SWOT là gì PHÂN TÍCH cà xây DỰNG mô HÌNH SWOT HIỆU QUẢ

Đối với doanh nghiệp, mô hình phân tích SWOT giúp cho nhà qu ản lý nắm bắt đư ợc tình hình hi ện tại về nguồn lực, lợi thế trong kinh doanh cũng như những điểm mà doanh nghi ệp cần cải t

SWOT LÀ GÌ? PHÂN TÍCH CÀ XÂY D ỰNG MÔ HÌNH SWOT HI ỆU QUẢ

Mục lục

• 1 TÌm hi ểu về mô hình SWOT

o 1.1 SWOT là gì?

o 1.2 Phân tích SWOT là gì?

o 1.3 Nguồn gốc hình thành

• 2 Lợi ích khi s ử dụng ma trận SWOT

o 2.1 Ưu nhược điểm của mô hình SWOT

o 2.2 Ưu điểm

o 2.3 Nhược điểm

• 3 Những thành t ố trong mô hình SWOT

o 3.1 Strengths – Điểm mạnh

o 3.2 Weaknesses – Điểm yếu

o 3.3 Opportunities – Cơ hội

o 3.4 Threats – Nguy cơ

• 4 Mở rộng mô hình SWOT thành ma tr ận

• 5 Cách xây dựng ma tr ận SWOT hi ệu quả

o 5.1 Thiết lập ma trận SWOT

o 5.2 Tìm và phát tri ển thế mạnh

o 5.3 Xác định và chuyển hóa rủi ro

o 5.4 Nắm bắt và tận dụng cơ hội

o 5.5 Lo ại bỏ các mối đe dọa

• 6 Hướng dẫn thực hiện bảng SWOT cá nhân

SWOT là gì? Phân tích và xây d ựng mô hình SWOT hi ệu quả

Đối với nhiều bạn sinh viên và những người thường lập kế hoạch thì ít nhiều đã từng nghe đ ến hoặc sử dụng mô hình SWOT Đây là m ột công c ụ hữu hiệu, giúp ích rất nhiều trong việc thiết lập m ục tiêu và xây dựng kế hoạch Vậy để chúng mình cùng tìm hi ểu rõ về mô hình SWOT là gì và biết cách xây d ựng mô hình này thật hiệu quả thì đừng bỏ lỡ bài viết

ngay bây gi ờ nhé!

TÌm hiểu về mô hình SWOT

SWOT là gì?

SWOT là một mô hình phân tích tình hình kinh doanh n ổi tiếng Mô hình này

bao gồm 4 yếu tố đại diện bởi 4 chữ viết tắt là S - Strength (Đi ểm mạnh), W - Weaknesses (Điểm yếu), O - Opportunities (Cơ hội) và T - Threats (Thách thức)

SWOT được ứng dụng nhiều nhất trong lĩnh vực kinh doanh nhằm để phân tích tình hình c ạnh tranh c ủa doanh nghiệp trên th ị trường Ngoài ra nó còn

được dùng cho mỗi cá nhân để phân tích bản thân, dựa vào đó lập kế hoạch cho tương lai

Phân tích SWOT là gì?

Trong 4 thành ph ần của mô hình SWOT thì Strength và Weaknesses thu ộc nhóm yếu tố bên trong doanh nghi ệp Hai y ếu tố còn lại là Opportunities và Threats thu ộc nhóm yếu tố bên ngoài doanh nghi ệp

Vậy hoạt động phân tích SWOT là tìm hi ểu, đánh giá các y ếu tố bên trong và bên ngoài doanh n ghiệp thông qua 2 c ặp yếu tố trên Nó là cơ s ở để nhà quản

lý xác định mục tiêu và hướng đi cho các kế hoạch sắp tới của doanh nghiệp

Nguồn gốc hình thành

Mô hình SWOT được phát triển bởi Albert Humphrey vào những năm 1960 -

1970 Đây là kết quả của một dự án nghiên cứu do Đại học Stanford của Mỹ thực hiện Ban đầu mô hình phân tích này có tên g ọi SOFT: Satisfactory - Thỏa mãn, Opportunity - Cơ hội, Fault - Lỗi hay điều xấu trong hiện tại, Threat - Nguy cơ hay đi ều xấu trong tương lai

Tuy nhiên, đến năm 1964, sau khi mô hình này đư ợc giới thiệu cho Urick và Orr tại Zurich - Thuỵ Sĩ, Albert đã cùng các c ộng sự của mình đổi F thành W (Weakness) và SWOT ra đời từ đó Đến đầu năm 2004 thì SWOT đư ợc hoàn thiện và ứng dụng trong nhiều doanh nghi ệp Vì nó giúp c ác nhà qu ản lý đưa

ra cũng như thống nhất các mục tiêu của tổ chức mà không cần phụ thuộc vào

tư vấn hay các nguồn lực tốn kém khác

Lợi ích khi s ử dụng ma tr ận SWOT

Đối với doanh nghiệp, mô hình phân tích SWOT giúp cho nhà qu ản lý nắm bắt đư ợc tình hình hi ện tại về nguồn lực, lợi thế trong kinh doanh cũng như những điểm mà doanh nghi ệp cần cải thiện Bên cạnh đó, mô hình cũng giúp đánh giá được những nguy cơ từ bên ngoài có thể ảnh hưởng đến doanh

nghiệp và những cơ hội có thể nắm bắt trong hiện tại hoặc tương lai Có đư ợc một cái nhìn t ổng quan như v ậy, nhà quản lý sẽ có cơ sở vững chắc để lên kế hoạch hiệu quả, tránh đư ợc cái rủi ro trong tương lai

Ưu nhược điểm của mô hình SWOT

Ưu điểm

- Không mất bất kỳ chi phí nào: Bạn chỉ cần phải tiêu t ốn chất xám mà

không c ần bỏ ra bất kỳ khoản tiền nào Đây là ưu đi ểm lớn của mô hình

SWOT bởi vì bạn không cần bỏ chi phí thuê các chuyên gia mà v ẫn có thể tự mình tìm hi ểu, thu thập thông tin từ các ngu ồn khác nhau như ngư ời quen, Internet và báo cáo c ủa công ty để phân tích

- Kết quả quan tr ọng: Kết quả đưa ra từ phân tích mô hình SWOT r ất quan

trọng và có th ể giúp ích c ho tất cả các đối tượng muốn nắm bắt một cách tổng quát về điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách th ức của bản thân, t ổ chức hoặc doanh nghi ệp Kết quả đó là tiền đề cho các k ế hoạch đư ợc triển khai thành công trong tương lai

- Đột phá ý tưởng mới: Đã có nhiều ý tư ởng và gi ải pháp kinh doanh đư ợc

phát hiện thông qua vi ệc phân tích mô hình SWOT Khi nhìn m ột cách tổng quan tất cả các yếu tố thì bạn có thể nghĩ ra những ý tưởng mới lạ, độc đáo một cách dễ dàng hơn

Nhược điểm

- Kết quả phân tích chưa chuyên s âu: Các yếu tố được đưa ra trong mô hình

SWOT thường khá đơn giản và không đưa ra được các ý phản biện Vì vậy, những phân tích thư ờng chưa đư ợc sâu s ắc, chưa thể hiện đầy đủ các khía cạnh khiến cho việc đề xuất phương pháp đôi khi không hi ệu quả

- Phân tích chủ quan: Một như ợc điểm khá lớn của mô hình SWOT là

thường nghiêng về ý kiến chủ quan của người lập mô hình mà thiếu xem xét đến các yếu tố khách quan hay nhiều vấn đề thực tế khác Đôi khi người lập

mô hình s ẽ phân vân và không ch ắc chắn với những yếu tố mình đưa ra vì không biết nó có th ật sự đúng với hiện thực hay không

- Không đưa ra hành đ ộng cụ thể: Vì mô hình SWOT ch ỉ đưa ra một bức

tranh tổng quát về tình hình của cá nhân, tổ chức mà chưa khai thác sâu Th ế nên, các phương pháp và hành động đưa ra thường chung chung và không được cụ thể lắm

- Cần thực hiện nghiên cứu bổ sung: Một điều chắc chắn là nếu muốn lập

một kế hoạch hoàn chỉnh thì b ạn không nên ch ỉ dựa vào mô hình SWOT mà còn phải thực hiện các nghiên cứu khác Ví d ụ nghiên cứu hành vi, nhu cầu khách hàng thông qua các cu ộc khảo sát đ ịnh tính, đ ịnh lư ợng Các nghiên cứu này mới giúp b ạn hiểu sâu sắc và lập kế hoạch hiệu quả

Những thành tố trong mô hình SWOT

Strengths – Điểm mạnh

Điểm mạnh mô tả những đặc điểm nổi trội của một cá nhân, tổ chức khiến họ trở nên đặc biệt hoặc có ưu thế hơn so v ới các đối thủ cạnh tranh Đối với doanh nghiệp, những điểm mạnh này đ ến từ nguồn lực bên trong như thương hiệu mạnh, cơ s ở khách hàng trung thành, b ảng cân đ ối kế toán mạnh, công nghệ độc đáo,

Một số câu hỏi giúp bạn xác định điểm mạnh là:

- Bạn đang làm điều gì tốt nhất?

- Những nguồn lực nội tại mà bạn hay công ty có là gì?

- Công ty c ủa bạn sở hữu lợi thế về con ngư ời, kiến thức, danh ti ếng, kỹ

năng, mối quan hệ, công nghệ như thế nào?

Weaknesses – Điểm yếu

Điểm yếu là những điều có thể ngăn một tổ chức hoạt động ở mức tối ưu Bạn cần nhận ra nó đ ể có những giải pháp c ải thiện kịp thời Đối với doanh

nghiệp những điểm yếu có thể tồn tại là thương hiệu yếu, doanh thu th ấp hơn mức trung bình, m ức nợ cao, chuỗi cung ứng không đầy đủ hoặc thiếu vốn,

Một số câu hỏi giúp bạn xác định điểm yếu:

- Những việc nào b ạn đang làm chưa đ ạt tiêu chuẩn?

- Có những lời nhận xét chưa tốt nào v ề bạn?

- Tại sao khách hàng l ại lựa chọn sản phẩm/dịch vụ của đối thủ?

- Nguồn lực về nhân viên, cơ s ở vật chất hiện tại có tốt hay không?

Opportunities – Cơ hội

Cơ hội là đề cập đến các yếu tố bên ngoài có thể mang lại sự thuận lợi hoặc một lợi thế cạnh tranh cho cá nhân, t ổ chức Điều này có thể đến từ sự nở rộ của thị trường, xu hư ớng công nghệ phát triển, đối thủ đang g ặp vấn đề, Ví

dụ, nếu một quốc gia c ắt giảm thuế quan, một nhà sản xuất ô tô có thể xuất khẩu ô tô c ủa mình vào m ột thị trường mới, tăng doanh s ố và thị phần

Một số câu hỏi giúp bạn xác định cơ hội:

- Những điều kiện khách quan nào t ừ bên ngoài có thể giúp bạn phát triển ưu điểm của mình?

- Những xu hư ớng công nghệ nào bạn có th ể nắm bắt để phát triển?

- Các chính sách nào c ủa Chính phủ có thể giúp bạn phát triển doanh nghiệp?

Threats – Nguy cơ

Thách thức là các y ếu tố bên ngoài có th ể gây hại cho sự phát triển của bản thân, tổ chức hay doanh nghi ệp Một số yếu tố có thể kể đến là đối thủ cạnh tranh, thiên tai, d ịch bệnh, chính sách c ủa Chính phủ, biến động thị trường, Bạn không thể kiểm soát các nguy cơ nhưng có th ể lường trư ớc và đưa ra các phương án dự phòng

Một số câu hỏi giúp bạn xác định thách th ức:

- Những chính sách nào có th ể ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh c ủa bạn?

- Có những đối thủ tiềm năng nào đang phát tri ển mạnh?

- Các yếu tố thiên tai, d ịch bệnh có thể ảnh hưởng như th ế nào đến hoạt động kinh doanh của bạn?

Mở rộng mô hình SWOT thành ma tr ận

Nếu chỉ liệt kê và phân tích các y ếu tố điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức riêng lẻ thì mô hình SWOT s ẽ không phát huy đư ợc hết giá trị của nó

Vì vậy, mô hình này c ần phải được mở rộng và phát triển thành m ột ma trận, kết hợp các yếu tố lại với nhau đ ể đưa ra các chi ến lư ợc cụ thể Các chi ến lược đó bao gồm chiến lược SO, WO, ST và WT

- Chiến lược S-O: Là chiến lược tận dụng các cơ hội hiện có từ bên ngoài để

phát huy các ngu ồn lực, điểm mạnh của tổ chức, doanh nghiệp Đây là chi ến lược không cần tốn quá nhiều công sức mà lại mang đến hiệu quả cao và có khả năng thành công nh ất Chiến lư ợc S-O thư ờng là các chiến lược ngắn hạn

- Chiến lược W-O: Là chiến lư ợc nắm bắt các cơ h ội hiện tại bằng cách cải

thiện những điểm yếu, điểm chưa làm đư ợc của tổ chức, doanh nghi ệp Chiến

lược này sẽ gặp nhiều khó khăn hơn bởi vì có thể khi bạn đã cải thiện được các điểm yếu thì cơ hội đã qua đi Tuy nhiên nếu cố gắng hết sức thì vẫn có thể thành công, tạo ra bước tiến mới cho doanh ng hiệp Đây là một chiến lược trung hạn

- Chiến lược S-T: Là chiến lược sử dụng điểm mạnh để hạn chế và đối phó

với các nguy cơ t ừ bên ngoài Chiến lược này giúp doanh nghi ệp loại bỏ được các rủi ro, kh ống chế được tình hình không thu ận lợi cho doanh nghi ệp Đây

là một chiến lược ngắn hạn

- Chiến lược W-T: Là chiến lư ợc khắc phục trước các điểm yếu để phòng

tránh rủi ro cho t ổ chức, doanh nghiệp Bởi vì các r ủi ro và nguy cơ thư ờng đến từ điểm yếu của doanh nghiệp nên cần phải nhận ra nguy cơ từ sớm, khắc phục các điểm yếu ngay từ bây giờ Chiến lư ợc W-T là một chiến lư ợc phòng thủ

Cách xây dựng ma tr ận SWOT hiệu quả

Thiết lập ma tr ận SWOT

Việc đầu tiên bạn cần làm khi xây d ựng ma tr ận SWOT là ph ải thiết lập mô hình ở dạng bảng gồm đầy đủ các yếu tố S, W, O, T và SO, WO, ST, WT cũng như sắp xếp các yếu tố này ở các vị trí hợp lý

Việc này giúp bạn có cái nhìn trực quan hơn để dễ dàng kết hợp chúng v ới nhau và t ạo ra chi ến lược hợp lý Sau đó, b ạn cần tìm hi ểu kỹ và đầy đủ các yếu tố bên trong và bên ngoài đ ể điền vào 4 ô S, W, O,T

Tìm và phát tri ển thế mạnh

Để phát triển tối đa các điểm mạnh trong phần Strength, bạn sẽ phải kết hợp một cách hợp lý v ới các thành ph ần của yếu tố Opportunities Mu ốn chiến lược phát triển điểm mạnh được tốt nhất, bạn phải nghiên cứu thật kỹ để lựa chọn các điểm và cơ hội thích h ợp với nhau

Ví dụ, nếu điểm mạnh là hệ thống logistics phát tri ển thì b ạn có thể tận dụng

cơ hội sự gia tăng trong mua sắm online của khách hàng để tạo lợi thế cạnh tranh so với các đối thủ

Xác định và chuyển hóa rủi ro

Khi bạn đã nh ận thấy đư ợc các nguy cơ, r ủi ro tiềm tàng thì cần phải chuyển hóa chúng thành cơ hội cho sự cải tiến bằng những nguồn lực và thế mạnh có sẵn Tuy nhiên không ph ải rủi ro nào cũng có th ể giúp bạn chuyển hóa thành

cơ hội được, thế nên doanh nghiệp nên kết hợp chúng một cách phù hợp

Ví dụ như rủi ro hi ện tại là nhu cầu uống cafe đóng gói c ủa thị trường mới ngày càng giảm sút, nhưng bù l ại bộ phận nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới của bạn rất giỏi Vậy thì bạn có th ể tận dụng nguồn lực này để nghiên cứu, phát tri ển các loại cafe gói có nhi ều mùi vị đặc sắc, thơm ngon hơn Nắm bắt và tận dụng cơ hội

Bước này nói về việc bạn tự cải thiện các điểm yếu bên trong để kịp thời nắm bắt cơ hội hiện có Để phát triển chiến lược này, bạn cần nhìn nhận được điểm yếu nào sẽ giúp doanh nghiệp nắm bắt được cơ hội nếu khắc phục tốt Bước lựa chọn này rất quan trọng vì chi phí bỏ ra để cải thiện vấn đề nào đó thường không hề nhỏ

Ví dụ, bạn nhận thấy nhu c ầu đặt đồ ăn online c ủa khách hàng ngày m ột tăng nhanh, nhưng điểm yếu là chưa có dịch vụ giao hàng V ậy thì b ạn có thể xem xét đầu tư xây dựng dịch vụ này nhằm phục vụ khách hàng tốt hơn

Loại bỏ các mối đe dọa

Chiến lư ợc này khác v ới chuyển hóa r ủi ro, nó đề cập đến việc dự đoán đư ợc các “hiểm họa” hoặc sự cố có thể xảy ra vì điểm yếu, thiếu sót hiện tại Bạn cần thành th ật nhìn nhận vấn đề và cải thiện nó sớm nhất để giảm thiểu rủi ro xảy ra trong tương lai

Ví dụ như rủi ro là tỷ lệ cạnh tranh các quán cafe ngày m ột tăng nhanh nhưng quán cafe của bạn lại không có đặc điểm nào nổi bật, khác bi ệt so với các đối thủ Vậy nên bạn cần phải tập trung xây dựng thương hiệu cho quán cafe c ủa mình để tăng lợi thế cạnh tranh

Hướng dẫn thực hiện bảng SWOT cá nhân

1 Hiểu về bảng phân tích SWOT cá nhân

Bảng phân tích SWOT cá nhân là b ảng liệt kê điểm mạnh, đi ểm yếu, cơ hội

và thách thức của bản thân theo mô hình Vi ệc phân tích b ản thân theo mô hình SWOT sẽ giúp bạn thấu hiểu hơn về chính mình và tìm ra nh ững điểm mạnh hoặc điểm yếu mà trư ớc giờ bản thân không hề để ý đến Bạn có thể dựa vào đó đ ể tận dụng, phát triển điểm mạnh và c ố gắng cải thiện điểm yếu của bản thân

Bên cạnh đó, việc đánh giá các cơ h ội và thách thức trong th ời điểm hiện tại hoặc tương lai giúp b ạn có động lực để phấn đấu, bắt lấy thời cơ Tất cả mọi người đều nên sử dụng mô hình này để phân tích bản thân trong từng giai đoạn của cuộc đời Từ đó có thể xác định bước đi tiếp theo trong sự nghiệp

và cuộc sống

2 Cách thực hiện bảng phân tích SWOT

Đầu tiên, bạn hãy liệt kê tất cả những đặc điểm của bản thân gồm cả điểm mạnh và điểm yếu cũng như li ệt kê các cơ hội, thách thức hiện tại của bản thân Sau khi li ệt kê tất cả, có thể bạn sẽ bị lẫn lộn trong việc sắp xếp các điểm liệt kê trên vào 4 ô của bảng phân tích

Vì vậy, bạn cần lưu ý đi ểm mạnh chính là những tính cách và năng l ực mà bạn cảm thấy tự tin, khác biệt với nhiều ngư ời Còn b ất kỳ thói quen, kỹ năng nào mà bạn thấy cần phải cải thiện hay lo ại bỏ thì hãy đưa vào m ục điểm yếu

Cơ hội là những lợi ích tiềm năng từ môi trường bên ngoài mà bạn có thể khai thác nh ằm tạo lợi thế cho bản thân Thách th ức bao g ồm những thứ gây cản trở cho bạn trên con đư ờng đạt đư ợc mục tiêu, đi tới thành công Sau khi phân tích xong, b ạn nên hỏi ý kiến đánh giá từ bạn bè, người thân và những người bạn thường làm việc chung để có một cái nhìn khách quan hơn

3 Gợi ý câu hỏi khi l ập SWOT cá nhân

Mô hình SWOT cá nhân cũng đư ợc cấu thành từ 4 yếu tố S, W, O, T Khi xác định mỗi yếu tố, bạn cần đặt ra các câu hỏi cho bản thân

Điểm mạnh (S):

- Những kỹ năng, khả năng nào bạn có mà ngư ời khác không có?

- Những việc nào b ạn có thể làm tốt hơn người khác?

- Những thành tích nào c ủa chính mình mà b ạn cảm thấy tự hào nhất?

- Những giá trị nào mà bạn tin rằng người khác không thể hiện được?

- Những mối quan hệ bạn có với những ngư ời có tầm ảnh hư ởng lớn?

- Những nguồn lực cá nhân nào mà b ạn có sẵn?

- Người khác nhìn nh ận bạn có những điểm mạnh gì?

- Tính cách nào khi ến bạn được ngư ời khác yêu mến, tin tưởng?

Điểm yếu (W):

- Những kỹ năng nào b ạn làm chưa đư ợc nhưng nhiều ngư ời làm đư ợc?

- Điều gì thường khiến bạn tự ti với mọi ngư ời xung quanh?

- Những thói quen x ấu nào khi ến bạn không hoàn thành t ốt công việc đư ợc giao?