Kiến thức kinh tế cơ bản nhất mà bạn phải biết

Kiến thức kinh tế cơ bản: Thành ph ần kinh tế Kinh tế có 2 thành phần chính là Kinh t ế vi mô và Kinh t ế vĩ mô Kinh tế vi mô nghiên c ứu hành vi, đ ộng cơ của ngư ời tiêu dùng và doanh

KIẾN THỨC KINH TẾ CƠ BẢN NHẤT MÀ BẠN PHẢI BIẾT

Dù bạn là ai, làm ngành ngh ề gì thì cũng là m ột nhân t ố trong nền kinh

tế Cuộc sống của bạn - từ bát cơm ăn, cái áo m ặc… đều là sản phẩm của nền kinh tế Bởi vậy, việc hiểu những kiến thức cơ bản về kinh tế là điều cần có đối với mỗi người Sau đây là nh ững kiến thức kinh t ế cơ bản và

dễ hiểu nhất mà b ất kỳ ai cũng n ắm bắt được

Kiến thức kinh tế cơ bản: Thành ph ần kinh tế

Kinh tế có 2 thành phần chính là Kinh t ế vi mô và Kinh t ế vĩ mô

Kinh tế vi mô nghiên c ứu hành vi, đ ộng cơ của ngư ời tiêu dùng và doanh nghiệp, xác định giá và lư ợng của các yếu tố đầu vào, giá cả, lợi nhuận… Kinh tế vĩ mô nghiên c ứu nền kinh t ế rộng hơn và những giá trị lớn hơn

như sản lượng quốc gia, tăng trưởng kinh tế, thất nghiệp, lạm phát, tổng

cung, tổng cầu, các chính sách kinh t ế quốc gia, thương m ại quốc tế v.v Nó nghiên cứu nền kinh t ế như một tổng thể thống nhất

Kinh tế vi mô hữu ích hơn cho các nhà qu ản trị còn kinh tế vĩ mô có l ợi hơn cho các nhà đầu tư

Mặc dù hai thành ph ần kinh tế này khác nhau v ề góc độ, song v ề mặt kinh tế học thì cả hai đều bổ sung cho nhau, không tách r ời nhau Thực tiễn đã chứng minh kết quả của kinh tế vĩ mô phụ thuộc vào các hành vi c ủa kinh tế vi mô Nền kinh tế muốn phát triển phải phụ thuộc vào sự phát triển của các doanh nghiệp, các tế bào kinh tế, ngư ợc lại hành vi của các doanh nghi ệp, các tế bào kinh tế chịu ảnh hư ởng trực tiếp hay gián tiếp của kinh t ế vĩ mô

>>> Có th ể bạn quan tâm: Tất tần tật kiến thức bất động sản cho ngư ời mới vào ngành

Kiến thức kinh tế cơ bản: Tổng sản phẩm quốc nội (GDP)

Đây là công cụ cơ bản nhất để đo kích thước của một nền kinh tế Theo khái niệm, GDP là tổng giá trị tiền tệ hoặc giá trị thị trường của tất cả các hàng

hóa và dịch vụ đã hoàn thành đư ợc sản xuất trong biên gi ới của một quốc gia trong một khoảng thời gian cụ thể

GDP chính là một thước đo tổng thể về sản xuất trong nư ớc Ví dụ, hiện nay, Hoa Kỳ là nền kinh tế lớn nhất thế giới xét theo GDP (kho ảng 20 ngàn t ỷ USD) Điều đó có nghĩa rằng, mỗi năm có 20 ngàn tỷ USD giá trị hàng hoá và dịch vụ được sản xuất tại Mỹ

GDP bình quân đầu người: GDP bình quân đầu người là phép đo GDP trên một ngư ời trong dân s ố của một quốc gia Nó chỉ ra rằng số lượng sản lư ợng hoặc thu nh ập của mỗi ngư ời trong một nền kinh tế có thể cho biết năng suất trung bình ho ặc mức sống trung bình

GDP Việt Nam qua từng năm (ảnh: TTXVN)

Kiến thức kinh tế cơ bản: Tốc độ tăng trưởng

Sự phát triển của 1 nền kinh tế được đo bằng tốc độ tăng trưởng GDP Vì GDP là thước đo thu nhập của 1 quốc gia, nên tốc độ tăng trưởng GDP sẽ so sánh sự thay đổi hàng năm (ho ặc hàng quý) trong s ản lượng kinh tế của một quốc gia, đ ồng th ời cho th ấy thu nh ập trung bình một ngư ời dân tăng lên bao nhiêu

GDP thường được biểu thị bằng tỷ lệ phần trăm Tăng trưởng GDP có mối liên hệ chặt chẽ với các mục tiêu chính sách như lãi su ất, lạm phát, tỷ lệ thất nghiệp

Nếu tốc độ tăng trư ởng GDP tăng nhanh, đó có th ể là tín hiệu nền kinh t ế đang “quá nóng”, từ đó ngân hàng nhà nước có thể điều chỉnh tăng lãi suất Ngược lại, nếu tốc độ tăng trưởng GDP đang thu hẹp (tức là suy thoái) thì lãi suất nên được hạ xuống để kích thích thị trường

Kiến thức kinh tế cơ bản: Luật cung cầu - nền tảng của kinh t ế

Cung (Supply) dùng để chỉ số lượng hàng hóa, dịch vụ mà nhà cung cấp sẵn sàng bán ra th ị trư ờng, với một mức giá riêng trong kho ảng thời gian nhất định

Cầu (Demand) dùng đ ể chỉ số lượng hàng hóa, d ịch vụ bạn sẵn sàng mua với nhiều mức giá khác nhau trong kho ảng thời gian nh ất định

Theo quy lu ật cung - cầu thì giá cả sẽ biến đổi như sau:

Cung = cầu: Giá ổn định

Cung > cầu: giá cả giảm

Cung < cầu: giá cả tăng

Ví dụ đơn giản: Khi b ạn sản xuất thừa ngũ c ốc (gạo, lúa, ngô, khoai, ) thì giá thực phẩm ngũ cốc sẽ giảm và ngư ợc lại Quy luật này đúng ở mọi nơi trên thế giới

Kiến thức kinh tế cơ bản: Lạm phát

Bạn đã biết rằng giá c ủa hầu hết các sản phẩm hiện nay đều cao hơn so v ới thời cha ông chúng ta L ạm phát (tính theo ph ần trăm) cho th ấy mức độ tăng giá của hàng hoá so v ới năm trư ớc Trong nền kinh t ế phát triển, lạm phát hàng năm vào khoảng 2% - điều đó có nghĩa rằng giá các món hàng tăng

trung bình 2% m ỗi năm

Bên cạnh cách hi ểu về lạm phát trong m ột quốc gia thì theo m ột nghĩa khác, lạm phát còn có th ể hiểu ngoài phạm vi m ột quốc gia So v ới quốc gia khác, lạm phát được coi là sự giảm giá trị tiền tệ của quốc gia này so v ới loại tiền

tệ của quốc gia khá c

Vai trò cơ bản của ngân hàng trung ương là quản lý tỉ lệ này và giữ nó ở 1 con số dương thấp

Kiến thức kinh tế cơ bản: Lãi suất

Khi bạn cho ai đó vay ti ền, bạn mong đ ợi sẽ nhận được thêm một khoản tiền đền bù Phần tiền này gọi là tiền lãi Lãi suất là 1 số dương phản ánh số tiền bạn sẽ nhận đư ợc “thừa ra” so v ới khoản ban đầu bạn cho vay

Tình hình diễn biến lãi su ất sẽ tác động đến những quyết định của các cá nhân như chi tiêu hay để dành, mua nhà hay gửi tiền vào một tài khoản tiết kiệm Lãi suất tác động đến những quy ết định kinh t ế của các doanh nghi ệp như: dùng tiền để đầu tư mua thiết bị mới cho các nhà máy hoặc để gửi tiết kiệm trong một ngân hàng

Trong ngắn hạn, lãi su ất thường đư ợc quy định bởi các ngân hàng trung ương Hiện nay, nó gần tiến về mức 0 Về lâu dài, lãi suất sẽ do thị trường quyết định và phụ thuộc vào tỷ lệ lạm phát và viễn cảnh của nền kinh tế Những cơ chế ngân hàng trung ương dùng đ ể kiểm soát lãi suất ngắn hạn đư ợc gọi là chính sách tiền tệ

Lãi suất là một khái niệm phổ biến trong kinh t ế nói chung và ngành ngân hàng nói riêng

Kiến thức kinh tế cơ bản: Mối quan hệ Lãi suất - Lạm phát - Tăng trưởng

Khi ngân hàng nhà nước cắt giảm lãi suất cơ bản sẽ khiến lãi suất trên các khoản vay cũng giảm theo Lúc đó ngư ời dân quan tâm hơn đ ến các khoản vay Do v ậy, mức tiêu dùng cũng như lư ợng tiền lưu thông s ẽ tăng lên Cung tiền với giá rẻ làm giá trị đồng của quốc gia so v ới các lo ại ngoại tệ khác bị thấp đi Vì th ế, lạm phát có thể sẽ tăng lên

Ngược lại, khi ngân hàng nhà nước tăng lãi suất cơ bản, các ngân hàng

thương mại sẽ tăng lãi suất cho vay Lúc này, nhu c ầu về tiền và tiêu dùng giảm xuống (thay vì dùng ti ền, ngư ời dân thích gửi tiền vào ngân hàng đ ể được hưởng mức lãi suất cao), lượng tiền lưu thông ngoài thị trường giảm Điều này sẽ làm giảm nguy cơ tăng giá hàng hóa, ảnh hưởng tích cực lên đồng tiền của quốc gia đó Vì vậy lạm phát sẽ thấp, tuy nhiên đi cùng với nó

là kinh t ế có thể phát triển chậm lại

Do vậy, không có gì khó hi ểu khi việc quy định lãi suất luôn khiến các nhà chức trách ph ải đau đầu Ở Mỹ, Cục Dự trữ Liên bang (Fed) ch ịu trách nhiệm

quy định lãi suất ngắn hạn và đó luôn là một trong những thông tin kinh tế được theo dõi nhiều nhất

Kiến thức kinh tế cơ bản: Chính sách tài khóa

Chính sách tài khóa là m ột công c ụ để chính phủ tác động vào quy mô ho ạt động kinh tế thông qua biện pháp thay đổi chi tiêu và (hoặc) thuế

Chính phủ chi tiêu sẽ bao gồm hai loại là: chi mua s ắm hàng hóa dịch vụ (dùng ngân sách để mua vũ khí, khí tài, xây dựng đường xá, cầu cống và các công trình kết cấu hạ tầng, trả lương cho đội ngũ cán b ộ nhà nư ớc…) và chi chuyển như ợng (là các kho ản trợ cấp của chính ph ủ cho các đối tượng chính sách như người nghèo hay các nhóm dễ bị tổn thương khác trong xã hội.) Khi chính phủ chi tiêu nhi ều dẫn đến cầu nhiều hơn và giá tăng nhi ều hơn Điều này có nghĩa rằng nền kinh tế tăng trưởng tốt nhưng đồng thời mang theo lạm phát cao và ngư ợc lại

Do đó, chính phủ cố gắng chi tiêu nhiều hơn trong giai đoạn tăng trưởng thấp

và lạm phát th ấp, đồng thời thắt chặt chi tiêu trong th ời kỳ tăng trư ởng và lạm phát cao

Kiến thức kinh tế cơ bản: Chu kỳ kinh tế

Chu kỳ kinh tế Là sự biến động của GDP thực tế tạo nên sự luân phiên c ủa nền kinh tế theo ba giai đo ạn lần lượt: suy thoái, ph ục hồi và hưng th ịnh Một cuộc suy thoái đư ợc xem là đã bắt đầu khi một nền kinh tế trải qua hai quý liên tiếp với tình tr ạng tăng trư ởng GDP thực tế có giá tr ị âm

Khi nền kinh tế tăng trưởng hưng thịnh, doanh nghi ệp phát triển -> mức

lương người lao động tăng, họ có nhiều tiền hơn để chi tiêu -> sản lượng hàng hóa tăng lên -> doanh nghiệp lại phát triển và mở rộng quy mô

Khi đó, các doanh nghiệp gia tăng cạnh tranh bằng cách sản xuất lượng lớn hàng hóa dẫn tới tình tr ạng dư cung H ọ buộc phải giảm giá đ ể kích cầu ->

lợi nhuận doanh nghiệp giảm -> cắt giảm người lao động -> suy thoái kinh tế

Kiến thức kinh tế cơ bản: Chi phí cơ h ội

Chi phí cơ hội là mức phí mà bạn nhất định phải trả dù chọn bất kỳ phương

án nào Khi thực hiện một hành đ ộng gì đó, b ạn có thư ờng so sánh lợi ích của hành động ấy so với các hành động khác Ví dụ, vào tối thứ 6 khi phải làm việc cật lực cho 1 d ự án, bạn có thể nghĩ rằng “Trời đất, mình đáng l ẽ nên làm việc gì đó khác” “Vi ệc khác” ấy (trong trư ờng hợp này là ti ệc tùng cùng bạn bè) có 1 giá tr ị cao, và nó chứng tỏ dự án hiện tại của bạn tốt hơn, hấp dẫn hơn

Hoặc là: Bạn có 10 tri ệu đồng, bạn phân vân không bi ết nên gửi tiết kiệm ngân hàng k ỳ hạn 1 năm hay đầu tư ch ứng khoán Chi phí cơ h ội sẽ là số tiền lãi ngân hàng nếu bạn chọn đầu tư chứng khoán, ngư ợc lại nó sẽ là lợi nhuận chứng khoán nếu bạn chọn gửi tiết kiệm

Tựu chung lại, kiến thức kinh tế cơ bản chính là những điều không xa lạ gì

với chúng ta Con ngư ời sống trong xã hội luôn gắn chặt với nền kinh tế, là động lực cho sự phát triển kinh tế Hy vọng với những nội dung trong bài

viết, bạn có thêm thông tin để hiểu thêm, biết cách nhìn nhận thực tiễn kinh

tế trong cuộc sống