Top 10 bài phân tích bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người của chí phèo sâu sắc nhất

- Bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người: Sự mâu thuẫn giữa khát vọng quay tr ở lại làm một con người, khát khao đư ợc đối xử như một con ngư ời nhưng không được của Chí Phèo.. * Luận điểm

Top 10 bài phân tích bi k ịch bị cự tuyệt quyền làm ngư ời của Chí Phèo

sâu sắc nhất

• 1 Dàn ý bi k ịch Chí Phèo bị cự tuyệt quyền làm ngư ời

• 2 Phân tích bi k ịch bị cự tuyệt quyền làm người của nhân vật Chí

Phèo

• 3 Phân tích Chí Phèo b ị cự tuyệt quyền làm người ngắn gọn

• 4 Phân tích bi k ịch cự tuyệt quyền làm ngư ời của Chí Phèo

• 5 Phân tích bi k ịch bị cự tuyệt quyền làm người của Chí Phèo m ở rộng

• 6 Phân tích bi k ịch bị cự tuyệt quyền làm người của Chí Phèo nâng cao

• 7 Bi kịch bị cự tuyệt quyền làm ngư ời của Chí Phèo

• 8 Phân tích bi kịch bị cự tuyệt làm người của Chí Phèo

• 9 Phân tích bị cự tuyệt làm ngư ời của Chí Phèo

• 10 Phân tích t ấn bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người của Chí Phèo

1 Dàn ý bi k ịch Chí Phèo b ị cự tuyệt quyền làm ngư ời

a) Mở bài

- Giới thiệu tác giả và tác phẩm:

+ Nam Cao (1917 - 1951) là nhà văn hi ện thực lớn, nhà báo kháng chi ến, một trong những nhà văn tiêu bi ểu nhất có nhi ều đóng góp quan tr ọng đối với việc hoàn thiện phong cách truy ện ngắn và tiểu thuyết Việt Nam ở nửa đầu thế kỷ

20

+ Chí Phèo là m ột trong những tác phẩm có giá trị hiện thực cao giúp cho người đọc có cái nhìn khái quát hơn v ề một hiện tượng xã hội ở vùng nông thôn Việt Nam trước năm 1945

- Giới thiệu bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người của Chí Phèo: Bằng ngòi bút hiện thực, Nam Cao đã kh ắc họa thành công bi k ịch bị cự tuyệt quyền làm người của Chí Phèo

b) Thân bài

* Khái quát về tác phẩm

- Hoàn cảnh sáng tác: Truy ện đư ợc Nam Cao viết năm 1941 dựa trên cơ s ở người thật, việc thật ở làng Đại Hoàng, ông đã hư cấu, sáng tạo nên một bức tranh hiện thực sinh đ ộng về xã hội nông thôn Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám v ới tất cả sự ngột ngạt, tối tăm cùng những bi k ịch đau đ ớn, kinh hoàng

- Giá trị nội dung: Truyện đã khái quát m ột hiện tượng xã hội ở nông thôn Việt Nam trư ớc Cách mạng tháng Tám: m ột bộ phận nông dân lương thi ện bị đẩy và tình trạng lưu manh hóa

* Thế nào là bi kịch bị cự tuyệt quyền làm ngư ời?

- Bi kịch là sự mâu thu ẫn, đối lập giữa hiện thực đời sống với khát vọng, mơ ước, mong muốn con người

- Bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người: Sự mâu thuẫn giữa khát vọng quay tr ở lại làm một con người, khát khao đư ợc đối xử như một con ngư ời nhưng không được của Chí Phèo

* Luận điểm 1: Bi kịch thể hiện trong tiếng chửi của Chí Phèo ở đầu truyện

- “Hắn vừa đi vừa chửi ” - > sự xuất hiện tự nhiên

- Qua tiếng chửi, chân dung nhân v ật hiện lên:

+ Kẻ lưu manh cứ rượu vào là chửi

+ Đằng sau đó thấy Chí Phèo là nạn nhân ra sức cựa quậy, mong muốn được coi là người bình thường

=> Chí Phèo mong mu ốn đư ợc giao c ảm với cuộc đời, nhưng không ai đ áp lại, không ai coi h ắn như m ột con ngư ời

* Luận điểm 2: Bi kịch bị khước từ quyền làm người ngay từ khi sinh ra

- Ngay từ khi sinh ra, Chí Phèo đã không đư ợc đối xử như một con ngư ời: + Bị bỏ rơi tại lò g ạch cũ giữa cánh đồng mùa đông

+ Không cha, không mẹ, không nhà, không cửa, không m ột tấc đất cắm dùi + Tuổi thơ sống trong bất hạnh

+ Đã từng ước mơ lương thiện nhưng xã hội đã bóp chết ước mơ lương thiện

- Sự kiện Chí Phèo bị bắt vào tù:

+ Vì Bá Kiến ghen với vợ hắn

+ Chế độ nhà tù thực dân đã biến Chí tr ở thành “con qu ỷ dữ của làng Vũ Đại”

- Hậu quả của những ngày ở tù:

+ Hình dạng: “Cái đầu trọc lốc, hàm răng c ạo trắng hớn, cái m ặt thì cơng cơng đầy những vết sứt sẹo, hai con mắt gườm gườm” - > Chí Phèo đánh mất nhân hình

+ Nhân tính: du côn, du đ ãng, triền miên trong cơn say, đ ập đầu, chửi bới, phá phách và làm công c ụ cho Bá Kiến - > Chí Phèo đã đánh mất nhân t ính

- Quá trình tha hóa c ủa Chí Phèo: Đ ến nhà Bá Ki ến trả thù - > Chí mắc mưu, trở thành tay sai cho Bá Ki ến

=> Chí đã bị cướp đi cả nhân hình lẫn nhân tính, là điển hình cho hình ảnh người nông dân bị đè nén đến cùng cực

* Luận điểm 4: Bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người

- Nguyên nhân: do b à cô Thị Nở không cho Thị lấy Chí Phèo - > định kiến của xã hội

- Diễn biến tâm tr ạng của Chí Phèo:

+ Lúc đầu: Chí ngạc nhiên trước thái độ của Thị Nở

+ Sau Chí hiểu ra mọi việc: Tuyệt vọng, Chí uống rượu rồi xách dao đến nhà

Bá Kiến đâm chết Bá Kiến và tự sát

- Ý nghĩa hành động đâm chết Bá Kiến và tự sát của Chí:

+ Đâm chết Bá Kiến là hành động lấy máu rửa thù của người nông dân thức tỉnh về quyền sống

+ Cái chết của Chí Phèo là cái chết của con người trong bi k ịch đau đ ớn trên ngưỡng cửa trở về cuộc sống làm người

=> Chí Phèo là tiêu bi ểu cho số phận người nông dân trong xã h ội cũ bị chèn

ép, đẩy vào bước đường cùng

* Đặc sắc nghệ thuật

- Xây dựng nhân vật điển hình vừa sống động, vừa có cá tính độc đáo

- Nghệ thuật miêu t ả tâm lí nhân vật sắc sảo

- Kết cấu truyện mới mẻ, tưởng như t ự do nhưng lại rất chặt chẽ

- Cốt truyện và các tình ti ết hấp dẫn, biến hóa giàu kịch tính

- Ngôn ngữ sống động, vừa điêu luyện lại vừa gần gũi, tự nhiên

- Giọng điệu đan xen biến hóa, tr ần thuật linh hoạt

c) Kết bài

- Khái quát lại bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người của Chí Phèo

- Nêu cảm nhận, đánh giá của em về bi kịch

2 Phân tích bi k ịch bị cự tuyệt quyền làm ngư ời của nhân vật Chí Phèo

Phân tích bi kịch bị cự tuyệt quyền làm ngư ời của Chí Phèo

Nhân vật Chí Phèo trong truy ện ngắn cùng tên c ủa Nam Cao là ki ệt tác của dòng văn học hiện thực Việt Nam Chí Phèo đại diện cho những người nông dân cùng cực bị đẩy đến đáy cùng c ủa xã hội Những tưởng cuộc đời Chí sẽ chìm trong đêm tối nhưng sau khi gặp thị Nở Chí đã hồi sinh kiếp sống làm người tuy nhiên éo le thay b ởi định kiến của bà cô thị cũng là của toàn xã hội đã gây bi kịch bị cự tuyệt làm ngư ời cho Chí th ật đau đớn, xót xa đ ể lại cho độc giả nhiều ám ảnh bởi tiếng kêu “Ai cho tao lương thi ện? Làm thế nào cho mất đư ợc những mảnh chai trên m ặt này?”

Nam Cao thật tài tình khi đã kh ắc họa được tâm phức tạp của nhân vật khi b ị thị Nở từ chối với những diễn biến tinh vi nhất bằng độc thoại bên trong, hành động bên ngoài và l ời kể lời bình của tác giả…, đây là đo ạn văn của đỉnh cao cho sự cởi nút thắt câu chuyện cũng là nút thắt trong cuộc đời nhân vật để cho hắn một lối thoát tất yếu cho bi kịch bị cự tuyệt làm người

Năm ngày bên thị thật bình yên hạnh phúc tưởng rằng cuộc đời Chí được hoàn lương từ giây phút ấy nhưng thị lại là một người đàn bà dở hơi, ngẩn

ngơ đem câu chuyện tình của mình xin ý kiến bà cô_một người mang trong mình những định ki ến xã hội không tốt về Chí Bà cô già v ẫn chưa có chồng thấy thị hỏi thì b ật cười tưởng đùa nhưng khi bi ết tất cả sự thật lại hoảng hốt

và cảm thấy nhục cho ông cha nhà bà, bà chua xót, u ất ức cho b ản thân đã dùng những lời lẽ cay độc xỉa xói vào mặt thị “Bà gào lên như con m ẹ dại”,

“Có lấy thì lấy ai chứ, đàn ông chết hết cả rồi hay sao, mà lại đâm đầu lấy một thằng không cha không m ẹ Ai lại lấy một thằng chỉ có một nghề là đi rạch mặt ăn vạ” Th ị nổi giận đùng đùng sang nhà nhân ngãi chút t ất thảy những lời lẽ cay độc ấy vào mặt hắn rồi “ngoay ngoáy cái mông đít đi ra về” Vậy là con đường hoàn lương c ủa Chí vừa đư ợc hé mở đã nhanh chóng đóng sầm lại bởi định ki ến xã hội tàn bạo không cho Chí cơ h ội để trở lại làm

người lương thiện, chân chính

Chí đau đớn và thất vọng khi bị thị Nở chối từ Hắn cứ ngồi ngẩn người, ngẩn mặt không nói gì Đi ều đó cho thấy Chí đã hiểu về thói đ ời và cảnh ngộ của mình Hắn ngửi thấy mùi cháo hành đây là m ột chi tiết độc đáo đư ợc lặp lại bởi đó là dư v ị tình thương ít ỏi mà Chí đang r ất cần Tại sao nó lại chỉ xuất hiện “Thoáng một cái” trong lúc này như đ ể trêu ngươi, chọc tức Chí H ắn muốn níu giữ hương v ị ấy, níu giữ tình ngư ời còn sót lại dù ch ỉ chút ít nên khi thị quay đi thì “H ắn sửng sốt đứng lên g ọi lại… hắn đuổi theo thị nắm lấy tay” nhưng lại bị “Thị gạt ra, lại giúi thêm cho một cái Hắn lăn khèo xuống sân” nỗ lực níu giữ đến cuối cùng cho con đường hoàn lương bởi chỉ có thị mới có thể mở đường cho hắn, thị là cầu nối cho hắn đặt chân lên nhịp cầu hi vọng nhưng một lần nữa hắn lại bị hắn hủi, ruồng bỏ phũ phàng, ngư ời đàn bà cho hắn tình thương và h ạnh phúc, đặt trọn niềm tin và hi vọng nay cũng

“dướn cái môi vĩ đại mà ném vào mặt hắn bao lời chửi mắng” Như thế Chí Phèo thật sự rơi vào bi kịch tinh thần đau đ ớn, hắn đã bị xã hội cự tuyệt

quyền làm người

Từ tận cùng của nỗi đau là sự phẫn uất và tuyệt vọng Điều đó đư ợc thể hiện

rõ trong suy nghĩ và hành động cuối cùng của nhân vật Cũng như bao lần trước “đã lăn ra thì hắn phải kêu” phải uốn, phải đập đầu rạch mặt ăn vạ

nhưng “tức quá, càng uống lại càng tỉnh ra Tỉnh ra, chao ôi, buồn!” hắn

không ngửi thấy mùi rượu sặc sụa nhưng lại “thoang tho ảng thấy hơi cháo hành” Hơi cháo hành tình người lần thứ ba được nhắc đến làm cho lương tri Chí trỗi dậy mạnh mẽ để rồi “hắn ôm mặt khóc rưng rức” Đã bao lâu r ồi hắn mới có đư ợc cử chỉ và giọt nước mắt của con ngư ời Từ hi vọng đến tuyệt vọng, khởi đàu là giọt nư ớc mắt cảm động hạnh phúc khi bưng bát cháo hành trên tay và kết thúc cũng là gi ọt nư ớc mắt đau khổ khi bị thị Nở bỏ rơi Cuộc đời thật nhẫn tâm khi cho người ta hy vọng rồi lại ném vào trong tuyệt vọng, cuộc đời cũng thật tàn ác khi mở đường cho Chí hoàn lương làm ngư ời tử tế rồi lại biến Chí trở thành con quỷ tàn ác nhất ngay cả với chính mình

Nỗi tuyệt vọng dâng đ ến đỉnh điểm tột cùng c ủa căm uất với hành đ ộng kết thúc “Hắn ra đi với một con dao ở thắt lưng” Cũng như mọi lần hắn vừa đi vừa chửi và dọa giết “nó” Nó trong suy nghĩ ban đ ầu của Chí chính là th ị

“Hắn phải tự đến nhà con đĩ Nở kia Để đam chết cả nhà nó, đâm chết cái con khọm già nhà nó” nhưng không bi ết vì điều gì mà hắn lại xông xông vào nhà cụ Bá Dường như lúc này Chí không còn là m ột tên say rư ợu mà hắn đang rất tỉnh táo, ch ỉ có khi tỉnh táo thật sự mới có thể cảm nhận được nỗi đau đến vô cùng và hiểu rõ tội ác của kẻ thù đã h ủy hoại đời hắn Chí Phèo đã “tr ợn mắt chỉ tay” vào m ặt Bá Ki ến vênh vênh cái m ặt kiêu ngạo mà khẳng định: “Tao

đã bảo là tao không đòi tiền” mà dõng dạc đòi làm người lương thiện, đòilại

bộ mặt ngư ời đã bị vằm nát của mình Tiếng kêu thống thi ết trư ớc khi gi ết Bá Kiến và tự kết liễu đời mình đòi quyền làm ngư ời, đòi được sống trở lại ngay

cả khi đang khi đang th ở ở đoạn cuối tác ph ẩm: “Ai cho tao lương thi ện? Làm thế nào cho m ất đư ợc những mảnh chai trên mặt này? Tao không th ể làm người lương thiện nữa Biết không! Chỉ còn một cách biết không! Chỉ còn một cách là…cái này bi ết không!” L ời nói c ủa Chí đanh thép đ ầy căm uất và phẫn nộ, tiếng thét lên từ bi kịch của nỗi đau và hình ảnh hắn giẫy đành đạch giữa bao nhiêu là máu tươi đ ể lại ám ảnh cho ngư ời đọc bởi điều đó th ể hiện cho một chân lí giọt nước đã tràn ly, t ức nước thì vỡ bờ đó là đi ều tất yếu

Cái chết của Chí Phèo là hành đ ộng minh chứng cho sự khủng hoảng và bế tắc, tuyệt vọng không lối thoát, nó là k ết quả cho sự hồi sinh và thức tỉnh của Chí, đó cũng là con đư ờng duy nhất để Chí được làm người lương thiện bởi chỉ có kết thúc được những tháng ngày c ủa quỷ dữ mới có thể bắt đầu để sống đúng nghĩa cuộc đời mình Chí chết về ý thức nhân phẩm đã trở về, Chí

không thể chấp nhận kiếp sống của thú hoang đành đóng cánh c ửa cuộc đời này lại để mở ra cuộc sống mới ở kiếp làm ngư ời sau Hoàn c ảnh của Chí Phèo phản ánh m ột hiện thực mâu thuẫn, xung đ ột gay gắt của ngư ời nông dân với bọn địa chủ cường hào ở nông thôn Vi ệt Nam trước cách mạng tháng Tám Cái ch ết của Chí cảnh cáo cho xã h ội phong kiến nửa thuộc địa nếu không thay đổi sẽ không biết còn có bao nhiêu người như Năm Thọ, Binh Chức, Chí Phèo r ồi còn những Chí Phèo con_b ản sao của Chí Phèo bố chưa ra đời Nam Cao cũng chỉ ra một chân lí khách quan trong xã hội mà Karl Marx từng nói: “Ở đâu có áp bức, ở đó có đấu tranh”

Nam Cao v ới tấm lòng c ủa nhà nhân đ ạo chủ nghĩa đã lựa cho Chí Phèo m ột lối thoát cho con đư ờng hoàn lương h ợp lí nhất Chí Phèo không nh ững đư ợc

kể lại bằng ngôn ng ữ của tác giả mà còn c ả ngôn ngữ của các nhân vật khác như thị Nở, bà cô thị hay dân làng Vũ Đ ại Nghệ thuật khắc họa tâm lí nhân vật đư ợc nhà văn tái bút thành công Qua bi k ịch bị cự tuyệt quyền làm ngư ời của Chí Nam Cao mu ốn đặt câu hỏi lớn về quyền sống và quyền làm người: làm thế nào để con ngư ời sống đúng nghĩa làm ngư ời trong m ột xã hội phi nhân tính chỉ toàn s ự chà đạp, lừa dối và bất công như thế? Câu hỏi ấy vẫn còn là những suy tư trăn tr ở trong lòng độc giả mà bấy lâu nay vẫn chưa có câu trả lời thỏa đáng Li ệu rằng có một kết thúc khác cho truy ện ngắn “Chí Phèo” được không?

Như vậy bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người của Chí Phèo được Nam Cao thể hiện rất sinh động, cuốn hút để lại ngư ời đời nhiều suy ng ẫm Cái chết của Chí và ti ếng thét đòi làm ngư ời lương thiện sẽ ám ảnh mãi trong lòng đ ộc giả bởi Chí Phèo là đ ại diện tiêu biểu cho tầng lớp nông dân v ới mâu thuẫn giai cấp trong lòng xã h ội cũ, nhà văn đã ph ẩn ánh sự cùng cực không l ối thoát

của họ băng ngòi bút hi ện thực sắc sảo và sự cảm thông xót thương chân thành

3 Phân tích Chí Phèo b ị cự tuyệt quyền làm ngư ời ngắn gọn

Còn điều gì đau đớn và xót xa hơn khi ta vẫn hiện hữu trong cộng đồng, nhưng lại bị chính cộng đồng đó ruồng rẫy, bỏ mặc, đó là bi kịch đau xót nhất của con ngư ời – bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người Bằng ngòi bút s ắc sảo của một nhà văn hiểu đời và hiểu ngư ời, Nam Cao đã tái hi ện chân thực, đầy xúc động bi kịch bị cự tuyện quyền làm người của nhân vật Chí Phèo trong tác ph ẩm cùng tên

Mở đầu ta không th ấy chân dung bất cứ ai, chỉ có tiếng chửi là văng vẳng vang lên ngay từ đầu tác phẩm Vì sao mà ngư ời đó ph ải chửi ? Vì sao ti ếng chửi lại cay nghi ệt, phẫn uất đến vậy ? Đó chính là ti ếng chửi của Chí Phèo sau khi đi uống rượu say về, hắn chửi trời, chửi đời, rồi chửi làng Vũ Đại, chửi những đứa không chửi nhau v ới hắn, ngay c ả ngư ời đẻ ra hắn hắn cũng không hần ngại chửi Nhưng chỉ có một mình Chí độc thoại, không có bất cứ

ai đáp lại vì nghĩ Chắc nó trừ mình ra Thành thử ra chỉ có tiếng chó sủa hòa với tiếng một kẻ say đang chửi Bi kịch của Chí ngay từ đầu đã đư ợc tác giả khơi mở Để rồi sau đó ngược về quá khứ, thấy được những bi kịch nối dài cuộc đời Chí Phèo, mà bi k ịch sau bao gi ờ cũng đau đớn, khổ sở hơn bi kịch trước

Chí Phèo ra đời ở một cái lò gạch cũ cũ hoang, được một anh thả uống lươn mang về nuôi Ngay từ khi sinh ra Chí đã b ị người mẹ đẻ của mình cự tuyệt quyền sống, quy ền được làm ngư ời Dù đư ợc cứu nhưng Chí cũng ph ải sống lang thang hết nhà này đ ến nhà khác Cu ộc đời Chí không nhà không c ửa, không cha không m ẹ, không họ hàng thân thích, không t ấc đất cắm dùi… (Nguyễn Hoàng Khung ) T ừ khi sinh ra cuộc đời Chí đã là m ột bi kịch

Khi lớn lên, là m ột anh nông dân kh ỏe mạnh, Chí đi làm thuê cho gia đình Bá Kiến, Chí hiền như đất, nhưng l ại liên t ục bị bà ba gọi lên bóp chân, trong lòng Chí ch ỉ thấy nhục, ngư ời ta không thích những thứ người ta khinh

Nhưng Chí lại bị con quỷ dâm đãng Bá Kiến bắt gặp, hắn ta đã tống Chí vào nhà tù thực dân cho th ỏa nỗi ghen tuông Bi k ịch thứ hai đổ ấp xuống đầu Chí Nhà tù thực dân v ới những ngón đòn đ ộc ác, dã man đã bi ến Chí thành người khác hẳn, từ một người lương thiện Chí biến thành kẻ lưu manh: cái răng cạo trắng hớn, cái mắt gờm gờm,… khiến ai cũng phải sợ hãi Hắn uống rượu say, đến nhà Bá Kiến rạch mặt ăn vạ và cuối cùng trở thành tay sai cho

Bá Kiến Hắn làm mọi việc mà Bá Kiến sai khiến, hắn đã phá v ỡ hạnh phúc biết bao gia đình làm ch ảy máu và nư ớc mắt bao nhiêu ngư ời lương thi ện Chí Phèo chìm sâu vào hơi men, nhân tính và nhân hình ngày càng b ị dìm xuống đáy Ch ẳng ai còn nhận ra anh Chí Phèo hi ền lành như đ ất của ngày xưa Cuộc đời Chí trải qua hết cơn say này đến cơn say khác : Từ đấy, hắn bao giờ cũng say Những cơn say của hắn tràn cơn này qua cơn khác […] thức dậy hãy còn say, đ ập đầu, rạch mặt, chửi bới, dọa nạt […] Chưa bao gi ờ hắn tỉnh […] Có lẽ hắn cũng không bi ết rằng hắn là con quỷ dữ của làng Vũ Đại đã tác quái cho bao nhiêu dân làng Đ ời Chí Phèo trượt dài trên vũng lầy

ấy Giá thử Chí Phèo vẫn tiếp tục say, vẫn tiếp tục rạch mặt ăn vạ thì có lẽ Chí cũng tự quên đi bi kịch của chính mình Nhưng không, Chí Phèo đã gặp ánh sáng của đời mình – Thị Nở, người đã khiến Chí nhận ra bi kịch của chính mình mà b ấy lâu nay h ắn cố tình không nhận ra hoặc hơi men đã khi ến hắn quên mất

Trước khi gặp Thị Nở, Chí Phèo không ý thức được bi kịch của đời mình Nhưng khi gặp thị Nở, nhận được sự quan tâm, chăm sóc đầy ân tình mà rất đỗi giản dị, đã làm thức dậy bản chất lương thiện trong Chí Phèo Buổi sáng sau hôm g ặp Thị Nở, lần đầu tiên trong su ốt bao năm Chí nghe th ấy những

âm thanh quen thu ộc của sự sống: tiếng chim hót, ti ếng người ta đi chợ,… âm thanh thân thương và ấm áp quá Âm thanh ấy gợi về trong Chí những ngày xưa bình dị, khi Chí còn là một người bình thường, với những mong ước giản đơn Chí giật mình trở về hiện tại nhận thấy hiện tại và tương lai cô độc, đói rét Chí rùng mình sợ hãi Đặc biệt khi th ị Nở mang bát cháo hành sang cho chỉ, bằng những cử chỉ ân cần mà hết sức tự nhiên, Chí Phèo th ực sự xúc động, hắn thấy mắt mình ươn ướt Tình yêu thương ấy đã giúp phục sinh con

người vốn tưởng đã trở thành con quỷ, đã trở nên tha hóa nay phần nhân tính

đã trở về Trong Chí cũng thức dậy khao khát được làm hòa với mọi người, được làm người lương thiện Bằng ngòi bút phân tích tâm lí đ ặc sắc, độc đáo Nam Cao đã nhận ra phần bản chất đẹp đẽ nhất của người nông dân sẽ không

bị hủy diệt dù họ có bị vùi dập, tàn phá v ề thể xác

Nhưng còn gì đau đớn hơn, khi Chí đã sẵn sàng quay trở lại ngưỡng cửa của một con ngư ời bình thư ờng, làm ngư ời lương thiện thì định kiến tàn nhẫn đã đóng sầm cánh cửa hi vọng của Chí Chí bị cự tuyệt quyền làm người một cách đau đớn, phũ phàng Lời bà cô chính là điển hình cho cực định kiến, đẩy Chí vào con đường tuyệt vọng : đàn ông đã chết hết cả rồi hay sao mà phải lấy một thằng không cha, không m ẹ chi biết rạch mặt ăn v ạ Hạnh phúc mong manh vừa hé mở thì đã bị xã hội độc đoán bóp ngh ẹt Bi k ịch lần này đau đ ớn hơn, khổ sở hơn bởi Chí đã ý thức được bi kịch của chính mình, Chí tỉnh táo

để nhận ra rằng ngay cả khi bản thân sẵn sàng thay đổi để hòa nhập với cộng đồng thì họ vẫn chặn đứng Chí Bởi vậy, Chí chỉ còn một cách duy nhất đó là giết tên đã gây nên bi k ịch cho mình và t ự giết chính mình Chí ch ết đi, để giết chết nhân hình tha hóa, đ ể giữ lại phần nhân tính đã th ức tỉnh

Bi kịch cuộc đời Chí là do nhà tù th ực dân, là do xã h ội với những định kiến lỗi thời và cũng là do chính b ản thân Chí V ới bi kịch bị cự tuyệt làm người một lần nữa Nam Cao kh ắc sâu hơn n ỗi đau của ngư ời nông dân khi b ị đẩy đến bước đường cùng Đồng thời cũng cho thấy niềm tin của tác giả vào sự cảm hóa và bản chất ngư ời trong mỗi chúng ta Qua đây cũng cho th ấy tài năng nghệ thuật bậc thầy của Nam Cao

4 Phân tích bi k ịch cự tuyệt quyền làm người của Chí Phèo

Có ý kiến cho rằng: Nếu không vi ết: “Chí Phèo”, Nam Cao đã đ ể lại cho Văn học Việt Nam một khoảng trống lớn Chí Phèo là tác p hẩm đầu tay c ủa Nam Cao trình làng v ới bạn đọc, ngay từ khi xuất hiện nó đã tr ở thành một vấn đề, một kiệt tác của trào lưu văn h ọc hiện thực Đây là tác ph ẩm tiêu biểu viết về người nông dân bởi đến đây người đọc mới hiểu thế nào là tận cùng nỗi khổ của người nông dân Vi ệt Nam trong xã h ội phong kiến Nếu như ở những tác

phẩm của các nhà văn hi ện thực khác: Ngô Tất Tố, Nguyễn Công Hoan hình ảnh người nông dân chỉ hiện lên với những áp bức bất công, bị dồn đến bước đường cùng, nhưng họ vẫn còn giữ được con người mình, nhưng đến với Nam Cao thì đã có những khám phá phát hiện mới mẻ, ông không chỉ phát hiện ra

bi kịch bị bần cùng hóa mà còn khám phá phát hi ện ra bi kịch bị lưu manh tha hóa bị cự tuyệt quy ền làm ngư ời của người nông dân

Mở đầu trang văn, Nam Cao đã đ ể cho Chí Phèo xu ất hiện bằng một hình ảnh hết sức sống động độc đáo: Chí Phèo kh ật khư ỡng vừa đi vừa chửi: tiếng chửi của Chí Phèo ngay l ập tức cho ngư ời đọc hình dung về một sự việc bất bình thường Vì lẽ gì mà một con người phải cất lên những tiếng chửi như vậy? Tại sao những tiếng chửi đó lại không đư ợc đáp trả ? Nhưng chúng ta s ẽ thấy tiếng chửi này không ph ải là bâng quơ, không đơn gi ản mà nó rất logic, rất có dụng ý Ban đầu hắn chửi trời đến chửi đời rồi chửi ngay t ất cả làng

Vũ Đại nhưng đối tượng của những tiếng chửi này là mơ hồ không xác định đến khi hắn chửi không biết đứa nào đẻ ra thân hắn cho hắn khổ thế này thì đối tượng đã được xác định Chí Phèo chửi để nhận thức nguyên nhân dẫn đến bi kịch của bản thân Nhưng ngay lập tức hắn hiểu rằng tiếng chửi của hắn là vô v ọng, hắn thấy thấm thía nỗi khốn khổ của số phận, hắn đã phải cất tiếng chửi để thèm mong có ai đó ch ửi lại hắn, để hắn có thể được giao tiếp với đời, với ngư ời Vậy mà không ngư ời nào ch ịu chửi lại hắn, có nghĩa là tất

cả mọi ngư ời đã dứt khoái không coi h ắn là người Chửi lại hắn nghĩa là còn thừa nhận hắn là người, còn b ằng lòng giao ti ếp đối thoại với hắn Chí chửi

cả làng Vũ Đại với hy vọng sẽ có ai đó chửi lại Nhưng h ắn chỉ nhận lại một

sự im lặng đáng sợ, và Chí v ẫn còn lại một mình Chí trong sa m ạc cô đơn: hắn cứ chửi rồi lại nghe, chỉ có ba con chó d ữ với một thằng say rượu

Bằng cách m ở đầu truyện độc đáo th ế này, tác gi ả không chỉ giới thiệu mà còn bắt đầu hé m ở cho ngư ời đọc thấy tình trạng bi đát của một số phận, đó

là số phận ngư ời nông dân bị xã hội tàn phá v ề tâm hồn, hủy diệt cả nhân tính, do đó bị phủ nhận giá trị, tư cách làm người Nỗi thống khổ của Chí Phèo ban đầu tất cả là con số không: không nhà, không cửa, không cha mẹ,

không họ hàng thân thích, không m ột tấc đất cắm dùi Nhưng đó m ới chỉ là

mở đầu, nỗi khổ đau đớn nhất của Chí Phèo là b ị cả xã hội quay lưng l ại, bị cướp mất linh hồn người, bị loại ra khỏi xã hội loài người, phải sống kiếp sống tối tăm của thú v ật Từ quá khứ đến hiện tại, từ bản chất đến hiện tượng Chí Phèo đã biến đổi Trong quá khứ Chí Phèo là một con người hiền như cục đất, có bản chất lương thiện, từ khi vào làm canh điền cho nhà Bá Kiến, rồi

bị Bá Kiến đẩy vào tù, sau 7 -8 năm ở tù ra, Chí Phèo đã rơi vào vô thức và bị lưu manh tha hóa, tất cả mọi hành động của Chí Phèo đều phải thông qua rượu, đều diễn ra trong vô thức : đâm thuê, chém mướn, cướp bóc, rạch mặt

ăn vạ Những tội ác của Chí cứ đầy lên trong con mắt người dân làng Vũ Đại

Tưởng như số phận cuộc đời của Chí Phèo sẽ mãi mãi trượt dài trên cái dốc lưu manh tha hóa và rơi vào vực sâu của kiếp sống tội lỗi; nhưng sự xuất hiện Thị Nở đã đưa Chí Phèo t ừ vực sâu c ủa kiếp sống lưu manh tha hóa đ ến bến

bờ của cõi đời lương thi ện Đây có th ể xem là một sự kiện trọng đại, một biến

cố mở ra một bước ngoặt của cuộc đời Chí Phèo, đưa Chí Phèo tr ở lại với kiếp ngư ời Sự xuất hiện của Thị Nở cùng bát cháo hành đã bi ểu hiện cho sự đồng cảm và tình người nhân hậu Người đàn bà xấu đến ma chê quỷ hờn kia lại là ngư ời duy nh ất ở làng Vũ Đại biết được sao có lúc nó hi ền đến thế Hơi

ấm của bát cháo hành chính là hơi ấm của tình người nhân hậu đã làm cho con người lương thiện bấy lâu chìm khuất trong hình ảnh của con quỷ dữ, thằng đầu bò đã ph ục sinh, gi ờ đây sức sống tâm hồn đã trỗi đậy trong Chí Phèo

Sau khi con người lương thiện phục sinh, tính cách tâm hồn con người Chí Phèo đã tỉnh dậy lắng nghe những âm thanh bình dị mộc mạc hàng ngày mà lâu nay Chí quên lãng Chí b ỗng hồi tư ởng về những kỉ niệm của thời êm đẹp :Ao ước có một gia đình nho nhỏ, chồng cuốc mướn cày thuê, vợ dệt vải, chúng lại bỏ một con l ợn để làm vốn liếng, khá giả thì mua dăm ba sào ru ộng làm….Đáng lẽ ra hắn cũng sẽ có được một cuộc sống bình thường như bao người khác nhưng giờ đây khi hắn tỉnh dậy hắn mới thấy hắn đã già mà vẫn

còn cô độc hắn vẫn đang sống bên lề cuộc đời một cách khốn nạn, hắn cảm thấy buồn, cảm thấy tủi nhục Hơn lúc nào h ết, lúc này hắn mong ước được làm người, được trò truyện

Nhưng những giây phút được yêu của cuộc sống lứa đôi Chí Phèo - Thị Nở thật ngắn ngủi, hạnh phúc vừa hé mở đã khép lại Chí Phèo và Th ị Nở đã dắt tay nhau tới ngư ỡng cửa cuộc đời nhưng bị từ chối phũ phàng bởi định kiến

xã hội mà bà cô Th ị Nở là đại diện Khi t ỉnh dậy và đối diện với hiện thực, Chí Phèo m ới giật mình và nhận thức một cách sâu s ắc hơn, r ằng hắn đã bị từ chối khỏi cộng đồng và không th ể trở thành ngư ời lương thiện trong con mắt mọi ngư ời đư ợc nữa

Khi con người lương thiện trong Chí Phèo đã phục sinh thì hắn lại càng khao khát được làm người hơn bao giờ hết Nhưng khao khát vẫn chỉ là khao khát, như ánh cầu vồng vụt tắt sau cơn mưa, như ngọn lửa nhỏ bị dập tắt khi mới vừa đư ợc nhen nhóm khát v ọng làm người của hắn đã bị cự tuyệt hoàn toàn Chí lại trở về với sự cô độc, và đau đớn, xót xa khi nh ận ra mình đã không còn đường về quay trở lại: Không được! Ai cho tao lương thiện? Làm thế nào

để mất những hết mảnh chai trên mặt này? Đây chính là sự tự ý thức cao độ của Chí Phèo về bi kịch của bản thân mình Hình ảnh những vết mảnh chai trên mặt chính là d ấu vết của những năm tháng tội đồ Hình ảnh này đã hằn sâu trong tâm trí c ủa ngư ời dân làng Vũ Đ ại và trở thành nỗi ám ảnh kinh hoàng đối với họ Trong con mắt của mọi người, Chí Phèo là con quỷ dữ Thằng đầu bò và hình ảnh này không th ể tẩy xóa đi đư ợc nữa Chính đ ịnh kiến đã ngăn c ản bước chân c ủa Chí Phèo tìm v ề với cõi đời lương thiện Hơn ai hết, Thị Nở là người đem lại cho Chí Phèo sự đồng cảm về tình người nhân hậu, nhưng chính Th ị Nở cũng là ngư ời đẩy Chí Phèo đến bờ vực của cái chết Thị vừa là phương ti ện, là công cụ lại vừa là nạn nhân c ủa định kiến

Đến đây, Chí Phèo rơi vào bi kịch của sự lựa chọn giữa sự sống và nhân cách cái Và cuối cùng, Chí Phèo đã tìm đ ến cái chết để khẳng định nhân cách của mình Chí Phèo c ầm dao đâm ch ết Bá Kiến - kẻ thù lớn nhất của đời mình r ồi

tự sát Chí Phèo đã l ựa chọn - một sự lựa chọn nghiệt ngã, nhưng đó là cách duy nhất để con người lương thi ện trong Chí đư ợc sống, để nhân cách con người của hắn được tồn lại

Hành động tự sát của Chí Phèo là cuộc chiến đấu mạnh mẽ nhất, dữ đội nhất

và là cuộc chiến đấu cuối cùng giữa con ngư ời hiền như c ục đất và con qu ỷ

dữ thằng đầu bò Trong cu ộc quyết đấu này, Chí Phèo đã ch ết, nhưng nhân cách lương thiện đã trỗi dậy và tỏa sáng, đó cũng chính là chi ến thắng tất yếu của cái thiện đối với cái ác, đồng thời cũng là sự thể hiện rõ ràng nhất của tư tưởng nhân đạo và tinh thần nhân văn của ngòi bút Nam Cao

5 Phân tích bi k ịch bị cự tuyệt quyền làm ngư ời của Chí Phèo m ở rộng

Nam Cao đã từng tuyên ngôn rằng: “Sống đã rồi hãy viết” Nhà văn này quan niệm “muốn viết những tác ph ẩm nhân văn nhân đ ạo, thì trư ớc tiên anh phải sống sao cho nhân văn nhân đ ạo đã Vì chính cu ộc đời anh s ẽ ảnh hưởng đến văn chương” Với quan niệm này của mình, Nam Cao cầm bút sáng tác,

những tác phẩm của ông chứa chan tình ngư ời của một nhà văn yêu thương con người từ tận trong cốt tủy Ta biết rằng, đề tài về người nông dân đã được khai thác rất nhiều Làm sao ta có thể quên được chị Dậu – trong tác phẩm Tắt đèn của nhà văn Ngô Tất Tố Bán con, b án chó, bán sữa, suýt bị hiếp và chạy đi trong đêm t ối như cái cuộc đời nhá nhem của chị vì cái n ạn sưu thuế Ta tưởng rằng chị Dậu đã là khổ nhất rồi Không! Chỉ đến khi thằng Chí Phèo nó bước ngất ngưỡng ra từ trong trang văn của Nam Cao Ta mới biết rằng đây mới chính là ngư ời nông dân khổ nhất trong xã hội Việt Nam trước cách mạng tháng Tám Và vẻ đẹp của Chí Phèo còn tồn tại đến ngày hôm nay Đó chính là tấm bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người Từ đó ta thấy, Nam Cao thực sự là một nhà văn nhân văn nhâ n đạo sâu s ắc Bởi Nam Cao đã từng nói: Chao ơi, ngh ệ thuật không c ần phải là ánh trăng l ừa dối, không nên

là ánh trăng lừa dối; nghệ thuật chỉ có thể là tiếng kêu đau khổ kia, thoát ra

từ những kiếp lầm than… “ V ậy, bi kịch là gì?

Nhiều ngư ời cho rằng bi kịch là một hoàn c ảnh thảm thương Hiểu như vậy là sai Bi k ịch nhiều khi là đ ấu tranh dai dẳng không khoan như ợng Ánh sáng

và bóng t ối, giữa thiện và ác, giữa cao thư ợng và th ấp hèn nó xảy ra ngay trong đời sống tinh thần của con người.Hoặc ta có hiểu rằng , bi kịch là

những khát khao, nh ững ư ớc mơ chân chính nhưng không đư ợc thực hiện trong hiện tại Và cuối cùng rơi vào m ột thảm kịch Đó chính là bi k ịch của cuộc đời con ngư ời Đọc Chí Phèo ta th ấy, cả một tấm bi kịch lớn diễn ra với cuộc sống của Chí Phèo Anh sinh ra là m ột con người, nhưng cuối cùng anh lại chết trên chặng đường trở về lương thiện Anh sinh ra là con ngư ời nhưng cuối cùng lại trở thành con quỷ của làng Vũ Đại, là một kẻ côn đồ hung ác, là một thằng lưu manh, là m ột kẻ không một ai muốn dây vào

Trước tiên, ta tìm hiểu lai lịch của Chí Phèo Cuộc đời của Chí có thể chia ra làm hai chặng đư ờng Chặng đường đầu tiên, từ khi sinh cho đ ến khi 20 tuổi

về ở đợ cho nhà Bá Ki ến rồi bị tống vào tù Ở chặng đư ờng thứ hai, Chí ra tù gặp đư ợc Thị Nở và cuối cùng là ch ết trên chặng đư ờng tr ở về với lương

thiện Chí Phèo là m ột đứa trẻ mồ côi được bọc trong cái váy đ ụp và được vứt tại một lò gạch bỏ hoang Chí Phèo không d ừng lại ở một nhân vật trong văn học, mà Chí Phèo th ực sự là nhân vật điển hình trong văn chương Anh là đ ại diện cho rất nhiều con ngư ời bị tha hóa, biến chất Anh đư ợc một ngư ời thả ống lươn đem về nuôi, đi ở đợ từ nhà này đến nhà khác, từ ông phó gối cho tới bà góa mù Chí Phèo m ặc dù là một đứa không cha không m ẹ, không

người thân ruột thịt, không bà con thân thích Thế nhưng, anh lớn lên không trở thành một đứa trẻ hư hỏng , mà trái lại anh trở thành m ột ngư ời nông dân thuần hậu, chất phát, hi ền lành như cục đất Khi muốn nhìn ra bản chất của một ngư ời, ta có th ể nhìn vào ư ớc mơ của họ Ước mơ thì bao gi ờ cũng nói lên được một phần bản chất của người ấy Ước mơ của Chí đơn giản chỉ là

“có một gia đình nho nhỏ Chồng cuốc mướn cày thuê, vợ dệt vải, chúng lại

bỏ một con lợn nuôi đ ể làm vốn liếng Khá giả thì mua dăn ba sào ru ộng

làm” Ước mơ chân chính, khát khao cháy b ỏng của Chí Phèo, là m ột người lương thiện, là anh nông dân nghèo, là một người cần cù, hiền lành chất phát Người ta nhận thấy rặng, Chí Phèo thực sự là một người hiền như cục đất Nhân vật Bá Kiên không d ừng lại là một nhân v ật trong văn học mà là nhân vật đại diện cho t ầng lớp địa chủ phong ki ến Chí Phèo ngoài vi ệc là một

nông dân thuần chất phát, anh thư ờng xuyên b ị Bà vợ Bá Kiến gọi lên bóp chân, và đòi bóp lên chỗ cao Chí Phèo – trái tim anh đã 20 tuổi đời, anh biết đâu là tình yêu chân chính và đâu là thói dâm ô c ủa một người đàn bà bất chính Bị gọi lên để phục dịch cho những cơn thèm khát c ủa ngư ời đàn bà này Chí Phèo không c ảm thấy sung sư ớng, chỉ thấy nhục, thấy sợ Anh là một ngư ời trọng danh dự vì cơn ghe n tuông bóng gió mà anh b ị Bá Kiến tống vào chốn lao tù Và kể từ đây là m ột chặng đư ờng khác c ủa cuộc đời anh Khi

ra tù, anh thay đổi từ nhân hình cho tới nhân tính Cái chúng ta c ần lên án ở đây đó chính là nhà tù thực dân, nhà tù này đi ngược lại mới mong đợi của loài người Nhà tù trong mong đợi của loài người là khi chúng ta vào chúng

ta là kẻ xấu, chúng ta vào tù là đ ể trả giá cho những gì mình đã gây ra, c ải tạo tốt để trở lại hòa nhập với cộng đồng Nhưng đọc tác phẩm ta có thể thấy, nhà tù này là một nhà tù b ất công Khi vào tù Chí là m ột người nông dân hi ền lành, chất phát như cục đất, nhào nặn bảy tám năm tù, gi ờ đây anh trở thành con quỷ của làng vũ đ ại Thay đổi từ nhân hình cho đến nhân tính Cái đ ầu cạo trọc lốc, răng cư ời trắng hớn, mặt thì câng câng, m ắt thì gư ờm gư ờm, người xăm trổ đầy hình rộng phượng, ngực có một ông tướng cầm trị, sống bằng nghề cạo mặt ăn vạ và trở thành tay sai cho Bá Ki ến chuyên tr ị những thằng đầu bưu đầu bò trong làng Ta đ ồng ý rằng, đẻ ra Chí trên cõi đ ời này

là một bà mẹ nông dân nghèo và có ph ần nhẫn tâm Thế nhưng, để tạo ra một con quỷ của làng Vũ Đ ại như th ế này thì ph ải là một nhà tù thực dân cấu kết với lão Bá Ki ến để tha hóa con ngư ời nông dân Đây chính là s ản phẩm của nhà tù thực dân Chúng ta có th ể nhận thấy, ở đây không chỉ thay đổi về

ngoại hình mà còn là tính cách Chí Phèo s ống bằng nghề cạo mặt ăn vạ, luôn chìm đắm trong những cơn say và lúc nào cũng vừa đi vừa chửi Chửi ai đã

đẻ ra nó, chửi cả làng Vũ Đại và cuối cùng không có một ai đáp lại tiếng chửi của Chí Phèo Cuối cùng chỉ còn lại một thằng Chí Phèo say rư ợu và ba con chó dữ

Ở chặng thứ hai, ra tù gặp được Thị Nở – người đàn bà xấu ma chê quỷ hờn, rất vô duyên Th ế nhưng khi ăn nằm trong buồng chuối với Nở, Chí Phèo đã

bị cảm lạnh Vì thươn g tình Chí nên Th ị nấu cho Chí bát cháo hành Đ ọc tác

phẩm ta thấy, bát cháo hành ch ỉ là một chi tiết nghệ thuật, nhưng nó là mui vàng của một tác phẩm văn chương Nó là m ột giọt sương có thể mang lại cả một đại dương mệnh mông, là gi ọt hạnh phúc mà nhà vă n gửi gắm cho nhân vật của ông Thử hỏi, nếu không có bát cháo hành thì bao gi ờ Chí Phèo m ới thức tỉnh? Đến bao gi ờ Chí Phèo m ới tìm ra được kẻ thù đích thực của đời mình? Bao giờ mới trở lại lương thiện? Nó là một liều thu ốc giải cảm , một liều thuốc giải độc Chí Phèo t ỉnh rượu sau những cơn say dài tri ền miên Nó muốn làm hòa với mọi ngư ời biết bao, nó nhận ra tội lỗi, nó càng h ối hận Nó muốn trở lại với lương thi ện Nhưng không đư ợc rồi Bà cô Thị Nở không cho Thị đến với Chí,b ởi vậy Chí Phèo l ại trở lại với hình ảnh con qu ỷ dữ của làng

Vũ Đại Tìm tới rượu, xách dao lên, đi tìm Bá Kiến tính sổ Nhưng cuối cùng Chí lại đâm chết Bá Ki ến và chết trên con đư ờng trở về lương thi ện Tại sao lại phải giết Bá Kiến? Bởi Bá Kiến mới là bản chất của vấn đề Xử lí vấn đề

ta không xử lí từ hiện tượng, không xử lí từ bà cô mà phải xử lí từ bản chất của vấn đề Đó là lí do t ại sao Nam Cao đ ể cho Chí Phèo gi ết Bá Kiến và tự sát trên con đường trở về với lương thiện Thông qua đó, câu chuy ện này không chỉ dừng lại ở nhân vật Chí Phèo – một nhân vật trong văn h ọc mà nó

là một hiện tư ợng có tính ch ất giai tầng của người nông dân trong xã h ội ngày nay trước cách mạng tháng Tám Đó là lưu manh hóa, b ần cùng hóa, tha hóa biến chất ngư ời nông dân Trư ớc Chí Phèo đã từng có Binh Chức, Nam Thọ, sau Chí Phèo l ại sẽ có một thằng Chí Phèo con ra đ ời Khi mà cu ối tác phẩm này, nhà văn đã khép l ại tác ph ẩm theo lối kết thúc mở: “Thị Nở nhìn ngay xuống chiếc váy đụp, và nhìn về lò gạch bỏ hoang”, một ngày nào đó nó

sẽ vượt ra chốn đồng không mông qu ạnh là một thằng Chí Phèo con s ẽ lại xuất hiên trong quãng đ ời này

Nhà văn xót thương cho số phận người nông dân Việt Nam, ông thực sự là một nhà văn có v ẻ ngoài lạnh lùng, th ờ ơ, nhưng thực chất lại là một nhà văn nhân đạo sâu sắc từ tận trong cốt tủy Một xã hội mà nhà văn lên án đó là nhà

tù thực dân cấu kết với tầng lớp phong kiến để tha hóa bi ến chất ngư ời nông dân, một xã hội quần ngư tranh thực, cá lớn nuốt cá bé, ngư ời ăn thịt ngư ời, muốn tồn tại được phải trở thành kẻ ác Nói như Vũ Trọng Ph ụng: “Một xã

hội toàn những con đĩ, đ ẻ xứng nhà thằng ăn c ắp, một xã h ội tây tàu nhố nhăng, một xã hội chó đểu…” đó chính là cuộc sống của người nông dân bất hạnh, lam lũ, lầm than trư ớc cách mạng tháng Tám Đó chính là t ấm bi kịch

bị cự tuyệt quyền làm người Và từ đó chúng ta có th ể thấy, chừng nào v ẫn còn những con ngư ời có cuộc sống đau kh ổ muốn đư ợc sống cuộc sống tốt hơn thì chừng đó những tác phẩm như Chí Phèo này vẫn giữ nguyên vẹn được giá trị của nó Lên án t ố cáo xã hội áp bức bất công, t hương xót cho s ố phận người nông dân, bởi người nông dân luôn luôn là những con người thấp cổ bé họng nhất trong xã hội Họ thường xuyên là n ạn nhân c ủa hoàn cảnh Tác phẩm khép l ại để lại cho ta nhi ều suy ngẫm…

6 Phân tích bi k ịch bị cự tuyệt quyền làm người của Chí Phèo nâng cao

Bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người của Chí Phèo

Nam Cao là một nhà văn hiện thực lớn có tư tư ởng nhân đ ạo vừa sâu sắc, mới

mẻ, vừa độc đáo Ông là nhà văn hi ện thực xuất sắc tràn đ ầy tinh thần nhân

đạo, chuyên viết về hai đề tài: người trí thức nghèo sống mòn mỏi, bế tắc trong xã hội cũ và ngư ời nông dân b ị bần cùng hóa, lưu manh hóa trư ớc Cách mạng tháng Tám Trong đó, Chí Phèo là 1 ki ệt tác trong văn xuôi VN hi ện đại của nhà văn Nam Cao vi ết vào năm 1941 Truy ện kể lại cuộc đời của một người dân cùng khổ tên là Chí Phèo Chí Phèo là biểu hiện sống động của bi kịch sinh ra là ngư ời mà k đc làm ngư ời Câu truyện có nhiều bi kịch, nhưng đặc biệt, trong đó quá trình thức tỉnh hồi sinh và bi kịch cự tuyệt của Chí Phèo trong tác ph ẩm là một trong những đọan thể hiện sâu s ắc ý nghĩa nhân văn và giá trị nhân đạo của tác phẩm

Chí Phèo, nguyên là m ột đứa con hoang, bị bỏ rơi nơi lò g ạch cũ khi v ừa mới lọt lòng, v ốn là ngư ời nông dân hiền lành, lương thi ện nhưng đã b ị xã hội phong kiến bóc lột, đè nén, áp bức trở thành “con qu ỷ dữ làng Vũ Đại” Bá Kiến đã đẩy Chí Phèo vào tù, bi ến Chí từ một ngư ời nông dân hiền lành tr ở thành một thằng lưu manh và tr ở thành tay sai đắc lực cho b ọn cư ờng hào trong làng Chí g ần như sống trong vô th ức, bị xã hội ruồng bỏ, bị cướp mất quyền làm người, bị cướp đi cả nhân hình l ẫn nhân tính Và c ứ thế Chí Phèo say triền miên Say để quên đi quyền làm người, say để làm những việc mà người ta giao cho hắn làm, đốt phá, cướp giật, doạ nạt… của bao người dân lương thiện Những cơn say của hắn tràn cơn này sang cơn khác, thành m ột cơn dài, mênh mông, hắn ăn trong lúc say, thức dậy hãy còn say… Chưa bao giờ hắn tỉnh, và có lẽ hắn chưa bao giờ tỉnh táo, đ ể nhớ có hắn ở đời

Cứ tưởng Chí Phèo mãi mãi s ống kiếp thú vật, rồi sẽ kết thúc bằng cách vùi xác ở một bờ bụi nào đó nhưng b ằng tài năng và nh ất là bằng trái tim nhân đạo của một nhà văn lớn, Nam Cao đã để Chí Phèo trở về sống kiếp người một cách tự nhiên Ông đã soi r ọi ánh sáng của ty thương vào t ận đáy tâm hồn đen tối của con qu ỷ dữ làng Vũ Đại Trong một đêm say, h ắn tình c ờ gặp Thị Nở – người đàn bà d ở hơi xấu xí, và quá lứa lỡ thì Đêm hôm ấy, họ ăn nằm với nhau, sự chung đụng ngẫu nhiên ấy, mang tính b ản năng của ngư ời đàn ông trong cơn say Những phẩm chất của người nông dân lao động tiềm tàng sâu trong con ngư ời hắn bất chợt đc khơi dậy Chút ty thương mộc mạc,

tự nhiên c ộng vs sự quan tâm chăm sóc gi ản dị của Thị Nở đã đánh thức

lương tri, đánh thức bản chất lương thiện vốn có trong con người Chí Chính nhờ cuộc gặp gỡ đó, đã thức tỉnh phần ngư ời trong Chí, giúp Chí c ởi bỏ cái

vỏ quỉ dữ để sống lại làm ngư ời, khao khát hoàn lương, lương thi ện

Đoạn văn miêu tả tâm trạng Chí Phèo sau đêm gặp Thị Nở chứng tỏ Nam Cao xứng đáng bậc thầy về phân tích tâm lí nhân v ật Tỉnh rượu, Chí th ấy lòng chợt bâng khuâng ”mơ h ồ buồn” Những lần trước, mỗi khi t ỉnh rượu, hắn lại uống, vì th ế say kế tiếp say Còn lần này, Chí Phèo t ỉnh rượu với trạng thái khác hẳn “người thì bủn rủn, chân tay không bu ồn nhấc; hay là đói rư ợu, hắn hơi rùng mình Ruột gan lại nôn nao lên một tí Hắn sợ rượu như những người

ốm sợ cơm” Sau bao năm, lần đầu tiên trong cuộc đời Chí tỉnh dậy, chợt nhận ra nơi căn lều ẩm thấp là ánh n ắng ngoài kia rực rỡ biết bao, nghe th ấy mọi âm thanh của cuộc sống: tiếng chim hót ngoài kia vui v ẻ quá, tiếng anh thuyền chài gõ mái chèo đu ổi cá trên sông, ti ếng lao xao c ủa ngư ời đi chợ bán vải về… Những âm thanh quen thu ộc ấy hôm nào mà ch ả có, nhưng hôm nay Chí m ới cảm nhận và nghe th ấy, vì hôm nay Chí đã h ết say Phải chăng, những âm thanh ấy chính là tiếng gọi náo nức, thiết tha, ti ếng gọi thôi thúc của cuộc sống đã vang lên r ộn ràng trong tâm h ồn vừa đư ợc khơi dậy của Chí… Sau đó Chí tỉnh ngộ, nhìn lại cuộc đời mình cả trong qúa khứ, hiện tại

và tương lai Hơn hết, cái ước mơ bình dị ngày nào ”có một gia đình nho nhỏ, chồng cuốc mướn cày thuê, vợ dệt vải…” bỗng dưng trở lại với Chí Chí đã tỉnh rượu và thức tỉnh về tỉnh cảm và nhận thức Chí thấy hiện tại của mình thật đáng buồn bởi “hắn đã tới cái dốc bên kia c ủa cuộc đời” Tương lai đối với hắn, còn đáng buồn hơn, hắn còn lo s ợ bởi hắn đã trông th ấy trư ớc “tuổi già, đói rét và ốm đau” và nhất là “cô độc” Sau những tháng ngày sống gần như vô thức, Chí đã tỉnh táo và triền miên trong suy nghĩ và xúc động Như vậy, với sự trở lại của lí trí và nhận thức về chính mình, cùng nh ững tình cảm, cảm xúc của 1 con ngư ời, Chí đang thức tỉnh một cách tòan di ện cả về nhận thức và ý thức và bắt đầu hồi sinh để trở về với kiếp ngư ời Ngòi bút Nam Cao ở đây thật ấm áp, thể hiện từng biểu hiện của sự thức tỉnh ở Chí Phèo Ông thật sự rất yêu quý những người lao động chân chính Vì hoàn