Làng nghề truyền thống là gì phát triển du lịch làng nghề truyền thống

Theo Nghị định số 66/2006/NĐ-CP về phát triển ngành nghề nông thôn và Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 66/2006/NĐ-CP về phát triển ngành nghề nông thôn c ủa Chính

Làng nghề truyền thống là gì? Phát tri ển du l ịch làng ngh ề truyền thống

Nước ta có truyền thống hơn 4000 năm lịch sử, người Việt cổ đã lấy nghề nông làm cơ sở cho sự tồn tại của mình Với điều kiện tự nhiên,phong phú

đã sản sinh ra biết bao làng nghề thủ công bên cạnh xóm làng nông

nghiệp Các làng ngh ề truyền thống không chỉ có ý nghĩa về kinh tế mà còn

là di sản văn hóa dân t ộc Vì v ậy, bảo tồn các làng nghề truyền thống và phát triển du lịch làng ngh ề truyền thống là vấn đề mang tầm quan trọng

đối với kinh tế - xã hội trong sự nghiệp phát triển đất nước Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu các nội dung xoay quanh khái niệm làng ngh ề truyền thống là gì và phát tri ển du lịch làng nghề truyền thống ở Việt Nam hiện nay

Làng nghề truyền thống là gì?

Khái niệm làng ngh ề

Làng nghề có thể hiểu là một không gian c ộng cư, m ột thực thể kinh tế, văn hóa - xã hội mà ở đó phần lớn hoặc tất cả người dân sản xuất, kinh doanh sản phẩm thủ công Ở các làng này không nh ất thiết toàn b ộ ngư ời dân đều chỉ làm thủ công mà ngư ời nông dân cũng có th ể đồng thời là ngư ời thợ Nhiều trường hợp làng có đa s ố ngư ời dân chỉ làm một nghề thủ công

nhưng cũng có làng có nhiều nghề cùng tồn tại Các nghề thủ công cũng phát triển vư ợt khỏi ranh gi ới làng và hình thành các vùng ngh ề, phường nghề… Làng nghề có thể hình thành b ằng nhiều phương th ức khác nhau như: làng cổ truyền hình thành trước sau đó có vị tổ nghề truyền dạy hoặc người dân học nghề từ vùng khác về dần dần hình thành làng có thợ, có nghề; do một hoặc một số người có nghề lập ra theo kiểu phường, trại sau phát triển thành nghề mới; làng kết hợp làm nông nghi ệp với làm thủ công lúc nông nhàn, d ần dần chuyển đổi cơ cấu sản xuất với nghề thủ công

chiếm đa số Do vậy, nghiên cứu về nghề thủ công và các làng ngh ề thủ

công truy ền thống không thể bó buộc không gian trong m ột đối tượng làng

cụ thể cần dựa vào đặc thù ngh ề nghiệp, điều kiện lịch sử và hiện trạng sản xuất để đưa ra được bức tranh toàn diện và khách quan nh ất

Khái niệm làng ngh ề truyền thống là gì?

Truyền thống là thu ật ngữ chỉ các giá trị, yếu tố, quan niệm của một cộng đồng người hay của xã hội lưu giữ trong một thời gian dài từ thế hệ này sang thế hệ khác Truy ền thống biểu hiện tính k ế thừa là chủ yếu nhưng cũng có sự phát triển theo lịch sử

Theo Nghị định số 66/2006/NĐ-CP về phát triển ngành nghề nông thôn và

Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 66/2006/NĐ-CP

về phát triển ngành nghề nông thôn c ủa Chính phủ, nghề được công nh ận

là nghề truyền thống phải đáp ứng đủ 03 tiêu chí

sau:

• Tính đến thời điểm đề nghị công nhận, nghề đã xuất hiện tại địa

phương từ trên 50 năm

• Nghề tạo ra nh ững sản phẩm mang b ản sắc văn hoá dân t ộc

• Nghề gắn với tên tu ổi của làng nghề hoặc gắn với tên tuổi của một hay nhiều ngh ệ nhân

Cũng theo nghị định này, để được công nhận làng nghề phải đạt đủ 02 tiêu chí:

• Số hộ trên địa bàn tham gia ho ạt động vào nhóm nghề phải đạt tối thiểu 20% trên t ổng số hộ

• Tính đến thời điểm đề nghị công nhận, hoạt động sản xuất kinh doanh của làng nghề ổn định tối thiểu 2 năm

Như vậy, để được công nhận làng nghề thủ công truyền thống phải đạt đồng thời cả 5 tiêu chí nêu trên

Tóm lại, nghề truyền thống là những nghề phi nông nghi ệp tồn tại trong một thời gian dài (trư ớc Cách mạng Tháng tám) và thư ờng gắn với một địa phương nhất định Có 5 nhóm ngành nghề thủ công truyền thống ở nước ta bao gồm: Mặt hàng thủ công mỹ nghệ, mặt hàng công c ụ sản xuất,mặt hàng phục vụ tiêu dùng thông thư ờng, mặt hàng phục vụ sản xuất và đ ời sống, mặt hàng được chế biến từ lương lực phẩm,…

Làng nghề truyền thống là những làng mà trong đó có nh ững nghề đặc trưng cho địa phương được lưu giữ trong một thời gian dài và tỷ lệ số hộ, lao động sống bằng nghề đó từ 40% trở lên và tạo ra 50% giá trị sản xuất địa phương và thu nhập của các hộ sản xuất

Có thể khái quát rằng: Làng nghề truyền thống là cụm dân cư mà ở đó tập trung một lư ợng lao đ ộng tham gia vào m ột hoặc nhiều nghề thủ công

truyền thống tách ra khỏi nông nghiệp để sản xuất kinh doanh và đem l ại nguồn thu nhập chủ yếu cho ngư ời lao động Sản phẩm đư ợc tạo ra theo một quy trình công ngh ệ nhất định, có tính độc đáo, có tính riêng bi ệt và trở thành hàng hóa mang b ản sắc văn hóa dân tộc trên th ị trường, được hình thành từ lâu đời, đư ợc lưu truy ền và phát tri ển đến ngày nay

Khái niệm làng ngh ề truyền thống là gì?

Đặc điểm cơ bản của làng nghề truyền thống

Thứ nhất, điều kiện sản xuất kinh doanh g ắn bó với hộ gia đình nông thôn

và ngành nông nghi ệp: Nghề thủ công truy ền thống bắt đầu từ nông nghiệp

và gắn với phân công lao đ ộng ở nông thôn nhằm phục vụ nhu cầu sinh hoạt tự cung tự cấp của ngư ời nông dân và c hủ yếu phục vụ nông nghiệp Lao động trong các làng nghề phần lớn làm nghề nông, các gia đình tự quản lý, phân công lao đ ộng, thời gian phù h ợp giữa sản xuất nông nghi ệp lúc vụ mùa với ngh ề thủ công lúc nhàn r ỗi

Thứ hai, về sản phẩm: Các sản phẩm của làng ngh ề truyền thống nhằm phục vụ đời sống sinh ho ạt và sản xuất Thư ờng là các v ật dụng hằng ngày,

có thể là những sản phẩm vừa có giá tr ị sử dụng, vừa có giá tr ị thẩm mỹ, nhân văn và xã hội Các sản phẩm này được tạo ra với bộ óc sáng tạo và thông qua bàn tay khéo léo và s ự tinh tế của người thợ

Thứ ba, về kỹ thuật công ngh ệ: làng nghề truyền thống thư ờng sử dụng các công cụ thủ công, công ngh ệ mang tính cổ truyền do chính ngư ời lao động trong làng nghề tạo ra Kỹ thuật đặc biệt nhất của làng nghề ở chỗ những bí quyết, kinh nghiệm của ngư ời thợ được tích lũy qua nhi ều thế hệ

Thứ tư, về tổ chức sản xuất kinh doanh: Mô hình t ổ chức sản xuất kinh doanh trong các làng ngh ề hiện nay ch ủ yếu là hộ gia đình Đây là mô hì nh sản xuất nhỏ, thư ờng chỉ sử dụng lao đ ộng gia đình Mô hình này có b ất lợi cho việc tiếp nhận công nghệ, năng lực quản lý, năng lực tài chính,…nên khó tiếp nhận các đơn đặt hàng l ớn

Đặc điểm cơ bản của làng nghề truyền thống

Vai trò c ủa làng nghề truyền thống là gì?

Thứ nhất, tạo công ăn vi ệc làm cho người lao động: Khi s ản xuất các sản phẩm của làng nghề sẽ tạo cho ngư ời lao đ ộng có việc làm trong th ời điểm nông nhàn nên lao động được sử dụng triệt để hơn trong gia đình, nâng cao

tỷ lệ thời gian làm việc được sử dụng của lao động trong độ tuổi ở khu vực nông thôn Hơn nữa, một số làng nghề còn sử dụng được lao động già cả, khuyết tật, trẻ em Phát triển làng ngh ề truyền thống là động lực trực tiếp giải quyết việc làm cho ngư ời lao động ở nông thôn và mang l ại ý nghĩa v ề mặt chính trị - xã hội

Thứ hai, tăng thu nh ập cho hộ gia đình: Các h ộ gia đình tham gia s ản xuất các sản phẩm làng nghề sẽ có thêm nguồn thu cho h ộ từ đó tăng mức sống cho người dân nông thôn Thu nh ập của người lao động hưởng lương ở các làng nghề thường cao hơn so v ới thu nhập từ sản xuất thuần nông

Thứ ba, đa d ạng hóa kinh tế nông thôn, thúc đ ẩy quá trình đô th ị hóa: Các làng nghề truyền thống đã phá vỡ thế độc canh trong các làng ngh ề thuần nông, mở ra hư ớng phát triển mới với nhiều nghề ở nông thôn Đồng thời với sản xuất nông nghi ệp, làng nghề đã đem lại hiệu quả cao trong việc sử dụng hợp lý các nguồn lực ở nông thôn như đ ất đai, vốn, lao đ ộng, nguyên vật liệu,…Vì vậy, một nền kinh tế hàng hóa v ới sự đa dạng của các loại sản phẩm đư ợc hình thành và phát tri ển trong m ối quan h ệ với các ngành ngh ề khác, làng ngh ề đóng vai trò đ ộng lực Những vùng có nhi ều ngành nghề phát triển thư ờng hình thành trung tâm giao lưu buôn bán, d ịch vụ và trao đổi hàng hóa Điều này dần hình thành cụm dân cư với lối sống đô thị rõ rệt dẫn đến xu hư ớng đô thị hóa nông thôn

Thứ tư, bảo tồn các giá trị văn hóa dân tộc: Lịch sử phát triển của các làng nghê gắn với lịch sử phát triển văn hóa dân t ộc, là nhân t ố góp phần tạo nên nền văn hóa ấy đồng thời là sự biểu hiện sự tập trung nhất bản sắc của dân tộc Các làng ngh ề phát triển sẽ bảo tồn, duy trì và phát tri ển nhiều ngành ngh ề và giá trị văn hóa c ủa dân tộc Nghề truyền thống là những di sản văn hóa quý báu c ủa dân tộc

Du lịch làng nghề truyền thống là gì?

Du lịch làng nghề truyền thống vẫn còn là một lĩnh vực khá m ới mẻ ở nước

ta Khái niệm về du lịch làng ngh ề truyền thống được phát biểu như sau:

Du lịch làng nghề truyền thống là một làng nghề truyền thống, có m ột hay nhiều nghề thủ công truyền thống được tác ra khỏi nông nghiệp, phát tri ển thành những nghề đặc trưng, nổi trội nhằm sản xuất kinh doanh, g ắn liền với hoạt động du lịch và thực hiện cung c ấp sản phẩm du lịch của làng nghề truyền thống ph ục vụ du lịch cho du khách, góp ph ần tăng thu nh ập cho người lao động tại các làng nghề truyền thống từ hoạt động kinh doanh các sản phẩm du lịch đó

Du lịch làng nghề truyền thống là gì?

Đặc điểm của du lịch làng nghề truyền thống

Thứ nhất, hoạt động tổ chức sản xuất kinh doanh c ủa làng ngh ề truyền thống gắn liền với hoạt động du lịch: Tại các làng ngh ề truyền thống thì du lịch sẽ có xu hư ớng phát triển các hoạt động sản xuất kinh doanh g ắn với

hoạt động du lịch của du khách ấy Quy mô sản xuất kinh doanh ph ục vụ du lịch làng nghề truyền thống được mở rộng hơn v ới nhiều hình thức sản xuất, dịch vụ đa dạng và phong phú vào nh ững thời điểm như mùa hè hay mùa lễ hội Du lịch làng ngh ề truyền thống cần cơ chế phân bổ lợi ích giữa các chủ thể kinh doanh s ản xuất với các doanh nghi ệp du lịch và các t ổ chức khác

Thứ hai, phát tri ển đa dạng về quy mô, cơ c ấu ngành nghề và dịch vụ du lịch làng nghề truyền thống: Du lịch làng ngh ề truyền thống không ch ỉ tập trung vào khâu s ản xuất nhằm tạo nhiều sản phẩm phong phú mà còn ph ải phát triển dịch vụ du lịch như: dịch vụ lưu trú, ăn u ống, tham quan,…đ ặc biệt phải liên k ết với các công ty du l ịch để khách du l ịch có thể tiếp cận với sản phẩm du lịch của làng ngh ề

Thứ ba, sản phẩm phục vụ du lịch làng nghề truyền thống được cụ thể hóa thành sản phẩm thủ công mỹ nghệ và các lo ại hình d ịch vụ du lịch phong phú, đa dạng thỏa mãn nhu cầu của du khách: Việc tiêu dùng sản phẩm du lịch làng nghề truyền thống mang tính th ời vụ cao Có nhiều chủ thể cùng khai thác và đưa vào cung ứng một loại hình sản phẩm trên thị trường dưới nhiều hình thức khác nhau nên có s ự cạnh tranh gay g ắt nhằm thỏa mãn tốt nhất nhu cầu của du khách

Thứ tư, đội ngũ lao động ở các làng nghề truyền thống phục vụ du lịch gồm các nghệ nhân có tay ngh ề cao, nắm giữ bí quyết độ đáo của làng ngh ề, các thợ có tay nghề và thợ học việc Họ là những người có tay nghề tinh xảo, khéo léo, có đầu óc thẩm mỹ và tính sáng tạo

Thứ năm, du lịch làng nghề truyền thống là sự kết tinh giá trị văn hóa lâu đời của dân tộc: Các làng nghề truyền thống mang chất văn hóa dân tộc rất đậm đà và là những bảo vật vô giá Phát triển du lịch làng nghề truyền

thống sẽ giúp du khách hi ểu hơn về đời sống sinh ho ạt,cảnh quan thiên nhiên và phong tục tập quán của dân tộc qua từng thời kỳ lịch sử

Các nhân tố ảnh hư ởng đến phát tri ển du lịch làng ngh ề truyền thống

Nhân tố bên ngoài

Mối quan hệ giữa du l ịch làng nghề truyền thống với doanh nghiệp kinh doanh du lịch: Giữa làng ngh ề truyền thống phục vụ du lịch và các doanh nghiệp kinh doanh du l ịch có sự gắn kết bền chặt, tác động qua l ại lẫn nhau

và hỗ trợ cho nhau cùng phát triển bền vững

Lượng cầu hàng hóa và dịch vụ làng nghề truyền thống phục vụ du lịch trên thị trường: Phát tri ển du lịch làng ngh ề truyền thống cần xuất phát từ nhu cầu của thị trường, tức là coi th ị trường là căn cứ, là đối tượng cho các hoạt động sản xuất kinh doanh c ủa làng ngh ề truyền thống phục vụ du lịch Lượng cầu hàng hóa và dịch vụ của làng nghề truyền thống phục vụ du lịch ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển của nó

Sự phát triển của ngành th ủ công mỹ nghệ với ngành du lịch ở nước ta: Sự phát triển của ngành thủ công mỹ nghệ và ngành du l ịch ở Việt Nam ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường để phát triển các làng nghề truyền thống phục vụ du lịch phát tri ển

Chính sách của chính ph ủ và chính quyền địa phương đ ối với du l ịchlàng nghề truyền thống: Hệ thống chính sách kinh t ế vĩ mô có tác động lớn đến

sự phát triển hay tồn tại của các làng nghề truyền thống Vì vậy, khi ban hành các chính sách thì chính ph ủ và chính quy ền địa phương cần xem xét cẩn trọng về nội dung, cách th ức thực hiện phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi thúc đẩy các làng nghề truyền thống phục vụ du lịch phát triển

Các nhân tố nội tại

Nguồn vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh c ủa các hộ gia đình, doanh nghiệp ở làng ngh ề truyền thống phục vụ du lịch: Nguồn vốn ảnh hư ởng trực tiếp đến sự phát triển của các làng ngh ề truyền thống phục vụ du lịch như chất lượng, quy mô nguồn lao động, các chương trình quảng bá sản phẩm truyền thống,…

Trình độ của lực lượng lao động tại các làng nghề truyền thống phục vụ du lịch: Lực lượng lao động tại các làng nghề truyền thống ảnh hư ởng đến việc tạo ra những sản phẩm truyền thống độc đáo nh ằm đáp ứng nhu cầu của thị trường Đội ngũ ngh ệ nhân ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển làng nghề truyền thống phục vụ du lịch thông qua sự truyền ngh ề cho thế

hệ sau

Tính độc đáo, riêng có c ủa sản phẩm tại các làng ngh ề truyền thống phục

vụ du lịch: Cần phát huy l ợi thế tay nghề khéo léo và những bí quy ết gia truyền của nghệ nhân làng ngh ề để thu hút du khách