Dàn ý, 4 bài văn mẫu phân tích nhân vật chí phèo hay, đặc sắc

Kết bài Qua nhân vật Chí Phèo ta hiểu hơn được những khốn khổ của người nông dân trước cách mạng, thêm căm phẫn một xã hội mà ngay chính cả quyền được sống, được làm người của con người

DÀN Ý, 4 BÀI VĂN MẪU PHÂN TÍCH NHÂN VẬT CHÍ PHÈO HAY,

ĐẶC SẮC

I Dàn Ý Phân Tích Nhân Vật Chí Phèo (Chuẩn)

* Dàn ý 1:

1 Mở bài

- Giới thiệu về tác giả Nam Cao và truyện ngắn Chí Phèo

- Nhân vật Chí Phèo là nhân vật tư tưởng của tác phẩm

2 Thân bài

a Hoàn cảnh và nguồn gốc xuất thân:

- Một đứa trẻ không cha mẹ, bỏ rơi nơi lò gạch bỏ hoang

- Được một người câu lươn nhặt về cho bà goá mù rồi đem bán cho bác phócôi

- Sống một thân một mình bơ vơ, làm thuê kiếm sống

- Có ước mơ bình dị bên ngôi nhà nhỏ cùng vợ con

b Cuộc đời đầy bi kịch:

- Bị Bá Kiến ghen tuông bỏ tù 7, 8 năm

- Chế độ tù thực dân khiến Chí ra tù thay đổi cả nhân hình lẫn nhân dạng

- Say rượu cả ngày lẫn đêm

- Bị Bá Kiến xúi giục lao vào cảnh đâm thuê, chém mướn

- Người ta sợ hãi, xa lánh Chí, xem Chí là "con quỷ dữ của làng Vũ Đại"

- Gặp gỡ Thị Nở đã thức tỉnh lương tri trong Chí, hắn muốn quay lại làm người lương thiện

- Xã hội cự tuyệt quyền làm người của Chí

- Chí giết Bá Kiến, tự kết thúc cuộc đời mình

3 Kết bài

Qua nhân vật Chí Phèo ta hiểu hơn được những khốn khổ của người nông dân trước cách mạng, thêm căm phẫn một xã hội mà ngay chính cả quyền được sống, được làm người của con người cũng bị tước đoạt

* Dàn ý 2:

1 Mở bài

- Giới thiệu về truyện ngắn Chí Phèo

- Giới thiệu về nhân vật Chí Phèo (điển hình của người nông dân nghèo Việt Nam trước Cách mạng)

2 Thân bài:

a Hoàn cảnh xuất hiện của Chí Phèo:

- Xuất hiện thông qua miêu tả hình dáng mà là qua tiếng chửi "Hắn vừa đi

b Chí Phèo ngày xưa – một con người từng lương thiện

- Xuất thân của Chí: Là kẻ mồ côi, không nhà cửa, được người ta nhặt được ở lò gạch cũ và được dân làng truyền tay nhau nuôi "Một người đi thả

…bỏ không".

- Lớn lên, hắn là một người nông dân hiền lành, chăm chỉ làm ăn:

+ Hắn là người lương thiện: đi làm thuê cho Bá Kiến, kiếm ăn bằng sự lương thiện, chăm chỉ, bằng sức lao động của mình

+ Hắn từng có mơ ước giản dị "Hắn đã … ruộng làm" => Ước giản dị và chính đáng

+ Là một người đàn ông có lòng tự trọng tự tôn: Khi bị bà ba gọi bóp chân

"hắn thấy nhục …lại sợ" => Hắn có ý thức về nhân phẩm, lòng tự trọng củamình

=> Chí Phèo từng là người nông dân lương thiện, sống giản dị, bằng sức lao động của mình, có lòng tự trọng

c Chí Phèo sau khi ra tù: Thay đổi cả nhân hình, nhân tính:

- Nguyên nhân bị đi tù: Do Bá Kiến gien đẩy vào tù

- Sự biến đổi của Chí Phèo về nhân hình:

+ Hình dạng: thay đổi hẳn "Hắn về … chùy" => không còn hình ảnh của anh canh điền khỏe mạnh, hiền lành mà "trông đặc …đá"

- Sự biến đổi về nhân tính:

+ Trở thành một kẻ nghiện rượu, luôn triền miên say "hắn về hôm trước … chiều" khác hẳn với anh canh điền chăm chỉ làm ăn ngày xưa

+ Trở thành kẻ lưu manh, chuyên sống bằng giật cướp và dọa nạt, bằng nghề ăn vạ

+ Hắn còn trở thành tay sai chuyên đi đòi nợ cho Bá Kiến, đốt nhà, đâm thuê chém mướn

=> Sự tha hóa về đạo đức của Chí Phèo

=> Chí Phèo bị tha hóa từ một người dân lương thiện biến thành một con quỷ, đánh mất cả nhân hình nhân tính, bị xã hội xa lánh

=> Hắn là nạn nhân trực tiếp của nhà tù thực dân, của xã hội đương thời và bọn cường hào

=> Hắn là điển hình cho người nông dân bị áp bức, bị đẩy vào đường cùng phải bán đi linh hồn cho quỷ dữ.

d Cuộc gặp gỡ định mệnh với Thị Nở khiến hắn thức tỉnh:

- Hoàn cảnh: Chí uống say, gặp Thị Nở đi gánh nước ngủ quên bên bờ sông

+ Nhận ra hắn cũng đã từng có mơ ước giản dị về một gia đình nhỏ

+ Hắn nhận biết được bi kịch của cuộc đời mình: Bi kịch của sự cô độc và gia nua "Tinh dậy …cô độc", "ngoài … của đời"

=> Chí Phèo có những nỗi sợ rất đời, của một con người, sợ đói rét, ốm đau, bệnh tật đối lập với hình ảnh con quỷ không có cảm xúc Thâm tâm hắn có mơ ước về gia đình, về quãng đường còn lại => Biểu hiện của một con người

+ Chí Phèo mơ ước được trở lại làm người lương thiện, được hòa nhập cuộcđồng: "Trời ơi, … lương thiện"

+ Hình ảnh giọt nước mắt của Chí "hắn thấy … ướt": Sự thức tỉnh về lươngtri, giọt nước mắt của hạnh phúc, mong muốn được sống làm người lương thiện

=> Chí đã thực sự thức tỉnh về lương tri và khao khát được sống bình yên, giản dị, yêu thương trong cuộc sống của con người

e Bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người

- Nguyên nhân: Do bà cô Thị Nở không cho Thị Nở lấy Chí Phèo + định kiến của xã hội (Chí không cha mẹ, và chuyên làm nghề rách mặt => là một

kẻ xấu).

- Diễn biến tâm trạng của Chí Phèo khi bị Thị Nở từ chối:

+ Đầu tiên là Chí ngạc nhiên "thắng này …nhiên" không hiểu lý do Thị Nở

=> Chí Phèo chết bên ngưỡng cửa để trở thành con người lương thiện

- Ý nghĩa của hành động giết Bá Kiến và tự tử của Chí:

+ Giết chết lũ cường hào đã đẩy người nông dân xuống bùn lầy tăm tối => Hành động trả thù bằng máu khi người nông dân bị đẩy tới ngõ cụt, và lấy lại được ý thức về quyền sống của mình

+ Cái chết của Chí là sự kết thúc bi kịch của một con người mong muốn được sống lương thiện nhưng bị xã hội cự tuyệt

f Nghệ thuật xây dựng nhân vật của Nam Cao:

- Khắc họa thành công hình ảnh Chí Phèo trong quá trình tha hóa từ người nông dân hiền lành thành một con quỷ dữ

- Xây dựng câu chuyện với những mâu thuẫn gay gắt giữa các tầng lớp trong xã hội và đặt nhân vật vào trong tình huống ấy làm nổi bật tính cách

và tâm lý của nhân vật

=> Nam Cao đã xây dựng thành công hình tượng nhân vật Chí Phèo trở thành điển hình cho lớp người nông dân trước Cách mạng, bị dồn ép phải tha hóa Nghệ thuật miêu tả nội tâm nhân vật với những giằng xé, mâu thuẫn hết sức chân thật và tinh tế

g Kết luận chung:

- Nam Cao xây dựng Chí Phèo là người nông dân nghèo, hiền lành bị những định kiến của xã hội, bị nhà tù thực dân và lũ cường hào áp bức mà trở thành một con quỷ dữ

- Phản ánh nỗi đau khổ, bi kịch của con người và lý giải những nguyên nhân làm nên bi kịch ấy

- Lên án chế độ thực dân nửa phong kiến với những định kiến bức con người ta tới đường cùng

- Bênh vực cho những số phận đau khổ, mong muốn họ có được cuộc sống

an yên, hạnh phúc

=> Tư tưởng nhân đạo mới mẻ của Nam Cao

3 Kết bài

- Khẳng định lại hình tượng nhân vật Chí Phèo:

II Bài Văn Mẫu Phân Tích Nhân Vật Chí Phèo Trong Truyện Ngắn Chí Phèo

1 Phân tích Chí Phèo trong truyện ngắn Chí Phèo, mẫu số 1 (Chuẩn)

Chí Phèo là một trong những tác phẩm nổi bật nhất trong dòng văn học hiệnthực Việt Nam đầu thế kỉ XX Qua Chí Phèo, Nam Cao đã dựng lên bức tranh ám ảnh về vùng quê nghèo Việt Nam trước Cách mạng, nơi mà những con người hiền lành bị đẩy lui vào tới bước đường cùng mà tha hóa, trở thành những kẻ lưu manh Và Chí Phèo được Nam Cao dựng lên là một con người như thế! Hắn trở thành một hình tượng điển hình cho lớp người nôngdân nghèo đói bị bức áp vào đường trong xã hội Việt Nam trước Cách

mạng

Chí Phèo là kiệt tác của Nam Cao, là kiệt tác nói của dòng văn học hiện thực Việt Nam Nam Cao đã vẽ lên bức tranh làng quê Việt trước Cách mạng tháng Tám, nơi mà nghèo đói và những luật lệ áp chế con người, biếncon người trở thành những kẻ khốn nạn, đẩy con người vào cảnh khốn cùng Chí Phèo được sinh ra và lớn lên giữa một xã hội như thế, một xã hội

mà định kiến có thể giết chết một con người và luật lệ thì được dựng lên trong tay những kẻ có quyền Chí Phèo đã sống và bị những định kiến, luật

lệ ấy áp tới đường cùng, trên con đường ấy, hắn đã tha hóa, biến thành một

"con quỷ" sống của làng Vũ Đại để rồi đến khi chết, hắn vãn chỉ ở bên ngưỡng cửa được trở thành người lương thiện

Chắc hẳn không một tác phẩm nào trong nền văn học Việt lại có một cách vào truyện đặc sắc như Chí Phèo của Nam Cao Mở đầu câu chuyện không phải là những lời hoa mĩ, đẹp đẽ mà lại là tiếng chửi vang vọng qua từng câu trong trang sách Tiếng chửi ấy mở ra hoàn cảnh xuất hiện của hình tượng Chí Phèo – một con người "từng lương thiện"

Chí Phèo không xuất hiện như Từ Hải rằng "Râu hùm, hàm én, mày ngài", không có một lời miêu tả hình dáng, bởi hắn xuất hiện bằng tiếng chửi trong cơn say "Hắn vừa đi vừa chửi Bao giờ cũng thế, cứ rượu xong là hắnchửi" Sự xuất hiện của hắn thật đặc biệt! Chẳng cần một lời miêu tả hình dáng, chúng ta vẫn như thấy hình ảnh của một tên say rượu, lảo đảo cất bước và cất tiếng chửi giữa xóm làng

Phân tích nhân vật Chí Phèo để thấy được bi kịch tha hóa của người nông dân xưa

Thế nhưng, không như những người say rượu bình thường hay gây sự chửi bới vô cớ khác, Chí Phèo lại chửi theo một cách hợp lý mà hợp lý đến bất thường Tiếng chửi ấy nghe có vẻ vô lý thế nhưng lại khiến cho người đọc cảm thấy vô cùng logic, vô cùng đúng đắn với một tên say rượu đang ngất ngưởng cãi nhau với đời Tiếng chửi của Chí bắt đầu từ trời, cái chung nhấtcủa thế gian, nhưng "Trời có của riêng nhà nào?", thế là hắn "chửi đời", nhưng "đời là tất cả nhưng chẳng là ai" Rồi hắn lại chửi cả làng Vũ Đại, rồi chửi đứa không chửi nhau với hắn, chửi đứa đẻ ra hắn Cái chửi của ChíPhèo cứ liên tiếp thay đổi, tưởng như vô cớ mà ta lại thấy hợp lý vô cùng Hắn chửi từ cái chung đến cái riêng, từ cái vô cùng đến cái cụ thể Chửi vậy mới đúng là một tên say rượu đang khật khưỡng bước đi, mong được một lời đáp trả từ xã hội, dù chỉ là một tiếng chửi, vậy mà chẳng ai quan

tâm đến "không ai lên tiếng cả", chỉ bởi hắn là một "con quỷ" khiến ai cũngkhiếp sợ.

Nam Cao rất thành công khi khắc họa hình ảnh Chí Phèo xuất hiện chỉ bằngmột vài tiếng chửi Nhưng chỉ thông qua đó thôi, chúng ta cũng mường tượng ra một kẻ lưu manh, khố rách áo ôm, không người thân thích, một kẻ luôn triền miên trong những cơn say mà cả xã hội xa lánh trong sợ hãi Chỉ những kẻ như vậy mới có thể chửi đời, chửi trời, chửi cả làng mà chẳng ai

hề để ý để tâm Nhưng nhìn sâu vào trong ta mới thấy, có lẽ tiếng chửi là phương tiện giao tiếp cuối cùng của Chí với cuộc đời để hắn nhận ra là hắnđang được sống giữa xã hội chứ không phải đơn độc một mình Thế nhưng, chẳng ai thèm đếm xỉa đến hắn, cô lập hắn vào giữa cái xã hội thu nhỏ, để hắn trở nên lạc lõng, cô đơn

Chí Phèo đã xuất hiện đặc sắc như thế khiến cho chúng ta tò mò tự hỏi, tại sao Chí lại là người như thế? Phải chăng từ khi sinh ra Chí đã trở thành một kẻ nghiện rượu, một tên lưu manh như thế? Hay còn vì sao, vì lý do gì

đã đẩy hắn đến bước đường cùng như thế?

Chí Phèo – hắn đã từng là một con người lương thiện Có ai từng nghĩ một

kẻ như Chí, một kẻ luôn "triền miên say", luôn rạch mặt để ăn vạ, luôn chửibới xóm làng đã từng là một con người lương thiện hay chưa? Vâng, đúng

là thế, đúng là Chí Phèo cũng đã từng là một người nông dân hiền lành, lương thiện như bao người nông dân nghèo ở cái làng Vũ Đại này

Chí Phèo mồ côi cha mẹ, chẳng ai biết ai đã sinh ra hắn "Hắn không biết,

cả làng Vũ Đại cũng không ai biết", bởi hắn được vứt bên một cái lò gạch

cũ và được một người đi thả ống lươn nhặt được "trần truồng và xám ngắt trong một cái váy đụp để bên cái lò gạch bỏ không" Hắn không cha không

mẹ, không nhà cửa đất đai nhưng lại được lớn lên giữa vòng tay yêu

thương, sự đùm bọc của xóm làng Những điều ấy đã hun đúc lên một Chí

Phèo cũng lương thiện, hiền lành với bao phẩm chất đạo đức chất phác như những người dân cày khác Hắn lớn lên, cũng chăm chỉ làm lụng, kiếm sống nuôi thân Hắn đi làm thuê cho Bá Kiến kiếm những đồng tiền bằng

mồ hôi, bằng lao động chân tay, bằng chính sức lực của hắn Hắn cũng như bao người trai làng hiền lành khác, có những mơ ước thật giản dị, nhỏ nhoi,được nên vợ nên chồng với một người con gái để xây lên "một gia đình nhonhỏ" mà "chồng cuốc mướn cày thuê, vợ dệt vải" Ước mơ ấy đơn giản làm sao, nhỏ bé và chính đáng làm sao Thế nhưng, những ước mơ cỏn con ấy

đã biến thành mây khói khi hắn bị đẩy vào chốn lao tù

Là một người lương thiện lại chất phác hiền lành, hắn cũng có lòng tự trọng tự tôn như những thằng đàn ông con trai khác Bởi vậy, lúc bị bà Ba của Bá Kiến gọi tới "bóp chân", hắn đã làm thật miễn cưỡng, "hắn thấy nhục hơn là thích" Hắn có lòng tự trọng, có ý thức về nhân phẩm của chínhmình, có lẽ chính vì vậy, khi bị bắt làm cái việc không chính đáng ấy, "hắn vừa làm vừa run"

Phải, Chí Phèo vốn đã từng là một người nông dân lương thiện như bao người nông dân khác trong xã hội đương thời ấy, trong cái làng Vũ Đại ấy Hắn có ước mơ, có lòng tự trọng, có sự ý thức về nhân phẩm, tự trọng của mình, hắn biết làm việc chăm chỉ làm lụng bằng đôi bàn tay, bằng mồ hôi, sức lao động của mình để nuôi thân và hơn hết hắn có sự lương thiện mà bất cứ con người nào từ khi lọt lòng vẫn luôn có

Vậy mà, con người ấy đã biến đổi hẳn thành một kẻ khác từ khi phải vào

tù Hắn ra tù và trở thành một "con quỷ" khiến ai cũng phải kinh sợ, phải nín nhịn trước hắn Ra tù, Chí Phèo thay đổi cả nhân hình, nhân tính Liệu

có ai nghĩ rằng đã từng có một Chí Phèo hiền lành, chân chất ngày xưa không?

Vậy tại sao Chí Phèo lại phải đi tù? Câu trả lời ấy đã được Nam Cao viết rõtrong tác phẩm, Chí Phèo bị Bá Kiến ghen nên đẩy vào tù Bá Kiến ghen ghét chàng lực điền cao lớn, khỏe mạnh, thế nên đã dựng chuyện mà đẩy hắn vào tù Và cuộc sống trong chốn nhà tù thực dân đã biến hắn từ một chàng trai chăm chỉ làm lụng, hiền lành thành một kẻ nghiện rượu, một conquỷ khiến ai cũng phải kinh sợ.

Chí Phèo ra tù, chẳng còn như xưa, hắn biến đổi cả nhân hình, nhân tính của con người Hắn chẳng còn là chàng trai chất phác như xưa nữa mà triệt

để thay đổi ngoại hình "Trông đặc như thằng săng đá Cái đầu thì trọc lốc, cái răng cạo trắng hớn, cái mặt thì đen mà rất cơng cơng, hai mắt gờm gờm trông gớm chết" Không chỉ có thế, trang phục của hắn cũng toát lên sự khiếp sợ đối với người đối diện, nào là "quần nái đen với áo tây vàng Cái ngực phanh, đầy những nét chạm trổ rồng phượng với một ông tướng cầm chùy, cả hai cánh tay cũng thế Trông gớm chết!" Chí Phèo đã thực sự biếnđổi về ngoại hình rồi, mất đi cái nhân hình trước kia rồi Một anh canh điềnhiền lành, chất phác giờ đây lại trông "đặc như thằng săng đá" khiến cho tất thảy cả cái làng Vũ Đại "mới đầu chẳng biết là ai" Ai gặp hắn cũng dường như phải ngao ngán bởi sự thay đổi đến mức khiến người ta phải khiếp sợ của Chí Phèo

Thế nhưng, cái nhà tù đương thời ấy không chỉ biến đổi hình dạng của Chí, biến hắn trở nên gớm ghiếc, kinh hoàng trong mắt những người nông dân nghèo mà còn thay đổi hắn triệt để về nhân tính, biến hắn trở thành một

"con quỷ" của làng Vũ Đại Xưa kia, Chí chăm chỉ làm ăn, kiếm sống bằng sức lao động bằng đôi tay của mình thì giờ đây, hắn chỉ chìm đặc trong những cơn say lướt khướt "hắn về hôm trước, hôm sau đã thấy ngồi ở chợ uống rượu với thịt chó suốt trưa đến xế chiều Rồi say khướt …", và mỗi khi say, hắn lại cất tiếng chửi và hành cái nghề "ăn vạ" của mình Hắn trở thành một tên lưu manh chính hiệu và "sống bằng dọa nạt hay cướp giật",

bởi hắn đâu còn mục đích gì để sống hiền lành như xưa, bởi cái nhà tù ấy

đã cướp đi hay đã dìm thật sâu vào bùn đen cái bản tính hiền lành ngày nàocủa hắn mất rồi

Đến sau này, sau một lần ăn vạ Bá Kiến không thành và được Bá Kiến dỗ ngọt, Chí Phèo còn trở thành tay sai cho cụ Bá Hắn cướp giật, đốt nhà, pháphách làng xóm, đâm thuê chém mướn cho Bá Kiến Và thế là cái thằng ChíPhèo kia lại càng khiến người dân làng Vũ Đại thêm xa lánh hắn Bởi hắn đâu còn là một con người nữa, hắn đã bán linh hồn mình cho quỷ dữ mất rồi! Hắn đánh mất cả nhân hình nhân tính của mình mất rồi

Có thể nói Chí Phèo chính là một nạn nhân trực tiếp của nhà tù thực dân, của xã hội đương thời, của bọn cường hào ác bá Hắn là điển hình cho hình ảnh một người nông dân chân chất bị dồn ép tới đường cùng mà trở nên xấu

xa, mất dần đi cái tình lương thiện bản chất con người mình Nếu như xã hội không có những định kiến, nếu như xã hội công bằng hơn, đẹp tốt hơn thì hẳn đã chẳng có một Chí Phèo tha hóa đến mức như thế!

Phải nói rằng Nam Cao đã thực sự thành công khi xây dựng lên hình tượng nhân vật điển hình Chí Phèo luôn triền miên say và làm nghề ăn vạ Để đếntận hôm nay, thế hệ chúng ta vẫn luôn mãi ấn tượng với hình ảnh này, để aimỗi khi nhắc tới sự ăn vạ, lại nghĩ ngay ra hình ảnh một Chí Phèo chễm chệ với thói ăn vạ của mình

Những tưởng cuộc đời của Chí đã dừng ở đó, dừng lại ngay khi Chí tha hóa

mà trở thành một kẻ chuyên đi cướp giật của xóm làng thì không, Nam Cao

đã vô cùng nhân đạo khi cho Chí một tia ánh sáng le lói để Chí có thể làm lại cuộc đời của mình Ánh sáng đó chính là Thị Nở Cuộc gặp gỡ định mệnh của Chí Phèo và Thị Nở đã khiến hắn thức tỉnh Mối tình của hai con người ấy quả là hấp dẫn đặc biệt, bởi "ngưu tầm ngưu, mã tầm mã", thế

nhưng nó lại là một tư tưởng nhân đạo cực kì sâu sắc mà Nam Cao lồng ghép vào tác phẩm để nâng nó lên một tầm vóc mới.

Chí Phèo đến với người tình của mình thật đúng với cái tên của hắn, thật hết sức … Chí Phèo Bởi Thị Nở vốn là người phụ nữ "xấu xí, ngẩn ngơ, ế chồng", đã ngoài ba mươi tuổi nhưng vì xấu và ngẩn ngơ nên chẳng ai thèmhỏi thị làm vợ Trong một lần Thị đi kiếm nước ngoài bờ sông rồi ngủ quên, Chí Phèo đã gặp Thị trong lúc uống say trở về nhà và cả hai đã ăn nằm với nhau Nếu như ban đầu, Thị mới chỉ khơi lên ở Chí cái bản năng đàn ông thì sau, cái sự chăm sóc dịu dàng mà ân tình của người đàn bà ấy

đã khơi lên trong Chí cái bản tình lương thiện đã bị vùi sâu dưới tận đáy Linh hồn Chí như được thức tỉnh, trở lại thành một con người chứ không phải là một con quỷ nữa

Bởi lần đầu tiên, sáng hôm ấy, Chí tỉnh dậy mà không say Hắn nhận ra

"trời đã sáng từ lâu", nhân ra những thanh âm quen thuộc của cuộc sống thường ngày "tiếng chim hót ngoài kia vui vẻ quá! Có tiếng cười nói của những người đi chợ Anh thuyền chài gõ mái chèo đuổi cá Những tiếng quen thuộc ấy ngày nào chả có."Lần đầu tiên sau bao năm ra tù, Chí Phèo mới được nghe thấy những thanh âm quen thuộc ấy, những tiếng cười nói, tiếng gõ mái chèo của cuộc sống lao động xung quanh, hôm nào chả có

"nhưng hôm nay hắn mới nghe thấy…" Hắn chợt "bâng khuâng" và thầy

"lòng mơ hồ buồn" Cuộc gặp gỡ với Thị Nở như là tia chớp lóe sáng trong cuộc đời tăm tối của Chí, nó đã khơi gợi lên trong lòng Chí bao điều, cho Chí nhìn thấy rõ cuộc đời của mình Hắn chợt thấy rằng ngày xưa "cái gì rất xa xôi", nhắc cho hắn rằng hắn cũng từng mơ ước về một cuộc sống êm đềm như thế "một gia đình nho nhỏ Chồng cuốc mướn cày thuê, vợ dệt vải.Chúng lại bỏ một con lợn nuôi để làm vốn liếng Khá giả thì mua dăm ba sào ruộng làm" Nhưng cái mơ ước ấy đã xa xôi quá đỗi, giờ đây, hắn nhận

ra cái bi kịch của cuộc đời mình, cái thực tại đáng buồn khi "tỉnh dậy hắn

thấy hắn già mà vẫn còn cô độc" Và cái tương lai ở phía kia còn đáng buồnhơn "Hắn đã tới cái dốc bên kia của cuộc đời", vậy mà chẳng có ai bầu bạn,chẳng có gì để nuôi thân, và sớm thôi "hắn đã như trông thấy trước tuổi giàcủa hắn, đói rét và ốm đau, và cô độc" Bao năm nay, Chí chưa từng một ngày tỉnh táo để nhận ra những cái đó, bởi hắn "bao giờ cũng say", thì hôm nay lần đầu tiên trong đời, hắn đủ tỉnh táo mà ý thức được số phận của mình.

Nếu như trước kia, Chí Phèo sống trong vô thức, thì hôm nay, Chí Phèo đã

đủ tỉnh táo mà nhận thức được, bởi vậy hắn có những cảm xúc rất đời, rất thường như bao người khác là cái sợ về tuổi già và sự ốm đau, sự cô độc Ngày trước, hắn là một con quỷ "sống bằng dọa nạt và cướp giật" thì giờ đây trong thâm tâm hắn bừng lên những cảm xúc đời thường, những mơ ướcđời thường, phải chăng, sự lương thiện trong hắn đang trở về với hắn?

Và khi thấy Thị Nở bưng bát cháo còn bốc hơi tới trước mặt, hắn "rất ngạc nhiên" và thực sự xúc động "bởi lần này là lần thứ nhất hắn được một

người đàn bà cho" Hắn nhận bát cháo từ tay Thị nở và bỗng nhận ra rằng

"cháo hành ăn rất ngon" Bởi bát cháo ấy không chỉ được nấu bằng gạo bằng hành mà còn được nấu bởi hương vị của tình yêu tình người, của yêu thương chân thực và hạnh phúc giản dị, và tất cả những cái đó lần đầu tiên Chí Phèo được cảm nhận Bởi vậy mà "hắn thấy mắt hình như ươn ướt", một nỗi xúc động nghẹn ngào Ai có thể nhận ra đó là cái thằng Chí Phèo vẫn thường rạch mặt ăn vạ, đập đầu giờ đây lại có thể hiền lành đến như thế? Hắn đã thực trở lại là anh canh điền lương thiện ngày nào, anh nông dân với ước mơ giản dị mà khiêm nhường ngày nào Giọt nước mắt còn thấp thoáng trên mắt Chí có lẽ chính là giọt nước mắt hạnh phúc mà người

ta vẫn hay nói Giọt nước mắt ấy đời thường vô cùng, con người vô cùng.Như vậy, có thể thấy, chính lòng yêu thương, tình người chân thật đã kéo Chí Phèo trở lại cái bản chất đẹp đẽ của người nông dân lao động – cái bản

chất đã bị vùi lấp tận sâu bởi bọn cường hào và xã hội thực dân Có thể nói, linh hồn của người nông dân nghèo Chí Phèo đã bị cướp đi bởi bầy lũ cường hào, thực dân trong xã hội, chúng muốn biến hắn trở thành cái công

cụ để chúng sai khiến Thế nhưng, giờ đây, Chí đã thức tỉnh thực sự rồi, cáilương thiện ẩn sâu tận con người hắn đã trở về rồi, và hắn lại khao khát một lần nữa được trở thành một con người như xưa Tình yêu đã thức tỉnh hắn, "hắn thèm lương thiện", hắn muốn được quay lại hòa nhập với mọi người Hắn đã mơ tưởng đến cuộc sống mà chính Thị là người sẽ mở đườngcho hắn và hắn sẽ được nhận vào "cái xã hội bằng phẳng, thân thiện của những người lương thiện" Chí Phèo đang mong chờ ngày được trở lại, hồi hộp trong hy vọng được trở lại làm người

Có lẽ Nam Cao không phải một lần viết về sức mạnh của tình yêu Tình yêu

có thể biến con người ta trở lên tốt đẹp hơn cho dù tình yêu ấy có bị chế giễu, những con người trong tình yêu ấy bị cả xã hội hắt hủi Chỉ cần họ tìm thấy ở nhau tình cảm chân thành, sự sẻ chia đồng cảm thì chắc chắn, tình yêu chân chính sẽ đưa họ đến với những điều tốt đẹp hơn Chính như Thị Nở - người đàn bà xấu xí ấy cũng đã khơi gợi lên linh hồn con người từmột con quỷ dữ mang tên Chí Phèo Đó là một tư tưởng nhân đạo vô cùng sâu sắc mà chỉ có ngòi bút của Nam Cao mới đủ sức truyền tải

Thế nhưng, Nam Cao cũng dựng lên một câu chuyện về Chí Phèo không chỉ

có vậy mà còn có những tình tiết biến hóa thật bất ngờ Hai lần, người đọc

cứ tưởng đã kết thúc câu chuyện về cuộc đời của Chí Phèo thì Nam Cao lại một lần nữa mở ra những tình huống mới

Có nhiều người cho rằng cuộc đời Chí Phèo là một bi kịch của số phận, củatạo hóa trêu ngươi thì có lẽ vẫn chưa hoàn toàn chính xác Bởi lẽ, cuộc đời của Chí phải nói là bi kịch thực sự thì phải là khi hắn đã thức tỉnh, mong muốn được làm lại cuộc đời, khao khát một cuộc sống lương thiện thì lại bị

cự tuyệt thật lạnh lùng: bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người

Sau khi gặp Thị Nở, Chí Phèo đã mở lời với Thị "Hay là mình sang đây ở với tớ một nhà cho vui", một lời tỏ tình thật đáng yêu quá đỗi Bởi Chí tưởng rằng Thị sẽ dẫn Chí vào cuộc sống đời thường, cho Chí một gia đình nho nhỏ như mơ ước của Chí ngày xưa nhưng không Định kiến của xã hội

mà tiêu biểu ở đây là bà cô Thị Nở đã tước đi của hắn cái quyền làm người

ấy Bà cô Thị là một kẻ không chồng, đã ngoài năm mươi tuổi và khi thấy Thị hỏi bà về cái việc ấy, bà đã một mực ngăn cản Thị đến với Chí Phèo

"Ngoài ba mươi tuổi… ai lại còn đi lấy chồng", "Đàn ông đã chết hết cả rồisao, mà lại đâm đầu đi lấy một thằng không cha Ai lại đi lấy thằng chỉ có một nghề là rạch mặt ra ăn vạ?"

Chính cái định kiến xã hội, định kiến cổ hủ về một người đàn bà đã qua tuổi lấy chồng không được lấy chồng nữa, định kiến về một người không cha mồ côi mẹ, định kiến về một kẻ xấu thì mãi mãi không thể tốt lên được

đã cướp đi của Chí tất cả những hy vọng vừa le lói, đẩy hắn vào tận cùng của bi kịch cuộc đời

Từ khi Thị Nở đến và "trút vào hắn tất cả những lời của bà cô" rồi "ngoay ngoáy cái mông đít đi về" thì hắn mới chợt hiểu ra rằng cái xã hội kia sẽ chẳng bao giờ công nhận mình Ban đầu, hắn còn "ngạc nhiên", còn bỡ ngỡ không hiểu tại sao Thị lại từ chối hắn sau khi đã ân cần lo lắng, chăm sóc cho hắn đến thế Thế rồi, "hắn nghĩ ngợi một tí rồi hình như hiểu, hắn bỗngnhiên ngẩn người" Từ lúc ấy, hắn gần như tuyệt vọng, bởi hắn đã hi vọng quá rằng hắn sẽ được thu nhận bởi cái xã hội ngoài kia, nhưng không, bị Thị Nở cự tuyệt thì cái xã hội ấy cũng sẽ cự tuyệt hắn như thế mà thôi Hắn

sẽ chẳng còn đường nào mà trở lại nữa!

Trong cơn tuyệt vọng đầy đau khổ, Chí lại tìm đến với rượu, bởi chỉ có rượu mới giúp hắn trở lại là hắn, là một con quỷ, "là một kẻ mạnh" Thế nhưng, càng lạ là hôm nay, hắn "càng uống lại càng tỉnh ra" Có lẽ là hắn say nhưng nếu như mọi lần, hắn quên hắn thảy tất cả mọi thứ xung quanh

mình, cũng chẳng ý thức được nỗi đau khôn cùng của mình thì hôm nay, sau khi đã tìm lại được nhân tính con người, hắn mới nhận ra, mới hiểu được cái số phận đắng cay của mình mà thấm thía nó Những giọt nước mắtcủa Chí Phèo lại lần nữa xuất hiện "hắn ôm mặt khóc rưng rức", thế nhưng chẳng còn là giọt nước mắt hạnh phúc trong yêu thương mà là giọt nước mắt của tận cùng đau khổ Hắn khóc cho cuộc đời tăm tối của hắn, hắn vùng vẫy trong đám bùn lầy đen tối, muốn thoát ra, muốn trở lại với một

"xã hội công bằng và thân thiện của những con người lương thiện" để được sống, được làm người lương thiện một lần nữa nhưng chẳng ai cho hắn cái quyền ấy, tất cả mọi người Những định kiến của xã hội đã giết chết đi linhhồn một con người như thế, tước đoạt đi của con người ấy mọi thứ mà hắn

có được, vùi hắn xuống tận sâu của bùn đen

Lần uống rượu này của Chí, hắn lại như mọi lần lảo đảo và xách dao đi, ban đầu hắn lẩm bẩm tự nhủ phải đi "đâm chết cả nhà nó (Thị Nở), đâm chết con khọm già nhà nó" Hắn cứ lảm nhảm, "cứ đi, cứ chửi, cứ dọa giết nó", nhưng "nó" là ai? Lúc này, sau khi tỉnh ra, Chí Phèo mới thấm thía hơn bao giờ hết cái kẻ đã đẩy hắn đến bước đường ngày hôm nay, có lẽ chính thế nên hắn "cứ đi", nhưng chẳng rẽ vào nhà Thị Nở mà lại xông vào nhà cụ Bá Trước mặt Bá Kiến, Chí Phèo "trợn mắt, chỉ vào mặt" lão mà dõng dạc lên tiếng đòi quyền làm người, quyền lương thiện, đòi lại khuôn mặt đã bị rạch nát của mình

Những kẻ bị dồn đến đường ác một khi đã thức tỉnh trở về thì chẳng thể ác được nữa, bởi họ đã ý thức được nhân phẩm của mình, họ không thể chấp nhận kiếp sống của thú vật được nữa Và Chí Phèo cũng vậy Chí Phèo chếtsau khi đâm chết kẻ đã gây ra nỗi đau khổ của cuộc đời mình, hắn chết trước ngưỡng cửa được trở lại cuộc sống, chết trong tâm trạng đầy bi kịch, đầy đau đớn Nếu như trước đây, để được sống, Chí Phèo phải bán mạng, bán linh hồn cho quỷ dữ thì giờ đây, nhân phẩm trở về, hắn quyết liệt giữ

lại linh hồn lương thiện của mình Có nhiều ý kiến cho rằng Nam Cao đã thật tàn nhẫn khi cho Chí Phèo chết đi, thế nhưng, phải thật hiểu Nam Cao thì mới nhận ra, ông thực ra đã vô cùng nhân đạo khi cho Chí Phèo kết liễucuộc đời mình như vậy Bởi nếu hắn còn sống tiếp, thì hắn vĩnh viễn phải chịu kiếp cô độc, phải chịu đựng bi kịch khốn khổ của cuộc đời mình, chết

đi, có lẽ hắn sẽ thanh thản, và có thể sẽ lại được trở về làm một người lương thiện lần nữa

Chí Phèo chết quằn quại giữa vũng máu, giữa niềm đau khổ vô hạn, và giữakhát khao thống thiết được trở lại làm người không thành Câu hỏi cuối cùng của hắn với Bá Kiến, vừa đanh thép, vừa bi phẫn xót xa, khiến cho ai nghe xong cũng chẳng khỏi day dứt "Ai cho tao lương thiện?", ai cho hắn được một lần nữa là một con người, được sống một cuộc sống con người?Cái chết của Chí Phèo và hành động giết chết Bá Kiến không chỉ mang một lớp ý nghĩa Qua hành động giết chết Bá Kiến, Nam Cao như muốn nói rằngđây là một sự trả thù bằng máu, bởi chính những kẻ cường hào lọc lõi như

Bá Kiến là những kẻ đã đẩy những người nông dân vào tăm tối, vào bước đường cùng tuyệt vọng, phải bán linh hồn cho quỷ dữ để được sống Và mộtkhi người nông dân ấy lấy lại được ý thức về nhân phẩm của mình, về

quyền sống của mình thì chính chúng là những kẻ phải nhận lấy sự trả thù, nhận lấy cái chết đầu tiên Còn cái chết của Chí Phèo, hắn đã chết bên ngưỡng cửa của cuộc sống lương thiện, đó là bi kịch của những người nôngdân mong muốn có được một cuộc sống yên ổn, được hòa nhập với xã hội, được yêu thương nhưng lại bị cả xã hội cự tuyệt, đẩy đến đường cùng, đến cái chết

Nam Cao đã vô cùng thành công khi khắc họa hình ảnh của Chí Phèo từ một người nông dân hiền lành bị tha hóa mà trở thành một con quỷ Ông cũng thành công khi xây dựng những xung đột mâu thuẫn gay gắt giữa các tầng lớp trong xã hội để đặt nhân vật vào trong đó, vừa làm rõ nội tâm nhân