Bán phá giá là gì biện pháp chống bán phá giá trong thương mại quốc tế

Theo cách hiểu này, m ột loại hàng hóa đư ợc coi là bán phá giá t ại thị trường nư ớc ngoài khi nó đang được bán với giá thấp hơn so với giá nội địa hay còn gọi là giá bán hàng hóa tương

Bán phá giá là gì? Bi ện pháp ch ống bán phá giá trong thương mại quốc

tế

Cùng với sự phát triển của xu hướng hội nhập quốc tế, nước ta đã đ ạt được nhiều thành t ựu trong vi ệc sản xuất và kinh doanh các m ặt hàng sản phẩm Tuy nhiên, bên c ạnh đó cũng xuất hiện tình trạng bán phá giá làm ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm và uy tín doanh nghiệp Vậy, bán phá giá

là gì và tác động của bán bán giá là như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu

rõ qua bài viết dưới đây nhé các bạn

Bán phá giá là gì?

Trên thế giới tồn tại nhiều quan điểm về việc hiểu thế nào là bán phá giá (Tiếng Anh: Dumping)

Theo từ điển Findlaw legal Dictionary: bán phá giá là “ to sell in quantity

at a very low price” (bán hàng hóa v ới giá rất thấp), theo định nghĩa

chuyên ngành là “to sell abroad at less than the market price at home” (bán hàng hóa ở nước ngoài thấp hơn giá t ại thị trường trong nư ớc) Theo cách hiểu này, m ột loại hàng hóa đư ợc coi là bán phá giá t ại thị trường nư ớc ngoài khi nó đang được bán với giá thấp hơn so với giá nội địa hay còn gọi

là giá bán hàng hóa tương tự tại nước xuất khẩu Tuy nhiên, việc xác định giá hàng hóa c ủa thị trường nội địa, trên thực tế, là không ph ải dễ dàng thực hiện được, đôi khi là không th ể, do hàng hóa đó ch ỉ được sản xuất để xuất khẩu mà không đư ợc đưa ra bán t ại thị trường nội địa nước xuất khẩu hoặc không có loại hàng hóa tương t ự được bán ở thị trường nội địa để có thể so sánh

Cũng có quan điểm cho rằng là khi các sản phẩm được bán vào một thị trường với giá bán ở mức dưới giá thành sản xuất thì được xem là bán phá giá Quan điểm này căn cứ vào việc so sánh mức giá bán của sản phẩm tại thị trường của nư ớc xuất khẩu với giá thành của sản phẩm được tạo nên từ

các chi phí liên quan đến quá trình sản xuất của sản phẩm đó Tuy nhiên, việc xác định các chi phí c ấu thành nên s ản phẩm ở mỗi quốc gia s ẽ được tính toán khác nhau dựa trên cơ cấu chi phí khác nhau Do đó, n ếu xác định bán phá giá theo cách này s ẽ gây ra sự bất hợp lý, không công b ằng khi lấy

cơ cấu chi phí được tính toán theo cách thức của quốc gia này đem so với quốc gia khác và k ết luận về việc bán phá giá

Cũng có quan điểm cho rằng để tìm ra hành vi bán phá giá cần căn cứ trên

cơ sở giá xuất khẩu và giá trị thông thường của hàng hóa bị điều tra có hành vi bán phá giá Các hi ểu này đã được thể hiện tại Điều VI của Hiệp định chung về Thương mại và Thuế quan (GATT) Tại Điều VI quy định:

“…bán phá giá, tức là việc sản phẩm của một nước được đưa vào kinh

doanh thương mại trên thị trường của một nước khác với giá thấp hơn giá trị thông thường của sản phẩm, phải bị xử phạt nếu việc đó gây ra hoặc đe dọa gây ra thi ệt hại đáng k ể cho một ngành sản xuất trên lãnh thổ của một bên ký kết…” Với cách hi ểu này, hành vi bán phá giá đã đư ợc xác định trên cơ sở so sánh giữa giá trị thông thường và giá xuất khẩu của hàng hóa, sản phẩm bị nghi là bán phá giá

Để làm rõ hơn định nghĩa này, Điều 2 của Hiệp định thực thi Điều VI của Hiệp định chung v ề Thuế quan và Thương m ại 1994 của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) hay còn g ọi là Hiệp định chống bán phá giá (ADA) đã đưa ra định nghĩa cụ thể về bán phá giá như sau:

“Một sản phẩm bị coi là bán phá giá (tức là được đưa vào lưu thông

thương mại của một nước khác thấp hơn giá trị thông thường của sản phẩm đó) nếu như giá xuất khẩu của sản phẩm được xuất khẩu từ một nước này sang một nước khác th ấp hơn mức giá có th ể so sánh được của sản phẩm tương tự được tiêu dùng tại nước xuất khẩu theo các điều kiện thương mại thông thường”

Trong khoa học pháp lý, hành vi bán phá giá có th ể được phân bi ệt với việc bán hạ giá hoặc bán v ới giá rẻ đến từ việc giảm chi phí ở các khâu h oặc do năng suất gia tăng Pháp luật coi những hành vi này là cạnh tranh lành mạnh, cần khuyến khích Tuy nhiên, hành vi bán phá giá l ại đi ngư ợc lại với các quy tắc cạnh tranh công b ằng của thị trường tự do trong đ ối xử về giá

Tóm lại, từ những phân tích trên có th ể rút ra k ết luận về hành vi bán phá giá như sau: Bán phá giá là hành vi c ạnh tranh không công bằng về giá của hàng hóa xu ất khẩu tại thị trường nư ớc nhập khẩu Theo đó, hàng hóa xu ất khẩu đư ợc bán tại thị trường nư ớc nhập khẩu với giá thấp hơn mức giá có thể so sánh đư ợc của sản phẩm đó đang đư ợc bán tại thị trường nước xuất khẩu theo các đi ều kiện thương mại thông thư ờng

Khái niệm bán phá giá là gì?

Tác động của bán phá giá là gì?

Bán phá giá mang tính tích c ực và tiêu cực, trên từng đối tượng khác nhau

Tác động tích cực:

Bán phá giá mang l ại lợi ích cho ngư ời tiêu dùng ở nước nhập khẩu: việc hàng hóa được nhà sản xuất, xuất khẩu bán với mức giá thấp hơn giá hiện

có trên th ị trường, sẽ giúp người tiêu dùng có đi ều kiện hưởng lợi về giá

cả, đư ợc mua hàng hóa t ốt với mức giá cạnh tranh Đ ối với thị trường nư ớc nhập khẩu, việc hàng hóa của các doanh nghi ệp nư ớc ngoài đư ợc bán với giá rẻ tại thị trường nh ập khẩu sẽ làm cho mặt bằng giá cả tại thị trường nói chung có xu hướng giảm đi Việc này có thể tác động đến nhà sản xuất nội địa theo hai hư ớng sau: vi ệc nhà xuất khẩu bán phá giá có th ể tạo nên động lực khiến cho nhà sản xuất nội địa tập trung tăng cường sức cạnh tranh sản phẩm của mình thông qua vi ệc nâng cao ch ất lư ợng sản phẩm, đổi mới trang thi ết bị nhằm đưa ra đư ợc mức giá có thể cạnh tranh hơn Lúc này, thị trư ờng nước nhập khẩu càng tr ở nên sôi đ ộng hơn, giá sẽ càng rẻ hơn, và chất lượng tốt hơn Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp nội địa không đủ tiềm lực để duy trì sự cạnh tranh, bị yếu thế và bị loại khỏi thị trường Khi một ngành sản xuất bị đe dọa sẽ kéo theo vi ệc phá sản của nhiều doanh nghiệp thuộc ngành đó, dẫn đến tình tr ạng mất việc làm và gây ra các tác động dây chuyền không tốt tới những ngành kinh doanh khác

Đối với nhà sản xuất, xuất khẩu: bán phá giá tạo điều kiện cho nhà sản xuất, xuất khẩu bán đư ợc nhiều hàng, có khả năng tăng lợi nhuận, thâm nhập và dần chiếm lĩnh th ị trường nước nhập khẩu Mặc dù giá bán ở thị trường nước ngoài có thấp nhưng vẫn trong sự kiểm soát giá cả của doanh nghiệp và vẫn có lãi thì vi ệc sản xuất vẫn sẽ được duy trì và m ở rộng

Chính vì vậy, bản thân các quy đ ịnh pháp luật quốc tế không tự thân nó không lên án việc phá giá Hành vi bán phá giá ch ỉ bị lên án và bị áp dụng các biện pháp ch ống bán phá giá khi nó gây thi ệt hại cho thị trường nước nhập khẩu

Tác động tiêu cực:

Tính tiêu cực của hành vi bán phá giá đư ợc thể hiện qua những yếu tố thiệt hại mà nó gây ra cho th ị trường nư ớc nhập khẩu như sau:

Một là, thi ệt hại đư ợc thể hiện thông qua nh ững tổn hại mà ngành s ản xuất sản phẩm tương tự của thị trường nư ớc nhập khẩu phải gánh ch ịu và mối đe dọa đối với lợi ích của người tiêu dùng khi s ản phẩm nhập khẩu đã thực sự chiếm lĩnh được thị trường nư ớc nhập khẩu

Hai là, hành vi bán phá giá vi ph ạm nguyên tắc cạnh tranh công b ằng

trong thương mại quốc tế Khi có hi ện tượng bán phá giá x ảy ra v ới mục đích đẩy đối thủ cạnh tranh đến bờ vực phá sản, lúc đó nguyên tắc cạnh tranh công bằng tại thị trường nước nhập khẩu đã bị tổn hại nghiêm trọng Hành vi bán phá giá nh ằm triệt hạ nền sản xuất nội địa của nước nhập khẩu cũng đồng thời làm hủy diệt những lợi thế cạnh tranh trong thương mại quốc tế của nư ớc nhập khẩu

Ba là, ngành s ản xuất nội địa sẽ là đối tượng bị ảnh hư ởng trực tiếp và đầu tiên từ hành vi bán phá giá hàng hóa nh ập khẩu Khi bàn đến việc sử dụng các công c ụ pháp lu ật để ngăn chặn hành vi bán phá giá, nhà nư ớc sẽ gặp phải sự khó khăn trong vi ệc giải quyết mối xung đột giữa quyền lợi của người tiêu dùng đang được thụ hưởng (được mua hàng hóa với giá rẻ) với lợi ích của nhà sản xuất trong nước khi ph ải hạ giá thành đ ể có thể cạnh tranh với hàng hóa nhập khẩu đang bán phá giá Vì v ậy, nếu chỉ có sự hiện diện của việc bán phá giá thì chưa đ ủ cơ sở để yêu cầu nhà nư ớc và pháp luật phải tham gia điều chỉnh, chỉ khi có thiệt hại đối với ngành s ản xuất nội địa thì nhà nước mới cần can thiệp

Yêu cầu chống bán phá giá

Như vậy, việc hàng hóa bị bán phá giá ở thị trường nhập khẩu không phải lúc nào cũng gây hại cho phía nước nhập khẩu, thậm chí là rất có lợi cho

phía người tiêu dùng Tuy nhiên, xét dư ới nhiều góc độ khác, bán phá giá lại là một hành vi c ạnh tranh thương m ại không công b ằng, và cần phải được điều chỉnh bởi các quy định về pháp luật chống bán phá giá Các nư ớc

có hàng hóa nhập khẩu BPG luôn tìm cách áp d ụng các bi ện pháp đối phó với vấn đề này nhằm bảo vệ ngành sản xuất trong nư ớc trước tác động tiêu cực từ hành vi BPG của các nhà xuất khẩu

Cụ thể, một số nguyên nhân ch ủ yếu thúc đ ẩy yêu cầu các chính phủ hành động chống bán phá giá như sau:

Một là, xuất phát từ môi trư ờng cạnh tranh nhập khẩu gia tăng t ạo ra những

áp lực về cạnh tranh giá c ả, lợi nhuận, việc làm lên các nhà s ản xuất trong nước Những áp lực đó đã thúc đẩy họ gia tăng vận động hành lang, gây sức ép lên chính ph ủ để ban hành các biện pháp bảo hộ cho ngành s ản xuất trong nước Cùng với đó, việc cán cân thương mại thâm hụt cũng là một lý

do ảnh hưởng đến quyết định sử dụng các bi ện pháp chống bán phá giá Cùng với đó, một nguyên nhân khác cũng thúc đ ẩy hành đ ộng chống bán phá giá xuất phát t ừ tính chất hội nhập thương mại toàn cầu chính là sự hội nhập quốc tế ngày càng sâu r ộng làm cho quá trìn h tự do hóa thương m ại

và đầu tư ngày càng trở nên mạnh mẽ Quá trình tự do hóa thương mại

được thực hiện ở phạm vi khu vực và trên toàn thế giới, dựa trên cơ sở các hiệp định song phương và đa phương Đi ển hình cho các th ỏa thuận ở phạm

vi khu vực là: EU, NAFTA, AFTA… và toàn c ầu là WTO Chính vì th ế, khi bàn về hội nhập quốc tế chắc chắn cần đề cập đến những quy đ ịnh có tính nguyên tắc của WTO Các nư ớc thành viên của WTO ph ải thống nhất thực hiện những nguyên tắc cơ bản nhằm xóa b ỏ hoặc giảm bớt những rào cản của thương m ại quốc tế Trên thực tế,sự ra đời của WTO là đ ể thúc đẩy tự

do hóa thương mại, tuy nhiên WTO thừa nhận rằng, các nước thành viên có thể sẽ phải chống lại cạnh tranh nước ngoài đ ể bảo vệ sản xuất trong nước Tuy vậy, WTO yêu cầu các nư ớc phải thông qua thu ế quan tiến hành s ự bảo

hộ đó Bảo vệ sản xuất trong nư ớc trư ớc sự cạnh tranh không công b ằng phù hợp với nguyên tắc của WTO là cơ s ở thúc đẩy yêu c ầu chống bán phá giá Như vậy, để tiếp tục có thể bảo hộ thị trường trong nước khi các rào cản thương m ại bị gỡ bỏ dần, các nư ớc đã sử dụng biện pháp chống bán phá giá như công cụ bảo hộ thay thế

Hai là, để đối phó và hạn chế những tác động tiêu cực từ việc hàng nhập khẩu bán phá giá, nư ớc nhập khẩu có thể tiến hành các bi ện pháp chống bán phá giá B ởi vì, bán phá giá, trong m ột giai đo ạn nhất định, có thể mang lại lợi ích cho ngư ời tiêu dùng vì đư ợc mua hàng hóa v ới giá rẻ Tuy nhiên, nếu xét về mặt lâu dài, thì bán phá giá l ại trở thành mối đe dọa đối với lợi ích c ủa ngư ời tiêu dùng khi hàn g hóa nh ập khẩu đó đã thực sự loại

bỏ được các hàng hóa cùng lo ại của nhà s ản xuất của thị trường nước nhập khẩu, và nhân cơ h ội chiếm lĩnh vị trí thống lĩnh th ị trường nhập khẩu Một khi hàng hóa nh ập khẩu đã ở vị trí độc quyền, nó có th ể sẽ bắt đầu đư ợc tăng giá để bù lại phần chi phí thiệt hại mà doanh nghiệp đã phải gánh chịu

do bán phá giá trước đó Lúc này, không những người tiêu dùng bị thiệt hại

mà kéo theo nó là nh ững tác đ ộng tới lợi ích chung của cả xã hội Lúc này yêu cầu chống bán phá giá đư ợc đặt ra hơn bao gi ờ hết nhằm thiết lập lại

sự cân bằng của thị trường nhập khẩu, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, loại bỏ những hành vi cạnh tranh không công b ằng ra kh ỏi thị trường

Chống bán phá giá là gì?

Để ngăn chặn hành vi bán phá giá, chính phủ các nước nhập khẩu đều có những biện pháp xử lý, thậm chí tr ả đũa nhằm duy trì môi trư ờng cạnh tranh lành mạnh trong thương m ại quốc tế, cũng như khắc phục thương mại, bù đ ắp những tổn thất do bán phá giá gây ra và b ảo vệ ngành s ản xuất trong nước Chống bán phá giá là việc các cơ quan có thẩm quyền của nước nhập khẩu áp dụng các biện pháp phù hợp tác động trực tiếp lên sản phẩm

nhập khẩu BPG để nhằm loại bỏ những thiệt hại mà sản phẩm nhập khẩu BPG đó gây ra cho ngành s ản xuất hàng hóa tương tự của nước nhập khẩu Tuy rằng biện pháp ch ống bán phá giá đư ợc xếp vào nhóm các bi ện pháp phi thuế quan nhưng th ực chất nó lại thường đư ợc ban hành như m ột phần của luật thuế quan, sử dụng một biện pháp khắc phục giống như thuế quan, mục tiêu cu ối cùng của nó là áp thu ế chống bán phá giá lên hàng hóa b ị điều tra, và cơ quan hải quan sẽ chịu trách nhiệm giám sát việc thi quyết định áp thuế chống bán phá giá Và ngay c ả khi cuối cùng không có mức thuế nào được áp dụng, thì các thủ tục hành chính liên quan t ự bản thân nó

đã đủ để gây ra những tác động bất lợi lên hàng nhập khẩu

Như vậy có thể rút ra kết luận rằng: Chống bán phá giá là hành vi pháp lý được thực hiện bởi đại diện ngành sản xuất trong nước hoặc cơ quan có thẩm quyền của quốc gia nh ập khẩu nhằm khởi xư ớng một vụ điều tra

chống bán phá giá theo nh ững trình t ự và thủ tục nhất định đối với hàng hóa bị nghi ngờ đang bán phá giá t ại thị trường nư ớc nhập khẩu

Các biện pháp ch ống bán phá giá

Theo quy định của ADA, các quốc gia khi có căn cứ cho rằng có hành vi bán phá giá có thể sử dụng các biện pháp ch ống bán phá giá g ồm: Thuế chống bán phá giá, bi ện pháp tạm thời, và cam k ết giá

Thuế chống bán phá giá:

Về mặt bản chất, thuế chống bán phá giá là m ột khoản tiền nộp bổ sung bên cạnh thuế nhập khẩu thông thương, do cơ quan có th ẩm quyền của quốc gia nhập khẩu ban hành, đánh vào các s ản phẩm nhập khẩu nư ớc ngoài bị bán phá giá vào th ị trường trong nước Theo đó, loại thuế này nhằm mục đích chống lại việc bán phá giá và lo ại bỏ những thiệt hại do vi ệc bán phá giá các hàng hóa nhập khẩu nư ớc ngoài gây ra đ ối với các ngành sản xuất nội địa Thông thường, mỗi quốc gia đều có một hệ thống các quy định riêng

về thủ tục và điều kiện áp đặt thuế chống phá giá đối với sản phẩm nư ớc ngoài Trên thực tế, thuế chống bán phá giá đư ợc nhiều quốc gia sử dụng như là một hình thức “bảo hộ hợp pháp” đối với các sản phẩm sản xuất trong nước Thế nhưng, đôi khi quyền này bị lạm dụng khiến cho các doanh nghiệp xuất khẩu sản phẩm bị áp thuế phải chịu mức thuế không h ợp lý Để ngăn chặn hiện tượng này, các nước thành viên WTO đã cùng thỏa thuận về các quy định bắt buộc phải tuân thủ liên quan đến việc điều tra và áp đặt thuế chống bán phá giá, t ập trung trong Hi ệp định ADA Theo đó, vi ệc áp dụng thuế bán phá giá chỉ được thực hiện khi xác định đủ ba điều kiện bắt buộc sau đây:

• Thứ nhất, hàng nhập khẩu nước ngoài bị bán phá giá

• Thứ hai, ngành sản xuất sản phẩm tương tự của quốc gia nhập khẩu bị thiệt hại đáng k ể;

• Có mối quan h ệ nhân quả giữa việc hàng nhập khẩu bán phá giá và thiệt hại nói trên

Áp dụng biện pháp t ạm thời:

Biện pháp t ạm thời là bi ện pháp do cơ quan có th ẩm quyền áp dụng đối với hàng hóa bị điều tra nhập khẩu trư ớc khi có quy ết định cuối cùng v ề biện pháp chống bán phá giá, nh ằm ngăn ch ặn thiệt hại tiếp tục xảy ra cho

ngành sản xuất nội địa trong quá trình đi ều tra Bi ện pháp tạm thời trong chống bán phá giá ch ỉ có thể được áp dụng khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về thủ tục theo như quy đ ịnh tại Điều 7.1 c ủa ADA, c ụ thể sau đây:

• Đã có kết luận sơ bộ của cơ quan có thẩm quyền xác nhận có việc bán phá giá và có th ể dẫn đến thiệt hại cho ngành sản xuất nội địa;

• Cơ quan có th ẩm quyền kết luận cần áp dụng các biện pháp này để ngăn chặn thiệt hại đang xảy ra trong quá trình điều tra;

• Việc điều tra đã đư ợc bắt đầu theo đúng quy đ ịnh;

Biện pháp Cam kết về giá:

Theo quy định của ADA, trong quá trình tố tụng cơ quan có thẩm quyền và các nhà sản xuất, xuất khẩu sản phẩm đang bị điều tra ch ống bán phá giá có thể thỏa thuận với nhau về cam kết về giá Cam kết về giá là thỏa thuận giữa từng nhà xuất khẩu với cơ quan có th ẩm quyền nước nhập khẩu trong

đó nhà xuất khẩu tự nguyện cam kết tăng giá lên hoặc đình chỉ hành động bán phá giá vào khu v ực đang điều tra Quá trình đi ều tra sẽ chấm dứt khi cam kết về giá đư ợc thông qua, tr ừ trường hợp các nhà xu ất khẩu có yêu cầu tiếp tục điều tra hoặc nếu cơ quan có th ẩm quyền quyết định như vậy Cam kết về giá sẽ tự động chấm dứt hiệu lực khi cơ quan có th ẩm quyền có kết luận không có vi ệc bán phá giá ho ặc không có thiệt hại đáng k ể Như vậy có thể nhận thấy, ba biện pháp ch ống BPG này về tính ch ất, thủ tục áp dụng là không giống nhau, mỗi một biện pháp đư ợc áp dụng với mục đích riêng và t ại các thời điểm không gi ống nhau Nếu như biện pháp cam kết về giá là sự thỏa thuận giữa các nhà xuất khẩu với cơ quan đi ều tra chống BPG về việc sẽ tăng giá hàng hóa ho ặc chấm dứt hành vi BPG, đ ể có thể chấm dứt vụ kiện; Biện pháp t ạm thời lại đư ợc cơ quan đi ều tra chống BPG

áp dụng sau khi có k ết luận sơ bộ, nhằm ngăn ch ặn thiệt hại có thể xảy ra cho ngành s ản xuất trong nư ớc trong th ời gian cuộc điều tra tiếp tục diễn ra; Trong khi đó, biện pháp áp thuế chống BPG là biện pháp được sử dụng sau khi có kết luận cuối cùng v ề 40 hành vi BPG và thi ệt hại Nếu biện pháp cam kết về giá đư ợc áp dụng thì cuộc điều tra được chấm dứt và

không có vi ệc áp dụng 2 biện pháp còn l ại Tuy nhiên, n ếu biện pháp cam kết về giá không đ ạt được sự đồng thuận, thì tiếp theo đó biện pháp tạm thời sẽ có thể được áp dụng trong quá trình đi ều tra, và thuế chống bán phá giá sẽ là biện pháp cuối cùng sau khi các bi ện pháp trên đã đư ợc áp dụng