Giáo trình gia công và lắp dựng cấu kiện thép loại nhỏ (nghề cốt thép hàn trung cấp)

- Các chi tiết khung phải đúng chủng loại, mẫu mã theo thiết kế * Yêu c ầu kỹ thuật khi lắp dựng: - Lắp dựng các chi tiết phải đúng vị trí, liên kết với các chi tiết phải chắc chắn.. +

Trang 3

3

Bài 1: Gia công và l ắp dựng song hoa sắt

* Mục tiêu của bài: Học xong bài này học sinh sẽ có khả năng:

- Gia công được các chi tiết theo bản vẽ, tiết kiệm vật tư

- Xác định được vị trí và kích thước của từng loại chi tiết

- Nêu được yêu cầu kỹ thuật, trình tự các bước khi gia công lắp dựng song hoa sắt

- Gia công và l ắp dựng được các loại song hoa sắt đúng kỹ thuật, chính xác, an toàn

* Nội dung bài:

1 C ấu tạo một số loại song hoa sắt

* Đặc điểm chung:

Trong xây dựng, thiết kế nội thất nhà cửa, hoa văn cửa sổ sắt được lắp đặt phí trong của khung cửa sổ Vừa có tác dụng để đảm bảo an toàn cho gia chủ, chống trộm hiệu quả, vừa mang đến vẻ đẹp cân xứng cho ngôi nhà

Nói đến những tác dụng, ý nghĩa cụ thể mà các mẫu hoa văn cửa sổ sắt mang lại thì

chúng tôi có thể chỉ ra bài tác dụng nổi bật sau:

• Tạo cho không gian bên trong ngôi nhà trở nên an toàn hơn, tránh sự xâm nhập trái phép của người lạ hoặc trộm cắp

• Mẫu hoa sắt cửa sổ chung cư tăng độ an toàn đối với trẻ nhỏ và người già, phòng tránh những rủi ro không may đến tính mạng

• Cửa sổ sử dụng hoa sắt nghệ thuật có thể uốn, khắc ra nhiều hình dáng, mẫu

mã khác nhau làm tăng vẻ đẹp cho không gian ngôi nhà, nâng cao giá trị thẩm

mỹ cho toàn thể kiến trúc

• Giá cả phù hợp với túi tiền, linh động trong các mức giá khi có thể sử dụng nhiều loại vật liệu với các kích thước khác nhau để làm cửa sổ

• Sơn tĩnh điện cao cấp có khả năng chống gỉ tuyệt vời, bền bỉ với thời gian trong mọi hoàn cảnh thời tiết khắc nghiệt

• Trong không gian của các căn biệt thự có cấu trúc cầu kỳ, đục chạm nhiều, mang nét nghệ thuật độc đáo nổi trội Thì bắt buộc các sen hoa cửa sổ cũng phải đảm bảo được độ tinh xảo với nét hoa văn tương xứng với phong cách chủ đạo cả không gian

• Những thiết kế kiến trúc mang hơi hướng tân cổ điển thì lại chuộng hơn các mẫu hoa văn sắt đơn giản Cũng uốn lượn, mềm mại nhưng không quá cầu kỳ, nhiều chi tiết, chỉ cần đảm bảo tính hoài cổ mà gia chủ muốn thể hiện

• Những cửa sổ truyền thống không còn phù hợp với sự phát triển của kinh tế –

xã hội, nhu cầu hưởng thụ của con người hiện đại nữa Hiện nay, mọi người

Trang 4

4

quan tâm nhiều hơn đến cửa sổ nghệ thuật bởi chúng có thể thay thế hữu hiệu,

đồng thời đáp ứng được yếu tố tiện nghi, thoải mái cũng như nét nghệ thuật cho không gian của ngôi nhà

• Được coi là linh hồn của ngôi nhà, cửa sổ là nơi đón sinh khí cho gia đình và là một phần tất yếu tạo nên sự lịch lãm, cũng như phong cách kiến trúc của ngôi nhà đó Dĩ nhiên, nó vẫn phải đáp ứng được chức năng cơ bản là lưu thông không khí để mang đến không gian thông thoáng và bảo vệ ngôi nhà, chống lại

sự đột nhập của kẻ trộm

Trang 5

5

Dạng hoa sắt uốn, bạn sẽ thấy có 2 loại: một loại là uốn dưới tác động của máy móc nên các chi tiết hoa văn đều nhau nhưng không có sự đa dạng Các hoa sắt được làm

từ máy móc chủ yếu tồn tại dưới dạng đơn giản nhất Các mẫu hoa sắt uốn thủ công

mỹ nghệ đòi hỏi người thợ gia công phải có tay nghề cao mới làm ra những bông hoa

Trang 6

* Cáu tạo một số chi tiết hoa sắt điển hình:

Trang 7

7

2 Yêu c ầu kỹ thuật

* Yêu c ầu kỹ thuật khi gia công:

- Đúng hình dáng, kích thước

- Thẳng, phẳng

- Hoa sắt đều, dẻo, không méo móp

- Các chi tiết hoa sắt cùng loại phải chồng khít nhau

- Các chi tiết khung phải đúng chủng loại, mẫu mã theo thiết kế

* Yêu c ầu kỹ thuật khi lắp dựng:

- Lắp dựng các chi tiết phải đúng vị trí, liên kết với các chi tiết phải chắc chắn

- Đường hàn phải đúng theo thiết kế, không khuyết tật

- Nếu lắp dựng nhiều song hoa trong cùng 1 cửa thì phải thẳng đứng và phẳng mặt

với nhau

3 K ỹ thuật gia công và lắp dựng

* K ỹ thuật gia công:

- Gia công các chi tiết

+ Đo và vạch dấu cắt cho các chi tiết: các loại hoa sắt, thanh khung đứng, thanh khung ngang, thanh đố ngang, thanh đố đứng, …

+ Cắt các thanh bằng máy cắt đĩa để cắt các thanh theo dấu đã vạch

+ Nắn thẳng, phẳng và đánh dấu số hiệu cho các thanh

+ Gia công các chi tiết hoa sắt: Uốn theo hình dáng, kích thước thiết kế

* K ỹ thuật lắp dựng:

- Gá lắp các thanh khung

+ Lắp dựng bộ gá để làm dưỡng lắp dựng khung cửa

Trang 8

+ Điều chỉnh sao cho thẳng, phẳng mặt

- Gá lắp các chi tiết huỳnh, hoa sắt tráng trí

+ Đo và vách dấu vị trí các chi tiết huỳnh, hoa sắt trang trí

+ Lắp các chi tiết huỳnh, hoa sắt trang trí và hàn gá

- Hàn hoàn thiện các mối hàn liên kết

+ Kiểm tra lại vị trí các chi tiết của khung hoa sắt Chỉnh lại các chi tiết chưa chuẩn + Hàn chắc chắn các mối hàn liên kết Mối hàn phải đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật + Chú ý: Phải vam giữ khung cửa để tránh biến dạng về nhiệt khi hàn

+ Vệ sinh sạch sẽ các mối hàn

- Sơn song hoa sắt

+ Vệ sinh sạch sẽ toàn bộ song hoa (không dính bụi bẩn, dầu mỡ, gỉ sét, …)

+ Sơn một lớp sơn chống gỉ toàn bộ song hoa sắt, sấy hoặc phơi khô

+ Sơn 2 lớp sơn mầu, lớp trước khô mới được sơn lớp sau

- Chú ý:

+ Nếu gia công và lắp dựng nhiều khung cửa có kích thước giống nhau, thì gia công

và lắp dựng một song hoa sắt thật chuẩn để làm cữ gia công và lắp dựng các song hoa

tiếp theo Nhằm làm tăng năng xuất lao động

+ Gia công hàng loạt các chi tiết có kích thước giống nhau, sau đó đánh dấu và sếp theo mã hiệu

4 An toàn lao động khi gia công, lắp dựng song hoa sắt

* Nắn thẳng thép

- Nguy cơ : Thép văng bắn vào người

- Bi ện pháp : Phải sử dụng máy nắn chuyên dụng và tuân thủ đúng quy định an toàn khi vận hành

* Cắt thép

- Điện giật (cắt bằng máy) ; Cắt vào tay ;

Trang 9

+ Thép gia công xong ph ải được xếp gọn gàng đúng nơi quy định

+ Vệ sinh bàn uốn, bàn cắt bằng bàn chải chuyên dụng không dùng tay, miệng để thổi bụi

* Lắp dựng:

- Đổ, sập khung cửa thép đè vào người khi cẩu chuyển

- B ị các tai nạn liên quan đến hàn điện, hàn hơi khi hàn thép

- S ập đổ kết cấu khi chất quá nhiều khung thép lên cùng một chỗ

* Các lưu ý khác

- Ph ải sử dụng các thiết bị chuyên dụng khi gia công và lắp dựng khung cửa thép;

- Trước khi gia công phải kiểm tra tình trạng thiết bị máy móc;

- Tuân thủ đúng quy định khi vận hành máy và hướng dẫn của tổ trưởng tổ thợ;

- Khi cẩu chuyển lắp dựng khung cửa thép cần kiểm tra kỹ các nút buộc, mối hàn

Câu hỏi ôn tập

1 Hãy trình bày cấu tạo của các loại hoa sắt?

2 Hãy trình bày kỹ thuật gia công và lắp dựng song hoa sắt?

Trang 10

10

Bài 2: Gia công và l ắp dựng khung cửa, lan can thép

Nêu được yêu cầu kỹ thuật, trình tự các bước khi gia công lắp dựng khung cửa, lan can thép

- Gia công và l ắp dựng được các loại khung cửa, lan can thép đúng kỹ thuật, chính xác, an toàn

* N ội dung bài:

1 C ấu tạo một số loại khung cửa và lan can

- Khung cửa thép là một bộ phận của ngôi nhà, nằm ở phần thân nhà, được bố trí trong các bức tường có tác dụng làm lối đi lại, bảo vệ, che chắn, thông gió, lấy ánh sáng vào trong nhà (Có thể làm cổng cho ngôi nhà)

- Khung cửa có dạng hình chữ nhật, vuông, được làm bằng thép hình (thép hộp, thép

V, …)

- Khung cửa thép có các ổ goong, bản lề để liên kết với tường, trụ hoặc khuôn cửa

- Phần ô trống bên trong khung cửa thường được hàn các tấm huỳnh bằng thép tấm (tấm tôn), hoặc các song hoa sắt, vừa để trang trí vừa để bảo vệ, che chắn

- Cửa có lắp các ổ khóa, hoặc chốt để cài cửa và khóa cửa

- Cửa thép có thể 1 cánh hoặc nhiều cánh, mở về 1 bên hoặc 2 bên Cũng có thể cửa đẩy ngang bằng hệ thống ray, bánh xe và hộp dẫn hướng

- Nếu cửa làm cánh cổng thì còn có thể gắn các mũi mác ở phía trên để bảo bệ

- Cửa làm bằng thép chủ yếu là dùng phương pháp hàn để liên kết các chi tiết, bộ phận với nhau

Trang 11

11

Trang 12

12

Trang 13

13

1 1

Trang 14

14

- Khung cửa bằng thép hình thường tùy theo chiều cao, chiều rộng của cửa mà thép có kích thước khác nhau Thông thường thép hộp có kích thước từ 60x30x2 trở lên; thép tròn có đường kính 30x3 trở lên; thép góc có kích thước 40x3 trở lên

- Liên kết giữa các chi tiết với nhau bằng phương pháp hàn

- Goong cối hoặc goong lá, bản lề gắn tường, khuôn cửa

2 Yêu c ầu kỹ thuật gia công và lắp dựng

- Đúng hình dáng, kích thước

- Thẳng, phẳng

- Liên kết hàn chắc chắn ổn định

- Các goong, bản lề phải đúng vị trí

- Các chi tiết khung phải đúng chủng loại, mẫu mã theo thiết kế

* Yêu cầu kỹ thuật khi lắp dựng:

- Lắp dựng các chi tiết phải đúng vị trí, liên kết với các thanh phải chắc chắn

Trang 15

15

- Liên kết các goong, bản lề với các thanh khung đứng phải đúng vị trí, thẳng hàng

- Đường hàn phải đúng theo thiết kế, không khuyết tật

- Nếu lắp dựng nhiều cánh trong cùng 1 cửa thì phải thẳng đứng và phẳng mặt với nhau

- Gia công các thanh

+ Đo và vạch dấu cắt cho các thanh: thanh cái đứng, thanh cái ngang, thanh đố ngang, thanh đố đứng, …

+ Cắt các thanh bằng máy cắt đĩa để cắt các thanh theo dấu đã vạch

- Gia công các goong, bản lề cối

+ Đo và vạch dấu cắt, tiện các cối goong, bản lề cối; (Goong, bản lề cối thường được làm bằng thép tròn trơn)

+ Dùng máy cắt đĩa để cắt theo dấu đã vạch

+ Dùng máy tiện để tiện các trục goong, bản lề cối, dùng máy khoan bàn để khoan các

cối

- Gá lắp các thanh

+ Lắp dựng bộ gá để làm dưỡng lắp dựng khung cửa

+ Đặt các thanh khung đứng và ngang và bộ gá, điều chỉnh cho đúng vị trí, vuông góc + Hàn gá các thanh khung với nhau tạo thành khung theo kích thước thiết kế

+ Đo và vách dấu vị trí các thanh đố ngang trên thanh cái đứng

+ Lắp các thanh đố ngang và hàn gá

+ Đo và vạch dấu thanh đố đứng trên thanh khung ngang và đố ngang

+ Lắp các thanh đố đứng và hàn gá

- Gá lắp các chi tiết huỳnh, hoa sắt tráng trí

+ Đo và vách dấu vị trí các chi tiết huỳnh, hoa sắt trang trí

+ Lắp các chi tiết huỳnh, hoa sắt trang trí và hàn gá

- Gá lắp các goong, bản lề

+ Đo và vạch dấu vị trí các goong, bản lề trên các thanh cái đứng

Trang 16

16

+ Hàn gá các goong, bản lề vào vị trí đã vạch dấu

+ Điều chỉnh cho các goong, bản lề sao cho thẳng, phẳng

- Hàn hoàn thiện các mối hàn liên kết

+ Kiểm tra lại vị trí các chi tiết của khung cửa Chỉnh lại các chi tiết chưa chuẩn + Hàn chắc chắn các mối hàn liên kết Mối hàn phải đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật + Chú ý: Phải vam giữ khung cửa để tránh biến dạng về nhiệt khi hàn

+ Vệ sinh sạch sẽ các mối hàn

- Sơn khung cửa

+ Vệ sinh sạch sẽ toàn bộ khung cửa (không dính bụi bẩn, dầu mỡ, gỉ sét, …)

+ Sơn một lớp sơn chống gỉ toàn bộ vì kèo, sấy hoặc phơi khô

+ Sơn 2 lớp sơn mầu, lớp trước khô mới được sơn lớp sau

- Chú ý:

+ Nếu gia công và lắp dựng nhiều khung cửa có kích thước giống nhau, thì gia công

và lắp dựng một khung cửa thật chuẩn để làm cữ gia công và lắp dựng các khung cửa

tiếp theo Nhằm làm tăng năng xuất lao động

+ Gia công hàng loạt các chi tiết có kích thước giống nhau, sau đó đánh dấu và sếp theo mã hiệu

4 An toàn lao động khi gia công và lắp dựng khung cửa, lan can thép

* Nắn thẳng thép

- Nguy cơ: Thép văng bắn vào người

- Bi ện pháp: Phải sử dụng máy nắn chuyên dụng và tuân thủ đúng quy định an toàn khi vận hành

* C ắt thép

- Điện giật (cắt bằng máy); Cắt vào tay;

- Bị thép văng, đập vào người, vấp ngã

- Biện pháp:

+ Ki ểm tra thiết bị, dụng cụ cắt trước khi làm việc;

+ S ử dụng kẹp khi cắt các đoạn thép ngắn;

+ Thép gia công xong ph ải được xếp gọn gàng đúng nơi quy định

+ Vệ sinh bàn uốn, bàn cắt bằng bàn chải chuyên dụng không dùng tay, miệng để thổi bụi

* Lắp dựng:

- Đổ, sập khung cửa thép đè vào người khi cẩu chuyển

- B ị các tai nạn liên quan đến hàn điện, hàn hơi khi hàn thép

Trang 17

17

- S ập đổ kết cấu khi chất quá nhiều khung thép lên cùng một chỗ

* Các lưu ý khác

- Ph ải sử dụng các thiết bị chuyên dụng khi gia công và lắp dựng khung cửa thép;

- Trước khi gia công phải kiểm tra tình trạng thiết bị máy móc;

- Tuân thủ đúng quy định khi vận hành máy và hướng dẫn của tổ trưởng tổ thợ;

- Khi cẩu chuyển lắp dựng khung cửa thép cần kiểm tra kỹ các nút buộc, mối hàn

Câu hỏi ôn tập

1 Hãy trình bày cấu tạo của khung cửa, lan can?

2 Hãy trình bày kỹ thuật gia công và lắp dựng khung cửa, lan can?

Trang 18

18

Bài 3: Gia công và l ắp dựng vì kèo thép

- Nêu được yêu cầu kỹ thuật, trình tự các bước khi gia công lắp dựng vì kèo thép

- Gia công và l ắp dựng được các loại vì kèo thép đúng kỹ thuật, chính xác, an toàn

* Nội dung bài:

1 Đặc điểm chung và nguyên tắc cấu tạo

* Đặc điểm chung:

- Vì kèo thép là một bộ phận của mái nhà, có tác dụng chống đỡ, kết nối mái nhà với

những bộ phận khác của ngôi nhà, giúp cho mái nhà ổn định vững chắc

- Vì kèo có thường có dạng hình tam giác để đỡ hai mái dốc về 2 phía

- Vì kèo có các mắt để liên kết các thanh chống đứng, chống chéo thông qua các bản

mã

Trang 19

19

Trang 20

20

* Nguyên t ắc cấu tạo:

- Cấu tạo vì kèo thép bằng thép hình Kèo thường có độ dốc từ 5% đến 15%

- Kèo được liên kết với cột thông qua các bản mã có lắp sẵn các bu lông

- Có khả năng thích ứng và điều chỉnh cao

- Có chi phí bảo dưỡng, bảo trì thấp

- Cấu tạo đơn giản, gọn nhẹ, dễ thi công và an toàn

- Giá thành thấp, tiết kiệm chi phí, tuổi thọ cao, chắc chắn ổn định

2 Yêu c ầu kỹ thuật gia công và lắp dựng

* Yêu c ầu kỹ thuật khi lắp dựng:

- Lắp dựng các bản mã phải đúng vị trí, liên kết bản mã với các thanh phải chắc

Trang 21

21

- Đảm bảo an toàn cho người và thiết bị

- Gia công các thanh

+ Đo và vạch dấu cắt cho các thanh: Thanh bụng, thanh kèo, chống đứng, chông chéo + Cắt các thanh bằng máy cắt đĩa đối với các thanh có kích thước nhỏ (V, hộp, U), cắt bằng khí đối với các thanh có kích thước lớn (U, I)

- Gia công các bản mã

+ Đo và vạch dấu cắt cho các bản mã: Các bản mã mắt đầu kèo, mắt giữa kèo và các

bản mã tại các mắt trung gian

+ Dùng máy cắt đĩa hoặc cắt bằng khí để cắt theo dấu đã vạch

- Gia công các bản mã

+ Nắn thẳng, phẳng và đánh dấu số hiệu cho các bản mã

+ Đo, vạch dấu các lỗ bu long liên kết tại các bản mã đầu kèo

+ Khoan lỗ bu lông theo dấu đã vạch (lỗ thường có đường kính từ 14 trở lên)

- Gá lắp các bản mã

+ Đo và vạch dấu vị trí các bản mã trên các thanh kèo và thanh bụng

+ Hàn gá các bản mã lên các thanh tại các vị trí đã vạch dấu

+ Điều chỉnh cho các bản mã đúng vị trí

- Gá lắp các thanh

+ Đo và vạch dấu vị trí các thanh trên các tấm bản mã

+ Hàn gá các thanh kèo với bản mã của thanh bụng tại mắt đầu kèo

+ Điều chỉnh cho các thanh đúng vị trí

+ Hàn gá các thanh chống đứng với các bản mã tại các mắt giữa kèo, mắt trung gian + Hàn gá các thanh chống chéo với các bản mã tại các mắt giữa kèo, mắt trung gian + Điều chỉnh cho đúng vị trí, thẳng, phẳng

- Gá lắp các bọ đỡ

+ Đo và vạch dấu khoảng cách các thanh xà gồ ( vị trí các bọ đỡ)

+ Hàn gá các bọ đỡ theo dấu đã vạch

+ Điều chỉnh cho đúng vị trí, thẳng, phẳng

Tiêu đề	Giáo trình gia công và lắp dựng cấu kiện thép loại nhỏ (nghề cốt thép hàn trung cấp)
Trường học	Trường Cao Đẳng Nghề Xây Dựng
Chuyên ngành	Nghề Cốt Thép - Hàn
Thể loại	Giáo trình
Năm xuất bản	2020
Thành phố	Uông Bí

Định dạng
Số trang	37
Dung lượng	0,96 MB