được một số nhà nước xã hội chủ nghĩa sử dụng
để nói về một chiến lược chính trị - ý thức hệ và xã hội của chủ nghĩa tư bản và chính trị cánh hữu nhằm chống lại chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa Marx-Lenin và chủ nghĩa cộng sản Đó là một quá trình diễn biến lâu dài, âm thầm, không đổ máu và yên lặng, nhưng sẽ dẫn đến sự loại bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản và ý thức hệ của nó ở tại các nước xã hội chủ nghĩa [1] Hiện nay, khái niệm này cũng được dùng để chỉ sự âm thầm can thiệp của một nước phương Tây vào tình hình chính trị nội bộ của một nước đối thủ, dù đó không phải một nước xã hội chủ nghĩa theo ý thức hệ chủ nghĩa Cộng sản, ví dụ như 1 nước cánh hữu là Nga
43 Tác phẩm tuyên ngôn của Đảng cộng sản : CNXH khoa học
44 Bộ Tư bản là tác phẩm của sự đánh dấu ra đời của CN mác
45 Các quy luật kinh tế của sản xuất hàng hóa ?
+ Quy luật giá trị
+ Quy luật lưu thông tiền tệ
+ Quy luật cung cầu
+ Quy luậy cạnh tranh
46 Quy luật giá trị và quy luật lưu thông tiền tệ
• Là căn cứ khoa học giúp chính phủ
• Là căn cứ giúp chính phủ điều hòa , khống chế lạm phát
• Cân đối hàng tiền là tiền đề để tăng trưởng kinh tế
Quy luật giá trị
a.Vị trí : Quy luật giá trị là quy luật kinh tế cơ bản của sản xuất và lưu thông
hàng hóa, chi phối sự vận động của các quy luật khác (cung – cầu, cạnh tranh, lưu thông tiền tệ)
b. Nội dung : Sản xuất và trao đổi hàng hóa dựa trên cở sở hao phí LĐXH cần
thiết
- Trong sản xuất: Hao phí LĐ cá biệt <= (nhỏ hơn hoắc bằng) Hao phí LĐXH cần thiết
- Trong lưu thông: Thực hiện thao quy tắc ngang giá, giá cả lên xuống theo giá trị đồng thời phụ thuộc cung cầu và sự cạnh tranh
c Tác dụng:
Trang 10 Điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hóa
+ Cung > Cầu: giá cả giảm -> sản xuất giảm
+ Cung < Cầu: giá cả tang -> sản xuất tang
Kích thích cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất, tang năng suất LĐ
Thực hiện sự lựa chọn tự nhiên và phân hóa giàu nghèo
Quy luật lưu thông tiền tệ
O Vị trí: Quy luật lưu thông tiền tệ phản ánh lưu thông hàng hóa, hàng – tiền phải
cân đối với nhau
O Nội dung: Quy luật quy định khối lượng tiền cần thiết cho lưu thông trong mỗi
thời kỳ nhất định
O Về chất:
Tiền < Hàng : Kinh tế suy thoái
Tiền > Hàng: Kinh tế lạm phát
O Về lượng: M = P * Q / V
M: Số lượng cần thiết cho lưu thông
P: Giá cả đơn vị hàng hóa
Q: Khối lượng dịch vụ hàng hóa đưa vào lưu thông
V: Số vòng lưu thông
→Bonus: Lạm phát (biểu hiện: 3 loại), Nguyên nhân ( 5 nguyên nhân)
47 Khi nhà tư bản trả đúng giá trị sức lao động thì có xuất hiện việc bóc lột giá trị thặng dư không? Vì sao?
- Có Đối với thời gian đầu khi phương pháp sản xuất giá trị thặng dư của nhà tư bản còn phù hợp với đạo đức
- Không khi nhà tư bản sử dụng các phương pháp sản xuất giá trị thặng dư thiếu đạo đức con người ( ví dụ phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tuyệt đối ) làm ảnh hưởng đến đời sống công nhân
48 Việc tổ chức tư bản độc quyền liên minh với nhà nước tư sản có làm suy giảm sức ảnh hưởng của các tổ chức ấy trong nền KTTT TBCN không?
Không , vì cả hai sẽ kết hợp sức mạnh thành một thiết chế và thể chế thống nhất nhằm phục vụ lợi ích của các tổ chức độc quyền và cứu nguy cho chủ nghĩa tư bản