Để rồi khi đến những câu thơ thứ hai, không kìm nén đư ợc cảm xúc người phụ nữ đã xé tan m ọi rào cản để vươn mình đến với cánh cửa của tình yêu đích thực: “Sông không hiểu nổi mình Sóng
Trang 1Top 8 m ẫu phân tích 2 kh ổ đầu bài Sóng hay ch ọn lọc Cảm nhận 2 khổ thơ đầu bài Sóng
Phân tích khổ 1 2 bài Sóng
• 1 Dàn ý Phân tích hai kh ổ thơ đầu bài thơ Sóng
• 2 Phân tích 2 kh ổ đầu bài Sóng ng ắn gọn
• 3 Phân tích 2 khổ đầu bài Sóng - mẫu 1
• 4 Phân tích 2 kh ổ đầu bài Sóng - mẫu 2
• 5 Phân tích 2 kh ổ đầu bài Sóng - mẫu 3
• 6 Phân tích bài thơ Sóng khổ 1, 2
• 7 Cảm nhận hình tư ợng sóng qua hai kh ổ thơ đầu bài Sóng
• 8 Cảm nhận 2 khổ thơ đầu bài Sóng
1 Dàn ý Phân tích hai kh ổ thơ đầu bài thơ Sóng
Trang 2I Mở bài
Những nét chính về bài thơ Sóng cũng như n ữ sĩ Xuân Qu ỳnh
Đi từ chủ đề tình yêu trong văn học – là ngọn nguồn cảm hứng cho nhiều thi nhân
Tóm tắt những nét chính v ề giá trị nội dung và ý nghĩa c ủa tác phẩm Sóng
II Thân bài
Những cảm thức của nhà thơ v ề hình tượng Sóng
Tâm trạng người con gái trong tình yêu trong bài thơ
Ước vọng lý giải trong tình yêu qua hình tư ợng Sóng
III Kết bài
Trang 3Tóm tắt lại giá tr ị nội dung và nghệ thuật của bài thơ
Nêu cảm nghĩ của bản thân v ề hình tượng sóng, về khát vọng của nhân vật trữ tình
2 Phân tích 2 kh ổ đầu bài Sóng ng ắn gọn
“Yêu là chết trong lòng một ít
Vì mấy khi yêu mà ch ẳng đư ợc yêu”
Tình yêu luôn là nh ững cung b ậc cảm xúc rất khó đ ịnh hình, khó di ễn tả Tình yêu cho người ta c ảm nhận rõ nhất những hỉ, nộ, ái, ố ở đời Yêu là vui vẻ, đắm say, yêu là c ả buồn đau, tủi hờn Tiếng lòng tình yêu đã đư ợc
nữ thi sĩ Xuân Quỳnh kh ắc họa rõ nét qua bài thơ Sóng, đ ặc biệt là trong hai khổ thơ đầu của bài thơ
Đặt tên cho tác phẩm bài thơ là Sóng Tuy đơn giản về mặt chữ nghĩa
nhưng lại có ý nghĩa vô cùng lớn Xuyên suốt bài thơ là hình tượng con sóng, đây là hình ảnh ẩn dụ cho cái tôi trữ tình và thi nhân của Xuân
Quỳnh Sóng và em tuy hai mà môt, khi tách r ời khi lại hòa nhập cộng hưởng trầm bổng tạo ra những rung động mãnh liệt trong tình yêu Sóng và
em luôn quấn quýt đan hòa tô v ẽ nên tâm hồn ngư ời phụ nữ trong tình yêu
Mở đầu bài thơ tác gi ả soi mình vào sóng đ ể thấy được những nét tương đồng:
“Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ”
Xuân quỳnh đã r ất tinh t ế khi quan sát các tính ch ất của thực thể sóng: dữ dội; dịu êm; ồn ào; lặng lẽ Hai c ặp tính từ mang sắc thái tương ph ản được đặt liền kề cho thấy trong bản thân thực thể luôn tồn tại nhiều đối cực khác nhau; khi hiền hòa dịu êm, khi lại mãnh mẽ, ồn ào Mượn hình ảnh sóng
Trang 4nhà thơ muốn nói lên nỗi niềm, tính khí thất thường của người phụ nữ
trong tình yêu: khi nhi ệt huyến đắm say khi l ại giận hơn, trầm lặng Tình yêu là thế, luôn chứa đựng biết bao cung b ậc những xúc c ảm thật khó lí giải Tình yêu khi ến cho b ản tính con ngư ời vì thế cũng có sự giao hòa đan xen khác lạ
Để rồi khi đến những câu thơ thứ hai, không kìm nén đư ợc cảm xúc người phụ nữ đã xé tan m ọi rào cản để vươn mình đến với cánh cửa của tình yêu đích thực:
“Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra t ận bể”
Ở đây ta thấy xuất hiện hai phạm trù không gian là sông và b ể Bể chính là thế giới rộng lớn, khoáng đ ạt, là khát vọng lớn lao, chân tr ời mơ ư ớc của biết trăm ngàn con sóng; ch ỉ có bể mới có thể chứa đựng được tính khí thất thường của sóng Còn sông, trong tương quan v ới bể, sông ở vị trí nhỏ hẹp hơn, sông có giới hạn, chật chội Sông không thể hiểu hết tâm tư tình cảm không thể đồng cảm, chứa đựng với tính khí th ất thường của sóng nên sóng phải buộc lòng tìm ra b ể để được an ủi, sẻ chia, để được đắm say Sóng là
em, tình yêu c ủa sóng cũng chính là tình yêu c ủa em Sóng tìm ra b ể chính
là hiện thân cho khát khao c ủa em, khát khao đư ợc vươn ra biển lớn, kiếm tìm một bến bờ tình yêu trân thành, th ấu hiểu Từ “tận” mang sắc thái bi ểu trưng cho xa xôi, khó khăn Soi chi ếu đối sánh với sóng ta thấy được hành trình gian nan, xa xôi, tr ắc trở của ngư ời phụ nữ khi kiếm tìm tìn h yêu đích thực của cuộc đời mình Thế nhưng câu thơ mang s ắc thái manh m ẽ thể hiện được sự kì công, quyết liệt của người phụ nữ trong tình yêu Dám khát khao, dám mơ ước và dám hành động để đi tìm hạnh phúc cho cuộc đời mình Con sóng tìn hcuar Xuân qu ỳnh thật phi thường có bản lixng và đầy
Trang 5cá tính Đây là nét độc đáo của người phụ nữ hiện đại, vô cùng chủ động, táo bạo và đầy dũng c ảm
Lúc này trong tâm h ồn và trái tim ngư ời phụ nữ đang chan chứa biết bao hạnh phúc, bao ư ớc niệm tươi đ ẹp về tình yêu:
“Ôi con sóng ngày xưa
Và ngày nay v ẫn thế
Trong câu thơ có sựu xuất hiện của cặp từ hô ứng : ngày xưa và ngày sau Ngày xưa chỉ chiều sâu của quá khứ; Ngày sau lại biểu trưng cho tương lại cho ý niệm vĩnh cửu mãi mãi Nối ngày xưa với ngày nay, quá kh ứ với hiện tại và tương lại tác giả muốn nói đến vấn đề muôn thuở, dài rộng của thời gian Thời gian cứ chảy trôi không ng ừng còn con sóng l ại vẫn thế “Vẫn”
là ổn định, là b ất biến chẳng đổi thay, thế là đại từ thay thế cho c ả đoạn thơ trên Du thời gian cứ tuân hoàn đổi thay nhưng những khát vọng tình yêu thì chẳng bao giờ thay đổi Con ngư ời của trư ớc và nay, của quá khứ hiện tại hay tương lai v ẫn thủy chung, sắt son, kiên định với khát khao hạnh phúc trân thành
Bởi tình yêu cho con ngư ời ta sức hút diệu kì
“Nỗi khát vọng tình yêu
Bồi hồi trong ngực trẻ”
Từ láy “Bồi hồi” khéo léo đư ợc đặt đầu dòng thơ nhấn mạnh cảm giác đ ắm chìm, si mê, r ạo rực trong tình yêu Yêu và đư ợc yêu là quãng th ời gian đẹp nhất của cuộc đời mỗi người Khát vọng tình yêu là khát vọng thổn thức, đặc trưng cho tu ổi trẻ mỗi con người Cũng gi ống như nhà th ờ Tố Hữu đã từng ví:
“Đời có gì đẹp hơn thế
Trang 6Người yêu người sống để yêu nhau.”
Đứng trước không gian mênh mông rộng lớn là đại dương bao la, vị nữ sĩ tài hoa Xuân Qu ỳnh đã không ng ại ngần mà thốt lên những câu thơ r ạo rực cảm xúc về tình yêu Đây là nh ững khám phá hết sức tinh tế, mới mẻ, làm nên những nét rất riêng, đặc trưng cho hồn thơ Xuân Qu ỳnh Ti ếng thơ Xuân Quỳnh cũng là n ỗi lòng chung c ủa biết bao ngư ời phụ nữ Việt Nam son sắt, thủy chung, đức hạnh;
“Nếu phải cách xa anh
Em chỉ còn bão t ố”
3 Phân tích 2 kh ổ đầu bài Sóng - mẫu 1
Tình yêu là ch ủ đề muôn thu ở của thi ca nhạc họa Đứng trước tình yêu, con người luôn có những khát khao thấu hiểu và lý giải Chính khát khao
ấy đi vào văn học đã chuyển hóa thành những thi phẩm tình ca xuất sắc Một trong những mối duyên tình đẹp của thơ ca Việt Nam chính là cu ộc tình đẹp nhiều dở dang của Lưu Quang Vũ và Xuân Quỳnh Bằng trái tim rạo rực của tình yêu, Xuân Qu ỳnh đã bộc lộ những nét tính cách c ủa ngư ời con gái khi đang yêu vừa táo bạo lại vừa dịu dàng e ấp Điều ấy được thể hiện rõ nét qu a bài thơ Sóng c ủa Xuân Qu ỳnh, đặc biệt là hai khổ đầu là khắc họa rõ nét ngư ời phụ nữ trong tình yêu
Thơ Xuân Quỳnh là tiếng lòng của người phụ nữ luôn da diết trong tình yêu và khát vọng hạnh phúc đời thư ờng Đó cũng là ti ếng lòng của biết bao người con gái khát trong tình yêu Sóng đư ợc sáng tác vào năm 1967 trong chuyến đi vùng biển Diêm Đi ền, là bài thơ xu ất sắc viết về tình yêu, rất tiêu biểu cho phong cách thơ Xuân Qu ỳnh đư ợc in trong tập “Hoa dọc chiến hào”
Trang 7Ý nghĩa hình tượng “Sóng” khi cảm nhận 2 khổ thơ đầu bài sóng được thể hiện qua cảm thức của nữ sĩ – qua tâm tr ạng của ngư ời con gái đang yêu Khi cảm nhận 2 khổ thơ đầu bài sóng, ta s ẽ thấy rất rõ điều này
Từ xa xưa, ngư ời con trai đã mư ợn “sóng” đ ể nói lên l ời vàng đá:
“Bao giờ cho sóng bỏ gành
Cù lao bỏ bể anh mới đành b ỏ em”
Hồn êm đềm mãi mãi”
(Biển – Xuân Diệu)
Trước Xuân Quỳnh, hình ảnh “sóng” thường tượng trưng cho tình yêu c ủa người con trai mạnh mẽ, nồng nàn, quyết liệt… Trong bài thơ “Sóng”, hình tượng bao trùm, xuyên suốt bài thơ chính là “sóng” Ở lớp nghĩa thực, sóng được miêu tả cụ thế, sinh động là những con sóng ngoài biển khơi bao la với nhiều trạng thái mâu thu ẫn, trái ngược nhau Ở lớp nghĩa biểu tượng, sóng là tình c ảm trong tâm h ồn người con gái v ới trái tim rạo rực khao khát yêu thương
Hai hình tượng “sóng” và “em” sánh đôi với nhau như hai nhân vật trữ tình, tuy hai mà m ột, hỗ trợ, bổ sung cho nhau, cùng kh ắc họa những trạng thái xúc c ảm, những khao khát mãnh li ệt của tác giả Đây chính là cái nhìn mới mẻ của Xuân Quỳnh: ngư ời con gái trực tiếp giãi bày khát v ọng tình yêu của mình một cách tự nhiên, táo b ạo mà cũng r ất chân tình và thi ết tha
Trang 8Khổ thơ đầu diễn tả trạng thái tâm lý đ ặc biệt của tâm hồn ngư ời con gái đang yêu:
“Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ”
Bằng hình thức đối lập và cách ng ắt nhịp 2/1/2 đều đặn tả nhịp điệu con sóng khi trào lên lúc l ắng xuống nhịp nhàng Xuân Qu ỳnh đã phát hiện ra những đặc tính đ ối cực của sóng trên biển lúc phong ba c ả Hai từ “dữ dội”, “ồn ào” miêu tả cảnh “sóng” lúc phong ba bão t ố: “sóng” dữ dằn không ngừng uốn lượn, phóng lên cao và liên t ục gầm gào tạo ra nh ững bọt tung trắng xóa
Hai hình ảnh “dịu êm”, “lặng lẽ” là cảnh “sóng” lúc tr ời trong, gió tho ảng:
“sóng” nhấp nhô dịu dàng, nhẹ nhàng, êm ả vỗ vào bờ cát như thầm lặng một nỗi niềm Khi cảm nhận 2 khổ thơ đầu bài sóng, ta th ấy khi ng ồi trước biển khơi r ộng lớn bao la, Xuân Qu ỳnh có những phát hi ện thật tinh t ế, sắc
về sóng cũng là về vẻ đẹp của biển cả, của thiên nhiên mênh mông, dào dạt
Cảm nhận 2 khổ thơ đầu bài sóng, ta th ấy sóng là ẩn dụ cho tâm hồn ngư ời con gái đang yêu nên khi nhà thơ phát hiện những đặc điểm đối cực của sóng thì đó cũng chính là phát hi ện về bản tính thất thường đầy mâu thuẫn trong tâm h ồn người con gái đang yêu Khi yêu ngư ời con gái cũng có lúc khát khao cháy b ỏng không kìm nén đư ợc cảm xúc của mình nên b ộc lộ ra bên ngoài b ằng sự cuồng nhiệt, sôi nổi, “dữ dội” đến “ồn ào” Nhưng cũng
có lúc cảm xúc ấy lắng sâu vào bên trong b ằng sự “dịu êm”, “l ặng lẽ”, nồng nàn của nhớ thương
Và đôi khi tình cảm ấy ở người con gái cũng có sự đảo ngược “Dịu êm”,
“lặng lẽ” bình tĩnh đến phớt lờ ở bên ngoài và cháy bùng ngọn lửa yêu thương đang khao khát “dữ dội” đến “ồn ào” ở bên trong Những cung bậc
Trang 9tình cảm đó của người con gái đã đư ợc Puskin – nhà thơ Nga th ế kỉ XIX đề cập đến trong bài thơ “Sao mà anh ng ốc thế”:
“Em bảo anh đi đi
Sao anh không đứng lại
Em bảo anh đừng đợi
Sao anh v ội về ngay?
Lời nói gió tho ảng bay
người phụ nữ đang yêu
“Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra t ận bể”
Khi cảm nhận 2 khổ thơ đầu bài sóng, ta th ấy những hình ảnh “sông”,
“sóng”, “bể” miêu tả hành trình, quy luật của sóng đi từ sông ra biển cả Biện pháp nhân hóa “sông không hi ểu” và “sóng tìm ra” cho th ấy sóng khát khao mạnh mẽ được vẫy vùng trong m ột không gian dào d ạt, mênh mông
“Sông” tượng trưng cho sự bé nhỏ, chật chội, “bể” là hình ảnh của sự rộng lớn, không cùng “Sông” d ẫu dài, r ộng đến đâu cũng chưa th ể là nơi đ ể
“sóng” thỏa sức vẫy vùng Với đặc tính “dữ dội”, “ồn ào” và “dịu êm”,
“lặng lẽ” thì “sóng” chỉ có “tìm ra tận bể” bao la để hiểu rõ mình hơn Phân tích 2 khổ thơ đầu bài sóng, ngư ời đọc cũng nhận ra bằng những hình ảnh ấy, tác giả đã gắn vào sóng nhưng mạnh mẽ, chín chắn của người phụ
nữ trong tình yêu Như sóng, ngư ời con gái không d ễ dàng chấp nhận tình
Trang 10yêu trong giới hạn của sự bình thư ờng hay t ầm thường mà khao khát vươn tới những cái rộng lớn bao la đ ể tự khám phá và nh ận thức
Trong xã hội phong ki ến, với những định kiến của Nho giáo như “cha m ẹ đặt đâu con ngồi đấy”, cùng với đạo tam tòng: “Tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử”, mà phụ nữ phải cất lên lời than thân trách ph ận cho cuộc đời mình:
“Thân em như tấm lụa đào;
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai”
(Ca dao)
Nhưng Xuân Quỳnh đã đại diện cho tiếng nói của người phụ nữ hiện đại Người con gái trong tình yêu không còn cam ch ịu, nhẫn nhục nữa mà đã minh bạch, quyết liệt rời xa tình yêu v ị kỷ, bé nhỏ để đến với tình yêu cao thượng, vị tha, bao dung, Pascal năm xưa và Xuân Qu ỳnh ngày nay đều cảm nhận: “Tình yêu nâng cao con ngư ời thoát kh ỏi sự tầm thư ờng”
Khổ thứ hai, nhà thơ đã phát hi ện ra quy lu ật của sóng cũng là quy lu ật của tình yêu con người
“Ôi con sóng ngày xưa
Và ngày sau v ẫn thế
Nỗi khát vọng tình yêu
Bồi hồi trong ngực trẻ”
Ngồi trư ớc biển khơi rộng lớn bao la, nữ sĩ phát hiện mối tình b ất tử giữa sóng và b ờ Thán t ừ “ôi” cùng những từ chỉ thời gian như “ngày xưa”,
“ngày sau”, “vẫn thế” đã thể hiện niềm sung sướng của nữ sĩ khi phát hiện quy luật của “sóng” là quy lu ật của sự vĩnh hằng: Con song ngày xưa, ngày nay, sau vẫn thế – nghĩa là sóng ngàn năm v ẫn vỗ mãi vào b ờ thể hiện niềm khát khao b ờ trong mối tình th ủy chung, bất diệt
Trang 11Sóng muôn đời không thay đổi thì tình yêu sẽ mãi mãi song hành cùng với con người và khát vọng tình yêu cũng sẽ là khát vọng muôn đời mà thể hiện rõ nhất là tuổi trẻ Những từ “khát vọng”, “bồi hồi” và hình ảnh
“trong ngực trẻ” đã diễn tả thật mãnh liệt một trái tim với những nhịp đập dồn dập vì khát khao, m ột tâm hồn đang r ạo rực niềm đam mê tình yêu c ủa tuổi trẻ Khi cảm nhận 2 khổ thơ đầu bài sóng c ủa Xuân Quỳnh, ta thấy thật
ra, con người có thể yêu ở bất kỳ độ tuổi nào, nhưng tuổi trẻ là độ tuổi khát khao tình yêu cháy b ỏng nhất Với Xuân Qu ỳnh, còn tuổi trẻ là còn khát vọng của tình yêu b ồi hồi…
Trong ca dao, trai gái ngày xưa cũng đã t ừng khao khát như thế:
“Thấy anh như thấy mặt trời;
Chói chang khó ngó, trao l ời khó trao”
(Ca dao)
Trong văn học trung đại, nhân vật Thúy Kiều của Nguyễn Du cũng vì tiếng sét ái tình mà đã vượt lên lễ giáo phong kiến, dù đêm hôm nhưng vẫn “Xăm xăm băng lối vườn khuya một mình” để đến tình tự cùng Kim Trọng Còn ông hoàng tình yêu Xuân Di ệu – đại diện cho tiếng nói c ủa Phong trào Thơ mới – cũng đã từng da diết cháy bỏng trong tình yêu: “Làm sao s ống được
mà không yêu; Không nh ớ, không thương m ột kẻ nào” Bốn câu thơ cho thấy nữ sĩ Xuân Qu ỳnh đã di ễn tả đúng tâm tr ạng của những ngư ời khi bắt gặp vầng sáng chói lóa c ủa tình yêu
Phân tích 2 khổ thơ đầu bài Sóng của Xuân Quỳnh, ta thấy hai hình tư ợng
“sóng” và “em” vừa tương đồng vừa bổ sung soi chiếu vào nhau để làm rõ tình cảm, khát v ọng của nhân vật trữ tình Sóng hi ển hiện không chỉ bởi hình ảnh mà còn hi ển hiện qua âm điệu Âm điệu của bài th ơ “Sóng” là âm điệu của những con sóng trên biển cả, là nhịp của những con sóng lòng trong trái tim thi sĩ Âm điệu đó được tạo nên bởi hai yếu tố chính: thể thơ
Trang 12năm chữ và cách tổ chức ngôn từ, hình ảnh thể hiện tâm trạng bùng cháy ngọn lửa mãnh li ệt của người con gái trong tình yêu.Gi ọng điệu ấy cũng chính là gi ọng điệu tâm hồn của thi nhân
Qua hình tượng sóng và trên cơ sở khám phá sự tương đồng giữa “sóng” và
“em”, lần đầu tiên trong văn học Việt Nam, một nhà thơ nữ đã lấy sóng để bộc lộ thẳng thắn, mạnh mẽ tình yêu c ủa ngư ời con gái và ch ủ động bày tỏ những rung đ ộng, rạo rực trong tâm hồn, trực tiếp nói lên niềm thương nỗi nhớ Tâm hồn đó luôn khát v ọng được sống trọn vẹn cho tình yêu Đây cũng chính là vẻ đẹp thủy chung, thuần hậu trong tình yêu của người phụ
đề tài đất nước Thế nhưng đâu đó trên bước đường hành quân vẫn có
những vần thơ tươi xanh v ẫn có những đóa hoa n ở dọc chiến hào cất lên bao lời ca say đ ắm về tình yêu đôi lứa Bài thơ “Sóng” c ủa nhà thơ Xuân Quỳnh sẽ đưa người đọc vào th ế giới của tình yêu và c ảm nhận những nét đặc sắc trong thế giới thơ tình của Xuân Quỳnh Hai khổ thơ đầu bài thơ là những cảm nhận tinh t ế sâu sắc của một trái tim yêu