Quan hệ xã hội là gì vai trò của quan hệ xã hội đối với cá nhân và tập thể

Vai trò c ủa quan hệ xã hội đối với cá nhân và tập thể Trong đời sống xã hội, chúng ta luôn phải tham gia vào những mối quan hệ phong phú, đa dạng từ quan hệ gia đình, bạn bè cho đến qua

Quan hệ xã hội là gì? Vai trò c ủa quan hệ xã hội đối với cá nhân và tập thể

Trong đời sống xã hội, chúng ta luôn phải tham gia vào những mối quan hệ phong phú, đa dạng từ quan hệ gia đình, bạn bè cho đến quan hệ làm ăn, quan hệ kinh tế,… Các mối quan hệ này xuất hiện thường trực trong cuộc sống và được gọi chung là quan h ệ xã hội

Quan hệ xã hội là gì?

Quan hệ xã hội là một thuật ngữ chung đ ể chỉ các tương tác giữa hai hoặc nhiều người, nhóm hoặc tổ chức Các mối quan hệ xã hội cá nhân bao g ồm

vô số các tương tác xã h ội, vật chất và lời nói tạo ra môi trư ờng cho việc trao đổi cảm xúc và ý tưởng Trên thế giới, có nhiều quan điểm về quan hệ

xã hội (Tiếng Anh: Social relations) đã đư ợc đưa ra, cụ thể như sau:

Theo quan niệm Tri ết học, thuật ngữ “quan h ệ xã hội” đư ợc sử dụng để chỉ các tương tác, các liên hệ hay các quan hệ phụ thuộc lẫn nhau giữa các cá nhân và các nhóm đư ợc xác lập dựa theo v ị trí riêng biệt của cá nhân hay nhóm này trong tổ chức xã hội, đặc biệt là trên bình di ện kinh tế Ở cấp độ

cá nhân, các quan h ệ xã hội phản ánh toàn b ộ lộ trình sống của mỗi con người thông qua sự xã hội hóa của văn hóa, của gia đình hay của nghề nghiệp góp ph ần tạo nên sự nhận diện xã hội hay bản sắc riêng c ủa nó Sự phá hủy các quan h ệ xã hội này có th ể dẫn tới sự đánh mất bản sắc hay sự loại trừ xã hội của con ngư ời Một trong những đặc trưng của đời sống xã hội là các quan hệ xã hội giữa cá nhân v ới cá nhân, giữa cá nhân với nhóm

và giữa các nhóm v ới nhau Các quan h ệ xã hội này có th ể mang tính

thường trực, có quy tắc, được chuẩn mực hóa, hay không ổn định Chúng

có thể thuộc nhiều dạng: Quan hệ giới (quan h ệ nam/ nữ), quan hệ giữa những kẻ bị trị/thống tr ị (quan h ệ chính trị); hơn nữa, các quan h ệ xã hội cũng có thể thuộc dạng các quan hệ xã hội vĩ mô hay vi mô Theo đó, xã hội học về các quan hệ xã hội sẽ thực hiện việc nghiên cứu các mối quan

hệ giữa các cá nhân v ới cá nhân, giữa cá nhân với nhóm và giữa các nhóm với nhau trong một xã hội

Theo từ điển Xã hội học của Gunter Endruweit và Gisela Trommsdorff (2002) thì quan h ệ xã hội là sự tương tác và cấu trúc ảnh hưởng tồn tại giữa con người với con ngư ời, giữa con ngư ời và nhóm ngư ời

Theo Vũ Hào Quang: Quan hệ xã hội được hình thành trên cơ sở của những tương tác xã hội đã được điều chỉnh, tức là mối liên hệ giữa các thành viên

có sự tương tác thư ờng xuyên, đư ợc lặp đi lặp lại tạo thành các đư ờng dây kết nối với các chủ thể hành động lại với nhau t ạo nên quan h ệ xã hội Quan hệ xã hội là nơi các hành đ ộng xã h ội diễn ra và hình thành các mô hình quan h ệ xã hội để từ đó tạo ra các nhóm xã h ội hay các dạng xã hội, các thiết chế xã hội hay các t ổ chức xã hội với những cấu trúc xã h ội xác định

Nói tóm l ại, một cách chung nh ất ta có th ể hiểu quan hệ xã hội là những quan hệ giữa con người với con ngư ời, giữa con ngư ời với tổ chức đư ợc hình thành trong quá trình ho ạt động xã h ội, kinh tế, chính trị, văn hóa, pháp luật, tư tư ởng, đạo đức… Nó được hình thành dựa trên cơ s ở của những tương tác xã h ội và đư ợc xác định, đo lường thông qua hành vi giao tiếp Những tương tác xã h ội này không đơn thu ần là ngẫu nhiên mà thư ờng phải có mục đích, có hoạch định rõ ràng Ngoài ra, nh ững tương tác này phải có xu hướng lặp lại, ổn định và tạo lập ra một mô hình tương tác Hay nói cách khác, trong mô hình tương tác này, các ch ủ thể hành động mô các chủ thể hành động phải đạt được một mức độ tự động hóa nh ất định nào đó Tức là họ thực hiện gần như không có ý th ức, như thói quen Ch ẳng hạn như hai người ngẫu nhiên gặp nhau ở nhà hàng, dù họ có chào hỏi, trò

chuyện, trao đ ổi với nhau ở lần gặp đó nhưng l ần gặp sau họ lại không nhận ra nhau, ho ặc không tiếp tục chào hỏi, trò chuy ện, trao đ ổi với nhau thì giữa họ chưa thể coi là có mối quan h ệ xã hội Ngư ợc lại, nếu như ở

những lần gặp gỡ sau các cá nhân đó l ại tiếp tục sự giao tiếp và ph ối hợp hành động, thì giữa họ được coi là có mối quan hệ xã hội

Kết luận: Quan hệ xã hội là quan h ệ ổn định, bền vững của các ch ủ thể hành động Các quan hệ này được hình thành trên những tương tác xã hội

ổn định, có tính lặp lại, Các tương tác này còn có th ể mang những đặc trưng khác nữa, và qua đó tạo ra các loại quan hệ xã hội khác nhau

Khái niệm quan hệ xã hội là gì?

Xem thêm:

➣ Dịch Vụ Viết Thuê Ti ểu Luận Uy Tín Chất Lượng | Tư Vấn Miễn Phí Chủ thể của quan h ệ xã hội

Theo các nhà nghiên c ứu, chủ thể quan hệ xã hội được xét trên hai c ấp độ:

Cấp độ vĩ mô: Chủ thể quan hệ là các nhóm, t ập đoàn hay toàn b ộ xã hội

Mỗi loại sẽ chiếm những vị trí khác nhau trong xã h ội nên họ có quyền lực,

cơ hội, thu nhập và lối sống khác nhau là tiền tố tạo ra các tương tác xã hội

để hình thành nên những quan hệ xã hội Quan hệ xã hội của các chủ thể ở cấp độ này được thể hiện trong nhi ều lĩnh vực khác nhau như kinh t ế, chính trị, xã hội và xã hội Quan hệ xã hội trong các lĩnh v ực kể trên đều có ảnh hưởng và tác động mạnh mẽ đến nhau

Ở cấp độ vi mô: Chủ thể hành động thường là các cá nhân Có thể thấy

rằng, trong thực tế quan hệ giữa các cá nhân trong xã h ội diễn ra đa d ạng

và chiếm phần quan tr ọng trong quan h ệ xã hội Một số nhà nghiên cứu phương Tây đã đồng nhất quan hệ xã hội với quan hệ giữa các cá nhân Tuy nhiên, thực tế cũng cho th ấy rằng, không ph ải mọi mối quan hệ đều là quan hệ xã hội Có những quan h ệ mang nhi ều tính xã hội nhưng cũng có những quan h ệ ít mang tính xã h ội Những mối quan h ệ ít mang tính xã h ội

là những quan hệ tình cảm thuần túy

* Phân bi ệt quan h ệ tình cảm thuần túy và quan h ệ xã hội

• Giống nhau: Quan h ệ tình cảm thuần túy và quan hệ xã hội đều được hình thành trên cơ sở sự tương tác lâu dài và ổn định giữa các chủ thể

• Khác nhau: Quan h ệ tình cảm thuần túy và quan h ệ xã hội tồn tại những điểm khác nhau trong cơ ch ế tương tác đ ể hình thành quan h ệ tình cảm và quan h ệ xã hội Cụ thể sẽ được làm rõ trong b ảng so sánh

sự khác nhau dư ới đây:

Quan hệ tình cảm thuần túy Quan hệ xã hội

• Những tương tác xã h ội hướng

đến đặc điểm sinh học tâm lý

sẵn có của con ngư ời và ngư ời

khác sẽ tạo ra quan hệ tình cảm

• Những đặc điểm sinh học tâm lý

vốn có ở các cá nhân là gi ới

tính, sở thích, quan hệ huyết

thống, vẻ bề ngoài…

• Những tương tác xã h ội hướng đến đặc điểm xã hội cần đạt đư ợc của cá nhân thì tạo ra các quan hệ xã hội

• Những đặc điểm xã hội cần đạt được của các cá nhân là học vấn, nghề nghiệp, tôn giáo, địa vị quyền lực…

Phân loại các quan hệ xã hội

Quan hệ xã hội thuần túy về tình cảm

Quan hệ tình cảm thuần túy còn đư ợc gọi là quan hệ sơ cấp, dùng để phân biệt với quan hệ xã hội (quan h ệ thứ cấp) Hình thức biểu hiện của loại quan hệ này bộc lộ rõ trong gia đình, dòng h ọ, cơ chế hình thành là d ựa trên căn cứ các đặc điểm sinh học, tâm lý có sẵn ở các cá nhân như giới tình, vẻ bề ngoài, quan h ệ huyết thống,…Về bản chất, quan h ệ tình cảm thuần túy ít mang tính xã hội nhưng nó dựa trên sự tương tác lâu dài, ổn định của các chủ thể hành động Quan hệ tình cảm thuần túy và quan hệ xã hội có thể chuyển hóa cho nhau Ví d ụ: Từ quan hệ tình cảm tốt đẹp hình thành nên quan hệ kinh doanh thu ận lợi

Quan hệ xã hội

Xét theo vị thế xã hội, có 2 loại quan h ệ xã hội:

Theo chiều ngang: Quan h ệ giữa các cá nhân hay nhóm xã h ội có vị thế xã hội ngang b ằng nhau

Theo chiều dọc: Quan hệ giữa các cá nhân hay nhóm xã h ội chiếm những vị thế xã hội cao, th ấp khác nhau như gi ữa cấp trên với cấp dưới, giữa trung ương với địa phương,…

Theo lĩnh vực xã hội: Có sự đa dạng, phong phú nhưng cũng r ất phức tạp của các quan h ệ xã hội trong đ ời sống hiện thực Ví dụ, trong lĩnh v ực kinh

tế có các mối quan hệ giữa sản xuất và tiêu dùng, phân ph ối và dịch

vụ,…trong quan hệ xã hội có các mối quan h ệ tình yêu - hôn nhân, gia đình

- dòng họ,…

Tầm quan tr ọng của quan h ệ xã hội

Có thể nói rằng, quan hệ xã hội sẽ có vai trò quan tr ọng quyết định đến tâm trạng, thái độ và sự thành công trong công vi ệc của một cá nhân T ầm quan trọng của quan h ệ xã hội đư ợc thể hiện ở những mặt sau:

Đối với cá nhân: Các mối quan hệ xã hội giúp chúng ta mở rộng vòng tròn kết nối của bản thân từ đó thoát khỏi cuộc sống vô v ị, nhàm chán bằng cách kết nối với những người có cùng sở thích, đam mê và h ỗ trợ lẫn nhau trong các vấn đề khác một cách dễ dàng Những ngư ời có mối quan hệ tốt

sẽ cảm thấy mình có sự gắn kết chặt chẽ với những ngư ời xung quanh, thái

độ tích cực và tránh được những căn bệnh liên quan như trầm cảm, cô

đơn,…

Sự phát triển của một cá nhân chịu tác động rất lớn từ các mối quan hệ xã hội, những người có suy nghĩ và thái đ ộ tích cực sẽ hướng bạn đến những điều tốt đẹp và hỗ trợ bạn trong công việc và học tập Điều này sẽ thúc đẩy

sự phát triển của bản thân, sự nghiệp từ đó ảnh hư ởng đến sự phát triển của toàn xã h ội Xét về mặt cá nhân, quan h ệ xã hội giúp chúng ta t ạo dựng và củng cố hình ảnh, uy tín, vai trò,…trong c ộng đồng

Đối với tổ chức, doanh nghiệp

Đối với tổ chức, doanh nghiệp thì vai trò của các mối quan hệ xã hội càng được đề cao Những mối quan hệ tốt đẹp với nhà đầu tư, nhà cung cấp

nguyên li ệu cũng như đ ối với truyền thông và đ ịa phương,…sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng và tạo dựng hình ảnh, uy tín cũng như góp ph ần quảng bá thương hiệu đến cộng đồng một cách tốt hơn Những mối quan hệ tốt đẹp

sẽ là động lực giúp doanh nghi ệp đi lên và góp ph ần khuyến khích, tạo động lực làm việc cho nhân viên

Đối với đất nước

Vai trò c ủa quan h ệ xã hội không ch ỉ dừng lại ở việc thúc đẩy quá trình hoàn thiện của một cá nhân hay một tổ chức mà còn đóng vai trò là đòn b ẩy

để đất nước dễ dàng hòa nhập vào vòng quay công nghiệp hóa - hiện đại hóa và công cu ộc phát triển kinh t ế - xã hội Một đất nước chỉ phát triển khi duy trì m ối quan h ệ xã hội với các qu ốc gia khác trong khu v ực và trên thế giới

Quan hệ xã hội của một đất nư ớc đư ợc thể hiện rõ qua 3 khía c ạnh sau:

Về kinh tế: Một nền kinh tế giao lưu v ới các tiến bộ về khoa học công nghệ

và công c ụ sản xuất tiên tiến sẽ giúp xã hội ngày càng phát tri ển, từ đó góp phần cải thiện đời sống nhân dân và bình đ ẳng xã hội Sự giao lưu v ề kinh

tế cũng giúp các nư ớc chậm phát triển hoặc đang phát tri ển ngày càng đi lên để sánh vai với các cường quốc khác

Về chính trị: Quan hệ xã hội về chính trị là sự hội nhập, tôn trọng lợi ích của các nư ớc để cùng nhau vư ợt qua khó khăn góp ph ần xây dựng một thế giới hòa bình, ổn định và phát triển bền vững

Các yếu tố tác động đến quan h ệ xã hội là gì?

• Yếu tố lợi ích (chi ph ối mạnh mẽ đến quan hệ xã hội, đặc biệt trong nền kinh tế thị trường)

• Yếu tố tâm lý

• Yếu tố phong tục, tập quán thói quen

• Yếu tố vị thế xã hội