Tóm tắt LA tiếng việt: Cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck .

Cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck .Cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck .Cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck .Cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck .Cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck .Cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck .Cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck .Cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck .Cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck .Cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck .Cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck .Cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck .Cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck .Cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck .Cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck .Cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck .Cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck .Cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck .Cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck .

NGUYỄN THỊ THU HẰNG

CỔ MẪU TRONG TIỂU THUYẾT JOHN STEINBECK

Chuyên ngành: Văn học nước ngoài

Mã số: 9.22.02.42

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGỮ VĂN

Hà Nội – 2022

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS LÊ HUY BẮC

Phản biện 1: PGS.TS Nguyễn Thị Mai Liên

Trường ĐHSP Hà NộiPhản biện 2: PGS.TS Cao Kim Lan

Viện Văn họcPhản biện 3: TS Nguyễn Thùy Linh

Trường Đại học KHXH&NV - ĐHQG Hà Nội

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Trường

họp tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

vào hồi… giờ… ngày… tháng… năm…

Có thể tìm hiểu luận án tại:

Thư viện Quốc gia Việt Nam hoặc Thư viện Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Phê bình cổ mẫu phát triển nở rộ và có nhiều đóng góp to lớn ởthế kỉ XX, tiếp tục giữ vững vị thế quan trọng của nó trên hành trìnhkhám phá thế giới văn chương Bằng cách tiếp cận tâm lí-huyềnthoại và cách tiếp cận lịch sử-xã hội, thế giới cổ mẫu muôn màutrong kho tàng văn chương nhân loại hiện lên không phải như nhữngvết tích đóng băng và khép kín, ngược lại, là một yếu tố văn hóanăng động, thích ứng và chuyển biến liên tục cùng với bối cảnh xãhội và thời đại

John Steinbeck (1902-1968) là nhà văn Mỹ nổi tiếng trên văn đànthế giới thế kỉ XX Điều làm nên sức sống bền lâu và giá trị vĩnhhằng của tiểu thuyết Steinbeck chính là việc nhà văn sử dụng mộtcách vừa bản năng vừa sáng tạo các cổ mẫu, biểu tượng, motif cổxưa để phản ánh những vấn đề thời đại và muôn thuở của nước Mỹ

và người Mỹ, rộng hơn là của toàn nhân loại Do đó, nghiên cứu tiểuthuyết Steinbeck từ lí thuyết phê bình cổ mẫu, một mặt chỉ ra lớptrầm tích văn hóa ẩn sâu trong mỗi cổ mẫu, những mẫu số chung của

cổ mẫu trong tiểu thuyết Steinbeck và mẫu gốc nguyên thủy, mặtkhác tìm kiếm những ý nghĩa phái sinh, phản đề được hình thànhdưới tác động của bối cảnh lịch sử xã hội đặc biệt của nước Mỹ

Vì những lí do trên, chúng tôi lựa chọn: Cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck làm đề tài nghiên cứu cho luận án tiến sĩ của

những điểm gặp gỡ giữa mô hình phổ quát của các cổ mẫu trên thếgiới tương ứng với các cổ mẫu xuất hiện trong tiểu thuyết Steinbeck;tìm kiếm những điểm khác lạ, mới mẻ của các cổ mẫu này được quyđịnh bởi đặc trưng văn hóa Mỹ.

Khám phá giá trị của các cổ mẫu trong việc thể hiện chủ đề, tưtưởng cũng như quan niệm nghệ thuật về thế giới và con người củaSteinbeck; xác định những nét đặc sắc nghệ thuật tiểu thuyếtSteinbeck; từ đó, khẳng định vị trí và đóng góp của nhà văn đối vớinền văn học Mỹ và văn học thế giới

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Tìm hiểu khuynh hướng phê bình cổ mẫu từ cách tiếp cận tâm huyền thoại đến cách tiếp cận lịch sử-xã hội; khảo sát, thống kê,phân tích các tài liệu nghiên cứu liên quan đến tiểu thuyết JohnSteinbeck và vấn đề cổ mẫu trong tác phẩm của nhà văn

Khảo sát, nhận diện, phân tích và minh giải những đặc trưng của

cổ mẫu trong tiểu thuyết Steinbeck Luận án tập trung vào các cổ

mẫu tiêu biểu gắn với đặc trưng nổi bật của chúng, đó là: cổ mẫu mẹ

và sự tái lập bản sắc nữ tính, cổ mẫu anh hùng và dấu ấn giải huyền thoại, cổ mẫu đất, nước và diễn ngôn sinh thái.

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là cổ mẫu trong tiểu thuyếtJohn Steinbeck

3.2 Phạm vi nghiên cứu

3.2.1 Phạm vi văn bản khảo sát

Phạm vi văn bản khảo sát của luận án là 8 tiểu thuyết của John

Steinbeck, bao gồm: To a God Unknown/Gửi vị thần chưa biết (Bantam

Books Inc., 1933), In Dubious Battle/Trong trận chiến mơ hồ (Random

House, 1936), East of Eden/Phía đông vườn địa đàng (Penguin Books, 2014), Thị trấn Tortilla Flat (Lâm Vũ Thao dịch, Nxb Trẻ, 2014), Phố Cannery Row, Của chuột và người (Phạm Văn dịch, Nxb Hội nhà văn, 2018), Viên ngọc trai (Đặng Việt Hưng dịch, Nxb Hội nhà văn, 2020), Chùm nho phẫn nộ (Phạm Thủy Ba dịch, Nxb Văn học, 2020)

3.2.2 Phạm vi nội dung nghiên cứu

Luận án tìm hiểu tiểu thuyết John Steinbeck từ góc nhìn phê bình

cổ mẫu, cụ thể là nghiên cứu các cổ mẫu điển hình: cổ mẫu mẹ, cổ mẫu anh hùng, cổ mẫu đất, cổ mẫu nước và khám phá sự tái sinh của

các cổ mẫu này trong bối cảnh lịch sử xã hội Mỹ nửa đầu thế kỉ XX

4 Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cách tiếp cận

Trên nền tảng các nghiên cứu về văn học, văn hóa, lịch sử xã hội,luận án sử dụng lí thuyết phê bình cổ mẫu, kết hợp cách tiếp cận tâmlí-huyền thoại với tiếp cận lịch sử-xã hội

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận án vận dụng nhiều phương pháp, thao tác nghiên cứu Bêncạnh các thao tác phổ biến như so sánh đối chiếu, phân tích tổng hợp,thống kê, phân loại, bình giải, luận án chú trọng các phương phápsau: phương pháp liên ngành, phương pháp cấu trúc hệ thống,phương pháp so sánh lịch sử, phương pháp phê bình tiểu sử

5 Đóng góp của luận án

Luận án là công trình tiếng Việt đầu tiên nghiên cứu cổ mẫu trongtiểu thuyết John Steinbeck Đóng góp quan trọng của luận án là nhậndiện, lí giải những ảnh hưởng của bối cảnh lịch sử-xã hội đến cáchSteinbeck tái sinh các cổ mẫu; xác định vai trò của cổ mẫu trong việckiến tạo nên giá trị nghệ thuật và tính nhân văn của tiểu thuyếtSteinbeck Nghiên cứu tiểu thuyết Steinbeck dưới góc độ cổ mẫu góp

phần cung cấp một phương thức mới trong quá trình khám phá tiểuthuyết Steinbeck và sáng tác của các nhà văn khác, đem đến nhữnghiểu biết căn bản, toàn diện về các yếu tố nguyên bản cổ xưa củanhân loại và bản sắc văn hóa Mỹ trong tiểu thuyết Steinbeck Luận

án là tài liệu tham khảo hữu ích cho những ai quan tâm tìm hiểu tiểuthuyết Steinbeck và văn hóa Mỹ

6 Cấu trúc của luận án

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục,luận án được triển khai thành 4 chương:

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Chương 2: Cổ mẫu mẹ và sự tái lập bản sắc nữ tính trong tiểu

thuyết John Steinbeck

Chương 3: Cổ mẫu anh hùng và dấu ấn giải huyền thoại trong

tiểu thuyết John Steinbeck

Chương 4: Cổ mẫu đất, nước và diễn ngôn sinh thái trong tiểu

thuyết John Steinbeck

Chương 1

TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ

1.1 Phê bình cổ mẫu: từ cách tiếp cận tâm lí-huyền thoại đến cách tiếp cận lịch sử-xã hội

1.1.1 Cách tiếp cận tâm lí-huyền thoại

Cách tiếp cận tâm lí học xem xét cổ mẫu như là sự kết tinh các kinhnghiệm tinh thần phổ quát nắm giữ vai trò quan trọng trong đời sốngtâm hồn nhân loại, trong khi đó, cách tiếp cận huyền thoại học chútrọng tính lặp lại của những kiểu mẫu cổ xưa để đáp ứng những mongmuốn có tính hằng số của con người thuộc các nền văn hóa khác nhau.Kết hợp cả hai hướng tiếp cận này, các nhà nghiên cứu đã gặt háinhững thành công ban đầu trong việc giải quyết các câu hỏi về cổ mẫu

liên quan đến tâm linh, văn hóa Tuy nhiên, bản chất của cổ mẫu vẫn

là vấn đề chưa được giới nghiên cứu thống nhất đồng thuận

1.1.2 Cách tiếp cận lịch sử-xã hội

Cách tiếp cận lịch sử-xã hội có tính khả dụng cao, bổ khuyếtnhững điểm chưa thỏa đáng của cách tiếp cận tâm lí-huyền thoại.Ứng dụng phương pháp này trong phê bình cổ mẫu nghĩa là xem xét

sự hình thành của các nguyên mẫu mới dưới ảnh hưởng của các yếu

tố bên ngoài như bối cảnh lịch sử, xã hội; lí giải sự khác biệt, xungđột giữa cổ mẫu mới trong tác phẩm văn học với mẫu hình ban đầucủa nó cũng như các hệ giá trị phổ biến

Kết hợp cách tiếp cận tâm lí-huyền thoại và lịch sử-xã hội, chúngtôi quan niệm cổ mẫu là những mẫu hình nguyên bản và cổ xưa, tồntại trong thần thoại, truyền thuyết, truyện kể dân gian và liên tụcđược tái sinh trong các thể loại văn học thuộc các thời kì văn học vềsau Sự tái sinh của cổ mẫu không chỉ là quá trình kế thừa các đặcđiểm mang tính hằng số trong tâm thức con người mà còn là sự thíchnghi của mỗi nhà văn đối với truyền thống văn hóa dân tộc, nhân loại

và đặc biệt là sự tác động của bối cảnh lịch sử xã hội đến cách thứclàm mới cổ mẫu của người nghệ sĩ Như thế, bản chất của cổ mẫuvừa quen thuộc, gần gũi, phổ quát vừa xa lạ, mới mẻ và năng động

1.2 Nghiên cứu tiểu thuyết John Steinbeck

1.2.1 Nghiên cứu tiểu thuyết John Steinbeck trên thế giới

John Steinbeck và các sáng tác của ông là một đề tài lớn, thu hút

sự quan tâm của đông đảo giới nghiên cứu và bạn đọc trên thế giới.Đến nay, đã có nhiều chuyên luận, bài báo khoa học, luận văn, luận

án tiếp cận tiểu thuyết Steinbeck theo nhiều hướng nghiên cứu, gópphần nhận diện, phác thảo và xác lập phong cách nghệ thuật tiểuthuyết Steinbeck Trong đó, có thể kể đến các hướng nghiên cứu lớn

quy tụ các học giả ở khắp mọi nơi trên thế giới, bao gồm: Phê bình tiểu sử (các công trình của J Gray, P Covici, E Steinbeck và R Wallstein, J.J Benson, J Parini, W Souder); Phê bình xã hội học (các công trình của L Owens, M Dickstein); Phê bình mới (các công trình của P Lisca, H Levant); Phê bình sinh thái (các công

trình của S.F Beegel, S Shillinglaw, W.N Tifney, L Willis, S.C

Bamarani, L Benesová); Phê bình nữ quyền (các công trình của W.

Motley, M.R Gladstein, M.H Mitchel, D Woods, Fonseca, L Wu,

N.M Garcia, F B Boudali, K-R Meyer); Phê bình biểu tượng (các

công trình của S.M Shockly, E.W Carlson, Dougherty, K Crockett,

J Heitkamp, S Bluefarb, J Brasch, M.P Veneros) Trong đó, một sốnghiên cứu nổi bật thuộc phê bình nữ quyền và phê bình biểu tượng

ít nhiều đã đề cập đến vấn đề cổ mẫu trong tiểu thuyết Steinbeck

1.2.2 Nghiên cứu tiểu thuyết John Steinbeck ở Việt Nam

Ở Việt Nam, Steinbeck và tiểu thuyết của ông được giới thiệukhá sớm Song, bẵng đi một thời gian dài tên tuổi và tác phẩm củaSteinbeck gần như vắng bóng trên các diễn đàn học thuật Từ nhữngnăm đầu thế kỉ XX, tình hình nghiên cứu tiểu thuyết Steinbeck đãkhởi sắc với một số bài viết, công trình đáng chú ý của Lê Đình Cúc,

Lê Huy Bắc, Hoàng Thị Thập, Lê Nguyễn Hạnh Phước

1.3 Nghiên cứu cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck 1.3.1 Nghiên cứu cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck trên thế giới

Các học giả trên thế giới đã tiếp cận tiểu thuyết của Steinbeck từ

lí thuyết phê bình huyền thoại/cổ mẫu, đáng kể là các công trình củaT.E Kakonis, J.E Fontenrose, J L VanDevyvere, C Post, L.Cederstrom, W.B Wiley, G Tóth, Y Fan, E.M Martin, N Walker,

C Thurmanita, B Saputra, R Gualberto Mặc dù mới chỉ thăm dò

một vài cổ mẫu và tiếp cận chủ yếu từ góc nhìn tâm lí-huyền thoạinhưng các công trình của các nhà nghiên cứu này có ý nghĩa gợi dẫnrất lớn để chúng tôi tiếp tục khám phá một cách toàn diện và hệthống thế giới cổ mẫu trong tiểu thuyết Steinbeck, đồng thời vậndụng kết hợp cách thức tiếp cận lịch sử-xã hội để phát hiện những ýnghĩa mới mẻ mà Steinbeck đã kí thác trong kho cổ mẫu của ông.

1.3.2 Nghiên cứu cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck ở Việt Nam

So với bức tranh nghiên cứu cổ mẫu trong tiểu thuyết Steinbecktrên thế giới, có thể nhận xét rằng, khám phá tiểu thuyết Steinbeck từ

lí thuyết phê bình cổ mẫu ở Việt Nam vẫn là một địa hạt còn nhiềukhoảng trống Lê Huy Bắc, Hoàng Thị Thập, Lê Nguyễn HạnhPhước bước đầu đã chú ý đến cổ mẫu song chưa thực sự xem xét nónhư là một đặc điểm quan trọng trong tiểu thuyết Steinbeck

Tiểu kết: Trong chương 1, chúng tôi đã tiến hành khái lược lí

thuyết phê bình cổ mẫu từ cách tiếp cận tâm lí-huyền thoại đến cáchtiếp cận lịch sử-xã hội, đồng thời tổng thuật, phân tích các công trìnhnghiên cứu tiểu thuyết John Steinbeck và cổ mẫu trong tiểu thuyếtJohn Steinbeck trên thế giới và Việt Nam Chúng tôi đặc biệt chú ýđến các hướng tiếp cận liên quan đến cổ mẫu Những ý kiến củaKakonis, Fontenrose, VanDevyvere, Post, Cederstrom, Wiley, Tóth,Fan, Martin, Walker… đã gợi mở những dạng thức cổ mẫu, nhữngcách thức lí giải cổ mẫu và gợi ý cho chúng tôi lựa chọn vấn đề

nghiên cứu: Cổ mẫu trong tiểu thuyết John Steinbeck

Chương 2

CỔ MẪU MẸ VÀ SỰ TÁI LẬP BẢN SẮC NỮ TÍNH

TRONG TIỂU THUYẾT JOHN STEINBECK

2.1 Cổ mẫu mẹ trong văn hóa dân gian

Cổ mẫu mẹ được định danh theo nhiều cách khác nhau:archetypal woman (người nữ cổ mẫu), feminine archetype (cổ mẫutính nữ), mother archetype (cổ mẫu mẹ) Trong luận án này, chúngtôi sử dụng khái niệm “mother archetype” (cổ mẫu mẹ) với ý nghĩanhư là hình mẫu chung về người mẹ Carl Jung đã xác lập hai đặctrưng đối lập nổi bật của cổ mẫu mẹ trong văn hóa dân gian, bao gồm

mẹ yêu thương và mẹ khủng khiếp Những phẩm tính gắn liền với

mẹ yêu thương là lòng yêu thương, thấu cảm, quyền uy nữ tính, khônngoan, sinh sản và nuôi dưỡng Ngược lại, mẹ khủng khiếp là những

gì bí ẩn, tăm tối, vực thẳm, chết chóc, quyến rũ, độc hại

2.2 Biến thể của cổ mẫu mẹ trong tiểu thuyết John Steinbeck 2.2.1 Mẹ hiền

2.2.1.1 Vẻ đẹp nữ tính

Vẻ đẹp nữ tính là một trong những nét đẹp độc đáo và tiêu biểu,tạo nên sức hấp dẫn, quyến rũ cho người mẹ, người phụ nữ.Steinbeck đã xây dựng những nhân vật nữ dịu dàng, mềm mại làmđiểm tựa tinh thần cho những người đàn ông trong bối cảnh bất ổn xãhội Vẻ đẹp nữ tính của họ được hiển lộ qua dáng vẻ mềm mại, thanhthoát, ánh mắt trầm tĩnh, thấu hiểu, giọng nói dịu dàng, ấm áp, hànhđộng cử chỉ từ tốn, nhẹ nhàng và tâm lí hoài niệm quá khứ

2.2.1.2 Suối nguồn yêu thương

Tình yêu thương của cổ mẫu mẹ trong tiểu thuyết Steinbeck đượcbiểu hiện trước hết ở tình mẫu tử thiêng liêng và sâu nặng Steinbeckthể hiện đặc trưng này như là cội nguồn sức mạnh của những bà mẹ,giúp họ vững vàng vượt qua mọi đau khổ, mất mát Không chỉ dànhtình yêu thương cho con cái, người thân trong gia đình, những nhânvật nữ của Steinbeck còn dành tình yêu thương cho trẻ em, người già

và bao kiếp người bất hạnh Bên cạnh đó, tiểu thuyết Steinbeck còn

tiết lộ lòng nhân ái của những má mì, cô gái làng chơi, vốn là nhữngngười phụ nữ hành nghề trái phép và bị xã hội lên án, kì thị.

2.2.1.3 Quyền năng sinh sản và nuôi dưỡng

Quyền năng sinh sản và nuôi dưỡng là một trong những đặc tínhtích cực nổi bật của cổ mẫu mẹ hiền trong tiểu thuyết Steinbeck Sinhcon, nuôi dưỡng con cái trưởng thành, nỗ lực bảo vệ gia đình vẹntoàn không chỉ là bổn phận của người mẹ, người vợ mà còn là bảnnăng của họ Trong bối cảnh đại suy thoái, đời sống di tản khốn khó,đặc tính này giúp những người phụ nữ, người mẹ dễ dàng nắm lấyvai trò và địa vị mới mẻ của họ

2.2.2 Mẹ dữ

2.2.2.1 Người đàn bà lẳng lơ, cám dỗ

Trong thế giới tiểu thuyết Steinbeck, những người đàn bà lẳng lơnhư nhân vật vợ Curley, Cathy/Kate, ẩn chứa mầm móng cám dỗ đạidiện cho khía cạnh khủng khiếp của cổ mẫu mẹ và là căn nguyên dẫntới tai họa cho các nhân vật nam Song, tính cách lẳng lơ của Cathyđược che giấu dưới lớp vỏ ngoài đẹp đẽ, hiền lành, ngây thơ

2.2.2.2 Người đàn bà tàn nhẫn, độc ác

Đặc tính tàn nhẫn và độc ác là biểu hiện cao hơn trong khía cạnhkhủng khiếp của cổ mẫu mẹ Điều này được thể hiện qua nhân vậtCathy/Kate, biểu tượng của cái Ác, của hồn ma bóng quỷ lẩn khuấttrong đời sống con người Mang bản chất ác độc, nàng đã gây ra baođau khổ, thậm chí là cái chết cho những người xung quanh

2.3 Sự tái lập bản sắc nữ tính trong truyền thống văn học nam tính 2.3.1 Truyền thống nam tính trong văn học Mỹ

Truyền thống nam tính là đặc trưng cốt yếu của nền văn học xứ

cờ hoa Điều đó được thể hiện rõ nét ngay từ những tác phẩm thuộcthời kì đầu của nền văn học Mỹ với nhân vật trung tâm là nam giới

và những chủ đề nam tính Truyền thống nam tính này được tái cânnhắc vào những năm đầu thế kỉ XX, khi số phận, tính cách, địa vịcủa người phụ nữ được chú ý trong các tác phẩm của: ErnestHemingway, William Faulkner và đặc biệt là John Steinbeck.

2.3.2 Sự tái lập bản sắc nữ tính trong tiểu thuyết John Steinbeck

2.3.2.1 Chất animus (nam tính) trong cổ mẫu tính nữ

Ý thức về tầm quan trọng của thiên tính nữ trong cuộc đại suythoái và xung đột giới trong xã hội Mỹ nửa đầu thế kỉ XX, trên nền

cổ mẫu animus, Steinbeck đã xây dựng những mẫu hình nhân vật nữngoan cường, giàu nghị lực, mang vẻ đẹp nam tính trong nữ tính.Nhờ vậy, họ có thể xoa dịu những vết thương, có khả năng đảmđương vị trí của người đàn ông trong gia đình và thách thức trật tựthống trị lâu đời của nam tính

2.3.2.2 Tính nhị nguyên trong cổ mẫu mẹ của John Steinbeck

Lối tư duy huyền thoại ngả bóng đậm nét trong thế giới quan củaSteinbeck được biểu hiện qua tính nhị nguyên của cổ mẫu mẹ trongsáng tác của ông Tuy nhiên, điểm khác biệt là đặc trưng mẹ hiềnchiếm mức độ nhiều hơn hẳn so với đặc trưng mẹ dữ Sự “thiên vị”này tiết lộ vai trò của đặc tính tích cực đối với cuộc tái lập bản sắc nữtính trong bối cảnh bất ổn xã hội và khủng hoảng bản sắc giới

Tiểu kết: Ở chương 2, trên nền tảng cổ mẫu mẹ trong văn hóa dân

gian, luận án tập trung khám phá cổ mẫu này trong tiểu thuyếtSteinbeck qua hai khía cạnh nổi bật: mẹ hiền và mẹ dữ Mẹ hiền đượcthể hiện qua các đặc tính tuyệt đẹp như vẻ đẹp nữ tính, tình yêuthương vô bờ, quyền năng sinh sản và nuôi dưỡng Mẹ dữ gắn liền vớinhững đặc tính khủng khiếp như lẳng lơ, cám dỗ và độc ác, tàn nhẫn.Trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế và những bất ổn xã hội thời hiệnđại, tiểu thuyết của John Steinbeck đã tái lập bản sắc nữ tính của cổ